Posted by: proregno | March 23, 2012

Die BSAV proefvertaling: 1 Timoteus

Die BSAV (Bybelgenootskap in SA – vertaling), is my afkorting wat ek gebruik vir die Bybelgenootskap se nuwe vertalingsprojek, in die verlede genoem die 2016 vertaling, en, deur die GKSA so ‘n lang naam gegee dat ek dit al heeltemal vergeet het.

Hier is al die inligting beskikbaar oor die komende BSA vertaling:

http://www.nuwekerkbybel.co.za/ (al die aanhalings hieronder uit die BSAV wat tans beskikbaar is, kan hier gevind word).

In hierdie skrywe wil ek graag stilstaan by een van die nuutste proefvertalings van die Bybelboek: 1 Timoteus.

Eerstens wil ek ‘n paar vertalingsverskille uitwys deur die BSAV met die OAV te vergelyk, en, tweedens, wil ek graag op die inleidende nota van hierdie proefvertaling – nl. oor wie die skrywer is van 1 Timoteus – reageer.

A. Vertalingsverskile

1 Tim.1:9-11

OAV: 9 en as hy weet dat die wet nie gegee is vir die regverdige nie, maar vir die wettelose en tugtelose mense, goddelose en sondaars, onheiliges en ongewydes, vadermoorders en moedermoorders, moordenaars, 10 hoereerders, sodomiete, mensediewe, leuenaars, meinediges en wat daar anders met die gesonde leer in stryd is, 11 volgens die evangelie van die heerlikheid van die salige God wat aan my toevertrou is.”

BSAV: “9omdat hy besef dat die wet nie bedoel is vir die regverdige nie, maar juis vir die wetteloses en ongehoorsames, vir die goddeloses en sondaars, vir die onheiliges en wêreldlinge, vir die wat hulle vaders en moeders doodmaak en mense vermoor, 10vir manlike prostitute, vir mans wat met mans intiem verkeer, vir diegene wat mense ontvoer, leuens vertel, meineed pleeg of enige iets anders doen wat teen die gesonde leer* indruis. 11 Dit stem ooreen met die evangelie van die heerlikheid van die lofwaardige God, wat aan my toevertrou is.

Opmerkings

1. Vir ‘n vertaling wat gemik is op brontaal en meer direkte vertaling, lyk verse 9-10 meer na ‘n parafrase vertaling, hoekom ?

2. In aansluiting by nr.1, hoekom nie bly by bloot ‘hoereerders en sodomiete’ nie, albei woorde – en veral laasgenoemde – is baie duidelik te verstane in ons moderne tye. Is dit dalk nie meer polities en menseregte-korrek om hierdie woorde te gebruik nie (en daardeur God se afkeur daarteen – ‘n gruwel – te bevestig nie?)

3. Maar nog belangriker, hoekom vertaal die BSAV ‘hoereerders’ (Grieks: pornos) nou beperkend met net een van sy betekenisse, nl. as net ‘manlike prostitute’ (OAV: ‘hoereerders’, wat alle immorele seksuele sondes insluit, hetero- en homoseksueel), en dit dan ook nog voor die volgende frase ‘vir mans wat met mans intiem verkeer’ ? Is die doel dalk om slegs ‘n bepaalde soort van ‘homoseksualisme’ te veroordeel (slegs prostitusie onder homoseksueles maar nie homoseksualisme self nie?), en/of slegs die ‘daad’ maar nie die ‘oriëntasie’ nie te veroordeel (terwyl Christus beide immorele dade en denke/oriëntasies veroordeel, Matt.5:27-30, of dit nou hetero of homoseksueel van aard is) ?

Die NET Bible se verklarende notas wys in daardie rigting vir ons moderne tye, as hul arsenokoites vertaal as “practicing homosexuals”, en dan opmerk (beklemtoning bygevoeg):

“Since there is a distinction in contemporary usage between sexual orientation and actual behavior, the qualification “practicing” was supplied in the translation, following the emphasis in BDAG.”

4. In antwoord hierop, wys die gereformeerde Skrifverklaarder, dr. George W. Knight, daarop in sy klassieke verklaring op die Pastorale Briewe, dat pornos (‘hoerery’): ‘is a general term in the NT for ‘sexual immorality.’ Here it reflects the seventh commandment of the Decalogue and its application later in the Mosaic law (e.g. Ex.22:16,17; Dt.22:22-30; Lev.20:10-21)” (p.85)

Dr. Knight skryf verder, oor die opvolgende woord wat deur die OAV vertaal is as ‘sodomiete’ (beklemtonings bygevoeg):

“Paul’s list also includes as representative of the seventh commandment ‘arsenokoites‘ (also in 1 Cor.6:9, cf. Rom.1:27 …), ‘homosexuals,’ so that both heterosexual and homosexual aspects of immoral sexual activity are covered. The latter is in accord with Paul’s approach elsewhere (Rom.1:24, 26-28; 1 Kor.6:9-11), where he writes about homosexuality as the perversion of the God-ordained orientation of sex and reflects the OT condemnation of homosexuality (cf. Lv. 18:22; 20:13; Dt. 23:18; and then also Gn. 18:20; 19:4-7; Ezk.16:48-50, especially v. 50; Jdg. 19:22, 23).The word Paul uses is composed of two components, arseno and koites. The former is the specific word for male (arsen) with “strong emphasis on sex” (BAGD). The latter means generally “bed” and is a euphemism for sexual intercourse (BAGD). The word does not refer, as some writers have alleged, only to sex with young boys or to male homosexual prostitutes, but simply to homosexuality itself (so Paul explicitly in Rom. 1:26, 27; cf. the article by Wright, “homosexuals”). Paul writes, elsewhere that the consequence for continued and unrepentant involvement in this, and other sins listed here, is exclusion from the kingdom of God and that deliverance from this, and the other sins, is an integral part of the gospel of Jesus Christ as Lord through the power of the Spirit of God (1 Cor. 6:9-11).” [p.85, 86]

1 Tim.2:11,12

OAV: 11 Die vrou moet haar in stilte laat leer in alle onderdanigheid. 12 Ek laat die vrou egter nie toe om onderrig te gee of oor die man te heers nie, maar sy moet haar stil hou.

BSAV: ‘n Vrou moet haar stilweg laat onderrig in volle gehoorsaamheid. 12 Ek laat nie toe dat ‘n vrou onderrig gee of haar man domineer nie; sy moet haar stil gedra.

Opmerkings

1. Hoekom ‘onderdanigheid’ (Grieks: hupotage) vervang met ‘gehoorsaamheid’, ek kon nie een vertaling, oud of modern, kry wat dit al reeds so vertaal nie ? Daar is dalk iewers een, maar van die bekendes wat ek geraadpleeg het, het almal ‘submission’, nie ‘obedience’ nie (sien bv. KJV, NASB, NIV, NKJV, NAV). ‘Gehoorsaamheid’ is deel van ‘onderdanigheid’, maar behels nie alle aspekte daarvan nie. ‘Onderdanigheid’ in die konteks is juis wat sin maak, omdat Paulus in v.13 hom beroep op die skeppingsordening van God tussen man en vrou – manlike leierskap en vroulike onderdanigheid (Gen.1 en 2), asook die katastrofiese gevolge as hierdie skeppingsordening aangaande man en vrou omver gewerp word deur die sondeval (v.14).  Dit is juis daardie wesentlike aspekte (v.13 en 14) wat verlore gaan deur die BSAV se keuse vir die beperkende woord, ‘gehoorsaamheid’.

2. Hoekom weg beweeg van die generiese vertaling van die manlike geslag, ” ‘n/die man” (OAV; NAV) na ‘haar man’ in v.12 van die BSAV ? In kombinasie met die woord ‘domineer’ is dit ‘n duidelike eensydige interpretasie met die oog op die hedendaagse VIDA debat, wat in die vertaling ingelees word.

Dr. Knight wys daarop dat (beklemtonings bygevoeg):

“As in vv.9 and 11, so also here (v.12 – slc) gune refers generally to any ‘woman’, and this is probably highlighted by the use of anarthrous forms (sonder lidwoord – slc) for both gune and aner (man – slc). Just as it was womanhood that required silence and submission in v.11, so here it is womanhood (vis-a-vis men) that is view in the prohibition. … aner is used here, as in v.8, to refer to ‘man’ in distinction from woman, not in its more restricted sense of ‘husband.’ The singular refers to men in general, just as gune refers here and in v.11 to women in general. The genitive case of andros agrees with the nearer infinitive, which like other verbs of ruling and governing takes the genitive (BDF 177; Robertson, Grammar, 510), though the noun qualifies not only the second infinitive, authentein (gesag uitoefen/regeer – slc), but also the first, didaskein (om te leer – slc), in accordance with normal Greek usage.” (p.140, 142)

D.w.s. nie net ‘n sekere getroude vrou mag nie oor ‘haar man’ (BSAV) regeer/gesag uitoefen nie, maar die vroulike geslag oor die algemeen mag nie in die kerk/eredienste oor die manlike geslag oor die algemeen regeer/gesag uitoefen nie, wat heeltemal in lyn is met die skeppingsordelike bepaling van die Here, soos Hy dit deur Paulus bevestig in 1 Kor.11:3,

“Maar ek wil hê dat julle moet weet dat Christus die hoof is van elke man, en die man die hoof van die vrou, en God die hoof van Christus.”

3. In aansluiting by punt 2, hoekom die Griekse woord authentein nog slegter vertaal as die OAV se ‘heers’, nl. as ‘domineer’ ? Alhoewel ‘heers’ negatiewe en positiewe betekenisvelde het, selfs nog in vandag se taal, is dit meestal saam met ‘domineer’ ‘n uitsluitelik negatiewe woord om vandag te gebruik. Hier is die NAV baie beter en akkuraat met ‘oor die man gesag uit te oefen nie’, want dit is presies wat Paulus aandui volgens die konteks. Dr. Knight merk ook op hier (beklemtonings bygevoeg):

“Contrary to the suggestion of KJV’s ‘usurp authority’ and BAGD’s alternative, ‘domineer’ (so also the NEB), the use of the word shows no inherent negative sense of grasping or usurping authority or of excercising it in a harsh or authoritative way, but simply means ‘to have or excercise authority’ … Paul refers, then, with authentein to excercise of a leadership role or function in the church (contextual setting), and thus by specific application the office of episkopos/presbuteros, since the names of these offices (especially episkopos) and the activities associated with them (cf., e.g., 3:4,5; 5:17; Tit.1:9ff.; Acts 20:17, 28ff.) indicate exercise of authority …

It is the activity that he prohibits, not just the office (cf. again 1 Cor.14:34,35). … Some have suggested that Paul is only ruling out teaching or excercise of authority apart from a man’s oversight, or just a certain type (‘dominerende’? – slc) type of authoritative teaching. The insistence here on silence seems to rule out all these situations (“maar sy moet haar stil hou/gedra”).” (p.141,142)

1 Tim.3:16

OAV: En, onteenseglik, die verborgenheid van die godsaligheid is groot: God is geopenbaar in die vlees, is geregverdig in die Gees, het verskyn aan engele, is verkondig onder die heidene, is geglo in die wêreld, is opgeneem in heerlikheid.

BSAV: 16 En die geheim van ons godsdiens is sonder twyfel groot: Hy is geopenbaar in ‘n menslike liggaam,* regverdig bewys deur die Gees, gesien deur engele, verkondig onder nasies, geglo in die wêreld, opgeneem in heerlikheid.’

Opmerkings

1. Die BSAV – in navolging van die NAV – is natuurlik gebaseer op die NA-UBS Griekse grondteks [so ook NIV/NASB/ESV], en dit alleen is genoeg om heelwat gelowiges wat konfessioneel vashou aan die Meerderheidsteks/Textus Receptus (Oorgelewerde Teks) tradisie [KJV/OAV/NKJV] nie opgewonde te maak oor die BSAV nie.

2. Die NA-UBS teks meen natuurlik hul tekstradisie is die ‘superior text’ (sien bv. PW Comfort, NT Text and Translation Commentary, Tyndale, 2008, p.663; in SA hoor ons, ‘die beter/beste manuskripte …’, in plaas van ‘ander/sommige manuskripte’, ens.) en dat daarom theos (God) later ingevoeg is, terwyl MT/TR weer van mening is dat theos deur ‘o/ho/hos’ (wie/wat/hy) vervang is.

3. ‘n Verdere bekommernis wat deur hierdie voorbeeld na vore kom, is dat – indien hierdie vers en die gebrek aan voetnota wat vermeld van die MT/TR lesing van ‘God’ – ‘n aanduiding is van hoe die res van die BSAV ‘tekskrities’ gaan lyk, dan is die BSAV geensins enige verbetering op die debat tussen die ‘OAV en NAV’ se verskillende grondtekste nie. Gaan kyk gerus na die NKJV Bible, hulle kies vir die TR Griekse grondteks, maar vermeld – sonder enige vooroordele – in die voetnotas die UBS/NA en MT lesings waar dit verskil van die TR lesings.

4. Sien meer oor my eie mening oor grondtekste/vertalings/vertaalmetodes hier, asook hoekom dit belangrik is:

God se voorsienigheid, die kanon en die grondteks

B. Oor die menslike skrywer van 1 Timoteus

In die inleidende notas van die BSAV staan daar:

“Tradisioneel word aanvaar dat die apostel Paulus die skrywer van die brief is (1:1). Weens die styl en besonderhede (sic) omstandighede van hierdie brief meen heelwat geleerdes egter dat dit in ‘n later stadium geskryf is deur ‘n toegewyde volgeling van Paulus in die naam van sy leermeester.”

Opmerkings

1. Duidelik word daar ge-openbaar in die Teks dat Paulus aan Timoteus skryf (1:1,2), maar die BSAV beskou dit bloot as ‘n ‘tradisie’ wat betwyfel kan word. Daarom dat daar verder staan dat Paulus dalk nie die skrywer was nie, want die ‘besonderhede omstandighede’ (sic) van die brief wys dit uit. Nou waar en hoe word hierdie kennis van die brief se ‘omstandighede’ verkry ? Sosio-historiese en/of historiese kritiese studies vanaf die einde van die 19de eeu ?

2. Die BVA (Bybel met Verklarende Aantekeninge, 3 dele, 1959) aanvaar bloot dat Paulus die skrywer is sonder enige twyfel, en ‘n meer moderne (in die historiese sin bedoel) evangelies-gereformeerde verklarende Bybel stel die saak as volg in sy inleidende notas (ESV Study Bible, 2008; beklemtonings bygevoeg):

“The first verse of 1 Timothy clearly states that Paul is the author, and this was universally affirmed until the nineteenth century. In the last 200 years a significant shift has occurred in biblical scholarship so that many today deny that Paul actually wrote 1 Timothy, 2 Timothy, or Titus. Critics point to ways in which these three letters (the “Pastoral Epistles”) differ from Paul’s other letters in style, vocabulary, theology, church order, and the way in which Paul is portrayed. However, the differences in theology and church order, for example, are typically overstated based on a particular reading of Paul’s earlier letters, and based on the effect of reading these three letters as a unit rather than individually (as the rest of Paul’s letters are read).

For example, some claim that the Pastoral Epistles picture a much more structured church with an emphasis on church officers (esp. elders and deacons) rather than the dynamic, Spirit-directed church in Paul’s other letters. This overstates the evidence of both groups of letters in opposite directions. Elders are mentioned as early as Paul’s first missionary journey (Acts 14:21–23), and Philippians is addressed to the “overseers and deacons” of the church in Philippi (Phil. 1:1). Furthermore, difference in style and vocabulary is not unusual for a creative mind, especially considering that these letters differ from the other letters in purpose, subject matter, and audience, these being the only ones written to coworkers.

Additionally, it is problematic to argue that these works were written under a false name since the early church clearly excluded from the apostolic canon any works they thought to be pseudonymous. While critics point to the common practice of pseudonymous writing in the ancient world, they usually fail to point out that this practice, though common in the culture, was not common in personal letters, and was categorically rejected by the early church (cf. 2 Thess. 2:2; 3:17; also Muratorian Canon 64–67; Eusebius, Ecclesiastical History 6.12.3). Tertullian (c. a.d. 160–225) wrote that when it was discovered that a church elder had composed a pseudonymous work, The Acts of Paul (which included a purported Pauline letter, 3 Corinthians), the offending elder “was removed from his office” (On Baptism 17). Accepting as Scripture letters that lie about their origin is also a significant ethical problem. Thus, there is a good basis for affirming the straightforward claim of these letters as authentically written by Paul.”

3. Met bogenoemde stelling dat 1 Tim dalk nie deur Paulus geskryf is nie, vind die BSAV hul in ‘n vreemde teologiese tradisie wat sy ontstaan het na die Verligtingseeue, en nie in die outentieke gereformeerde tradisie in lyn met die vroeë kerk en Skrif nie. Dit moet die gevaarligte laat flikker.

Is dit tekens van Skrifkritiek ?

Nee, volgens die moderne teologie, die Bybel in Praktyk en die interpretasies wat volg.

Ja, volgens Totius en die gereformeerde belydenis (as hy skryf oor ‘n soortgelyke probleem in die OT teologie, nl. die Skrifkritiek wat die Mosaiese outeurskap van die Pentateug bevraagteken; beklemtonings bygevoeg):

“… Maar hiermee stel die hedendaagse Skrifkritiek hom dan ook perti­nent teenoor die duidelikste uitsprake van die Heilige Skrif. Duidelik sê die Skrif: “Die Here het met Moses gespreek en gesê” – en dan volg telkens die wette. Laat die leser maar self nagaan hoe baiekeer hierdie formule, of iets wat daarmee gelyk staan, in die boeke Exodus, Levitikus, Numeri en Deuteronomium voorkom. … Intussen meen ons dat dit volkome duidelik geword het wat Skrif­kritiek is. Dit is die verwerping van pertinente uitsprake van Gods Woord, om daarvoor ‘n eie mening in die plek te stel. Dat op dié manier die gesag van Gods Woord ondermyn word, hoef ons nie nader aan te wys nie. En dat ons met so ‘n kritiek nimmer mag saam­gaan nie, is ook direk duidelik. Ons Geloofsbelydenis sê immers aan­gaande die Heilige Skrif: “En ons glo sonder enige twyfel alles wat daarin vervat is.” [NGB artikel 5]

Volgens Totius se definisie van ‘Skrifkritiek’, “Dit is die verwerping van pertinente uitsprake van Gods Woord, om daarvoor ‘n eie mening in die plek te stel”, is die BSAV se inleidende nota – oor wie die skrywer is van 1 Timoteus – skuldig aan Skrifkritiek.

As u my vorige opmerkings oor die BSAV hier gaan lees, asook oor vertalings oor die algemeen, is daar myns insiens beslis gronde om besorg te wees oor hierdie nuwe komende vertaling, ongeag die mooi beloftes wat dit getoon het:

http://proregno.com/category/vertalings/

Ten slotte volg hier nog ‘n gedeelte van Totius se skrywe oor Skrifkritiek. Lees dit solank sodat wanneer die BSA se proefvertalings oor Genesis tot Deuternomium uitkom, ‘n mens kan sien in watter tradisie die BSAV met sy verklarende notas staan, die Verligtingseeue se skrifkritiese ‘liberale protestantisme’, of die outentieke gereformeerde konfessionele tradisie van ons kerke:

Wat is Skrifkritiek ?

(Versamelde Werke, deel 1, 1977-uitgawe, bl.41ev, beklemtonings bygevoeg)

“Die ou vaders wat dan ook ons Bybel van inleidings voorsien het, het die Skrifgegewens op hierdie punt sonder enige twyfeling aan­geneem. Byvoorbeeld, hulle beskou Levitikus as van Moses afkom­stig, omdat die Skrif self dit sê. In Lev.1:1 lees ons: “En die Here het Moses geroep en met hom gespreek uit die tent van samekoms en gesê . . .” In Lev.4:1 staan: “Verder het die Here met Moses ge­spreek en gesê. . .” En so gaan dit voort dwarsdeur die boek heen, tot die laaste hoofstuk toe.

As daar dus iemand opstaan wat my kom vertel dat Levitikus nie deur Moses geskrywe is nie, maar dat die boek sy ontstaan te danke het aan iemand anders in ‘n baie later tydperk van Israel se geskiede­nis, dan sal ek so iemand met alle krag teëstaan. Die gesag wat die Skrif as Woord van God vir my het, eis dit.

Nou sê die Skrif nadruklik dat die groot aantal wette wat ons vind in Exodus, Levitikus, Numeri en Deuteronomium, aan Israel gegee is deur die diens van Moses. Hiermee is die kwessie van hulle ont­staan vir ons uitgemaak. Wat die geskiedenis in die 5 boeke betref, vir ‘n groter gedeelte hou dit verband met Moses se eie lewe, was hy self getuie van die gebeurtenisse. Waarom kon hy dan die gebeurte­nisse nie beskryf het nie? En wat betref die geskiedenis wat in die boek Genesis verhaal word, waarom kan hy nie – onder gebruik­making van mondelinge oorlewering en skriftelike getuienisse, altyd onder die onfeilbare leiding en ingewing van Gods Heilige Gees – ook daarvan die skrywer wees nie?

Daar is ten minste geen uitspraak in Gods Woord wat ons verbied om dit aan te neem nie. Inteendeel, die groot eenheid van plan en doel wat ons in die eerste Bybelboeke so sterk toespreek, dring ons daartoe. Die ganse Pentateug, al die boeke, is, soos die Rabbyne tereg gesê het, één woord. ‘n Heerliker eenheid is nouliks denkbaar. Dit is dan ook deur manne soos Green, Keil, Rupprecht en andere met klem van argumente aangetoon (die onus berus op die kritiese teoloë om Skrifgronde te gee waarom dit nie Moses kon wees nie, aangesien die hele Pentateug en die res van die Skrif by uitstek daarop wys dat Moses die skrywer is. Die getuienis van die kerk deur die eeue bevestig dit ook. Totius skryf op ‘n ander plek: “Is dit dan nie in die eerste plek wetenskaplik om die voorwerp van jou ondersoek self te laat spreek nie?” – slc) .

… Wie aan die gesag van die Skrif glo, hoef in hierdie opsig nie in onseker­heid te verkeer nie. Maar nie alleen die Mosaiese herkoms van die wetgewing nie, ook die skriftelike werksaamheid van Moses ten opsigte daarvan word uit­druklik vermeld; al mag dit wees dat dit nie met soveel woorde van ál die wette gesê word nie. Moses het wette neergeskrywe (Ex.24:4; Deut.31:9). Selfs mag ons op goeie gronde aanneem dat Moses die hele wetgewing op skrif gestel het. Want – om net een punt te noem – ook ten opsigte van die redevoeringe van die profete word algemeen aangeneem dat hulle dit self te boek gestel het, al staan daar meestal net dat die woord van die Here tot hulle “gekom het”. Maar die Mosaiese wetgewing het histories geword. Dit val saam met bepaalde gebeurtenisse in die geskiedenis van Israel. Waarom sou ons daarom Moses se skriftelike werksaamheid ook nie tot die geskiedkundige gedeeltes kan uitbrei nie? Gedeeltes daaroor het hy in elk geval neergeskrywe (Ex.17:14; Num.33:2; Deut.31:22, 24).

… Laat ons dan nou verder nagaan hoe op die terrein van die Skrif­kritiek opgetree word teenoor die Heilige Skrif. Ons neem nog altyd as voorbeeld die eerste vyf Bybelboeke.

Resultaat van die Skrifkritiek is dat in die Pentateug (5 boeke van Moses) aangeneem moet word (as) die bestaan van selfstandige bronne, of liewers dokumente, wat later tot ‘n eenheid verwerk is. As ver­naamste bewys vir die bestaan vir sodanige dokumente moet dan dien die afwisselende gebruik van die Godsname Jahwe (= Here) en Elohim (= God). Volgens die kritiek was daar aan die werk ‘n Jahwis en ‘n Elohis, ja, selfs twee Elohiste. Die eerste Elohis se geskrif word dan met die naam Priesterkodeks aangedui. Daar Moses ook van Deuteronomiurn nie die skrywer is nie, volgens hierdie teorie, kom daar nog ‘n skrywer by, die Deuteronomis. Laasgenoemde boek sou dan sogenaamd saamgestel wees om die hervorming van koning Josia te steun (2 Kon.22:8), en die “vind” van die Wetboek, waarvan die Skrif spreek, sou niks anders as ‘n “handige komedie” gewees het nie!

In hierdie doolhof sal ons die leser nie verder inlei nie. Vir ons doel is dit nie nodig nie. Alleen moet ons nog vermeld wat as “vasstaande resultaat” van die Skrifkritiek geld ten opsigte van die jaartalle waarin die vier “geskrifte” sou ontstaan het. Die Skrifkritiek het as resultaat hierdie volgorde aangegee: (I) Jahwis (J) omtrent 850 voor Christus; (2) Elohis (E) omtrent 750 voor Christus; (3) Deuteronomis (D) 620 voor Christus en (4) Priesterkodeks (P) omtrent 450 voor Christus [vandag word daar in die OT teologie meestal nie meer hierdie benaminge van die Wellhausen-teorie gewerk nie ... alhoewel dit wil voorkom asof sy evolusionêre historiese metode en teorie daarvan nog sterk aangehang en toegepas word, kyk gerus na inleidings in sekere moderne studiebybels - slc].

In plaas daarvan dat vir die wetgewing die jaar 1492 voor Christus vasgestel word, die tyd toe Israel by Sinai gelaer het, moet ons nou, volgens die Skrifkritiek, met die wetgewing verhuis na die jare 620 en 450 voor Christus! Wat ‘n sprong! En as Moses, deur genadige vergunning van die Skrifkritici, nog deel mag kry aan die saak, dan moet dit beperk word tot enkele kernpunte van die wetgewing wat op sy naam staan.

… Maar hiermee stel die hedendaagse Skrifkritiek hom dan ook perti­nent teenoor die duidelikste uitsprake van die Heilige Skrif. Duidelik sê die Skrif: “Die Here het met Moses gespreek en gesê” – en dan volg telkens die wette. Laat die leser maar self nagaan hoe baiekeer hierdie formule, of iets wat daarmee gelyk staan, in die boeke Exodus, Levitikus, Numeri en Deuteronomium voorkom.

Laat hy ook ag gee op plekke waar besonderlik die Mosaiese herkoms beklemtoon word. In Lev.7:37,38, byvoorbeeld, lees ons: “Dit is die wet vir die brand-offer, die spysoffer en die sondoffer en die skuldoffer en die wydings­offer en die dankoffer wat die Here Moses by die berg Sinai beveel het, op die dag toe hy die kinders van Israel in die woestyn Sinai beveel het om hulle offers aan die Here te bring.”

Van sulke feite kan die Skrifkritikus alleen loskom deur te sê: ‘My gesonde verstand of my rede of my wetenskap of my insig in die feite verhinder my om aan te neem die uitsprake van die Skrif wat sê dat die ganse wetgewing van Israel deur die diens van Moses tot stand gekom het.’

Die mens se verstand of wetenskap word dus gestel teenoor die ewige en blywende Woord van God!

Natuurlik moet die Skrifkritikus homself regverdig deur verder te sê dat die Heilige Skrif aan ons gegee is tot saligheid en nie om op onfeilbare wyse allerhande historiese of oudheidkundige besonderhede aan ons bekend te maak nie! Hierdie redenering word dan ook allerweë verneem. En geen wonder nie. Wie eenmaal die vaste bodem van die Skrif verlaat het, moet sulke uitvlugte soek [vandag word daar gepraat van die 'onfeilbare' skopus in die 'feilbare' sosio-historiese verpakking - slc].

Intussen meen ons dat dit volkome duidelik geword het wat Skrif­kritiek is. Dit is die verwerping van pertinente uitsprake van Gods Woord, om daarvoor ‘n eie mening in die plek te stel. Dat op dié manier die gesag van Gods Woord ondermyn word, hoef ons nie nader aan te wys nie. En dat ons met so ‘n kritiek nimmer mag saam­gaan nie, is ook direk duidelik. Ons Geloofsbelydenis sê immers aan­gaande die Heilige Skrif: “En ons glo sonder enige twyfel alles wat daarin vervat is.” [NGB artikel 5]

Ter wille waarvan word nou die absolute outoriteit van die Skrif opsygesit? Ter wille van ‘n hipotese, ‘n onderstelling. Geen mens het ooit ‘n dokument gesien wat met die letters J, E, D of P aangeduikanword nie. Die bestaan daarvan is ‘n onderstelling van die kritiese wetenskap, ‘n onderstelling wat deur tal van feite nie gesteun word nie maar inteendeel geloënstraf word.

… Laat ons dan nou ten slotte, op grond van alles wat gesê is, die be­weringe kortliks weerlê wat nogal dikwels gehoor word ten opsigte van hierdie saak:

i. Die ortodokse godgeleerde beoefen nie die inleidingswetenskap (kanoniek) om daarmee, in hoe geringe mate ook, aan die Skrifkritiek deel te neem nie. Nee, hy moet kennis neem van die metode en resul­tate van die Skrifkritiek maar alleen om dit te bestry.

2. Die “latere redaksies” waar Kuyper, Aalders en ander van spreek, het niks te maak met die werk van die Skrifkritiese “redaktor” nie. Kuyper sê dan ook uitdruklik dat “geheel de arbeid aan de samenstelling van zulk een geschrift ten koste gelegd, met inbegrip van de latere redactiën, onder de inwerking van de inspiratio scrip­turaria” (die Skriftuurlike inspirasie) geplaas moet word. By Kittel se “redaktor” is van geen inspirasie sprake wat vir dwalingkanbehoed nie. Die “redaktor” is feilbaar. Al wat hom lei, is sy religieus-­etiese aanleg wat hom help om die “leiding van God” in die geskiede­nis op te spoor.

3. Om te sê: “Ek volg die metode van die Skrifkritiek maar nie sy resultate nie”, is selfbedrog. Die metode self van die Skrifkritiek is verkeerd; want die gesag van Gods Woord word op kardinale punte verwerp. In die plek daarvan word gestel die gesag van die mens wat sogenaamd beter weet wat in die Skrif moet staan en nie staan nie.”

Wat is Totius se slotopmerking en gevolgtrekking aangaande Skrifkritiek?

Hy bely as volg:

“Wie volgens ons Belydenis die Skrifgesag ten volle aanvaar, kan met die Skrifkritiek geen enkele skrede saamgaan nie.”

2 Comments

Posted in 1983-vertaling, 2016-vertaling, BSAV (vertaling), vertaalmetode, vertalings

Posted by: proregno | March 22, 2012

Die Messiaanse karakter van die Psalms: Skrifuitlegging beginsels van Calvyn (deel 2)

Die Messiaanse karakter van die Psalms: Skrifuitlegging beginsels van Calvyn

prof. HG Kruger – kruger@ukzn.ac.za

[PDF formaat: Skrifuitlegging beginsels van Calvyn]

Opsomming

Hierdie aflewering is die tweede in ‘n reeks van drie waarin die teenoorgestelde standpunte van die Reformatoriese skrifuitlegging[1] en die histories-kritiese metode van interpretasie gestel en evalueer word (deel 1 kan hier gelees word – slc).  Hierdie artikel fokus meer spesifiek op Calvyn se verklaring van die Psalms waaruit twaalf beginsels wat hy gebruik het om ‘n teksvers as Messiaans te klassifiseer, afgelei is.  Volgens Calvyn se verklaring van die Psalms is daar ongeveer 65 Psalms en 200 Psalmverse wat na Christus en sy Koninkryk heenwys.  Die twaalf beginsels word bespreek en toepaslike voorbeelde uit Calvyn se kommentare word verskaf om die beginsels te verduidelik.  Hierdie beginsels kan met groot vrug deur gewone Christene ingespan word om ‘n praktiese begrip te verkry oor die betekenis van die Messiaanse karakter van die Psalms, soos vertolk in die tyd van die Reformasie.  Interessant dat Calvyn nie altyd saamstem met die kommentare van ander teoloë nie.  Die tendens om teksverse as “direk” of “indirek” Messiaans te klassifiseer is nie in Calvyn se verklarings van die Psalms waargeneem nie.  Hy het wel die balans herstel tussen die geestelike en letterlike (ook historiese) betekenis van die teks.  Calvyn verklaar sommige Psalmverse as eenduidig Messiaans en sluit daarmee ‘n historiese betekenis uit.  Ander verse bevat volgens hom beide ‘n Messiaanse en historiese betekenis.  Die element van die sogenaamde “eerste hoorders” is nie in Calvyn se verklarings waargeneem nie.  Dit is duidelik dat die konteks en die betekenis van die taal ‘n groot rol speel in Calvyn se verklarings van die Psalms.  Alhoewel hy nie die reg van Christus en die apostels betwyfel om sommige Psalms op Christus toe te pas nie, laat hy hom nie altyd beinvloed om die Psalm op grond van die NT betekenis, as Messiaans te verklaar nie, juis omdat hy die letterlike betekenis van die vers in sy konteks swaarder laat weeg.

Inleiding 

Die eerste aflewering van die studie het ‘n bondige bespreking oor die geskiedenis van Bybelse interpretasie verskaf, met spesifieke fokus op die Messiaanse karakter van die OT.  Vyf belangrike sake is uitgewys en sal spesiale aandag geniet in hierdie opvolg artikel:

  1. Daar is aangetoon dat die beskuldiging dat die reformatore (Calvyn) dogma gedrewe Bybelverklaring beoefen[2] nie gegrond is nie.  Daar is ook aangetoon dat Calvyn juis dogma uitgebrei het nadat hy Skrifuitlegging gedoen en kommentare opgestel het.
  2. Sedert Augustinus is die suiwer Skrifuitlegging wat Christus en die Apostels toegepas het geleidelik verdring deur ‘n allegoriese verklaringsmetode.[3]  Calvyn het grootskaalse suiwering van die allegoriese verklarings teweeg gebring deur die balans te herstel tussen die letterlik/historiese betekenis van die teks en die geestelike betekenis daarvan.
  3. Aangesien Calvyn groot klem gelê het op die letterlike en historiese betekenis van die teks,[4] sal bepaal word of die intepretasiemetode uit die histories-kritiese kringe oor die sogenaamde ”eerste hoorders”[5] hoegenaamd in Calvyn se kommentare waargeneem kan word.
  4. Die jongste metode van Bybelse interpetasie, naamlik om te onderskei tussen sogenaamde “direkte” en “indirekte” Messiaanse teksverse het die weg voorberei om Christusvoorspellings in die OT te degradeer en uiteindelik selfs tot miskenning van die Messiaanse karakter van bekende OT dele te lei.[6]  Die vraag sal gestel word of die eerste beginsel van hierdie afdwaling in enige vorm hoegenaamd herlei kan word na Calvyn se kommentare.
  5. Ten slotte is aangetoon dat die stelselmatige wegbeweeg van die Messiaanse karakter van die OT[7] ‘n duidelike wegbeweeg van die Gereformeerde belydenis, soos artikels 7, 21, 27 van die NGB, is.

‘n Oorspronklike studie van die beginsels wat Calvyn in sy Psalmkommentare gebruik het om die Messiaanse karakter van die Psalms te bepaal

(Geliewe asb daarop te let dat die Psalm nommering van sommige van die 1933 Afrikaanse Bybelvertaling effens verskil van die King James version wat gebruik is in die weergawe van Calvyn se Psalmkommentare wat gebruik is in die studie.  In die studiestuk verwys alle Psalmverwysings na die die King James version.)

Die werkswyse wat gevolg is het behels dat al die Messiaanse verwysings in Calvyn se Psalmkommentare[8] opgesom en geanaliseer is.  Hierdie studiemateriaal kan verkry word van die outeur.[9]  Twaalf breë Messiaanse beginsels kan onderskei word en word hierna verduidelik.  Baie van die Messiaanse Psalmverwysings behels meer as een van die beginsels.  Hierdie beginsels sal vervolgens afsonderlik gestel word met verteenwoordigende Psalmverse asook opsommings van Calvyn se kommentaar ter verduideliking.

  1. Calvyn oorweeg die agtergrond van die teksvers tov die res van die Psalm, die Psalms in geheel asook vergelykende dele in die res van die Bybel.  Waar Calvyn ‘n ooreenkoms sien tussen die vers en die gebruik van dieselfde (of soortgelyke) betekenis in ‘n ander deel van die Skrif waar dit op Christus of sy Ryk toegepas word, verklaar hy normaalweg die vers as Messiaans.  Die volgende verwysings is hierop van toepassing:  Psalms 2:6; 8:6,7; 22:18, 22; 51:7; 68:31; 72:6; 78:23-25; 98:4; 102:25-27; 103:6-8; 106:31; 109:3; 110:4; 110:7; 117:1; 118:22; 118:26; 122:2; 132:17; 133.

Twee voorbeelde van Calvyn se kommentaar op die Psalms om die beginsel te illustreer:

Psalm 2:6 – Ek tog het my Koning gesalf oor Sion, my heilige berg.

Calvyn het die teksvers op Christus toegepas.[10]  Al is Dawid ook gesalf op die berg Sion en is sy koninkryk gekoppel aan die tempel in Sion, wys Calvyn daarop dat die vers eerder na Christus verwys.  Hy doen dit nav die betekenis van die vers in konteks met die res van die Bybel, naamlik dat die teenwoordigheid van God onder sy volk deurgaans in die Psalms verteenwoordig word deur die ark, die wet, die tabernakel/tempel/Sion en Jerusalem (sien die 5e beginsel hierna).  God se teenwoordigheid onder sy volk word vervul in Christus, daarom verwys al die simbole eintlik na Christus.

Psalm 72:1  o God, gee aan die koning u regte en u geregtigheid aan die seun van die koning. 

Dawid bedoel hiermee nie sy direkte afstammeling nie, maar hy verwys na God se belofte in Psalm 132:11.[11]  Sulke stabiliteit is immers nooit gevind by enige van Dawid se opvolgers nie, totdat Christus natuurlik die vers vervul het.[12]

2. Calvyn gebruik die beginsel om Skrif met Skrif te vergelyk, ingeslote al twee Testamente.  Voorbeelde hiervan is: Psalms 2:7; 5:9; 8:2,5,6; 16:10; 22:1; 22:6; 22:18 (22:19 in 1933 Afr. Bybel); 28:9; 31:5; 34:20; 35:19; 41:9; 47:5; 68:18; 69:9; 69:21; 72:1; 78:2; 78:23-25; 89:26-29; 89:51; 91:11-12; 102:25-27; 109:6; 110:1,2; 110:4; 116:10; 117:1; 118:22; 118:26; 122:2; 132:17; Ps 149:1.

Twee voorbeelde uit Calvyn se verklarings van die Psalms om dit te illustreer::

Psalm 22:19  Hulle verdeel my klere onder mekaar en werp die lot oor my gewaad.

Die Evangelis haal hierdie vers woordeliks aan[13] en dit is met goeie rede.  Hy wil ons met sekerheid leer dat hierdie Psalm deur die Gees van profesie Christus aan ons openbaar het.  Ons hemelse Vader wou ons hiermee leer dat sy Seun hierdie dinge wat in Dawid afgeskadu was, sigbaar sou kom vervul.  Wanneer Matteus (Matteus 8:16-17)[14] vertel van die verlamdes, blindes en siekes wat genees is deur Christus, dan toon hy aan dat dit gedoen is “sodat vervul sou word wat gespreek is deur Jesaja, die profeet, toe hy gesê het: Hy het ons krankhede op Hom geneem en ons siektes gedra.”  Die profeet Jesaja het natuurlik die Seun van God as ‘n geestelike geneesheer aan ons voorgehou.[15]

Psalm 117:1  LOOF die HERE, alle nasies! Prys Hom, alle volke!

Calvyn pas die vers op die koninkryk van Christus toe wat oor die hele wêreld sou versprei deur God se genade.  Hy verwys natuurlik na Romeine 15:11[16] waar Paulus hierdie Psalm aanhaal om aan te toon dat die OT reeds voorspel het dat Christus se ryk onder al die heidennasies sal versprei.

3. God gebruik Dawid en sy aardse koninkryk om die koms van Christus se Koninkryk vooraf te skadu.  Toepaslike Psalmsverwysings is: Psalms 2:2; 18:37-39; 20:1 (20:2 in die 1933 Afr. Bybel); 21:7,8; 21:11; 21:13; 22:14-16,19: 22:21; 28:9; 45:2,6,8; 45:9-10, 13, 16-17; 78:70; 85:10-13; 89:18, 25; 101:8; 132:10; 132:17.

Voorbeelde hiervan uit Calvyn se Psalmverklarings is:

Psalm 20:2 – Mag die HERE u verhoor in die dag van benoudheid! Mag die Naam van die God van Jakob u beskerm!

Volgens Calvyn is baie kommentators van mening dat Dawid hier vir ‘n spesifieke geval gebid het waar die volk deur een van hulle vyande bedreig is.  Calvyn verskil hiervan en verklaar die vers Messiaans omdat dit figuurlik dui op die baie meer uitnemende en ewige Koninryk van Christus.  Aangesien Christus ons Koning ook ‘n ewige Priester is wat nooit ophou om vir ons by God in te tree nie, spoor die Heilige Gees die kerk van alle tye aan om te bid vir die behoud van die gelowiges teen die aanvalle van die Satan.[17]

Psalm 101:8  Elke môre sal ek al die goddelose van die land vernietig, om al die werkers van ongeregtigheid uit die stad van die HERE uit te roei.

Dawid het ten volle besef dat God hom aangestel het as hoof oor Israel sowel as die kerk van die tyd.  Daarom moes hy optree teen die wat God se wet oortree het.  Ons weet egter ook dat Dawid se ryk ‘n flou skadu van Christus en sy Koninkryk was.  Hierdie vers het daarom ook bettrekking op Christus wat oor die hele wêreld regeer en optree as Regter wat alle mense tot verantwoording sal roep.[18] 4

4. Waar daar na Dawid is God se gesalfde verwys word, verklaar Calvyn die vers meesal as Messiaans.  Voorbeelde hiervan is:  Psalms 2:2; 2:6; 18:50; 84:9; 89:51; 132:10; 132:17.

Toepaslike voorbeelde uit Calvyn se verklarings van die Psalms:

Psalm 84:9  HERE, God van die leërskare, hoor my gebed; luister tog, o God van Jakob! Sela.  o God, ons skild, kyk en aanskou die aangesig van u gesalfde.

Dawid dui in hierdie en voorafgaande verse aan dat hy nie waardig is om die volkome betekenis van sy salwing te vervul nie (Calvyn verwys hier na 1 Samuel 16:12[19]).  Dawid sien homself as onwaardig en smeek dat God hom sal herstel tot ‘n aanvaarbare toestand.  Hy glo dat dit moontlik is op grond van God se belofte met sy salwing waarmee hy tot ‘n tipe van Christus gemaak is, daarom verwag hy God se seën in die verband.  Ons word dus deur die vers geleer dat ons met God versoen word deur die toedoen van Christus in wie se teenwoordigheid al die donker wolke van ons sonde soos mis voor die son verdwyn.[20]

Psalm 132:10  Wys u gesalfde nie af nie, ter wille van Dawid, u kneg.

Die Psalmdigter (Salomo) bid hier tot God.  Die gebed, in kort, beteken dat God in herinnering aan sy belofte genade sal bewys aan Dawid se nageslag.  Alhoewel hierdie gebed van toepassing is op al die konings na Dawid, weet die volk dat die oorspronklike belofte aan Dawid as persoon gemaak is deur God se verbond met Dawid.  Die kerk word deur die figuurlike betekenis van die teks geleer dat Christus as tussenganger vir ons sal intree by God.  Omdat Hy toe nog nie in vlees verskyn het nie, en Hy homself ook nog nie in die Allerheiligste deel van die tempel geoffer het nie, gee God aan die volk ‘n figuurlike beeld van Christus as tussenganger wat hulle sal versterk in hulle smekinge.  Die kerk (waarby die OT gelowiges ingesluit is) weet dat Christus se ryk begin het by Dawid en vervul is deur Homself.  Hulle het geweet dat Christus in Dawid afgeskadu was as God se Gesalfde wat nog sou kom.[21]

5. Calvyn sien die tabernakel/tempel as die simboolvan God se teenwoordigheid onder sy volk.  Dieselfde verband word gehandhaaf vir die ark/wet/verbond.  Die tabernakel was oppad na Sion/Jerusalem, waar dit oorgaan in die ewige tempel van God en simbool is van God se teenwoordigheid by sy kinders.  Calvyn pas die simbole dan dikwels toe op Christus, omdat Hy vlees geword het en onder ons kom woon het.  Christus het die wet en die verbond in ons plek vervul sodat ons die ewige lewe (Zion/Salem/Jerusalem) kan beërf.  Voorbeelde waar Calvyn hierdie simbole in die Psalms op Christus toepas: Psalms 2:6; 14:7; 19:7, 8; 20:3; 24:7-10; 28:2; 40:6-8; 47:5 48:1-2, 8; 50:1-2; 51:18; 68:16; 69:35-36; 76:2; 87:2; 102:21-22; 111:9; 122: 2; 132:12-14; 134:3; 147:2.  Calvyn verklaar ook God se voetstoel as God se teenwoordigheid by ons deur die tempel/Christus.  Kyk Psalm 99:5; 132:7.

‘n Voorbeeld uit Calvyn se verklarings van die Psalms:

Psalm 14:7  Ag, mag die verlossing van Israel uit Sion kom! As die HERE die lot van sy volk verander, dan sal Jakob juig, Israel sal bly wees.  

Sion is die simbool van die ark, die verbond en God se wet.  Saam word dit die simbool van God se teenwoordigheid onder sy kinders.  Die slawerny onder die wet moet in ‘n geestelike sin verstaan word waar die kerk as geheel deur die bose magte bedreig word.  Die bevryding van die heerskappy word vervul in Christus in Sion.[22]

6. Die ewigdurende karakter (geslag tot geslag) van die troon/ryk/saad van Dawid word dikwels op Christus toegepas.  Voorbeelde hiervan in: Psalms 18:50 (18:51 in die 1933 Afr. Bybel); 21:3-4; 22:30-31; 28:9; 45:17-18; 61:6-7; 69:35-36; 72:1; 72:5; 72:17; 78:69; 89:4; 111:9; 132:11-12.

‘n Toepaslike voorbeeld vanuit Calvyn se kommentare is:

Psalm 18:51  Hy wat die verlossinge van sy koning groot maak en goedertierenheid bewys aan sy gesalfde, aan Dawid en aan sy nageslag tot in ewigheid.

Volgens Calvyn verwys die word “saad” na ‘n enkele afstammeling van Dawid, naamlik na Christus (met verwysing na 2 Samuel 7:12[23]).  Die belofte in die Psalm verwys nie na Dawid se nageslag in die algemeen nie, maar in die besonder na Christus.[24]

7. Wanneer die psalmdigter praat van die koning se koninkryk wat sal uitbrei om ander nasies te omspan, pas Calvyn die vers dikwels toe op die koninkryk van Christus.  Dieselfde beginsel geld wanneer God deur die vreemde nasies oor die wêreld heen geprys word.  Verteenwoordigende voorbeelde: Psalms 2:8; 8:6; 18:43-44, 49; 22:26; 22:31; 47:203 (47:3-4 in die 1933 Afr. Bybel); 47:8; 57:9; 65:2; 66:1; 67:2; 72:8; 72:10-11; 82:8; 86:9; 87:4-5; 96:3; 96:7-10; 97:6-7; 98:2-4; 102:21-22.

‘n Toepaslike voorbeeld vanuit Calvyn se kommentare is:

Psalm 47:3-4  Want die HERE, die Allerhoogste, is gedug, ’n groot Koning oor die hele aarde.  Hy bring volke onder ons en nasies onder ons voete.

Christus is die groot en gedugte Koning.[25]  Net soos Dawid die nasies rondom Israel onderwerp het met die mag van sy swaard, so sal Christus deur die mag van die swaard van sy Woord op ‘n geestelike wyse sy koninkryk uitsprei onder al die heidennasies.[26]

8. Waar die psalmdigter verwys na die lewe na die dood of waar God ons siele sal bewaar van die ewige dood, pas Calvyn die vers meesal toe op Christus.  Dieselfde geld vir God se beloftes oor die ewige lewe wat dikwels ook Kanaän/Sion/Jerusalem genoem word.  Kyk die volgende voorbeelde waar die beginsel uit Calvyn se kommentare op die Psalms uitgelig word:  Psalms 16:10; 22:26; 48:14; 49:15; 51:7 (51:9 in die 1933 Afr. Bybel); 86:13; 05:11; 122:2.

‘n Voorbeeld is:

Psalm 51:9  Ontsondig my met hisop, dat ek kan rein wees; was my, dat ek witter kan wees as sneeu.

Die wasproses met hisop dui op die figuurlike reiniging van ons boosheid waarmee ons die ewige guns van God ontvang.  Dit is die Goddelike werk van die Heilige Gees om ons inwendig te reinig deur die geestelike besprenkeling met die bloed van Christus.[27]

9. Verwysing na die uitvoering van God se oordeel teenoor die goddelose nasies word meesal deur Calvyn as Messiaans verklaar.  Voorbeelde is:  Psalms 18:37-39; 21:8-10; 101:8; 110:5-6; 149:7-9.  God se ystersepter word ook deur Calvyn hiermee geassosieer.  Calvyn  haal Genesis 49:10 en Jesaja 63:2 aan in sy verklaring van Psalms 2:9 and 149:8 waar die ystersepter van God vermeld word.

‘n Voorbeeld uit Calvyn se Psalmkommentare is:

Psalm 149:7-9  om wraak te oefen onder die heidene, strafgerigte onder die volke;  om hulle konings met kettings te bind en hulle edeles met ysterboeie;  om ’n vonnis wat opgeskrywe is, aan hulle te voltrek. ’n Eer is dit vir al sy gunsgenote! Halleluja!

Die outeur verwys hier na die wraak en oordeel van die Messias wat voltrek word deur sy volk.  Alhoewel die Makabeërs vir ‘n tyd lank kragtig vertoon het en die buurnasies tydelik in toom gehou het, verwys hierdie Psalm en Haggai 2:9[28] na die volgelinge van ‘n ander en meer voortreflike Tempel.  Hierdie situasie sal slegs moontlik wees met die koms van Christus.  Jakob het dieselfde voorspelling gemaak in Genesis 49:10.[29]  Die vraag is hoe die beeld van Christus versoen kan word met die barmhartige redder in Matteus 12:20[30]?  Die antwoord is voor die hand liggend aangesien Hy sagmoedig is teenoor sy volgelinge maar Hy is ook gewapen met ‘n ystersepter waarmee Hy diegene wat rebelleer verwoes.  Elders word Christus beskryf as met bloed bevlek (Jesaja 63:2)[31] nadat hy sy vyande aan alle kante verslaan en vertrap het sonder dat Hy moeg word.[32]

10. As God of die koning om verlossing en genade gesmeek word, en wanneer God genade betoon deur nie sy kinders te straf nie, dan pas Calvyn dikwels die Psalmvers op Christus toe.  Voorbeelde hiervan is: Psalms 20:9; 37:33; 79:9.

‘n Voorbeeld uit Calvyn se Psalmkommentare is:

Psalm 79:9  Help ons, o God van ons heil, om die eer van u Naam, en red ons en doen versoening oor ons sondes ter wille van u Naam.

Die woord wat hier vir “versoening” gebruik word beteken om te reinig of te herstel en word gebruik in terme van offers.  As ons daarom verlang om God se genade te verkry moet ons Chirstus se dood gedenk; want “sonder bloedvergieting vind daar geen vergifnis plaas nie” (met verwysing na Hebreërs 9:22)”.[33]

11. Calvyn beskou die offers en spysoffers (die bloed van diere) van Israel op ‘n geestelike vlak omdat dit na Christus heenwys.  Voorbeelde:  Psalms 20:3; 22:26; 40:6-8 (40:7-9 in die Afr. Bybel); 51:16; 69:30-31; 119:108.

‘n Voorbeeld uit Calvyn se Psalmkommentare is:

Psalm 40:7-9  U het geen behae in slagoffer of spysoffer nie; ore het U vir my gegrawe; brandoffer en sondoffer het U nie geëis nie.  Toe het ek gesê: Kyk, ek kom; in die boekrol is dit my voorgeskrywe.   Ek het lus, o my God, om u welbehae te doen, en u wet is binne-in my ingewande. 

Die vier offers wat hier genoem word stel die hele wet voor.  Die Psalmdigter verkondig dat God nie uiterlike gehoorsaamheid aan die wet van ons verwag nie, maar Hy verwag ‘n diepgrondige geestelike ingesteldheid by ons wat gewortel is in die verlossing van Christus.   God bewerk die verlossing in Christus by die waarvan die naam geskryf is in Sy boek.  Hy verwys na Hebreërs 10:5-14[34] waar die apostel dieselfde saak noem.  Volgens Calvyn is dit duidelik dat die apostel die Septuaginta aanhaal, wat meer bedoel as wat Dawid oorspronklik met die gedeelte wou sê.  Die apostel kan dit egter doen omdat die offer in vers 7 wel ook op Christus dui.[35]

12. As die digter verwys na weelde, majesteit en oorvloed van kos, geregtigheid en vrede, dan pas Calvyn die vers dikwels toe op die koningkryk van Christus.  Voorbeelde is:  Psalms 72:6-7; 72:15-16; 85:10-13; 133.

‘n Verteenwoordigende voorbeeld is:

Psalm 133:1-3  Kyk, hoe goed en hoe lieflik is dit dat broers ook saamwoon!   Dit is soos die kosbare olie op die hoof, wat afloop op die baard, die baard van Aäron, wat afloop op die soom van sy klere.   Dit is soos die dou van Hermon wat neerdaal op die berge van Sion; want daar gebied die HERE die seën, die lewe tot in ewigheid!

Ons word een in Christus en daarom sing die psalmdigter oor die harmonie tussen die gemeente.  God se seëning word op ons uitgestort vanaf ons Hoëpriester en Hoof, Jesus Christus.[36]

Is Calvyn daaraan skuldig dat hy dogma gebruik het om sy verklarings van die Psalms te beïnvloed?

Bray en ander beweer dat die Reformatoriese Skrifuitlegging gebaseer is op kerklike dogma.[37]  Die vraag is of dit van Calvyn se Skrifuitlegging gesê kan word?  Dit is duidelik dat beginsels 5, 8, en 11 herken kan word as deel van die Protestantse[38] dogma.  Meeste van die 12 beginsels wat afgelei is uit sy Psalmverklarings vorm ook deel van sy bespreking van die Christelike geloof in die Institusie wat eers later (na sy Psalmverklarings) in sy leeftyd verskyn het.  Dit is dus duidelik dat die sistematisering van die Christelike Godsdiens, wat die hart van die Reformatriese dogma bevat, gevolg het uit sy Skrifuitlegging, en nie andersom nie.  Volgens die Gereformeerde beskouing moet die sleutel tot die korrekte verstaan van die Skrif in die Skrif self gevind word.  Die resultaat van die skrifuitleggingsproses behoort daarom in ooreenstemming met die Gereformeerde dogma, soos uiteengesit in die Belydenisskrifte, te wees; juis omdat die Belydenis op die Skrif gebaseer is.  Die bewering dat Gereformeerde teoloë (soos Calvyn) dogma gebruik het om die uitkoms van hulle Skrifuitlegging te bepaal, is daarom nie korrek nie.  Bray stel self dat Calvyn sy eksegese toegepas het op dogmavorming, en nie die omgekeerde nie.[39]  Geen getuienis is in hierdie studie gevind waar Calvyn dogma gebruik het om sy Skrifuitlegging te stuur nie.

Tot watter mate is Calvyn beïnvloed deur die betekenis van die vers vir die eerste hoorders of deur die betekenis van die vers in die Nuwe Testament

Dit is duidelik uit Calvyn se verklarings van die Psalms dat hy die letterlike verstaan van die teks as baie belangrik geag het.  Geen aanduidings is gevind dat Calvyn die saak van die sg. eerste hoorders beklemtoon het in sy Skrifverklarings nie.

Calvyn volg nie die Nuwe Testamentiese (NT) gebruik van die vers slaafs na in sy verklaring van die vers in die OT nie.  Voorbeelde waar hy verskil met die NT gebruik van die Psalms is: Psalms 8:5-6; 31:5; 34:20; 35:19 (69:4); 40:6-8; 78:23-25; 102:26-28; 105:4 (‘n lys van Psalms wat deur die Nuwe Testament aangehaal word, met die NT verwysings word later verskaf).  In meeste van die ander gevalle waar die NT eksplisiet ‘n OT vers op Christus toepas, aanvaar Calvyn dit so.

In die lig van die bespreking van die geskiedenis van Bybelinterpretasie en na bestudering van Calvyn se verklarings van die Psalms, kan daar tot die slotsom gekom word dat as die letterlike betekenis van ‘n vers Calvyn duidelik is en daar ook nie uit die konteks van die vers in die Psalm duidelik afgelei word dat die vers na nie Christus heenwys nie, dan was Calvyn huiwerig om die NT betekenis van die vers in die teks in te lees.   Die twaalf beginsels wat Calvyn toegepas het in sy verklaring van die Psalms wys dat hy wetenskaplik[40] omgegaan het met Skrifuitleg van Messiaanse verse.  As ‘n betrokke vers in die NT aangehaal is om na Christus te verwys, maar sonder dat die konteks van die vers in die OT dit steun, dan het Calvyn erken dat die NT skrywer die teks “geleen” het of dat dit by “wyse van akkommodasie” op Christus toegepas is.

‘n Voorbeeld hiervan is sy kommentaar op Psalm 8:6 (aangehaal in 1 Korinthiers 15:27) waar hy stel dat die NT die Psalmvers aanhaal “by wyse van akkommodasie”.[41]  In ‘n aantal gevalle verwys Calvyn glad nie na die NT gebruik van die Psalms nie (kyk sy kommentare van Psalms 34:20; 35:19; 69:4; 102:26-28; 105:4).  Calvyn het sy kommentare oor die Psalms laat in sy leeftyd geskryf (Franse weergawe ~1563 A.D.) wat aansienlik later is as sy kommentare op die NT; hy was dus deeglik bewus van die gebruik en verwysing van die Pslams in die NT toe hy sy verklaring van die Psalms geskryf het.

In sy verklaring van Psalm 31:6 verskil Calvyn ook van die verklaring van vorige Skrifverklaarders.  Alhoewel ‘n aantal Skrifverklaarders reeds in Calvyn se tyd aangetoon het dat Christus die vers aan die kruis aangehaal het (kyk Lukas 23:46),[42] verskil hy dat Dawid by die skryf van die Psalm daarmee Christus in die oog gehad het.  Volgens Calvyn het Dawid sy siel aan God toevertrou tydens sy stryd om oorlewing onder uiterste gevaar aan die hand van sy vyande.  As Dawid soveel sterkte geput het uit God se verlossing van tydelike gevaar, sou dit sondig en ondankbaar van ons wees as ons nie onoorwinlike krag teen enige aanslag van Satan put uit die verlossing deur die bloed van Christus nie.[43]  In sy verklaring van Lukas 23:46 verwys Calvyn na Psalm 31:6, naamlik dat alhoewel Dawid sekerlik sy siel aan God toevertou het na sy dood, hy beslis hier (Psalm 31:6) sy siel aan God toevertrou het tydens sy stryd om oorlewing teen die vyand.  Hy stel dat Christus die woorde van die Psalm geleen het omdat die Psalm van toepassing was op sy situasie aan die kruis.[44]

Calvyn pas nie Psalm 35:19 op Christus toe nie[45] ten spyte daarvan dat Christus later verduidelik dat die vers deur Hom vervul is (Johannes 15:25).  In sy verklaring van Johannes 15:25[46] stel hy wel dat Christus die Psalmvers (Psalm 35:19) op homself van toepassing gemaak het.[47]  In meeste van die ander gevalle waar die NT ‘n Pslamvers op Christus toepas, aanvaar Calvyn die toepassing; ‘n lys van sodanige Psalmverse word verskaf:

Psalm 2:1-2, see Handelinge 4:25-26.

Psalm 2:7, see Handelinge 13:33, Hebreërs 1:5 en Hebreërs 5:5.

Psalm 8:2, see Matteus 21:16.

Psalm 8:6, see 1 Korintiërs 15:27.

Psalm 16:10, see Handelinge 2:31 en Handelinge 13:35.

Psalm 18:49, see Romeine 15:9.

Psalm 22:1, see Matteus 27:19 en Markus 15:34.

Psalm 22:18, see Johannes 19:24.

Psalm 22:22, see Hebreërs 2:12.

Psalm 41:9, see Johannes 13:18.

Psalm 45:6, see Hebreërs 1:8-9.

Psalm 68:16, see Effesiërs 4:8.

Psalm 69:9, see Johannes 12:17.

Psalm 69:21, see Johannes 19:28-29.

Psalm 78:2, see Matteus 13:35.

Psalm 78:24, see Johannes 6:31-32.

Psalm 91:11-12, see Matteus 4:6 en Luke 4:10-11.

Psalm 110:1, see Matteus 22:43-44 en Lukas 20:41-43, Handelinge 2:34-35, Hebreërs 1:13.

Psalm 110:4, see Hebreërs 5:6, Hebreërs 7:17 en 21.

Psalm 117:1, see Romeine 15:11.

Psalm 118:22-23, Matteus 21:42 en Lukas 20:17, Handelinge 4:11, 1 Petrus 2:7.

Psalm 118:26, see Matteus 21:9, Markus 11:9-10, Lukas 19:38, Johannes 12:31, Matteus 23:39, Lukas 13:35.

Dit kom dus voor dat die waarneming van Bray en andere dat Calvyn die balans tussen die letterlike en die geestelike betekenis van tekste in die Bybel herstel het, korrek is.  Waar Christus en die Apostels ‘n Psalm in die NT as Messiaans uitwys, erken Calvyn hulle reg om dit so te doen, maar hy gebruik nie noodwendig die inligting om sy uitlegging van die Psalmvers in sy Ou Testamentiese konteks te beinvloed nie (kyk Calvyn se kommentare oor Psalms 8:5-6, 31:5; 34:20; 35:19; 40:6-8; 69:4; 78:23-25; 102:26-28; 105:4).

Dit is belangrik om daarop te let dat Calvyn geleer het dat Christus in die OT gespreek het.  God spreek deur Christus as Middelaar (in sommige gevalle as die Engel van God) met die profete.[48]  Die antieke professieë is deur Christus dikteer (kyk sy verklaring[49] van 1 Petrus 1:11[50]).  Calvyn het nie kommentare geskryf oor Samuel (2 Samuel 23:2)[51] nie, maar hy skryf in sy verklaring van ten minste twee Psalms dat die Heilige Gees Dawid se tong gedryf het.[52]  Dieselfde verklaring word gebied oor die professieë in die OT by sy uitleg van 2 Petrus 1:21.[53]  Die afleiding kan gemaak word dat waar Calvyn aandui dat Christus of die Apostels ‘n Psalmvers geleen het, hy werklik geglo het dat die betrokke vers in sy OT konteks nie ‘n geestelike profesie oor Christus bevat het nie.  Pucket kom grootliks tot dieselfde gevolgtrekking is sy boek “Historical Handbook of Major Biblical Interpreters”, naamlik dat:[54]

“Calvin could not imagine sober historical interpretation of the Old Testament operating apart from the context provided by the New Testament writings.  Calvin conceded that the New Testament writers sometimes appeared to twist the Old Testament to meanings that were foreign to the original writers’ intention.  ….. In other places he believed that the New Testament writers’ seemingly forced use of the Old Testament was intended to be an interpretation.  In such cases he allowed the New Testament to guide him in his view of what the Old Testament writer must have understood and intended.”

Calvyn het ook dikwels verskil met die verklarings van Augustinus (kyk Psalms 2:7; 69:5; 88:4-6; 99:5; 118:22) asook met ander kommentare van sy tyd (kyk Psalms 8:5; 20:1; 21:9; 31:5; 72 Inleiding; 72:10; 75:3; 82:8).

‘n Mens kan daarom aflei dat Calvyn ‘n onafhanklike styl van Skrifuitlegging gehad het, waarin hy die Skrif as die hoogste regter gehandhaaf het (kyk beginsels 1 en 2) terwyl hy sterk nadruk op die ooglopende letterlike betekenis van die teks geplaas het.  Hy was beslis nie skuldig daaraan dat hy subjektiewe en “bevoorregte” inligting oor wat dalk deur die eerste hoorders van die Psalms verstaan sou word, as deurslaggewend vir die regte verstaan van die teks geneem het nie.  Hy is ook nie blindweg beinvloed deur die outoriteit van die NT om aangehaalde Psalmverse as Messiaans te verklaar nie.  Hy het nietemin die reg van Christus en die apostels aanvaar om sodanige Psalmverse op Christus toe te pas.  Die ooglopende rede hiervoor is omdat Calvyn die outoriteit van die Bybel as God se geinspireerde Woord aanvaar het.[55]

Die vlak van gesofistikeerdheid wat Calvyn toegepas het met sy Skrifuitlegging weerlê enige bewering dat Calvyn aan ‘n allegoriese interpretasie van die Skrif skuldig sou wees, die getuienis dui juis daarop dat hy die tradisie van allegoriese Skrifverklaring grootliks gesuiwer het.

Kan die interpretasiemetode van die “eerste hoorders” en “direk/indirek” Messiaans herlei word na Calvyn?

Die huidige mode in bepaling van die Messiaanse karakter van die OT en Psalms, ook in Gereformeerde kringe[56] (en sinodes!),[57] behels ‘n sogenaamde onderskeid tussen “direkte of indirekte” Messiaanse professieë.  Daarvolgens sou sommige verse duidelik en alleenlik Messiaans wees teenoor ander verse wat onduidelik of sekondêr na Christus sou verwys.  In praktyk by laasgenoemde geval word enige letterlike of histories betekenis van die vers vir die “eerste hoorders” gebruik om die Messiaanse karakter[58] van die vers te degradeer tot ‘n sogenaamde “indirekte” professie oor Christus.  Die onbedekte verwydering van Christus uit die OT deur die neologiste soos Eichhorn en Semler (einde van die 18e eeu) is sekerlik deur Gereformeerde kringe verwerp.  Die meer subtiele benadering van Edelkoort[59] (direk of indirek Messiaans) en Krister Stendahl[60] (die sogenaamde betekenis vir die eerste hoorders) het egter amper ongemerk daarin geslaag om die erosie van die Messiaanse karakter van die OT stil-stil te laat voortgaan.  Dit het waarskynlik daartoe bygedra tot die persepsie in hedendaagse literatuur dat Calvyn Genesis 3:15 indirek-Messiaans sou verklaar.[61]  Hierdie sistematies aanslag op die Messiaanse karakter van die OT het waarskynlik daartoe bygedra dat ‘n uitnemende teolooog soos Bray, verklaar dat Calvyn “resisted the temptation to read Christological meanings into even such ‘obvious’ passages as Genesis 3:15.”[62]  Die vroegste oorsprong van hierdie gedagte kan egter teruggespoor word na ‘n konflik wat ontstaan het tussen ‘n volgeling van Luther (Aegidius Hunnius – 1530-1603) en ‘n student van Calvyn (David Pareus – 1548-1622) oor die Messiaanse karakter van die vers.  Soos hierna aangetoon, het Calvyn inderdaad die allegoriese verklaring van hierdie vers verwerp, teenoor Luther wat dit aanvaar het.[63]   Die logiese vraag om te beantwoord is tot watter mate is Calvyn daaraan skuldig om die OT (veral Gen 3:15) en die Psalms as direk of sogenaamd indirek Messiaans te verklaar?

‘n Noukeurige bestudering van Calvyn se verklaring van Genesis 3:15 openbaar die volgende:  Calvyn verskil met ander kommentare (ingesluit die van die Roomse kerk) dat die “saad” van Eva na sou Christus wys met die spesifieke woordgebruik (letterlike betekenis).  Hy gebruik ‘n taalkundige argument om aan te toon dat die “saad” in die algemeen na Eva se nageslag verwys.  Die eindelose stryd tussen die mens en Satan en die onvermoë van die mens dui daarop dat die oorwinning van Genesis 3:15 slegs in Christus moontlik sou wees.  Calvyn verwys dan na Paulus (Galasiërs 3:16[64]) wat ons heenlei van die “saad” van Abraham na Christus.   Calvyn beskryf dan die stryd wat elke gelowige in Christus sal ervaar en die oorwinning wat slegs moontlik is deur die eenheid tussen die liggaam en die Hoof, naamlik Jesus Christus.[65]

Dit is daarom duidelik dat Calvyn die balans tussen die letterlike en geestelik betekenis[66] van Genesis 3:15 vir ons herstel het.  As gevolg van die sonde is alle mense uitgelewer aan ‘n vurige stryd met Satan wat graag die ganse menslike geslag in die verderf wil laat stort.  Calvyn stel dat “because one stronger than he (Satan – GK) has descended from heaven, who will subdue him, hence it comes to pass that, in the same manner, the whole Church of God, under its Head, will gloriously exult over him.”[67]

‘n Objektiewe analise van Calvyn se verklaring van Genesis 3:15 dui daarop dat die Messiaanse karakter van die verse een honderd persent gehandhaaf word.  In die lig van die bespreking van die geskiedenis van Bybelse interpretasie, is dit duidelik dat Calvyn die allegoriese verklaring dat die woord “saad” gelykstaande aan Christus is, reggestel het.  Vir meer inligting oor die verklaring van Genesis 3:15 verwys na Martin[68], Schurb[69], Collins[70] en Alexander[71].

‘n Groter uitdaging is Calvyn se verklaring van Jesaja 7:14.  Hy gebuik taalkundige, kronologiese en prakties logiese argumente om aan te toon waarom hy met ander kommentare van sy tyd verskil oor die korrekte verstaan van die vers.  Ander kommentatore het beweer (en beweer steeds) dat die kind in Jesaja se tyd gebore sou word (bv. Hiskía of Jesaja self se seun) en sou heenwys na Christus.  Calvyn stel egter dat die naam Immanuel onteenseglik na Christus wys: “(The name Emmanuel – GK) was unquestionably bestowed on Christ on account of the actual fact; for the only-begotten Son of God clothed himself with our flesh, and united himself to us by partaking of our nature.  He is, therefore, called God with us, or united to us; which cannot apply to a man who is not God.”[72]  Calvyn rig dan ook ‘n uitdaging aan Skrifinterpreteerders wat hiervan verskil om aan te toon wie anders in die tyd gebore is wat op die naam kon aanspraak maak; hy noem dat daardie geskiedenis goed opgeteken is en dit duidelik is dat so ‘n persoon nie in die tyd van Jesaja gebore is nie.[73]  Moderne teoloë erken dan ook, dat as die vers na ‘n geskiedkundige persoon in Jesaja se tyd sou wys, daaroor slegs gespekuleer kan word omdat so ‘n persoon se identiteit nie aan ons bekend is nie.[74]

‘n Mens kan dalk die vraag stel of die term “direk” Messiaans nie van toepassing kan wees op Calvyn se uitlegging van Jesaja 7:14 nie, aangesien hy aanvoer dat die vers uitsluitlik op Christus van toepassing is.  Dit sou egter wetenskaplik meer korrek te wees om die terme “letterlik historiese” en “geestelike/Goddelike” betekenis van die vers te gebruik om Calvyn se styl van Skrifuitlegging te beskryf.  ‘n Analise van Calvyn se Psalmverklarings dui daarop dat daar volgens hom geen spanning bestaan tussen die dubbele betekenis van ‘n vers nie.  In baie gevalle waar die letterlik histories betekenis duidelik uitstaan, sal Calvyn steeds nie die geestelik/Messiaanse betekenis van die vers uitsluit nie.   Daar is egter voorbeelde, soos by Jesaja 7:14, waar hy die leterlik/histories betekenis uitsluit en dit uitsluitlik Messiaans verklaar.  Dit is nie vreemd aan die Gereformeerde teologie nie aangesien God sekere einskappe het wat nie oordraagbaar na mense is nie.[75]

Nog ‘n voorbeeld van verse wat ‘n dubbele betekenis bevat is waar ‘n historiese persoon of saak Christus afskadu.  Hierdie geval is redelik volledig bespreek onder beginsels 3, 4, 5, 11 en 12 wat deur Calvyn gebruik is by sy Messiaanse Skrifuitlegging.

Hierdie dubbelle betekenis van ‘n vers is aanwesig by die volgende van Calvyn se Psalmverklarings.  Let daarop dat oorvleueling van die beginsels by vele van die verse voorkom:

(a) Afskadu van Christus: Psalms 2:2, 9; 5:9-10; 14:7; 18:37-39, 43; 20:3; 21:2, 7-9, 13-15, 27-31; 24:7-10; 40:6-8; 41:10; 45:1-2, 13; 47:2-3; 48:1-2; 51:7, 9; 66:13-15; 68:16, 18; 69:35-36; 76:2; 78: 69-70; 79:9; 87:2, 4-5; 89:24; 97:6-8; 101:8; 109:3; 110:1-2; 111:9; 118:12, 26; 119:108; 122:2; 132:7, 11-14, 17 en 147:2.

(b) Beide ‘n letterlik historiese en ‘n geestelik Messiaanse betekenis: Psalms 2:6, 8; 8:6; 16:10; 18:44; 21:3-4, 8, 10-11, 13; 22:1, 6, 14-15, 21, 26; 24:7-10; 28:2; 31:5; 34:20; 33:37; 41:9; 45:6, 8; 47:5; 48:8, 14; 50:1-2; 51:18; 61:6-7; 68:31; 69:23, 30-31; 72:5-8; 84:8; 85:10-13; 86:13; 87:2; 89:4, 18; 91:11-12; 102:21-22; 103:6-8; 105:11; 109:6-8; 110:3; 116:10; 132:10; 133:1-3 en 134:3.

(c) Grootliks ‘n letterlik histories betekenis: Psalms 8:5; 13:5; 35:19; 69:5; (75:3); 78:23-25; 82:8; 88:4-6; 105:5 en 114:8.

(d) Grootliks ‘n geestelik Messiaanse betekenis: Psalms 2:7, 12; 8:2; 18:49-50; 19:4, 7-8; 20:1, 9; 22:16, 18, 22; 33:6; 45:9-10, 16-17; 47:8, 49:15; 51:7, 16; 65:2; 66:1; 67:2; 68:31; 69:9, 21; 72:1, 10-11; 78:2; 86:9, 26-29, 51; 92:12-14; 96:3, 7-10; 98:2-4; 102:23-27; 106:31; 110:4-6, 7; 117:1; 130; 132:13-14 en 149:7-9.

Gevolgtrekking

Dit is duidelik dat Calvyn ‘n logies rasionele en sistematiese uitleggingstyl gebruik het vir sy Psalmkommentare.  Hy het twaalf breë beginsels gebruik om te bepaal of ‘n teksvers Messiaans is.  Hy het die balans tussen die letterlik histories en geestelik Messiaanse betekenis van baie teksverse herstel en het baie van die Psalms gesuiwer van allegoriese interpretasies oorgelewer van die vroeë Kerk.

Moderne aandrang op die belang van die betekenis van die vers vir die “eerste hoorders” en die gebruik van sodanige “bevoorregte” informasie om die Messiaanse karakter van duidelike voorbeelde soos Psalms 22 en 110 te verwater (self in die GKSA!)[76],[77] of te ontken is ‘n skerp skuif weg van die Gereformeerde belydenis.  Die “outoriteit” van die bron van hierdie subjektiewe betekenis vir die “eerste hoorders” word bevraagteken omdat die “kennis” behoort tot ‘n klein groepie elite akademici wat hulle uitsprake tot vlak onder die hierargie van die Pous verhef.  Gereformeerdes verwerp ook hierdie metode van interpretasie op grond van die beginsel dat die Skrif self die hoogste regter moet wees oor die betekenis van die Woord.[78]  Die resultaat van die uitleggingsproses moet daarom in lyn met die totale boodskap van die Skrif wees, omdat die belydenis uit die Skrif afgelei is.

Aansprake in moderne literatuur dat die Reformatoriese Skrifuitlegging (waarby Calvyn ingesluit word) dogma gedrewe sou wees is daarom nie juis nie.  ‘n Hele paar van die twaalf beginsels van Calvyn het gestalte gevind in die Gereformeerde belydenis en dit sou beter wees om te stel dat Calvyn sy Psalmkommentare vanuit die adem van die algemene Christelike reël van die geloof of dogma produseer het.[79]  Anders gestel, hy het geglo dat die resultaat van die uitleggingsproses aan die hand van die algemene reël van ons geloof gemeet moet word.[80]  Gereformeerdes word immers uiteindelik deur die belydenis gebind.  Prominente moderne teoloë verdedig die reg van Christelike groeperings om volgens ‘n ooreengekome voorveronderstelling Skrifverklaring te beoefen.[81]

Gereformeerde teoloeë ervaar enorme druk van “liberaal wetenskaplike” kringe om die wese van hulle Christelike belydenis te versaak, veral ten opsigte van die outoriteit van die Heilige Skrif.  Hierdie verskynsel is waarskynlik die direkte oorsaak van die geleidelike maar sistematiese wegbeweeg van die beginsels van die Gereformeerde Skrifuitlegging van die OT.  Die aandrang op die betekenis van die sogenaamde “eerste hoorders” en die verskynsel van ‘n sogenaamd “indirekte” Messiaanse betekenis word huidiglik handig ingespan om die Messiaanse karakter van die OT en die Psalms stil-stil te degradeer en self te elimineer.  Groeiende druk van akademiese instellings op teoloë om hulle navorsingsuitsette gedurig te verhoog het waarskynlik ook bygedra tot die skep van hierdie wolf in skaapwagtersklere (vgl Matteus 7:15) .

Deel drie van hierdie studie sal DV in die nabye toekoms verskyn waarin die mate van die weglating van Christus uit die 2001 Psalmomdigting (Cloete omdigting) wetenskaplik bepaal word aan die hand van die twaalf uitleggingsbeginsels wat Calvyn gebruik het.

Bedanking

Hartlike dank aan wyle Prof. Ludi Schulze (Emeritus Professor in Dogmatiek en Dogmageskiedenis, Noord-Wes Universiteit, Potchefstroom) vir sy waardevolle insette met die bereiding van die studiestuk.

[PDF formaat: Skrifuitlegging beginsels van Calvyn]

[1]  Met die term “uitlegging” word bedoel dat die Skrif die hoogste gesag het om uitspraak oor die betekenis van ‘n teksvers te bepaal, terwyl die term “interpretasies” gebruik word om ‘n subjektiewe menslike aspek tov die van verstaan van die teksvers te impliseer.  “Verklaring” word meesal as ‘n neutrale woord gebruik.  Verwys na die eerste aflewering van die reeks artikels vir ‘n bespreking en verwysings oor die onderwerp.

[2] G. Bray, Biblical Interpretation. Past & Present. (Downers Grove, Illinois, Intervarsity Press, 1996): 105, 221, 257.; W. Yarchin, History of Biblical Interpretation A Reader. (Peabody, Massachusetts, Hendrickson Publishers Inc., 2004): 195-207.; S. Greijdanus, Schriftbeginselen ter Schriftverklaring en Historisch Overzight over Theorieën en Wijzen van Schriftuitlegging (J. H. Kok n.v. Kampen, 1946): 200-202.; G.M. Maier (Biblische Hermeneutik, translated by R.W. Yarbrough), Biblical Hermeneutics. (Crossway Books. Wheaton Illinois, 1994): 83.

[3] G. Bray, Biblical: 92.; S. Greijdanus, Schriftbeginselen: 173-177.; W. Yarchin, History: 62.

[4] Yarchin, History: 184-194.

[5] G. Bray, Biblical: 221, 231, 488-490.; K. Stendahl, ‘Biblical Theology’, Contempory, IDB 1, 1962: 418-32.; M.Silva, Foundations of Contempory Interpretation. Six Volumes in one. (Zondevan Publishing House, Grand Rapids, Michigan, 1996): 30. W.C. (jr.) Kaiser, The Messiah in the Old Testament (Grand Rapids, MI: Zondervan, 1995): 13-14.

[6] A.H. Edelkoort, De Christusverwachting in het Oude testament” (H. Veenman & Zonen, Wageningen, 1941).; T. Longman III, How to read the Psalms. (Downers Grove, IL: InterVarsity, 1988): 65.; D.M. Hay, Glory at the right hand. Psalm 110 in Early Christianity (SBL MS 18, Nashville: Abingdon, 1973).; B C Davis, ‘Is Psalm 110 a Messianic Psalm?’ Bibliotheca Sacra, 157, 2000: 160-173.; M.J. Paul, ‘The order of Melchizedek (P 110:4 and Heb 7:3)’ Westminster Theological Journal 49, 1987: 195-211.

[7] W.C. (jr.) Kaiser, Messiah: 19.

[8] J. Calvin, Alle verwysing uit Ages software, version 1.0, 1998.

[9] Rig asseblief ‘n versoek per epos aan Gert Kruger by kruger@ukzn.ac.za.

[10] J. Calvin, Commentaries on Psalm 2:6: 51

[11] Psalm 132:11 “Die HERE het aan Dawid gesweer in waarheid (Hy sal daarvan nie terugkom nie): Van die vrug van jou liggaam sal Ek laat sit op jou troon.”

[12] J. Calvin, Commentaries on Psalm 72:1: 1027

[13] Verwys na Johannes 19:24  “En hulle het vir mekaar gesê: Laat ons dit nie skeur nie, maar laat ons die lot daaroor werp, wie s’n dit sal wees – sodat die Skrif vervul sou word wat sê: Hulle het my klere onder mekaar verdeel en oor my gewaad het hulle die lot gewerp. Dit het die soldate dan gedoen.”

[14] Matteus 8:16-17  “En toe dit aand geword het, het hulle baie na Hom gebring, wat van duiwels besete was; en Hy het die geeste met ’n woord uitgedrywe; en almal wat ongesteld was, het Hy gesond gemaak,  sodat vervul sou word wat gespreek is deur Jesaja, die profeet, toe hy gesê het: Hy het ons krankhede op Hom geneem en ons siektes gedra.”

[15] J. Calvin, Commentaries on Psalm 22:18: 358.

[16] Romeine 15:11 “en ook: Loof die Here, alle nasies, en prys Hom, alle volke.”

[17] J. Calvin, Commentaries on Psalm 20:1: 322-323.

[18] J. Calvin, Commentaries on Psalm 102:8: 255-256.

[19] 1 Samuel 16:12 “Daarop het hy gestuur en hom laat kom; en hy was rooierig, met mooi oë en ’n mooi voorkoms. En die HERE sê: Staan op, salf hom, want dit is hy.”

[20] J. Calvin, Commentaries on Psalm 84:8-9: 67-68.

[21] J. Calvin, Commentaries on Psalm 132:10: 707.

[22] J. Calvin, Commentaries on Psalm 14:7: 209-210.

[23] 2 Samuel 7:12  “As jou dae vol is en jy met jou vaders ontslaap het, sal Ek jou nakomeling wat uit jou liggaam sal voortkom, laat optree en sy koningskap bevestig.”

[24] J. Calvin, Commentaries on Ps 18:50-51: 297-298.

[25] J. Calvin, Commentaries on Psalm 47:2: 731-732.

[26] J. Calvin, Commentaries on Ps 47:3: 732-733.

[27] J. Calvin, Commentaries on Psalm 51:7: 803, 806.

[28] Haggai 2:9 “Die toekomstige heerlikheid van hierdie huis sal groter wees as die vroeëre, sê die HERE van die leërskare; en op hierdie plek sal Ek vrede gee, spreek die HERE van die leërskare.”

[29] Genesis 49:10 “Die septer sal van Juda nie wyk nie, nòg die veldheerstaf tussen sy voete uit totdat Silo kom; en aan Hom sal die volke gehoorsaam wees.”

[30] Matteus 12:20 “ ’n Geknakte riet sal Hy nie verbreek nie, en ’n lamppit wat rook, sal Hy nie uitblus nie, totdat Hy die reg tot oorwinning uitbring.”

[31] Jesaja 63:2 “Waarom is u gewaad so rooi, en u klere soos dié van een wat die wynpers trap?”

[32] J. Calvin, Commentaries on Psalm 149:7-9: 842-844.

[33] J. Calvin, Commentaries on Psalm 79:9: 10-11.

[34] Hebreërs 10:4-14 – 4 want die bloed van stiere en bokke kan onmoontlik die sonde wegneem.  5 Daarom sê Hy, as Hy in die wêreld inkom: Slagoffer en spysoffer wou U nie hê nie, maar U het vir My ’n liggaam berei.  6 Brandoffers en sondoffers het U nie behaag nie.  7 Toe het Ek gesê: Kyk, Ek kom – in die boekrol is dit van My geskrywe – om u wil te doen, o God.  8 Nadat Hy hierbo gespreek het: Slagoffer en spysoffer en brandoffers en sondoffers wou U nie hê en het U nie behaag nie – wat volgens die wet geoffer word – 9 het Hy daarna gesê: Kyk, Ek kom om u wil te doen, o God. Hy neem die eerste weg om die tweede te stel.  10 Deur hierdie wil is ons geheilig deur die offer van die liggaam van Jesus Christus, net een maal.  11 En elke priester staan wel dag vir dag om die diens waar te neem en dikwels dieselfde slagoffers te bring wat tog nooit die sondes kan wegneem nie; 12 maar Hy het, nadat Hy een slagoffer vir die sondes gebring het, vir altyd gaan sit aan die regterhand van God 13 en wag nou verder totdat sy vyande gemaak is ’n voetbank van sy voete.  14 Want deur een offer het Hy vir altyd volmaak die wat geheilig word.

[35] J. Calvin, Commentaries on Psalm 40:8: 641-642.

[36] J. Calvin, Commentaries on Psalm 133: 715-717.

[37] Bray, Biblical: 84-9 stel dat die Gereformeerde metode van Skrifverklaring dogmagedrewe is.  Hierdie stelling word later in hierdie studie bespreek en afgewys.

[38] Verwys na die NGB en die Dordse Leerreëls.

[39] G. Bray, Biblical: 201-202.

[40] Die term “wetenskaplik” word hier in ‘n breë sin gebruik, naamlik dat hy ‘n rasionele en sistematiese metode gebruik het om die betekenis van ‘n teksvers af te lei.  Let daarop dat die aanhangers van die histories-kritiese metode van interpretasie ‘n ander definisie gebruik, naamlik waar hulle beweer dat geen voorveronderstelling of dogma in hulle interpretasie van die Skrif gebruik word nie.

[41] J. Calvin, Commentaries on Psalm 8:5: 7, 126.

[42] Lukas 23:46  “En Jesus het met ’n groot stem uitgeroep en gesê: Vader, in u hande gee Ek my gees oor! En toe Hy dit gesê het, blaas Hy die laaste asem uit.”

[43] J. Calvin, Commentaries on Psalm 31:5: 469.

[44] J. Calvin, Commentaries on Harmony of the Gospels, Vol 3, Lukas 23:46: 249.

[45] J. Calvin, Commentaries on Psalm 35:19, (Ages software, version 1.0, 1998): 548-549.

[46] Johannes 15:25  “Maar die woord wat in hulle wet geskrywe is, moet vervul word: Hulle het My sonder oorsaak gehaat.”

[47] J. Calvin, Commentaries on Johannes 15:35: 524.

[48] J. Calvin, Institutes of the Christian Religion 1:13.10; Commentaries on Exodus 14:9.

[49] J. Calvin, Commentaries on 1 Peter 1:11: 32-33.

[50] 1 Peter 1:11 “Searching what, or what manner of time the Spirit of Christ which was in them did signify, when it testified beforehand the sufferings of Christ, and the glory that should follow.”

[51] 2 Samuel 23:2 “The Spirit of the LORD spake by me, and his word was in my tongue.”

[52] J. Calvin, Commentaries on Psalm 8:1 and Psalm 51:14: 119, 810.

[53] J. Calvin, Commentaries on 2 Peter 1:21: 25-6.

[54] D. K. Mckim (ed), Historical Handbook of Major Biblical Interpreters, (Intervarsity Press, 1998): 178.

[55] J. Calvin, Institutes: 1.6.

[56] Van Rooy 2004:755, Kerkblad Apr 2004:18-19, Mei 2004:25-27

[57] Sinode Acta 1991, Bl 107-8 en bl 120-1; 48ste Nasionale Sinode Acta 2003:642,643 Art. 21.1 F, tesame met Bylae A, p. 657.

[58] Reference is made here to verses that are/were considered to be Messianic in the Reformed tradition.

[59] A.H. Edelkoort, Christusverwachting.

[60] W.C. (jr.) Kaiser, Messiah: 13-14.

[61] Verhoef 1990:113.

[62] G. Bray, Biblical: 203.

[63] K. Schurb, ‘Sixteenth-Century Lutheren-Calvinist Conflict on the Protevangelium’ Concordia Theological Quarterly, 54(1), 1990: 25-48.

[64] Galatians 3:16 “Now to Abraham and his seed were the promises made. He saith not, And to seeds, as of many; but as of one, And to thy seed, which is Christ.”

[65] J. Calvin, Commentaries on Genesis 3:15: 99-102.

[66] Calvyn se siening oor die geestelike betekenis van die OT is vervat in Inst 2:10.23, p213-215.

[67] J. Calvin, Commentaries on Genesis 3:15: 102.

[68] R.A.Martin, ‘The Earliest Messianic Interpretation of Genesis 3:15’ Journal of Biblical Literature, 84 (4), 1965: 425-427.

[69] K. Schurb, Sixteenth-Century: 25-48.

[70] J. Collins, ‘A Syntactical Note (Genesis 3:15): Is the womans seed singular or plural?’ Tyndale Bulletin, 48.1, 1997: 139-148.

[71] T.D. Alexander, ‘Further Observations on the Term “Seed” in Genesis.’ Tyndale Bulletin, 48.2, 1997: 363-367.

[72] J. Calvin, Commentaries on Isaiah 7:14: 215.

[73] J. Calvin, Commentaries on Isaiah 7:14: 211.

[74] N.J. Oswalt, The book of Isaiah.  Chapters 1-39. The New International Commentary on the Old Testament. (Eerdmans : Grand Rapids, Michigan, 1986): 212-213.

[75] NGB, Art 14.

[76] Van Rooy 2004:755, Kerkblad Apr 2004:18-19, Mei 2004:25-27

[77] Sinode Acta 1991, Bl 107-8 en bl 120-1; 48ste Nasionale Sinode Acta 2003:642,643 Art. 21.1 F, tesame met Bylae A, p. 657.

[78] Greijdanus, Schriftbeginselen: 125-127.

[79] Bray, Biblical: 201-202.

[80] Greijdanus, Schriftbeginselen: 141-143.

[81] Bray, Biblical: 321-375.; Greijdanus, Schriftbeginselen: 206-209.; Yarchin, History: 351–360.

2 Comments

Posted in messiaans, Messias, prof HG Kruger artikels, psalmboek, psalms | Tags:

Posted by: proregno | March 20, 2012

Skrifverklaring: 1 Tim.2:11,12 en 1 Kor.11:5 – weerspreek dit mekaar ?

Skrifverklaring: 1 Tim.2:11,12 en 1 Kor.11:5 – weerspreek dit mekaar ?

deur ds. Cobus Rossouw (GK Daspoort)

In 1Tim 2:8 is Paulus besig om Christus se orde vir sy kerk ‘op elke plek’ verder te reël. Dit nadat hy in vers 1-6 gefokus het op die kerk se gebede. Ja, die kerk van Christus moet altyd ‘n biddende kerk wees. Dis baie belangrik. Daarom noem Paulus dit ook heel eerste, wanneer hy in 1Tim 2-3 reëls neerlê vir die lewe, orde en regering vir die kerk van Christus ‘op elke plek’.

Wanneer Paulus egter in 1Tim 2:8 kom, sê hy: “Ek wil dan hê dat die manne op elke plek moet bid en heilige hande ophef sonder toorn en twis.”

Waar Paulus in vers 1-6 gereël het dat die kerk gebede moet doen (vers 1), vir wie ons die gebede moet doen (vers 1-2), waarvoor ons dit moet doen (vers 2-4) en die groot rede waarom ons gebede moet doen (vers 5-6), kom reël Paulus nou in vers 8, onder andere, wie in die kerk se erediens-byeenkomste die gebede moet doen – “Ek wil dan hê dat die manne op elke plek moet bid …”

Die Griekse woord wat Paulus gebruik vir manne is ‘n woord wat onderskeid maak. Dis ‘n woord wat sê: die manne, en nie die vroue nie, moet bid in die plaaslike kerk se erediens-byeenkoms.[1]

Wanneer ons egter Skrif met Skrif vergelyk, kom ons op 1Kor 11:5 af, waar Paulus praat van vrouens wat “bid of profeteer”. Hierdie bid of profeteer kon ook in die kerk se eredienste plaasgevind het.[2] Die voorwaarde wat Paulus egter stel in 1Kor 11:5vv vir die vroue se bid en profeteer in die eredienste, is dat sy “haar hoof bedek” (‘n spesifieke saak waarop ons nie nou verder in gaan nie).

Die vraag is egter nou: Hoe moet ons hierdie twee uitsprake van Paulus verstaan? Vanuit 1Kor 11:5 lyk dit tog of dit in orde is dat vroue ook kan bid in die eredienste van die kerk. Kom ons egter by 1Tim 2:8 wil Paulus “dat die manne op elke plek moet bid”.

In die res van hierdie artikel gaan ons meer hieroor leer, om dan uiteindelik ook so by ‘n antwoord op ons vraag te kom.

1Tim 2:8 … en die manne wat moet bid.

Om Paulus se opdrag in 1Tim 2:8 dat die manne moet bid, reg te verstaan, is dit baie belangrik om in gedagte te hou dat Paulus sê “dat die manne op elke plek moet bid.”

Die woorde op elke plek skitter vol van God se genade en trou. Want deur sy profeet het God eenmaal in Mal 1:11 gesê: “… van die opgang van die son tot sy ondergang toe is my Naam groot onder die heidene; en op elke plek word tot eer van my Naam (die ware Godsdiens en erediens beoefen[3]) …” En dit het gebeur! Dit gebeur vandag nog oor die wêreld heen. Op elke plek is daar kerke waar God in die heilige erediens geëer word.

Dit alles gebeur omdat Paulus in 1Tim 2:4 leer dat God wil dat al sy uitverkorenes uit alle volke, gered word. En sy wil voer God almagtig onkeerbaar uit deur sy Seun, van wie God deur sy profeet Jesaja in Jes 49:6 gesê het: “Dit is te gering dat U … sou … op … rig die stamme van Jakob … Ek het U gemaak tot ‘n lig van die nasies, om my heil te wees tot aan die einde van die aarde.” Sodat daar kerke kan wees op elke plek, deur die eeue heen, waar God se verloste uitverkorenes uit al die volke tot eer van God in erediens saamkom en gebede kan doen, as dankbaarheidsoffers vir die HERE (Openb 8:3-4; Sondag 45 v/a 116).

Hierdie gebede in die erediens, so reël Paulus nou in 1Tim 2:8, moet gedoen word deur die manne. Maar waarom nou juis die manne? Wel, om die antwoord op hierdie vraag te kry, moet ons onthou dat Paulus wil “dat die manne op elke plek moet bid …” En nou het ons geleer dat die woorde, op elke plek, jubel oor Christus se verlossingswerk sodat daar ‘n kerk kan wees op elke plek wat ‘erediens’ hou tot eer van God.

Doen ons egter verder Skrif met Skrif vergelyking leer ons uit Efes 2:10, dat die kerk op elke plek geskape is, in en deur Jesus se verlossingswerk aan die kruis. Efes 2:15 noem ons Christus se nuut geskepte mensdom.[4]

Wat egter nou belangrik is om in gedagte te hou, is dat Christus by die ‘skepping’ van sy verloste kerk nie sy eerste skepping van Gen 1-2 vernietig het nie. Nee!! Nooit gee Christus die werke van sy hande prys nie.

Inteendeel, Christus verlos en heilig sy skepping uit die mag van die sonde, die dood en die duiwel, sodat God se skeppingsdoel uiteindelik ook verwesenlik kan word in en deur Christus, en sigbaar kan word in die kerk, as Christus se verloste mensdom.[5]

Daarom sien ons dat in die kerk, veral in die erediens,[6] “die man die hoof van die vrou” is (1Kor 11:3), soos God dit wou gehad het nog voor die sondeval (Gen 2:18-24). Daarom dan ook dat die manne in die kerk, ook in die erediens en gebed, moet leiding neem.[7]

1Kor 11:5 … en die vroue wat bid of profeteer.

Maar nou hoor ons in 1Kor 11:5 van vroue “wat bid of profeteer …” Hoe moet ons dit nou verstaan?

(a) Die betekenis van of by ‘bid of profeteer’

Ons moet begin deur te sê dat die voegwoord of by bid of profeteer hierdie twee aksies saamvoeg. ‘Of’ is tog ‘n voegwoord. Tegelyk moet ons egter ook sê dat die voegwoord of twee verskillende aksies saamvoeg.[8] Bid en profeteer in 1Kor 11:5 gaan dus saam. Maar dis nie aksies wat dieselfde is nie.

(b) Die betekenis van profeteer

Verder moet ons ook sê dat profeteer in 1Kor 11:5, net soos in die OT, die direkte werk van die Heilige Gees in die vroue is wat profeteer, sodat hulle God se direkte openbaring aan die kerk bekend kon maak.[9]

Profeteer is dus heel anders as ‘leer’ of ‘preek’.[10] ‘Leer’ of ‘preek’ geskied vanuit God se klaar geopenbaarde (of geprofeteerde woord). Dit hou in dat daar uit God se Woord gelees word, en dat God se Woord verklaar en toegepas word (vgl 1Tim 4:13).

(c) Die wonder dat vroue ook profeteer

Dat vroue ook profeteer, soos ons hoor in 1Kor 11:5, is een van die wonders van die nuwe bedeling van die Nuwe Testament. Deur sy profeet Joël het die HERE immers in Joël 2:28 geprofeteer dat Hy in die laaste dae “my Gees sal uitgiet op alle vlees, en julle seuns en julle dogters sal profeteer …” (vgl Hand 2:14-17). Van die vervulling van hierdie profesie lees ons in Hand 2:1-13.[11]

(d) Bid gaan saam met profeteer

Soos reeds gesê, staan die profesie en die gawe van profesie nie los van bid nie. In profesie hoor ons die spreke van God. In gebed kry ons die antwoord van die mens. En by profete gaan hierdie twee – bid en profeteer – baie maal hand aan hand.

In Amos 7:1-6 kry ons ‘n mooi voorbeeld hiervan:[12]

(Profesie)

1 Dit het die Here HERE my laat sien—kyk, Hy het sprinkane geformeer toe die na-gras begin uitspruit het; en kyk, dit was die na-gras nadat die snysels van die koning af was. 2 En toe hulle al die gewasse van die land afgeëet het, sê ek:

(Gebed)

Here HERE, vergeef tog! Hoe sal Jakob staande bly? want hy is klein.

(Profesie)

3 Toe het die HERE berou gekry oor hierdie saak. Dit sal nie gebeur nie, het die HERE gesê. 4 Dit het die Here HERE my laat sien—kyk, die Here HERE roep om ‘n regstryd te voer deur vuur, en dit het die groot watervloed verteer en sou die akkerland verteer het.

(Gebed)

5 Toe sê ek: Here HERE, hou tog op! Hoe sal Jakob staande bly? want hy is klein.

(Profesie)

6 Die HERE het berou gekry oor hierdie saak. Dit sal ook nie gebeur nie, het die Here HERE gesê.

Wanneer Paulus dus in 1Kor 11:5 van vroue praat wat bid of profeteer het ons te doen met die tipiese optrede van ‘n profeet, by wie gebed en profesie saamgaan.

(e) Vroue wat bid en profeteer en die manne wat leiding moet neem

Wat nou baie belangrik is van 1Kor 11, en dan veral 1Kor 11:2-16, waarvan 1Kor 11:5 deel uitmaak, is dat Paulus dit juis hier het oor die skepping en herskeppingswerklikheid dat “dat Christus die hoof is van elke man, en die man die hoof van die vrou …”[13]

Daarom dan ook dat Paulus reël dat vrouens hulle hoofde moes bedek om daardeur blyke te gee dat hulle hul mans se hoofskap aanvaar (1Kor 11:5-16).

Sonder om hier spesifiek in te gaan op die betekenis van die vrou se hoofbedekking, is dit belangrik dat ons moet raaksien, dat vroue, al het hulle onder direkte inspirasie van die Heilige Gees geprofeteer en gepaardgaande daarmee gebid, tog steeds die man se hoofskap en leiding, ook in die erediens, moes aanvaar.[14]

So sien ons dan dat die orde-reël van 1Tim 2:8, nl dat die manne die leiding moet neem in die kerk se erediens en gebede, nie deur 1Kor 11:5 weerspreek word nie. Nee! Hier is nie sprake van weerspreking nie. Ons moet eerder praat van aanvulling van die reël.

Die reël is dat manne die leiding moet neem – ook in die erediens en gebed. Dit blyk uit 1Kor 11:2-16 en uit 1Tim 2:8vv. Hierdie reël sluit egter nie uit nie, dat vroue onder direkte inspirasie van die Heilige Gees die gawe van profesie en gepaardgaande gebede ook in die erediens kan beoefen. Hierin moet sy egter altyd blyke gee daarvan dat sy die manne se leiding en hoofskap aanvaar.

Die funksie van profesie in die NT

Voordat ons hierdie artikel afsluit, moet ons net eers iets sê oor die funksie van profesie in die NT en hoe dit die vroue ‘wat bid en profeteer’ raak. Soos reeds gesê is profesie, ook in die NT, openbaring vanaf God of Christus deur die werking van die Heilige Gees.

In die NT het hierdie profesie die funksie gehad, om die ware en volle betekenis van die verlossingswerk van Christus aan die kerk te gee (vgl bv Efes 3:5).[15] En aan hierdie profetiese werk het vrouens ten volle deel gehad. Ja, ook hulle was instrumente in die hand van Christus om aan sy kerk die volle betekenis van sy verlossingswerk te ontsluit.

Ons kan egter nie meer leer oor die funksie van profesie in die NT sonder om ook deeglik kennis te neem van Efes 2:20 nie. Hier sê Paulus dat die kerk “gebou is op die fondament van die apostels en profete, terwyl Jesus Christus self die hoeksteen is.”

Die woord fondament in Efes 2:20 is baie belangrik. Dit sê vir ons dat die profesie van die profete nie vir altyd kon aanhou nie. Daar moes ‘n tyd kom dat die vaste vorm van ‘n fondament aanneem. Immers, ‘n fondament is tog nie iets wat die hele tyd groter of meer word nie.[16]

Daarom het daar ook ‘n tyd gekom dat profesie in die kerk verbygegaan het, omdat die openbaring van God vol geword het en die fondament sy vaste vorm ontvang het (NGB art 3-7).[17] Dit is daarom ook opvallend dat Paulus in sy laaste briewe, nl 1-2 Timoteus en Titus, nie meer melding maak van profesie in die kerk nie.[18] Waarop egter wel besonderse klem geplaas word, is die ‘leer’ wat oorgelewer is en nou bewaar en verkondig moet word (1Tim 4:6-16; 2Tim 1:13; 2:1-2; 3:10-4:5; Tit 1:9; 2:1).[19]

Dat die tyd gekom het dat profesie verbygegaan het, sê dus vir ons dat daar nie nou meer profesie, van mans of van vrouens, in die kerk se eredienste kan plaasvind nie.[20] Die volle Goddelike betekenis van die verlossingswerk van Christus het ons immers nou in die opskrif-gestelde Woord van God. En hierdie Woord – hierdie Openbaring, hierdie profesie – moet nou kragtig verkondig en geleer word en daarvolgens moet geleef word.

Vroue se rol in die kerk?

Indien vroue, net soos mans, nie meer profeteer met die gepaargaande gebede nie, wat is daar dan wat vroue in die kerk kan doen? Is dit hulle lot om nou passiewe swyg-sames te wees? Nee, beslis nie! 1Tim 2:9-10 en 11-15, waarby ons nog in die prediking gaan kom het veel te sê oor die rol van vroue in die kerk.

En lees ons deur die NT ontmoet ons ‘n hele klomp vroue wat vir die HERE gewerk het en diensbaar was aan hulle naaste. Dink maar net aan …

  • · Tabita, van wie ons hoor in Hand 9:36. “Sy was oorvloedig in goeie werke en aalmoese wat sy gedoen het.” Vir weduwees het sy klere gemaak (Hand 9:39).
  • · In Rom 16:1-2 ontmoet ons vir Febe “wat ‘n dienares is van die gemeente in Kenchréë.” Sy was vir “baie ‘n beskermster en ook vir Paulus.”
  • · In Rom 16:12 hoor ons van “Triféna en Trifósa, vroue wat in die Here arbei” en “Pérsis, die geliefde vrou, wat baie in die Here gearbei het.”
  • · En in 1Tim 5:10 hoor ons van vroue wat uitgeblink het in goeie werke soos kinders grootmaak, gasvryheid, om die voete van die heiliges te was en om verdruktes te help.

Daar is ook heelwat mooi boeke geskryf wat handel oor die rol van die Christen vrou. Een van hulle, wat gerus gelees kan word, is Womanly dominion (more than a gentle and quiet spirit) deur Mark Chanski. Nog ‘n baie oulike boek is die een van Martha Peace, ‘The Excellent Wife’.

[1] New International Dictionary of New Testament Theology vol 2 bl 563; Knight se 1Tim kommm bl 128; Wallace, Greek grammer beyond basics bl 229 voetnoot 43.

[2] Vgl Pop, De prediking van het NT – 1Kor, bl 230; Grosheide se 1Kor komm bl 290-291; Carson, Showing the Spirit, bl 130-140; Handelinge van die eerste algemene sinode te Potchefstroom op 5 Januarie 2009 en volgende dae, bl 633

[3] In Mal 1:11 staan daar “reukwerk gebring en ‘n rein offer”. Hieroor sê die Statevertaling se kantaantekeninge: “reukwerk toegebracht: Dat is, men zal Mij den rechten godsdienst bewijzen; versta, den innerlijke offeranden, die door de ceremoniën van het Oude Testament, welke hier genoemd staan, afgebeeld werden. Verg. Zach. 14:16,20.”

[4] Vgl Bruce se Efes komm bl 290,299-300; Reformation study Bible bl 1704.

[5] Vgl Pop, de prediking van het NT – 1Kor, bl 228.

[6] Ridderbos, Paulus, bl 538 wys daarop dat die in-Christus-nuut-herstelde-mensdom veral manifesteer in die kerk se erediens-byeenkomste.

[7] Vgl Knight se 1Tim komm bl 128; Macarthur se 1Tim komm bl 74.

[8] Vgl Wallace, Greek grammer beyond basics bl 658, 669.

[9] Vgl Pop, De prediking van het NT – 1Kor, bl 230,278; Robertson, The Final Word, a Biblical response to the case for tongues & prophecy today, bl 1-21; Ridderbos, Paulus, bl 504.

[10] Vgl Robertson, The Final Word, a Biblical response to the case for tongues & prophecy today, bl 20.

[11] In Hand 21:9 hoor ons ook van Filippus, een van die sewe diakens van Hand 6. Hy het vier dogters gehad “wat die profetiese gawe besit het.”

[12] Vgl ook Jer 10:1-10,22-23; 14:1-9,10-13,14-22. So is dit ook in die NT – Luk 2:36-37; Hand 13:1-2; 1Tes 5:17-20 (Theological Dictionary of the New Testament een vol uitgawe bl 963; Theological Dictionary of the New Testament vol 2 bl 798, vol 6 bl 852).

[13] Vgl ook 1Kor 11:7-9; Pop, de prediking van het NT, 1Kor, bl 228-229, 233-235; Grosheide se 1Kor komm bl 289; Handelinge van die 48ste nasionale sinode te Potchefstroom op 6 Januarie en volgende dae, bl 579.

[14] Vgl Plek van die Vrou in die Kerk, bylae by die Rapport in die Aanvullende Agenda, Nasionale sinode 1988, bl 47-48,56; Handelinge van die 48ste nasionale sinode te Potchefstroom op 6 Januarie en volgende dae, bl 579.

[15]Hier moet ons ingedagte hoe dat die NT soos ons dit ken, geleidelik onder inspirasie van die Heilige Gees ontstaan het. Daarom dat profesie die funksie gehad het om die volle betekenis van Christus se verlossingswerk bekend te maak aan die kerke (vgl Robertson, The Final Word, a Biblical response to the case for tongues & prophecy today, bl 77; Ladd, A NT theology, bl 535; Korrespondensie met Prof Jorrie Jordaan [Vrae aan Prof Jorrie.docx en Antwoorde vanaf Prof Jorrie.docx]).

[16] Vgl Coetzee, The Canon of the NT, bl 45.

[17] Vgl Robertson, The Final Word, a Biblical response to the case for tongues & prophecy today, bl 68; Coetzee, The Canon of the NT, bl 45; Ladd, A NT theology, bl 536.

[18] 1Tim 1:18 en 4:14 waar melding gemaak word van profesie verwys terug na die tyd toe Timoteus deur handoplegging in sy ‘amp’ bevestig is (The Final Word, a Biblical response to the case for tongues & prophecy today, bl 75).

[19] Vgl The Final Word, a Biblical response to the case for tongues & prophecy today, bl 76; Korrespondensie met Prof Jorrie Jordaan (Vrae aan Prof Jorrie.docx en Antwoorde vanaf Prof Jorrie.docx).

[20] Vgl The Final Word, a Biblical response to the case for tongues & prophecy today, bl 20.

Leave a Comment

Posted in ds cobus rossouw, gksa, Skrifoordenking, Skrifverklaring, vrou se rol, vrou-in-die-ampte

Posted by: proregno | March 12, 2012

Gesinfoto’s: 12 Maart 2012 – Muggie en ander foto’s

Petrol raak bietjie duur, toe ry ons maar met die ossewa !
 
Voortrekkermonument besoek: Desember 2011
Voortrekkermonument besoek: Desember 2011
 
Hilke speel Mozart se 45ste simfonie …
 
My eie pienk bulletjie !
 
Muggie, ons huishondjie is verlede Maandag doodgery, hier onder skryf my tweede oudste dogter, Hannelie (11), oor die verwerking van die gebeure:
 

Muggie is gebore op 28 April 2009. Toe ons haar gekry het was sy klaar deel van die familie, nog ’n meisie en nog een wat ons kon liefkry. Mienie sou haar naam wees maar ons was daarteen, veral Joanette. Muggie was haar naam toe, dit was haar naam omdat sy so klein en swart en vinnig soos ’n muggie was.

Daardie dag toe ons haar sou kry, het ons ’n boksie met ou wit lappe uitgevoer, maar toe ons ouma Nannie die klein swart bondeltjie uit ons kar haal met ’n ligpienk en wit babakombersie, het ons geweet hierdie klein diertjie gaan nie in ’n boksie met ou lappe kan slaap nie.

Muggie was ’n liewe hondjie, stout en plesierig soos een van ons. Ons het haar liefgekry. Sy was Pappa se papegaai en ons klein liewe sussie.

Al het sy pappa se ou boeke gevreet en haar dinge gedoen waar sy nie moes nie was almal steeds lief vir haar.

Maar vandag 5 Maart 2012 het ons klein swart sussie voor ’n motor in gehardloop.

“Toe ek Mamma hoor skree was dit asof daar iets in my hart los geruk het,” vertel Joanette later in trane.

Toe Mamma klein Muggie uit die pad gaan haal het Joanette en Doret weggehardloop, hulle kon dit nie vat nie. Vir my was dit anders ek wou haar sien en afskeid neem, ek wou vir die laaste keer oor haar sagte swart hare vryf.

Ek het gehuil en afskeid geneem, die hand wat my hart opklem het effens losser vasgehou nadat ek gebid het en my trane het opgehou.

“Ek kan vergeet en ek kan ophou huil as ek wil, maar ek wil huil tot ek nie meer kan nie,” vir Joanette was dit die ergste van ons almal.

Maar as jy verstaan dit het gebeur,

as jy verstaan dat God dit so beskik het,

as jy verstaan dat om te huil nie Muggie terug bring nie,

as jy verstaan dat sy nie lank gely het nie,

as jy verstaan dat sy nie voel daar onder in die grond nie,

dan droog die trane op, dan weet jy dit kon nie anders nie,

dan weet jy dat God besluit het om Muggie weg te neem.

“Hoekom nog een, hoekom nog ’n geliefde troeteldier?” sing die tuinslang terwyl ek die harde grond van die stukkie waar Muggie se graffie moet kom (nota: sien hier oor Buks, ons vorige hond – slc). “Hoekom Muggie, hoekom Muggie?” kap die pik. “Waarom, waarom?” grawe die graaf. Maar die grond is te hard, ek kom nie daardeur nie.

Ek gaan sit by Muggie, sy is nie meer lewendig en vol geluk nie maar styf en koud.

“Aanvaar dit net,” sê ek aan ’n histeriese Joanette.

“Ek aanvaar dit, maar ek wil huil! Dis laat mens beter voel! Dis ’n uitlaatklep aan mens se emosies!”

Ek kon nie meer huil nie en miskien was dit goed omdat ek toe vir Doret kon troos.

“Ek sal haar nagte baie mis,” snik Doret. Muggie het omtrent altyd by Doret in die bed geslaap, maar elke aand het sy by my bed opgespring en by Joanette ook, net vir so ’n minuut of twee dat het sy by Doret gaan slaap, asof sy wil sê: Ek is lief vir jou ook.

“O God, dankie dat dit nie een van my susters of my broertjie was nie. Dankie dat ons mag weet dat ons nooit vir ewig sal sterwe nie!”

As daar maar net ’n plek was waar honde ook heen kon gaan, as daar maar net ’n plek was waar hulle in vrede op groenweivelde hase kan jaag . . .

Maar ons onthou Muggie as die klein bondeltjie liefde. Ons onthou haar as die stoute een en die een wat van soentjies en aandag gehou het en dat sy opgewonde was oor mooi klere.

Hannelie

nota: dankie vir almal wat aanbied, ons waardeer dit maar wil nie nou weer ‘n klein hondjie aanhou nie, hulle ontsnap te maklik na die strate. Dankie – Slabbert.

Leave a Comment

Posted in gesinsfoto's

Posted by: proregno | March 9, 2012

Die Heidelbergse Kategismus as ‘enigste troos’ vir die homoseksuele (en alle ander) sondaars

Oor die kerk en foto van Heidelberg: heidelbergcatechismproject.com

DIE HEIDELBERGSE KATEGISMUS

Sondag 1
Vraag 1: Wat is jou enigste troos in lewe en in sterwe?
Antwoord: Dat ek met liggaam en siel in lewe en in sterwe (a) nie aan myself (b) nie, maar aan my getroue Verlosser, Jesus Christus behoort (c). Hy het met sy kosbare bloed vir al my sondes ten volle betaal (d) en my uit alle heerskappy van die duiwel verlos (e). Hy bewaar my op so ‘n wyse dat sonder die wil van my hemelse Vader, geen haar van my kop kan val nie (g). Alles moet inderdaad tot my saligheid dien (h). Daarom verseker (i) Hy my ook deur sy Heilige Gees van die ewige lewe en maak Hy my van harte gewillig en bereid om voortaan vir Hom te lewe (k).
(a)Rm 14:8. (b) 1 Kor 6:19. (c) 1 Kor 3:22; Tit 2:14: (d) 1 Pet 1:18, 19;1 Joh 1:7; 2:2, 12. (e) Heb 2:14;1 Joh 3:8; Joh 8:34-36. (f) Joh 6:39; 10:28; 2 Tess 3:3; 1 Pet 1:5. (g) Matt 10:30; Luk 21:18. (h) Rom 8:28. (i) 2 Kor 1:22; 5:5; Ef 1:14; Rom 8:16. (k) Rom 8:14;1 Joh 3:3

Vraag 2: Hoeveel dinge moet jy weet om in hierdie troos salig te kan lewe en sterwe?
Antwoord: Drie dinge (a): Ten eerste, hoe groot my sonde en ellende is (b); ten tweede; hoe ek van al my sonde en ellende verlos word (c) en ten derde hoe ek God vir so ‘n verlossing dankbaar moet wees (d).
(a)Mt 11:28-30; Ef 5:8. (b) Joh 9:41; Mt 9:12; Rm 3:10; 1 Jn 1:9;10. (c) Joh 17:3; Hand 4:12 10:43. (d) Ef 5:10; Ps 50:14; Matt 5:16; 1 Pet 2:12; Rom 6:13; 2 Tim 2:15

“If the people in a church do not believe the first question and answer to the Heidelberg Catechism, then everything else they may say or do doesn’t matter”. — Bishop Karl Ludwig of the Hungarian Reformed Calvin Synod

In gister se Beeld was daar weer ‘n skrywe wat die sonde van homoseksualisme probeer regverdig:

Oor Bybel word gays sondig genoem

[In vanoggend se Beeld is daar weer 'n teoloog wat meen ons moet die Bybel 'anders' lees oor Satan en homoseksualisme: Geloof oor Satan berus nie op Bybel - teoloog. In antwoord op die berig, lees Openbaring 12, veral verse 3,4 en 9 (sien ook Op.20:2) en besluit wie om te glo: die teoloog of die Woord van God]

Hier het ek reeds oor soortgelyke argumente ten gunste van homoseksualisme meer in diepte geskrywe:

Homoseksualisme

Ek plaas die brief volledig (in kursief gedruk) met ‘n paar opmerkings van my kant af, vooraf gemerk met my voorletters ‘slc’:

“Oor Bybel word gays sondig genoem

deur Buitekerlike Oud-dominee van Lyttelton skryf:

Ek gebruik ’n skuilnaam om my gay kind te beskerm teen liefdelose mense.”

slc: ja, ongelowige mense is maar wreed. Die gelowige beleef ook hierdie vervolging vanweë sy geloof baiemaal, maar ons mag ons nie skaam vir Christus of sy Woord nie:

“Want elkeen wat hom vir My en my woorde skaam in hierdie owerspelige en sondige geslag, vir hom sal die Seun van die mens Hom ook skaam wanneer Hy kom in die heerlikheid van sy Vader met die heilige engele.”  (Mark.8:38)

Daarom dat Paulus ook vir Timoteus oproep om hom nie te skaam vir wat hy glo of hulle wat daardie geloof verkondig nie (2 Tim.1:8,9):

Skaam jou dan nie oor die getuienis van onse Here of oor my, sy gevangene nie, maar ly saam verdrukkinge vir die evangelie na die krag van God wat ons gered en geroep het met ‘n heilige roeping, nie volgens ons werke nie, maar volgens sy eie voorneme en genade wat ons van ewigheid af in Christus Jesus geskenk is.

Ons mag ons vir geen Woord van God, Genesis 1 tot Openbaring 22 skaam nie, ook nie vir wat ons glo en die bedienaars van die Woord nie (en daarom is ons nie anonieme skrywers of anonieme verkondigers van die Evangelie nie). Ons mag ons ook nie skaam of walg vir daardie dele wat ons sondige natuur en opstand teen God in sy wese ontbloot nie, bv. 1 Kor.6:9,10:

 ”Of weet julle nie dat die onregverdiges die koninkryk van God nie sal beërwe nie?  10 Moenie dwaal nie! Geen hoereerders of afgodedienaars of egbrekers of wellustelinge of sodomiete of diewe of gierigaards of dronkaards of kwaadsprekers of rowers sal die koninkryk van God beërwe nie.”

 Watter sondes ons ookal mee worstel, ons mag dit nie goedpraat of aanvaar nie, ons moet nie dwaal nie, laasgenoemde is nog baie erger as struikeling in sonde, en daarom dat Jesus en Paulus se groot stryd teen die valse profete en leraars was wat ander ook mislei (Matt.5:19; Rom.1:32), en nie teen die prostitute en tollenaars wat hul sondes geken en gehaat het nie.

Petrus skryf in sy laaste brief (2 Pe 3) ook van die spotters wat die ware leer ontken en daarom ‘volgens hul eie begeerlikhede [eie-willigheid] wandel’ (v.3).  Die gevolg van hul ongeloof en sondige begeertes is dat hul dan kardinale geloofswaarhede begin ontken wat volgens die ‘woord van God’ aan hul ge-openbaar is (v.5).

Die stryd teen ons eie sondes is daarom tegelyk ‘n stryd vir die waarheid en die ware leer, soos Paulus ons dan ook oproep in 1 Tim.4:16.  Dit blyk dus dat u moeg geword het om daardie stryd te stry, en my gebed vir u is dat die Gees van God u opnuut sal bekeer en versterk om die goeie stryd te stry teen die eie sondes en oral waar dit woed in ons wêreld. As u u nie bekeer nie, geld die woorde van 1 Joh.2:19,24.  Ek veroordeel u nie, want dit is nie maklik nie, ‘n mens beleef elke dag  die stryd van die eie sonde, wêreld en die Satan, veral as geliefdes betrokke is, wat ons wil mislei weg van God se Woord en die enigste verlossing en troos in Jesus Christus.

“Dinsdagoggend op RSG was daar ’n gesprek oor gay persone en kerke. Ek was ’n predikant in ’n tradisionele Afrikaanse kerk. Een van die beste besluite in my lewe was om uit dié kerk te bedank, onder meer oor hul veroordelende standpunt oor gay persone.”

slc: U klink ongelukkig self baie veroordelend met hierdie sin, wat van Matt.7:1-5 wat seker vir ons almal geld en ‘n waarskuwing is ?  Ek weet ek is baie keer skuldig daaraan, en moet daarom teen hierdie sonde om te vinnig te wil veroordeel - soos ander teen homoseksualisme – stry, ons mag nooit vrede maak met die werke van die duisternis nie, nog minder met die owerste van hierdie wêreld (Jes.48:22; Jak.4:7-8).

“Ek stik van walging wanneer ek hoor: “Ons is lief vir sondaars, maar ons haat die sonde.” Dié taal doen mense skade aan. Dit openbaar ’n houding wat sê: “We’re okay, you’re not.”

slc: Die Bybel, die Woord van God leer dat God haat die sonde én sondaar wat hom nie tot Hom bekeer nie, Hy haat die goddelose wat Hom verag en in sy sonde en opstand begin roem (Ps.2:1-3), Hy haat die valse profete wat arme sondaars soos ons wil leer: bly in jou sonde (watter ookal), dit pla die Here nie, en erger: die Here sal jou daarvoor seën (Ps.5:6; 11:5; 45:8; 139:121,122; Spr.28:4,9; Hos.9:15; Mal.2:17; Rom.9:13; 1 Kor.16:22).  Dit is nie ‘sonde’ as abstrakte idee wat in die ewige hel gepynig gaan word nie, maar goddelose mense wat volhard het in hul sondige denke en lewenswyse en nie na Christus gevlug het nie, Hom verwerp het (Matt.25:31-46).

“Ek is heteroseksueel en ek weet gay persone is nie “afwykend”, “immoreel” of “sondig” nie.”

slc: sal graag wil weet hoe u dit ‘weet’ en wat is u gesag om so uitspraak te maak, en hoekom moet ons dit glo, bloot omdat u dit sê ?  Wat van die volgende sin: “Ek is heteroseksueel en ek weet verkragters en molesteerders is nie “afwykend”, “immoreel” of “sondig” nie.” Hoe antwoord u dit vanuit u ‘etiese lees’ van die Bybel ?

“Tog het ek nie veel hoop dat tradisionele en fundamentalistiese kerke hul standpunte oor gay persone sal verander nie. Die rede hiervoor is die Bybel. Tradisionele, fundamentalistiese godsdiens is ’n boekgodsdiens waarin mense net soveel in die Bybel as in God glo.”

slc: Soos die Bybel ons leer en die dissipels van Christus doen, Joh.2:22; 5:46,47; 8:31-36, en die hele Psalm 119. Sien ook 2 Tim.3:15-17.  Christene is mense van die Boek, omdat alle gelowiges dit nog altyd was, en omdat Christus dit was (Daar staan geskrywe … Matt.4:1-11), so ook al die profete (Ps.119) en die apostels (gaan lees hoeveel aanhalings/verwysings daar na die OT is in bv Rom.9-11).

“Die Bybel is volgens sulke Christene “God se Woord”. Solank mense so dink, gebruik hulle tekste om mense disnis te moker.”

slc: Ons glo en bely dit van harte omdat die Gees van God in ons harte daarvan getuig en omdat die Bybel self getuig dit is Woord van God (NGB art.2-7).  En, as met ‘moker’ bedoel word om in liefde, krag en deernis ons ‘enigste troos’ te verkondig (HK Sondag 1), nl.:

- hoe groot ons sonde/ellende is,

- hoe ons verlos word daarvan in Christus, en

- hoe ons dan ‘n dankbare gehoorsame lewe deur Sy Gees en Woord moet lei volgens sy goeie Wet,

dan moet daar nog baie gemoker word – baie sesse geslaan word – in ons kerke en ons land, tydig en ontydig (2 Tim.4:1,2) !

So het Christus en Paulus ook gedoen en moet ons hulle navolg: Mark.1:14,15; Joh.2:13-22; Hand.17:16,17,30,31.

“Ek beskou die Bybel as ’n boek waarin mense se ervarings van hul werklikhede neergeskryf is. Maar dit bied ook ’n uiters ontstellende prentjie van hoe hulle hul eie kulturele waardes as “God se wil” gevestig het. Daarom kon mense wat “anders” was, veroordeel en selfs doodgemaak word. “

slc: soos u nou doen, besig om te veroordeel en in u hart God, Christus en sy Kerk ‘dood te maak’ met u haat en bitterheid ?  U kulturele (menseregte moderne) ‘waarde’ is dat homoseksualisme – kontra die Bybel – nie sonde is nie, en daarom besluit u dat u wil is nou ‘God se wil’ en daarom moet die Bybel en die Christelike geloof en die Christelike kerk verander om by u (en ons almal) se sondige wille en grille aan te pas ? Ten minste volg u valse moraliteit/etiek konsekwent uit u dwalende valse Skrifbeskouing en ongeloof in sy Woord, soos Spr.4:23 en 1 Kor.15:33 aandui.

Die Bybel is God se Woord deur mense, wat alles insluit van hul menswees soos God dit deur sy Gees gelei en bepaal het, sodat ons die onfeilbare Woord van God het soos dit opgeteken is in die Heilige Skrif.

Ek pleit vir “etiese” leierskap in kerke, en as mense dan tog die Bybel in sulke gesprekke wil bysleep, vir ’n etiese lees van die Bybel.”

slc: ek het al gehoor van hierdie onverdraagsame manier van lees van die Bybel, en as u uit dieselfde ‘gebarste postmodernistiese reënbakke’ (Jer.2:13) dring as wat ek dink u lees, sien gerus die volgende skrywe om te sien hoe onverdraagdaam en liefdeloos hierdie nuwe (ou?) ’etiese lees’ van die Bybel is:

Die nuwe onverdraagsame manier om die Bybel ‘anders’ te lees

“Mense is belangriker as die Bybel. In dieselfde Bybel wat so kwistig gebruik word om mense te veroordeel, staan daar ook dat God liefde is en waar liefde is, is geen vrees nie. Ek glo God se liefde is inklusief en dat dit gesprekke soos dié en kerke se denke oor gay persone behoort te rig.”

slc: Is mense belangriker as die stem van God ? Miskien moet u weer 1 Sam.15:22,23 en Jes.66:2 gaan lees. Kan ons God waarlik ken sonder dat Hy Hom deur sy Woord en Gees ge-openbaar het ?  Kan ons God eer sonder om sy Woord te eer ?  Sal u vrou dit bv. aanvaar as u vir haar sê: “in my gedagtes is ek lief vir jou, maar ek hoef dit nie in woorde te sê nie, inteendeel, ek kan maar vir jou sê ‘ek haat jou en jy walg my’, maar voor jy kwaad raak, onthou, ‘mense is belangriker as woorde’, so my woorde is eintlik onbelangrik en betekenisloos … ook die woorde wat ek nou sê/skryf.
U sien in watter dwaasheid verval hierdie valse teenstelling tussen God/Christus vs sy Woord, die Bybel.
Saamgevat: die oud-pro-gay dominee se hele brief is eintlik onbelangrik en niksseggend as die Woord en woorde oor die algemeen nie eintlik belangrik is nie, en net ‘mense/persone’ belangrik is. Hoekom moet ons sy woorde en wil ernstig opneem as hy nie dieselfde en (nog baie meer) respek wil toon vir die onfeilbare heilige Woord van God, die Bybel nie ?  Sien weer Jes.66:2
Verder, op watter gronde verwerp hy sekere woorde van die Bybel (bv. homoseksualisme is sonde en ‘n gruwel voor God), maar aanvaar wel dieselfde Bybel se uitsprake dat ‘God liefde is’ ?  Is laasgenoemde, nl. ‘God is liefde’ nie as deel van die Bybel ook maar (om sy eie woorde te gebruik):  ”… mense se ervarings van hul werklikhede …. (en) hul eie kulturele waarde (wat dan) as “God se wil” gevestig (is en) daarom kon mense wat “anders” was, veroordeel en selfs doodgemaak” word in die naam van ‘God is liefde’ ?  

Hoekom ‘liefde’ as konsep en idee aanvaar en nog wil handhaaf, maar nie ook ‘geregtigheid, wet, sonde, homoseksualisme’, ens. nie ?

Oud pro-gay dominee se ‘etiese lees’ van die Bybel eindig (en gaan in) in totale anargie, chaos, bandeloosheid, immoraliteit en opstand eindig, na aanleiding van die Rigters skrywer se woorde(21:25), aangepas vir ons tye:

“In die dae van die etiese lees van die Bybel in die nuwe SA was daar geen reg en verkeerd in die kerke en land nie, elkeen het gedoen wat reg was in sy oë en volgens sy eie sondige begeertes en wille en grille van die moderne tydsgees.” (NAV 2016?)

Slot

Ons harte moet uitgaan aan elkeen – manlik of vroulik - wat worstel met die sondige gedagtes en dade van homoseksualisme, net soos ons almal moet stry en worstel teen ‘heteroseksuele sondes’ in woord, daad én gedagte (Matt.5:27-30).

Mag die Here hulle en elkeen van ons bewaar van die valse profete wat die ‘etiese lees’ van die Goddelike Woord voorstaan, hulle wie reeds veroordeel staan volgens 2 Tim.4:3,4.

As bemoediging en hoop vir elke sondaar wat stry teen die sonde, spesifiek homoseksualisme, maar ook enige ander ‘etiese/immorele’ sondes volgens 1 Kor.6:9,10, bied ek hierdie bybelstudie/beradingsprogram aan gebaseer op die Skrif en die belydenis, spesifiek die Heidelbergse Kategismus bybelse model van sonde, verlossing en dankbaarheid.

Mag die Here ook dit gebruik om iewers een van sy kinders te help om waarlik tot ‘n sondebesef te kom, na Christus alleen te vlug (1 Kor.6:11 wat volg op 1 Kor.6:9,10!), en dan saam met al ons anders begenadigde sondaars daagliks en ons hele lewe lank te stry teen die sonde in ‘n lewe van dankbaarheid volgens sy Gees en Woord, hoe langer hoe meer.

Laat ons ons almal walg vir ons eie sondes van die hart, van woorde en gedagtes (Jes.6:5; Luk.5:8; 1 Tim.1:15) teen ons goeie, heilige en regverdige Vader wat in die hemel is; laat ons ons nié walg vir ons Vader se goeie wil soos geopenbaar in die Skrif, of vir sy goeie Wet, of vir sy Seun en sy Woord, of vir sy dienaars of vir sy Kerk nie (Hebr.13:7):

“Gedenk julle voorgangers wat die woord van God aan julle verkondig het; aanskou die uiteinde van hulle lewenswandel en volg hulle geloof na.”

Ons skaam ons vir ons sondes, en nie vir die Evangelie nie, wat ‘n krag is vir elkeen wat glo – ook vir die homoseksualis ! (Rom.1:16)

BYBELSTUDIE PROGRAM VIR HOMOSEKSUELE LIDMATE

Program

Oorsig: Die program word aangebied volgens die struktuur en raamwerk van die Heidelbergse Kategismus: sonde, verlossing en dankbaarheid.  Elke week word ‘n afdeling behandel met ‘n tabel, en na vier weke eindig dit met ‘n nasorg-bybelstudieprogram wat hersiening doen van die afgelope 4 weke se studie asook ‘n voorgestelde bybelstudie vir die toekoms.

Week 1: Basiese beginsels (Tabel 1)

Tema: Die Woord van God bepaal ons leer en lewe

Week 2: Sonde (Tabel 2)

Tema: homoseksualiteit is sonde

Week 3: Verlossing (Tabel 3)

Tema: Christus red sy kinders van alle sonde

Week 4: Dankbaarheid (Tabel 4)

Tema: Lewe as heilige kind van God in dankbaarheid

Week 5: Nasorg-bybelstudieprogram     

Tema: hersiening van vorige weke se werk en bybelstudie vir toekoms

Hier is die res van die program:

Bybelstudie program vir homoseksuele lidmate volgens die Heidelbergse Kategismus model

8 Comments

Posted in Beeld briewekolom, berading, heidelbergse kategismus, heiligmaking, homoseksualisme, skrifkritiek

Posted by: proregno | March 1, 2012

Kelkiewyn Jg.5 nr.1 – Christus se Kerk is positief

Kan hier afgelaai word:

Kelkiewyn Jaargang 5 nr.1 – Christus se Kerk is positief

Kelkiewyn – Gereformeerde Toerustingsblad

Jaargang 5 nr.1 – Christus se kerk is positief!

Gratis Beskikbaar.

Die kerk is beslis nie die gebou waar ons vergader nie, dis ook nie een of ander menslike instelling soos ‘n besigheid of maatskappy nie, maar eerder ‘n groep mense wat deur die Here self vergader word. Hierdie mense is die gelowige kinders van die Here wat Hom saam dien. Dis die lidmate in die besondere ampte van predikant, ouderling en diaken en ook elkeen wat staan in die amp van gelowige, met ander woorde elke gelowige.

Daar is ongelukkig vandag min mense wat weet wat die Bybel leer oor die kerk en ewe min mense wat weet hoe belangrik die kerk is en wat die taak van die kerk is.

In hierdie Kelkiewyn staan ons in besonder stil om te kyk na die kerk van die Here. Prof. Gert Jordaan begin hierdie uitgawe in die rubriek met Ywer en vertel dat die Kerk wel positief is. Prof. Paul de Bruyn raak Relevant deur ‘n paar algemene vrae oor die kerk te beantwoord. Ds. Dirk Dykstra bespreek onder Mikpunt die kerk se saaiwerk. Die Kuikens het ‘n aktiwiteit om te voltooi nadat pa en ma saam met hulle gelees het uit die Bybel, Leeslus bespreek ‘n herdruk van die Heidelbergse Kategismus, evalueer Desmund Tutu se boek: ‘Children of God’ en Cynthia het ‘n heerlike Marshmallow Tert Opgedis.

Maatstok meet die boek, ‘die hemel is ‘n werklikheid’, Webvlug staan in hierdie uitgawe terug om ‘n nuwe vereniging (VARS) wat in Namibië gestig is om Christelike Onderwysers op te lei bekend te stel en Morne Diedericks vertel by Verbonde van sy ondervinding met die doop van sy eerste kind.

Medisyne maak plek vir Aktueel. Hierin bespreek ons, jou gesindheid teenoor iemand van ‘n ander gemeente. Bybelblokraai 3 verskyn en Wie is in beheer is oudergewoonte ook ingesluit. Ds. Hector Jooste oordink die grondslag van ware kerkwees en Ds. Hannes Noëth kyk in Leef na rus in die Here.

Dit is ons bede dat die Kelkiewyn jou in jou geloofslewe sal toerus. Geniet elke eier hierin gelê en mag die roep van die Kelkiewyn in jou hart broeiplek kry en in jou lewe opvlieg.

Lewer kommentaar by: redakteur@kelkiewyn.za.net

Sluit aan om die Kelkiewyn 4 x per jaar elektronies (in pdf) te ontvang by:

redakteur@kelkiewyn.za.net

Harde kopieë word op strategiese plekke in Namibië geplaas en gratis uitgedeel. Indien jy daarvan wil ontvang, maak gerus kontak, sodat ons jou in verbinding kan bring met een van ons verspreiders.

Ds. Neil Prinsloo

Redakteur

“Op die positiewe Woordverkondiging van die kerk kom dit aan die lig wie werklik ‘n anti-gesindheid het. In 2 Timoteus 3:8 skryf Paulus oor die mense “wat die waarheid teëstaan,” en in 4:3 skryf hy: “Daar sal ‘n tyd wees wanneer hulle die gesonde leer nie sal verdra nie .” Ja, die groot antibeweging kom van die volgelinge van die teëkoning, Satan, wat van begin tot einde gekant is teen God en sy waarheid. Hulle werp alles in die stryd om die waarheid van God af te kraak en te relativeer of verdag te maak.

Maar die kerk – nadat ons al hulle anti-pogings afgeweer en afgewys het, gaan positief voort om die waarheid van God Drie-enig in Jesus Christus te proklameer.” -prof. GJC Jordaan

Vorige uitgawes van Kelkiewyn

Leave a Comment

Posted in Kelkiewyn - Roepstem uit die Dorsland, Uncategorized

Posted by: proregno | February 29, 2012

GKSA Sinode 2012 en die Evolusie krisis

 

“Maar wel baar dit verwondering dat soveel kerkleiers, soveel Christelike teoloë, die evolusieleer aanvaar en op allerlei kunsmatige maniere met die Bybelleer probeer versoen.  Hierdie feit moet egter verstaan word in die lig van die volgende oorwegings: (a) Die Bybelkritiek is in die ondermyning van die Bybelgeloof ’n bondgenoot van die evolusieleer; (b) Hierdie teoloë glo dat die wetenskap en sy evolusieleer nie betwyfel mag word nie, omdat die wetenskap en sy evolusieleer op feite en op onbevooroordeelde eksperimentele feite-ondersoek alleen rus. (c) Hulle weet dat as hulle die evolusieleer beslis verwerp, hulle dan ontelbare geleerde manne uit die kerk sal verloor, terwyl hulle hierdie manne in die kerk wil behou.” - dr. HG Stoker (Die Evolusieleer, in: Koers in die Krisis I, Stellenbosch: Pro Ecclesia: 1935, bll.353-364):

Die GKSA sinode in 2009 het die volgende deputate aangestel om ‘n studiestuk (studiedokumente) op te stel oor Evolusionisme:

Prof PH Stoker (Sameroeper), Ing AT van de Wetering (Die Kandelaar), Prof HG Stoker (gekoöpteer),  ds PJ Venter, dr L Coetzee (Randburg), prof L Coetzee (Rietvallei), dr AG Miskin, en prof HG Kruger (Pinetown).

Die volledige studiestuk is op die GKSA se webblad hier beskikbaar: Evolusionisme

Sinode 2012 het bloot van hierdie dokumente ‘kennis geneem’.

Hier is die besluit en opdrag van 2009 se Sinode (beklemtonings bygevoeg):

1.2.2 Sake waaroor die Sinode moet besluit

Sinode 2009 word versoek om Studiedeputate aan te wys om ‘n duideliker Skriftuurlike beoordeling van Teïstiese evolusie te formuleer. Dit moet veral gedoen word in die lig van die verstaan van Genesis 1 en 2 en ander relevante Skrifgedeeltes.

Besluit: Goedgekeur met die volgende opdragte:

Ad hoc-deputate met kundiges uit verskillende vakgebiede word op grond van 1.2.1 en 1.2.2 – vgl Acta 2003 (424-428, 4.2) en Acta 2006 (343 en 344, 1.2.7-1.4.4 – aangewys met die volgende opdragte:

1. Die aktiewe apologetiese hantering van die evolusionisme op verskillende terreine, maar in die besonder op die terrein van die onderwys.

2. Die toerusting van ouers en onderwysers met verskillende moedertale en van verskillende agtergronde met die nodige deeglik begronde maar tog eenvoudig-hanteerbare en verstaanbare literatuur en media-(oudio-visuele) hulpmiddels in hierdie verband, verkieslik in die moedertaal.

3. ’n Indringende studie oor die vraagstuk geloof en wetenskap (waaronder ook onder andere die teïstiese evolusionisme en ander teorieë in die hantering van hierdie vraagstuk).

(bl.301 van die Handelinge van 2009 Sinode)

In 2012 word hierdie amptelike stuk van die Deputate nie eers bespreek nie, inteendeel, toe die saak op die tafel kom is daar ‘n groot geskarrel in die sinodesaal om die saak so gou as moontlik te demp en van die tafel af te kry.

Die laaste keer dat ek so iets in die sinodesaal beleef het, was toe ds. Gustav Opperman (GK Brits-Wes) met ‘n vorige sinode opgemerk het, dat in plaas van bekommerd te wees oor die vrou nie in die ouderling/diakenbanke is nie, moet ons besorgd wees oor die leë moederskamers.

Daar het ‘n gedruis in die saal plaasgevind (amper gelyk soos ‘n ‘mexican wave’ op Loftus … net baie groter …) en ‘n geskarrel om gou by Beeld se verslaggewer uit te kom om hom te verseker dat dit – ds. Opperman se ‘gewraakte’ opmerking – nié die Sinode se standpunt nie.

Inderdaad is dit nie die GKSA se siening nie – daarom dat ons besig is om die een kerk(gebou) na die ander toe te maak en ‘omkeerstrategieë’ as dekmantel te gebruik om die kinderseën-opdrag nog steeds te vermy. Daarteenoor leer die Bybel ons moet die een doen (evangelie-opdrag, Matt.28:18-20), sonder om die ander (kinderseën-opdrag, Mal.2:15; 1 Tim.2:15) na te laat.  Die genadeverbond van ons Vader in Jesus Christus is met gelowige ouers én hul nageslag (v/a 74, HK).

Hier is my beriggewing van Sinode 2012 (9 Januarie) se ‘hoogvat’ op die Deputate se (Anti-) Evolusionistiese (en pro-Skeppingsleer) dokumente:

17h05: art.19.16 oor ad-hoc deputate evolusionisme is nou op die tafel. Sekeres wil bloot kennis neem en ander wil die inhoud bespreek.  ‘n Kontroversiële saak, want Ps.11:3.

17h10: art.19.16 word van kennis geneem, deputate het hul opdrag uitgevoer.  So daar is geen aanvaarding of afkeur van die inhoud soos op die gksa se webblad nie.  Amandement is bygevoeg dat dit die ‘standpunt van die skrywers’ is.

Die implikasie daarvan soos ek dit sien: die GKSA is nie amptelik vir of teen evolusie nie, al hoe wel daar in die verlede reeds ‘n verklaring oor die saak deur die sinode uitgereik is wat nog die amptelike standpunt van die kerkverband is (as iemand die verklaring het, stuur dit vir my aan asb).

Nou wat het hier gebeur ?

Soos ek die kerkreg verstaan, word deputate deur sinodes aangestel om met studies te kom oor belangrike sake wat al die kerke saam raak en dat ‘n opvolgende sinode dan (as kerke saam vergader in die algemene sinode) besluite oor hierdie belangrike sake neem.  Is dit tog nie wat die opdrag was van die Sinode in 2009 nie, let op die volgende belangrike woorde by bogenoemde besluite:

-  ‘n duideliker Skriftuurlike beoordeling van Teïstiese evolusie

- ‘indringende studie oor die vraagstuk geloof en wetenskap’ by opdrag 3

Is die doel van drie jaar se harde intensiewe werk bloot dat die volgende sinode kom, en in ‘n paar minute, jare se harde werk aframmel met:

- ‘deputate het hul werk gedoen … kennis geneem’

Kennis geneem ? …

So belangrike saak wat die wese van ons geloof, die wese van ons Skrifbeskouing, die wese van ons verlossing in Christus raak … en dan bloot ‘kennis geneem’ ?

Wat het geword van die ‘dringendheid’ van Sinode 2009 ?

Wat het geword van die noodsaak om teïstiese evolusie Skriftuurlik te weerlê, want dit raak ons gesinne, gemeentes en skole ?  (Teïstiese evolusie is inderdaad gevaarliker as ateïstiese evolusie, net soos die Satan hom as ‘n ‘engel van die lig’ voordoen, 2 Kor.11:14)

Die saak raak ons kinders en die wese van ons verbondstaak, ons doopbeloftes.

Laat ek raai wat die redes kon wees waarom die sinode nie die saak met ‘n 100m paal wou aanraak nie:

- het ‘ons’ dalk in drie jaar so vêr ge-evolueer dat ‘ons’ nou spyt is oor daardie opdragte en/of veral die antwoorde wat in die Deputate se dokumente na vore gekom het ?

Wat wou ‘ons’ hoor:

- skepping en die ewolusie(leuen) is versoenbaar ?

- dat Darwin en Moses eintlik vriende is ?

- dat onder leiding van sommige NWU teologiese- en natuurwetenskaplike professors, bybelse geloofswetenskap en ongeloofs (ewolusie)wetenskap nou versoenbaar is ?

- dat die Bybel niks te sê het oor oorspronge nie, maar die ongeloofs (ewolusie) ‘wetenskap’ al die antwoorde sal verskaf oor oorspronge ?

- dat die evolusie-geloof werklik ‘natuur-wetenskap’ is ?

- dat die Bybel net nog ‘n pienkboekie laat-my-lekker-voel ‘devotional’ is en niks te doen het met die tyd-ruimte-plek werklikheid van hierdie wêreld nie ?

- dat Genesis 1 tot 3 eintlik, soos ‘n teologiese professor van die NWU/GKSA beweer, ‘saga’ (net ‘n sagte naam vir mite?) is en nie werklike geskiedenis/historiese gebeure nie ?

- dat om die skeppingsleer aan te tas geen gevolge het vir die res van ons geloof en belydenis nie ?

- dat dit soos ander leersake … eintlik maar ‘n ‘middelmatige’ onbelangrike saak is waaroor die kerke mekaar nie moet ‘veroordeel’ nie ?

Die doel van so ‘n belangrike studie – soos blyk uit vele ander rapporte en deputate werk van bv Sinode 2012 – is dat dit ten minste op die tafel kom om bespreek te word, of hoe ?

En, as ‘ons’ nie hou van die huidige antwoorde nie, dan kan dit mos deur ‘ons’ verwys word na ‘n kommissie sodat ‘ons’ dit op die tafel kan hou vir die volgende rondte Sinode-geveg, of hoe ? …  soos ‘ons’ bv gedoen het met die NG Kerk samewerkingsooreenkoms wat nie aanvaar is nie (maar hopelik volgende keer), en, soos met die VIDA debat wat op die tafel gaan bly totdat ‘ons’ tevrede is en die antwoorde hoor wat ‘ons’ wil hê ?

Maar hoekom wou die Sinode nie hierdie dokumente amptelik aanvaar nie, en nog erger, nie eers bespreek nie ?

Hoekom is hierdie anti-Evolusionistiese pro-Skeppingsleer dokumente sommer die nek omgedraai nog voor dit behoorlik ‘n kans gegee is om aangehoor of bespreek te word deur die sinode ?

En, om dan nog daarby ‘n stertjie te voeg by die ‘kennis geneem’ besluit, dat ”dit is die standpunte van die skrywers”, en het dus niks met die Sinode of die kerke amptelik te doen nie, laat net meer vrae opkom oor hierdie hele saak.

En, wie besluit nou in die toekoms oor watter rapporte en studie deputate se werk moet daar met erns omgegaan word en watter nie ?

Gaan ons in 2015 bloot kennis neem van ‘Die Omkeerstrategie’ en dit dan na ‘n paar minute eenkant toe skuif met ‘n nota: ‘die inhoud is die skrywers se mening’, klaar – afgehandel ?

Hoekom nie ?

Hoekom is die Beskrywingspunt aangaande die Ekologiese Krisis (Agenda 25.5) met groot meerderheid verwelkom en goedgekeur, maar nie die Evolusie Krisis nie ?

Daar is probleme met die inhoud van die Beskrywingspunt oor die Ekologiese krisis (nie die saak nie), soos ek hier aangedui het:

Die ekologiese krisis en wat is die Missie van die Kerk ?

Maar die saak is – met die uitsondering van een predikant wat daaroor vrae gehad het – vinnig aanvaar en afgehandel.

Dit blyk dus dat die GKSA meen die ekologie krisis verdien ons aandag, maar die evolusie krisis is nie ‘n probleem nie, inteendeel, die optrede van Sinode 2012, of gebrek daaraan, wys dat evolusie, soos ander dwalings (bv. VIDA, die OT/Psalms is nie Messiaans nie) al meer verdra, geakkomodeer en later omhels gaan word ?

Kan die lidmaat op plaaslike vlak die Sinode nog enigsins ernstig opneem na die afgelope kerkordelike chaos en voetwerk ?

Ek vermoed die volgende is die onderliggende probleem wat in ‘n bespreking van die anti-Evolusie pro-Skeppingsleer dokument na vore sou kom:

die wesentlike krisis in Skrifbeskouing, Skrifgesag en belydenisonderskrywing sou nog meer in so ’n gesprek na vore kom, en sou uitwys hoe ver die verdeelheid en ongereformeerde Skrifbeskouings reeds in die GKSA deur sy verskillende teoloë, predikante en lidmate ingebring is.

Dieselfde krisis in Skrifbeskouing onderliggend aan die VIDA kwessie (soos uitgewys deur dr. Jac Howell in sy Ope Brief), is ook die onderliggende krisis in die Skepping vs Evolusie debat:

die mens se woord (via sosio-historiese/buite-bybelse studies) wat heers oor die Heilige Woord van God.

God, mens en wêreld word nie meer verstaan deur die lens van die Heilige Skrif gelei deur die Heilige Gees nie (Calvyn se bril: Woord en Gees), maar die Bybel word gelees en verstaan deur die mensewoord en tydsgees bril van ons moderne en/of postmoderne wêreld.

Nie meer: daar staan geskrywe … (Matt.4:4)

Maar: evolusionistiese studies het bevind dat …

Nie meer: die Bybel is onfeilbaar en die finale gesag in alles waaroor dit spreek

Maar: slegs die weg van verlossing is ‘onfeilbaar’, die res is of kan verkeerd wees en het geen gesag vir die res van ons lewens en wêreld nie

Nie meer: PU vir CHO – In U lig sien ons die lig (Ps.36:10)

Maar: NWU-innovasie deur diversiteit (wat dit ook alles kan beteken?)

Ek eindig hierdie artikel om u opnuut te verwys na die volgende skrywe:

Skepping vs Evolusie in die Kerkblad

Sien veral die artikel van prof. Paul Kruger (professor in OT, TSP), waar hy wys volgens die gereformeerde belydenisskrifte, wat ‘ononderhandelbaar’ is in die debat tussen skepping vs evolusie, spesifiek vanuit die belydenis gesien:

Gereformeerde belydenisskrifte oor God se skeppingswerk

Calvyn by Ps.33:6-8,

”In saying that the heavens were created by the word of God, he greatly magnifies his power, because by his nod alone, without any other aid or means, and without much time or labor, he created so noble and magnificent a work. But although the Psalmist sets the word of God and the breath of his mouth in opposition both to all external means, and to every idea of painful labor on God’s part, yet we may truly and certainly infer from this passage, that the world was framed by God’s Eternal Word, his only begotten Son. … but the breath of his mouth is used figuratively for the very utterance of speech; as if it had been said, As soon as God uttered the breath of his mouth, or proclaimed in word what he wished to be done, the heavens were instantly brought into existence, and were furnished, too, with an inconceivable number and variety of stars.”

Leave a Comment

Posted in evolusie, gksa, gksa sinode 2012, skepping, skeppingsdae, skrifbeskouing buytendach kuitert organies geinspireerd, skrifkritiek

Posted by: proregno | February 27, 2012

Die Christusverwagting in die Ou Testament (deel 1)

‘n Kort oorsig van die geskiedenis van Christusverwagtings

in die Ou Testament

prof. HG (Gert) Krugera

a School of Chemistry, University of Kwa-Zulu-Natal, Durban 4001, South Africa.

Email: kruger@ukzn.ac.za

Hierdie artikel is die eerste van drie aflewerings waarin die botsende sienings van die Reformasie en die histories-kritiese metode ten op sigte van die Christusverwagtinge in die Ou Testament (Psalms) bespreek word.  Die eerste deel behandel die geskiedenis oor die interpretasie van Christusvoorspellings en die tweede deel fokus op die twaalf uitleggingsbeginsels wat Calvyn gebruik het in sy beoordeling van die Messiaanse karakter van die Psalms.  Noukeurige bestudering van hierdie studie sal lesers in staat stel om ‘n selfstandig deel te neem aan die huidige debat oor Christus (al dan nie) in die Psalms.  Akademici uit die geledere van die Reformatoriese tradisie ondervind enorme druk van internasionale “liberaal wetenskaplike” kringe en joernale om die wese van die Gereformeerde[2] belydenis en die outoriteit van die Skrif oor die Messiaanse karakter van die Ou Testament (OT) te laat vaar.  Hierdie druk blyk die direkte oorsaak te wees van ‘n sistematiese maar beslisde wegbeweeg van die Skrifverklaringsbeginsels van die Reformasie, selfs onder Gereformeerde akademici.  ‘n Derde deel sal dan DV daarna geplaas word waarin die mate van die weglating van Christus uit die 2001 Psalmomdigting (Cloete omdigting) wetenskaplik bepaal word aan die hand van die twaalf beginsels wat Calvyn gebruik het.

Die artikels maak onderskeid tussen die begrippe interpretasie en uitlegging.  Die terme “interpretasie” en “uitlegging” is gelaai met ‘n baie dieper verskil in betekenis as wat waarskynlik algemeen besef word.  Vir die doel van hierdie artikel word die onderskeid tussen die begrippe in ‘n vereenvoudigde vorm gehandhaaf, naamlik met “uitlegging” word verstaan dat die Skrif se finale gesag/uitspraak oor die saak aanvaar word en by “interpretasie” word verstaan dat menslike subjektiwiteit betrokke is by die verklaring van die teks.  Skrif”verklaring” word meesal neutraal gebruik.  Geinteresseerde lesers word verwys na volledige besprekings van die onderwerp deur Greijdanus,[3] Stoker[4] asook Schulze[5].  Greijdanus verduidelik ook die volle betekenis van begrippe soos eksegese, hermeunitiek ens.

Opsomming

‘n Kort samevatting van die geskiedenis van Messiaanse interpretasie van die OT word verskaf.  Post Reformatoriese aansprake op die “indirekte” betekenis van die teks en die sogenaamde betekenis van die boodskap vir die “eerste hoorders” word verskaf en geanaliseer.  Daar word aangetoon dat hierdie spekulatiewe “norm” uiteindelik uitloop op ‘n totale ondermyning van die Messiaanse karakter van die OT.  Daar word ook aangetoon dat die persepsie in die literatuur dat Reformatoriese uitlegging sogenaamd op dogma gebaseer is, nie korrek is nie.  Drie fases kan in Calvyn se Skrifuitleggingsmetode onderskei word, naamlik eksegese, ordening van dogma en oordrag van die boodskap deur preke.  Dogma-ontwikkeling het dus gevolg uit sy Skrifstudie en nie die omgekeerde nie.  Gereformeerdes word wel gebind deur die belydenis, maar omdat dit Skrif gefundeer is behoort daar nie spanning te wees tussen die uitkoms van Skrifuitlegging en die kerklike dogma soos uiteengesit in die Belydenis nie.  Veral nie as die hoogste gesag oor die betekenis van die teksvers, die Skrif self, is nie.  Die publikasie van ‘n opponerende standpunt in die reformatoriese kringe is wel moontlik maar as gevolg van die moeite en tydsduur om die res van die kerverband daarvan te oortuig, is die proses onprakties veral vir teologiese akademici wat voordurent deur sekulêre universiteite gedruk word om hulle navorsingsuitsette te verhoog.  Sodanige akademici probeer dan ‘n fyn eierdans uitvoer om ‘n skeptiese internasionale akademiese gemeenskap van hulle akademiese kredensiebriewe (vry van enige voorveronderstellings, dogma en Belydenis) te oortuig, terwyl hulle in kerkverband voorgee dat hulle nog steeds by die Gerformeerde waarheid staan.

Inleiding

Die verklaring van Christusprofessië in die OT bly aktueel en word tans weer op die spits gedryf.  Die Nederlandse Geloofsbelydenis baseer die Christusvoorspellings in die OT op Genesis 3:15 (artikel 17), Jesaja 7:14 (artikel 17), Psalm 2 (artikel 10), Psalm 22, (artikel 21), Psalm 32 (artikel 22), Psalm 34 (artikel 26), Psalm 51 (artikel 22), Psalm 69 (artikel 21), Psalm 110 (artikels 21, 27) en Psalm 132 (artikel 18).  Onlangse publikasies (ook uit gereformeerde kringe)[6] en sinodes[7] beweer dat hierdie teksverse nie na Christus verwys nie, of, hulle water die betekenis af tot ‘n “indirekte” Messiaanse voorspelling.  William Whiston (1708-1724) het reeds argumenteer dat die oorspronklike letterlike betekenis van die vers die werklike boodskap van die teks weergee.  Volgens Clements[8] het hierdie debat oor die Messiaanse karakter van die Ou Testament (OT) begin met die boek van Anthony Collons in 1727 waarin hy beweer het dat die Nuwe Testamentiese (NT) skrywers die OT aangepas het by hulle boodskap.  Hierdie boodskap berus dan ook op ‘n sogenaamde allegoriese[9] verstaan van die Joodse geskrifte (die OT) in die tyd van die apostels.  Collons hou vol dat slegs die oorspronklike letterlik betekenis van die vers die ware boodskap weergee.  Ander outeurs verwys ook na die bydrae van Collons as die beslissende moment waar daar permanente verandering tov Skrifverklaringsmetodiek ingetree het.[10]

Thomas Sherlock het probeer om die skade wat Collons met sy boek veroorsaak het te bolwerk met sy publikasie “The Use and Intent of Prophesy” (London, 1732).  Die liberale momentum bou egter op met Lowth (1710-78) wat Jesaja letterlik verklaar asook Herder (1744-1803) en Eichhorn (1752-1827) wat spoedig die tradisioneel Messiaanse verklarings in die OT verwerp.

Vervolgens vervang Robertson Smith (1882) en Kirkpatrick (1886-90) die Messiaanse verwagting in die OT met ‘n algemene hoopsgedagte.  Die vloedgolf in akademiese kringe stoom so sterk voort dat Goodspeed’s in sy boek “Israels Messainic Hope to the Time of Jesus” (1900) die voormalige Christusverwagting reduseer tot ‘n poging om die ontwikkeling van die morele begrip onder die Israeliete in die geskiedenis na te vors en te beskryf.[11]

‘n Aksie later kom Edelkoort (1941) vanuit ‘n meer konserwatiewe agtergrond met ‘n “nuwe” beskouing in sy boek “De Christusverwachting in het Oude testament”, naamlik die sogenaamde “direkte” (eenduidige) en “indirekte” betekenis van teksverse in die OT.[12]  ‘n Vers word as “indirek” Messiaans interpreteer as dit ooglopend na ‘n persoon of saak verwys wat in die tyd van die opskryf van die teks sou gegeld het.  Byvoorbeeld, in Psalm 101:8 kan daar duidelik verstaan word dat die vers ook op Dawid dui.  Calvyn verklaar egter die vers as Messiaans.[13]  Longman (1988) vel die “doodsvonnis” oor die Messiaanse karakte van die OT en skryf dat daar geen “direkte” Christusvoorspellings in die OT voorkom nie.[14]  Hy aanvaar dat Christus die hooffokus van die Bybel is, maar aangesien die eerste hoorders die boodskap in die OT op hulle eie letterlike situasie toegepas het, kan geen OT vers as Messiaans beskou word nie!

Psalm 110 is ‘n populêre geskilpunt in die hedendaagse debat oor die saak.[15]  Paul haal verskeie mense aan wat oordeel dat die Psalm oor ‘n aardse koning handel en dat die Messiaanse verklaring eers in die NT bygesleep is.[16]

Hierna volg ‘n kort skets oor die geskiedenis van Skrifuitlegging/interpretasie.  Die doel van die opsomming is om die leser op hoogte te bring met die verloop en verwikkelinge ten opsigte van die Messiaanse interpretasie van die OT en om aan te toon waar Calvyn gestaan het ten opsigte van die saak.  Dit sal die leser instaat stel om die jongste debat oor die Messiaanse karakter van die OT (al dan nie) self te analiseer en te beoordeel.  ‘n Gebalanseerde oorsig oor die onderwerp kan verkry word deur onder andere die volgende werke te bestudeer:  Bray,[17] Greijdanus[18] Mckim[19] en Yarchin.[20]

Diep verskille het oor die eeue onder Christene ontwikkel oor die manier waarop die Skrif verstaan moet word.  Dit blyk dat die diepste oorsaak daarvan toegeskryf kan word aan verskille oof die gesag van die Skrif.  Drie hoofstrome kan hieroor onderskei word:[21]

  • Die Bybel is ‘n versameling van menslike geskrifte wat deur die eeue heen hulle ondervindinge met God beskryf.
  • Die Bybel is weergawe van mense waarmee God op verskillende maniere gekommunikeer het, en die Bybel beskryf wat hulle sou verstaan het.
  • Die Bybel is die geinspireerde Woord van God wat met die hulp van mense opgeskryf is.

Die huidige spanning tussen die akademies/wetenskaplike metode om die Bybel te interpreteer (histories-kritiese interpretasie) en “dogma gebaseerde” verklaring[22] vloei waarskynlik voort vanaf die 3e en 4e eeu waartydens die Grieks-Romeinse skool onder Origen (185 – 254 A.D.) in Alexandra ‘n meer geestelike verstaan van die Skrif beoefen het.  Hierteenoor het die Siriese groep onder Theodore van Mopsuestia (350 – 428 A.D.) in Antiogieë ‘n meer letterlike (historiese) verstaan van die teks toegepas.[23]  Sedertdien het die loopgrawe verdiep en het daar drie skole ontwikkel in terme van Skrifverklaring:[24]

  • “Liberale” of “wetenskaplike” teologie wat die Bybel sien as ‘n menslike dokument wat nie ‘n Goddelike openbaring bevat nie.  Hierdie filosofie het uitgeloop op die Skrifkritiese navorsingsmetode wat gekenmerk word deur onstabiliteit[25] en ‘n onvermoë om ‘n universeel aanvaarde teologie tot stand te bring.
  • Die tweede groep probeer om die Skrifkritiese metode van navorsing te versoen met die Christelik ortodokse[26] teologie.  Sommige verklaarders van die vroegste kerk (Origen en sy aanhangers) dien as voorbeeld van hierdie groep.
  • Ortodoks Christelike (“konservatiewe”) teologie soos beoefen is deur die Protestantse Hervormers en hulle navolgers.  Hierdie groep verklaar die Skrif aan die hand van die kerklike dogma.[27]  Hulle neem die konteks van die teksvers in ag maar dit speel slegs ‘n ondersteunende rol.  Opponente van die groep beskou hulle as bevooroordeeld en pre-gedetermineerd omdat die uitslag van hulle verklaring reeds deur die bestaande dogma bepaal is

Oorsig van die geskiedenis van Bybelse interpretasie met spesifieke verwysing na die erosie van die Messiaanse karakter van die OT

Volgens die Gereformeerde standpunt probeer die Satan voordurend om die Messiaanse karakter van die OT, en die Bybel in geheel, te ondermyn.  Hy het daarin geslaag om die meerderheid Jode te oortuig dat die verbond met God en die Wet op ‘n letterlike wyse verstaan moet word, sodat hulle die geestelike boodskap van hulle verlossing in Christus nie raak gesien het nie.  Die Jode het begin glo dat hulle deur middel van ‘n pynlike nakom van honderde reëls (goeie werke) hulle saligheid kon verdien.  Christus het die oë van die apostels en die vroeë kerk geopen om die Christusvoorspellings in die OT reg te verstaan en ook te begryp hoe Hy dit vervul het (kyk Lukas 24:25-27, 32, 44-46).  Dit blyk dat die vroegste kerkvaders Justin Martyr (100 – 165 A.D.), Origen (185 – 254 A.D.), Tyconius (Laat 4e eeu) en Augustinus (354 – 430 A.D.) grootliks die Skrifuitleggingsmetode wat deur Christus en die apostels voorgehou is, nagevolg het.[28]

Die vroegste Joodse kommentare het ongeveer 400 B.C verskyn.  Die antieke Griekse mitologie maak reeds van die 5e eeu B.C gebruik van ‘n allegoriese vertelstyl.  Hierdie Grieks-Romeinse styl was reeds sterk gevestig toe die Joodse geskrifte (die OT) in die 2e eeu B.C. in Grieks vertaal is (die Septuaginta).  Hierdie vertaling word deurgaans deur die apostels aangehaal.  Yarchin het aangetoon dat alhoewel die spesifieke verklaringstyl van die Dooie See rolle (ontdek in 1947) nie allegories is nie, die basiese begronding daarvan tog ooreenstem met Alexandriese allegorie.[29]  Philo (20 B.C. – 50 A.D.) het die Skrif (Torah) allegories verklaar, maar hy het ‘n balans gehandhaaf tussen die letterlike en geestelike betekenis van die teks.  Hy het gewaarsku teen oormatige en geforseerde allegoriese interpretasie van die teks.[30]  Die histories konteks van die OT is feitlik totaal deur Justin ignoreer in sy hantering van die Christusvoorspellings in die OT en die vervulling daarvan in die NT.[31]  Origen het ‘n reuse bydrae gemaak tot die rykdom van die vroegste kerkargief ten opsigte sy uitgebreide philologiese[32] en historiese geskrifte oor die Bybel.[33]  Athanasius (4e eeu) was die eerste Christelike eksegeet wat die kerklike dogma sentraal in sy hermeneutiese metode geplaas het.[34]  Augustinus word as ‘n allegoriese verklaarder geklassifiseer alhoewel hy in die algemeen die letterlike betekenis (historiese betekenis soos deur die skrywer bedoel) van die teks in aanmerking geneem het.  Alhoewel hy in teorie die allegoriese styl van interpretasie verwerp het, het hy geglo dat die Skrif ‘n allegoriese betekenis bevat, ongeag die oorspronklike bedoeling van die menslike outeur.[35]  Augustinus vestig die beginsel in die Christelike kerk dat die Skrif verklaar moet word vanuit die duidelike tekste na die minder duidelike tekste.  Hierdie beginsel word later tydens die Reformasie weer met groot vrug ingespan.[36]  Min mense besef egter dat die beginsel reeds algemeen gebruik was (voor Augustinus) deur Joodse verklaarders soos Hillel en Sjammai.[37]

Volgens die Protestantse beskouing het Satan die kerk deur Rome infiltreer (5e eeu tot die reformasie) en daarin geslaag om die Woordverkondiging vir alle praktiese doeleindes uit die erediens te verwyder.  Aangesien Latyn en Grieks gedurende die 8e en 9e eeu grootliks in onbruik geraak,[38] het die Bybel ontoeganklik geraak vir gewone Christene omdat die Bybel nog nie in ander tale vertaal was nie.  Die Roomse kerk het stelselmatig die verlossing in Christus verplaas met verdienstelike goeie werke en voorspraak deur heiliges.[39]

Daarna is die tafel stelselmatig gedek vir die histories-kritiese metode van interpretasie, alhoewel die ontwikkeling daarvan nog lank sou neem.  Peter Lombard (1100-60 A.D.) was die vader van die gedagte dat die outeur se oorspronklike bedoeling die sleutel tot die korrekte verstaan van die teks is.  Sy werk Sententiae het spoedig die gesagvolle teologiese standaard geword vir die res van die middeleeue.  Die 16e eeuse Hervormers se opleiding is ook grootliks op sy werke gebaseer en hy word beskou as die klassieke middeleeuse teologiese verteenwoordiger.  Robert van Melun (1167 A.D.) het weer meer gekonsentreer op die teologiese vraagstukke van sy tyd.  Dit het daartoe gelei dat die verklaring van die teks effens agterweë gelaat is en het aanleiding gegee tot die volgende ontwikkeling in teologiese interpretasie waar die algemene teologiese siening geskei is van die hermeunitiese proses en ook waar die hermeunitiek geskei is van die algemene teologiese siening (dogma).[40]

John Wycliffe (1329-84 C.E) word beskou as een van die môresterre van die Reformasie.  Hy het baie sterk klem geplaas op die gesag van die Skrif teenoor die outoriteit van die kerk.  Hy het in teenreaksie op die Roomse tradisie en die Pouslike gesag oor die betekenis van die Bybel oortuig geraak dat die letterlike betekenis van die teks die absolute waarheid oor die teks openbaar.  Dit kom voor asof die allegoriese interpretasie deur die Roomse tradiese in die tyd “Goddelike” gesag verkry het.  Dit het aanleiding gegee tot sy groot werk De Veritate Sacrae Scripturae (Oor die Waarheid van die Skrif) in 1378.[41]  Dit is interressant dat Luther ook geworstel het tov die afdwaling en reeds vroeg in die Reformasie (1518-21 C.E) daarvan bevry is.  In een van sy lesings oor die Psalms skryf hy die volgense:[42]

It was very difficult for me to break away from my habitual zeal for allegory.  And yet I was aware that allegories were empty speculations and the froth, as it were, of the Holy Scriptures.  It is the historical sense alone which supplies the true and sound doctrine.  

Die verskil tussen die allegoriese interpretasie van Augustinus en die bevryding daarvan deur Calvyn (1509 – 1564 A.D.) word treffend deur Bray beskryf.[43]  Hy haal Dodd (1935) aan wat ‘n studie gedoen het oor Calvyn se amper kru reaksie op Augustinues se allegoriese verklaring van die gelykenis van die barmhartige Samaritaan.  Volgens Bray het Calvyn ses hermeneutisie beginsels toegepas in sy Skrifuitleggingsproses:[44]

  • Gelowiges het ‘n persoonlike ontmoeting met God wanneer hulle die Bybel lees en die Heilige Gees oortuig hulle van die waarheid in die teks.
  • Die belangrikste kenmerk van ‘n goeie Bybelkommentaar is duidelikheid en bondigheid.
  • Die outeur se bedoeling met die boodskap moet die uitlegger lei tot die korrekte verstaan van die teks.  Daarvoor het hy die historiese konteks, die omstandighede wat destyds gegeld het, die ervaringskennis van die gehoor en die grammatiese vorm van die teks gebruik.
  • Alhoewel Calvin die letterlike betekenis van die teks gebruik het met sy uitlegging, het hy dit nie slaafs gevolg nie.
  • Christologiese Skrifuitlegging moet histories korrek wees maar ook in lyn wees met die algemeen aanvaarde teologiese siening (die algemene reël van die Christelike geloof).
  • Hy het drie definitiewe fases toegepas met sy uitleggingsmetodiek, naamlik eksegese, dogma-ontwikkeling en prediking.

Greijdanus gee ‘n opsomming van omtrent 24 hermeneutiese beginsels wat tydens die Reformasie ontwikkel het.  Vir belang van die studie is die volgende beginsels:[45]

  • Die Skrif bevestig haar eie outoriteit (Dit word ook vervat in Inst. 1.7.5; NGB art. 3, 5 en 7).
  • Om die Skrif te verstaan is dit noodsaaklik dat die uitlegger se oë en verstand deur die Heilige Gees verligword (Sien ook Inst. 3.2.34).
  • Die hoogste regter oor Skrifuitlegging is die Skrif self.
  • Die Skrif is volmaak en volkome (perfectio) en in alle opsigte duidelik genoeg (perspicuitas) sodat die beginsels van die geloof daaruit afgelei kan word.  Die Skrif is noodsaaklik (neccessitas) en genoegsaam (sufficientia) om alles wat nodig is om te weet en te glo vir jou saligheid te kan verstaan.  (Dit word ook later vervat in NGB, art. 7).
  • Die uitlegging van die Skrif kan nie ‘n resultaat gee wat bots met die algemene reël van die Christelike geloof nie.

Yarchin beklemtoon Calvyn se soeke na die beste teks, sy waardering vir die grammatika van die teks, die styl van die oorspronklike taal en die historiese sowel as die letterlike betekenis van die teks.[46]

Dit is duidelik uit die studies deur Bray, Greijdanus en Yarchin dat Calvyn die balans tussen die letterlike/historiese en die geestelike betekenis van die teks herstel het.  Sy Skrifuitlegging studies het hom in staat gestel om die beginsels vervat in die Belydenis en Gereformeerde dogma te bevestig en uit te brei.  Hy het ‘n monumentale aandeel gehad aan die sistematisering van die Reformatoriese teologie (vergelyk sy Institusie van die Christelike Godsdiens) en hy het die eenheid tussen die OT en NT gehandhaaf.

Die ontwikkeling van die histories–grammatiese metode van interpretasie deur Franke (1663-1727 A.D.)[47] en Keil (1754-1818 A.D.)[48] het daarna gevolg.  Ernesti (1707-81 A.D.[49] verleen stimulus aan die ontwikkeling van die histories-kritiese metode van interpretasie deur doelbewus (en so vêr as moontlik) die bestaande dogma te ignoreer met sy interpretasie van die Skrif.  Spoedig daarna begin Bauer (1755-1806 A.D.) om die twee Testamente as aparte entiteite te behandel.[50]  Die “Verligting” of “Aufklärung” dateer terug na omtrent 1648[51] en behels die “Age of reason” waarin die filosofie en die menslike brein die oorsprong van kennis word.  Teologies tradisie en dogma word verwerp.  Baie Britse, Nederlandse, Franse en Duitse teoloë het deelgeneem aan die debat en meegewerk om die akkuraatheid van die Skrif in terme van die geskiedenis en nuwe wetenskaplike ontdekkings te bevraagteken.  Yarchin[52] lig Baruch Spinoza (1632-1677) uit as een van die leidende figure van hierdie fase.  Spinoza verwerp alle Bybelverklarings wat op kerklike dogma geskoei is.

Skrifkritiek wat tydens die Reformasie bykans begrawe is, kom weer na die oppervlak en teoloë begin om die meganiese en letterlike inspirasie van die Bybel te verwerp.[53]  Baie van hulle verwerp die Goddelike inspirasie van die Skrif geheel en al.  Teen die einde van die 18e eeu word die opkoms van die neologiste[54] (J.S. Semler, J.G. Eichhorn and J.P. Gabler) in Duitsland gesien.[55]  Die neologiste was “konserwatief” in vergelyking met die rationaliste, maar tog was hulle standpunte hoegenaamd nie versoenbaar met die van die “ortodokse” Protestante nie.  Semler (1725-1791) ontken die Goddelike inspirasie van die Bybel en verklaar dat alhoewel die OT wel na Christus wys, dit beperk word tot ‘n aantal onbetwisbare verse.[56]  Hy het ook aangedring dat die Skrif sonder enige dogmatiese voorveronderstellings geinterpreteer moet word.  Nadat Eichhorn die snoeiskêr woes onder die Messiaanse karakter van die OT ingespan het, verklaar hy in 1793: “The last three decades have erased the Messiah from the Old Testament.”[57]

Die histories-kritiese metode van interpretasie het begin met die aandrang dat enige teksvers verstaan moet word in sy oorspronklike konteks,[58] en beslis nie onderinvloed van ‘n bevooroordeelde opvatting vanuit die kerklike dogma nie.  Hierdie nadruk het spoedig oor die hele akademiese landskap gespoel en dit het spanning veroorsaak by konserwatiewe teoloë wat in die breë internasionale teologiese arena wil publiseer.  Die spanning volg omdat hulle aan die een kant steeds vertroue by hulle onderskeie geloofsgemeenskappe moet inboesem deur hulle onderwerping aan die Christelike belydenis/dogma, terwyl hulle aan die ander kant ‘n skeptiese internasionale teologiese gemeenskap van hulle akademiese geloofwaardigheid moet oortuig, deur afstand te doen van enige vooroordele soos kerklike dogma of belydenis.[59]  Dit is onnodig om uit te wys dat so ‘n situasie ondraaglik is en dat ware toedrag van sake waarskynlik na ‘n kortstondige ontkenning ontbloot sal word.

Met die tot standkoming van die histories-krities interpretasie het daar ‘n stelselmatige verwydering van teologiese tradisie en dogma uit die interpretasieproses plaasgevind.[60]  Keil (1754-1818 A.D.) het ‘n groot rol gespeel by die ontstaan van die grammaties-historiese metode van interpretasie[61]  Yarchin[62] identifiseer Strauss (1808-1874 A.D.) as ‘n leidende figuur wat die histories-kritiese benadering sterk propageer het.  Momentum hiervoor het ook opgebou met die ontwikkeling van die wetenskap sedert die 17e eeu wat bevindinge gemaak het wat in stryd was met die algemene verstaan van die Skrif deur die destydse kerk.  Die verhaal van Eden, die sondvloed, die maagdelike geboorte van Christus asook die opstanding is toenemend deur teologiese wetenskaplikes betwyfel en as nie-historiese gebeure beskou.  Strauss lewer daarna ‘n vernietigende negatiewe uitspraak oor die historiese geloofwaardigheidvan die hele Bybel.[63]

Die volgende belangrike ontwikkeling in die veld van Bybelinterpretasie was die opkoms van die grammaties-historiese metode van interpretasie (Schleiermacher – 1768-1834 A.D. tot Schweitzer – 1875-1965 A.D.).  Die historiese Jesus word nou begrawe onder verskillend lae van teologiese tradisie wat voortgespruit het uit drie hoofstrome in die tyd van die vroegste Christelike kerk (50 i–s 100 A.D.), naamlik die Palistynse Judaïsme, Judaïsme uit die geledere van die Jode in Diaspora en die Hellenistiese jong kerk.  Die hoofles uit die tydperk van die grammaties-historiese interpretasie is dat suiwer neutrale en objektiewe wetenskaplike teologiese navorsing nie moontlik is nie.  Elke metode van interpretasie of verklaring gaan van sekere teologiese voorveronderstellings uit, al word dit nie deur almal erken nie.[64]

Die liberaal-kritiese kringe het vervolgens baie veld gewen totdat argeologiese opgrawings groot bydraes gemaak het om die akkuraatheid en geloofwaardigheid van die Bybel te herstel  Hierdie opgrawings het enorme geldelike steun uit konserwatiewe groepe in die VSA ontvang.  W.F. Albright (1891-1971 A.D.) het ‘n groot rol in die navorsing gespeel.[65]  Nietemin het die groot gros internasionale teologiese navorsers steeds die standpunt gesteun dat vry en oorspronklike akademiese navorsing oor die interpretasie van die Bybel ernstig gekortwiek word deur die beperking wat die Christelike belydenis op akademici plaas.[66]  Die druk van neoliberale groepe het veroorsaak dat konserwatiewe kerklike strukture hulle greep op voormalige konserwatiewe universiteitsbastionne verloor het vanaf die 1920’s tot die 1970’s.[67]

Baie teologiese navorsers uit konserwatiewe kringe het serdert die sestiger jare ‘n “nuwe” hermeneutiese aanslag omhels waarin dit nodig is om die kultuur in die Bybelse tyd sorgvuldig te bestudeer aangesien dit van uiterste belang geag is om die boodskap soos die eerste hoorders dit sou verstaan het, te ontrafel.[68]  Die jongste herlewing van die histories-wetenskaplike metode van interpretasie kan herlei word na die welbekende artikel van Krister Stendahl[69] waarin hy die belangrikheid van die oorspronklike betekenis van die teks benadruk (“what did the text mean”).[70]  Interessant dat Bray hierdie metode van interpretasie sonder seremonie en met eenvoudige logika tot ‘n onbeduidende en onwetenskaplike oefening reduseer.  Bray skryf “there is not much point in trying to work out what the response from the first hearers would have been, even on the doubtful assumption that there would have been only one such response.  Careful study of the context in which the book was written can help us to understand it better, but it can never be the final criterion for interpretation.”

Juis daarom is hierdie metode van interpretasie in stryd met die die beginsels van die Reformasie, naamlik dat die hoogste gesag oor die korrekte verstaan van die Skrif, die Skrif self is.  Verder is die Bybel duidelik en genoegsaam sodat gewone gelowiges die beginsels van ons geloof daaruit kan aflei.  Laasgenoemde is in artikel 7 NGB verwoord. “Ons glo dat hierdie Heilige Skrif die wil van God volkome bevat en dat alles wat die mens vir sy saligheid moet glo, daarin voldoende geleer word.  Aangesien die hele wyse waarop God deur ons gedien moet word, daarin breedvoerig beskrywe word, mag ook niemand, selfs nie die apostels nie, anders leer as wat ons reeds deur die Heilige Skrif geleer word nie – ja, al was dit ook ‘n engel uit die hemel, soos die apostel Paulus sê (Gal. 1:8).  En aangesien dit verbode is om iets by die Woord van God by te voeg of daarvan weg te laat (Deut. 12:32), blyk dit duidelik dat die leer daarvan heeltemal volmaak en in alle opsigte volkome is.”

Maier,[71] wat in breë as ‘n navorser uit die skool van die Reformasie beskou kan word, stel omonwonde dat hierdie histories-wetenskaplike interpretasiemetode daartoe lei dat “pouslike deskundiges” weereens die sleutel tot die “korrekte”verstaan van die Skrif gekaap het.  Maier verdedig ook die reg van Reformatoriese teoloë om nuwe (opsienbarende) interprasies van die Skrif te toets aan die hand van die algemene Christelike standpunte soos vervat in die kerklike dogma.[72]  Hy toon ook aan dat Skrifverklaring, sonder om gebonde te wees aan ‘n voorop ingestelde raamwerk, nie moontlik is nie.[73]  Hierdie standpunt is reeds voorheen gemaak deur Greijdanus[74] en ook later deur Bray.[75]  Yarchin[76] spandeer ‘n hele hoofstuk in sy boek aan “The Illusion of Objective Biblical Interpretation: Walter Wink (1935 – )”

Gevolgtrekking 

‘n Studie van die geskiedenis van Bybelse interpretasie toon aan dat daar twee hoof oorsake is wat aanleiding gegee het tot die sistematiese erosie en uiteindelike ontkenning van die Messiaanse karakter van die OT.  Eerstens het die kunsmatige skeiding van die OT en NT in teologiese skole (professors spesialiseer òf in studies oor OT òf in die NT) grootliks daartoe bygedra dat die eenheid van die Skrif en daarmee saam die Messiaanse karakter van die OT ondermyn is.  Tweedens het teologiese wetenskaplikes die Gereformeerde dogma/belydenis waaraan nuwe teologiese interpretasies getoets moet word omseil en het hulle die nuwe afwyking met fyn voetwerk begin navolg omdat navolging van die belydenis hulle produktiwiteit in terme van verhoogde navorsingsuitsette ernstig kortwiek.

Die jongste metode van Bybelse interpetasie, naamlik om te onderskei tussen sogenaamde “direkte” en “indirekte” Messiaanse teksverse het die weg voorberei om Christusvoorspellings in die OT te degradeer en uiteindelik selfs tot miskenning van die Messiaanse karakter van bekende OT dele gelei.

“Moderne” aansprake dat die betekenis van die teks vir die eerste hoorders die sogenaamde sleutel tot die ware betekenis van die teks bevat, volg waarskynlik uit die werk van Peter Lombard (1100-60 A.D.) se Sententiae waarin hy groot klem op die oorspronklike betekenis van die teskvers geplaas het.  Die gedagte is later deur die histories-kritiese metode van interpretasie (beginnende by Collons in 1727) verder gevoer met hulle aandrang dat enige teksvers verstaan moet word in sy oorspronklike konteks.[77]  Daar is weer nuwe lewe in die gedagte geblaas met die bekende artikel van Krister Stendahl[78] in 1962 oor “what did the text mean.”  Dit is dus kristalhelder dat die jonste aandrang, selfs uit gereformeerder kringe[79] (en sinodes),[80] op die betekenis van die teks vir die eerste hoorders uit die kraal van die histories-krities interpretasie ontleen is.  Die gebruik van sulke bevoorregte inligting (oor presies wat die eerste hoorders dan sou verstaan het) is dan die afgelope paar dekades met groot vrug ingespan om onbestrede verwysings na Christus in onder andere Psalms 22 en 110 te verwater en selfs te ontken.  Hierdie tensens is ‘n duidelike skuif weg van die Gereformeerde belydens (vergelyk NGB artikels 7, 21, 27).  Aandrang en aansprake (op die betekenis van die teks vir die eerste hoorders) van histories-kritiese teoloë is ongeldig omdat die Skrif as hoogste regter oor die saak verplaas word met ‘n subjektiewe siening van die mens.

Aansprake van liberale teologiese wetenskaplikes dat die Reformatoriese Skrifuitlegging dogma gedrewe is, is nie korrek nie.  Dit sou meer van pas wees om te stel dat die resultaat van die Gereformeerde Skrifverklaringsproses gemeet word aan die beginsels van die kerklike dogma soos vervat word in die Belydenis.[81]  Reformatoriese teoloë word daarom uiteindelik tog gebind deur die Belydenis van die kerk.  Maar aangesien die Belydenis op die beginsels uit die Skrif gebaseer is, is dit daarom hoogs onwaarskynlik dat Gereformeerde Skrifuitlegging tot ‘n ander resultaat sou kom wat sou bots met die algemene reel van ons geloof.

Die enigste weg vir Gereformeerde teoloë om ‘n nuwe opponerende teologiese siening ordelik te publiseer is om die kerkgemeenskap te oortuig dat die kerk se dogma verkeerd is, of dat dit verkeerd geïnterpreteer word, of dat dit gewysig moet word om die nuwe siening te akkomodeer.  Dit is gewis nie ‘n maklike taak nie en kritici van die ortodoks Reformatoriese standpunt verdien erkenning daarvoor dat die “waghond” karakter van die Christelike Belydenis beslis as ‘n effektiewe muilband vir histories-kritiese teoloë dien.  Nietemin breek prominente teoloë soos Maier[82] ‘n lansie vir die reg van Gereformeerdes om nuwe Bybelse interpretasie resultate te toets aan die hand van hulle kerklike Belydenis, omdat dit nou algemeen aanvaar word dat Skrifuitlegging sonder ‘n ooreengekome teologiese beginselraamwerk of voorveronderstelling nie moontlik is nie.[83]

As gevolg van toenemende druk deur akademiese instellings op akademici om hulle navorsingsuitsette te verhoog, word die Gereformeerde metode van Skrifuitlegging toenemend deur akademiese teoloë verwerp omdat dit as te eng en beperkend beskou word.  Hulle brood en botter (bevordering) hang grootliks daarvan af dat hulle nuwe opspraakwekkende teorieë soos ‘n worsmasjien die lig moet laat sien.  Dit is nie moontlik as jy deur die kerk se belydenis gekortwiek word nie.  Die greep van die internasionale liberale teologiese wetenskaplikes is so sterk op internasionaal erkende teologiese joernale, dat Gereformeerde Skrifverklaarders enorme druk ervaar om die grondwese van die kerklike Belydenis, veral oor die outoriteit van die Woord van God, te misken.  Hierdie faktore het grootliks daartoe bygedra dat die Messiaanse karakter van die OT vanuit akademiese kringe stelselmatig ondermyn is.  Ongelukkig het dit ook oorgespoel na die res van die kerk (byvoorbeeld die Cloeteomdigting van die Psalms) soos in deel drie van die reeks artikels aangetoon sal word.

Die volgende deel van die artikel behandel die beginsels wat Calvyn gebruik het om die Messiaanse inhoud van ‘n teksvers te bepaal.  Die volgende artikel sal ook daarop fokus om te bepaal of enige van die histories-kritiese interpretasie tegnieke wat in hierdie eerste artikel uitgewys is, hoegenaamd herlei kan word na Calvyn se geskrifte.

Bedankings

Groot dank aan wyle Prof. Ludi Schulze (Emeritus Professor in Dogmatiek en Dogmageskiedenis, Noord-Wes Universiteit, Potchefstroom, Suid Afrika) vir sy waardevolle insette met die skryf van die oorspronklike artikel.

[2] Die woord “Gereformeerd” word deurgaans indie algemene sin gebruik, naamlik sinoniem met die beginsels van die Reformasie.  Die gebruik van die woord in hierdie artikel hou nie verband met die “Gereformeerde Kerk” nie.

[3] S. Greijdanus, Schriftbeginselen ter Schriftverklaring en Historisch Overzight over Theorieën en Wijzen van Schriftuitlegging (J. H. Kok n.v. Kampen, 1946): 6-20.

[4] H.G. Stoker, ‘Uitlegging of Interpretasie’ Koers, 1935: 27-33.

[5] L.F. Schulze, Mag ons die Bybel interpreteer? Die Kerkblad, 23 September 1998:14-15.

[6] P.A. Verhoef, ‘Calvyn oor Messiasverwagtinge in die Ou Testament’, Nederduits Gereformeerde Teologiese Tydskrif, 1990: 112-117.; H.F. van Rooy, ‘Die Nuwe Psalmomdigting: Is die Messias weggelaat?’ HTS 60(3), 2004: 755-767.

[7] Sinode Acta 1991, Bl 107-8 en bl 120-1; 48ste Nasionale Sinode Acta 2003:642,643 Art. 21.1 F, tesame met Bylae A, p. 657.

[8] R.E. Clements, ‘Messianic Prophesy or Messianic History’, Horizons in Biblical Theology, 1, 1979: 87-114.

[9] Allegoriese interpretasie veronderstel dat die skrywer iets anders bedoel het as wat letterlik daar staan.  In die geval van die Bybel soudit ‘n geestelike betekenis veronderstel.

[10] W.C. (jr.) Kaiser, The Messiah in the Old Testament (Grand Rapids, MI: Zondervan, 1995): 13-14.; G. Bray, Biblical Interpretation. Past & Present. (Downers Grove, Illinois, Intervarsity Press, 1996): 231.

[11] Clements, Messianic: 88-90.

[12] A.H. Edelkoort, De Christusverwachting in het Oude testament” (H. Veenman & Zonen, Wageningen, 1941).

[13] Calvin, Commentaries on Psalm 102:8: 255-256.

[14] T. Longman III, How to read the Psalms. (Downers Grove, IL: InterVarsity, 1988): 65.

[15] D.M. Hay, Glory at the right hand. Psalm 110 in Early Christianity (SBL MS 18, Nashville: Abingdon, 1973).; B C Davis, ‘Is Psalm 110 a Messianic Psalm?’ Bibliotheca Sacra, 157, 2000: 160-173.; H.F. van Rooy, ‘Die Nuwe Psalmomdigting: Is die Messias weggelaat?’ HTS 60(3), 2004: 755-767.

[16] M.J. Paul, ‘The order of Melchizedek (P 110:4 and Heb 7:3)’ Westminster Theological Journal 49, 1987: 195-211.

[17] Bray, Biblical.

[18] Greijdanus, Schriftbeginselen.

[19] D. K. Mckim (ed), Historical Handbook of Major Biblical Interpreters, (Intervarsity Press, 1998).

[20] W. Yarchin, History of Biblical Interpretation. A Reader. (Peabody, Massachusetts, Hendrickson Publishers Inc., 2004).

[21] Bray, Biblical: 19-20.

[22] Bray (1996, p84-9) stel dat die Gereformeerde metode van Skrifverklaring dogmagedrewe is.  Hierdie stelling word later in hierdie studie bespreek en afgewys.

[23] Bray, Biblical: 84-89.; Greijdanus, Schriftbeginselen: 159-172.; Yarchin, History: 76-82.

[24] Bray, Biblical: 21-24, 105, 139, 223, 244, 258, 355, 446, 464, 584-8.

[25] Akademici kom daagliks navore met nuwe opspraakwekkende teorieë wat vir’n kort tydjie in die mode is en dan weer afgeskiet word deur ‘n nuwe opspraakwekkende teorie.

[26] Die term “Christelik ortodoks” soos deur Bray gebruik kom grootliks ooreen met die Reformatoriese tradisie.

[27] Hierdie standpunt sal later in die artikel evalueer word.

[28] Greijdanus, Schriftbeginselen: 156 – 177.; Yarchin, History: 62.

[29] Yarchin, History: XIV.

[30] Greijdanus, Schriftbeginselen: 146, 150-153.; Yarchin, History: 27.

[31] Yarchin, History: 32.

[32] Philologie beskou beide die vorm en betekenis van ‘n taalkundige uitdrukking.  Dit kombineer dus taalkundige en literêre studies om die betekenis van ‘n uitdrukking te bepaal.

[33] Greijdanus, Schriftbeginselen: 165-6.; Yarchin, History: 41-50.

[34] Bray, Biblical: 105.

[35] Bray, Biblical: 92.; Greijdanus, Schriftbeginselen: 173-7.; Yarchin, History: 62.

[36] Yarchin, History: 67.

[37] Greijdanus, Schriftbeginselen: 148.

[38] Bray, Biblical: 129-138.

[39] Heidelbergse Kategismus, Sondag 11.

[40] Bray, Biblical: 139.

[41] Bray, Biblical: 143.; Greijdanus, Schriftbeginselen: 181-182.

[42] Bray, Biblical: 198.

[43] Bray, Biblical: 493-494.

[44] Bray, Biblical: 201-202

[45] Greijdanus, Schriftbeginselen: 183-188.

[46] Yarchin, History: 184-194.

[47] Bray, Biblical: 241-242.

[48] Bray, Biblical: 247.

[49] Bray, Biblical: 244; Greijdanus, Schriftbeginselen: 199-200; D. K. Mckim (ed), Historical Handbook of Major Biblical Interpreters, (Intervarsity Press, 1998): 316-317.

[50] Bray, Biblical: 248.; D. K. Mckim (ed), Historical Handbook of Major Biblical Interpreters, (Intervarsity Press, 1998): 1998, 268.

[51] Bray, Biblical: 225; Yarchin, History: 195-217.

[52] Yarchin, History: 195-207.

[53] Bray, Biblical: 253-254.

[54] Semler was considered to be the father of the German rationalism, also called the neologism.

[55] Bray, Biblical: 257-259.; D. K. Mckim (ed), Historical Handbook of Major Biblical Interpreters, (Intervarsity Press, 1998): 355-359.

[56] Bray, Biblical: 257.; Greijdanus, Schriftbeginselen: 200-202.

[57] W. C. Kaiser (jr), The Messiah in the Old Testament. (Grand Rapids, Micchigan, Zondervan Publishing House, 1996):19.

[58] Bray, Biblical: 221.

[59] Bray, Biblical: 223.

[60] Volgens die tradisie van die Reformasie is die sleutel tot Skrifuitlegging die Skrif self.  Die resultate van die uitleggingsproses behoort dus ooreen te stem met die Belydenisskrifte uit die Reformasie, aangesien dit op die Skrif self gebaseer is.  Akademici uit die Skrifkritiese agtergrond beskou die gebondenheid aan ‘n Belydenis as beperkend en dwingend.  Omdat akademiese teoloë aandring op “neutral” en “objektiewe” interpretasie van die Bybel, word onderwerping aan die belydenis toenemend gesystap, geignoreer of verwerp.  Die hoof verskil tussen die Gereformeerde Skrifuitlegging en die van die histories-kritiese aanhangers word teruggespoor na die outoriteit van die Bybel.

[61] Bray, Biblical: 247.; Greijdanus, Schriftbeginselen: 204-206.

[62] Yarchin, History: 218-235.

[63] Greijdanus, Schriftbeginselen: 210-212.; Yarchin, History: 219.

[64] Bray, Biblical: 321-375.; Greijdanus, Schriftbeginselen: 206-9.

[65] Bray, Biblical: 276, 376, 380, 390-407.; Yarchin, History: 260-275.

[66] Bray, Biblical: 355.

[67] Bray, Biblical: 376-379.

[68] Bray, Biblical: 488-490.

[69] W.C. (jr.) Kaiser, The Messiah in the Old Testament (Grand Rapids, MI: Zondervan, 1995): 13-14.

[70] M.Silva, Foundations of Contempory Interpretation. Six Volumes in one. (Zondevan Publishing House, Grand Rapids, Michigan, 1996): 30.

[71] G.M. Maier (Biblische Hermeneutik, translated by R.W. Yarbrough), Biblical Hermeneutics. (Crossway Books. Wheaton Illinois, 1994): 67.

[72] Maier, Biblical: 83.

[73] Maier, Biblical: 45+

[74] Greijdanus, Schriftbeginselen: 206-9.

[75] Bray, Biblical: 321-375.

[76] Yarchin, History: 351–360.

[77] Bray, Biblical: 221.

[78] K. Stendahl, ‘Biblical Theology’, Contempory, IDB 1, 1962: 418-32.

[79] Van Rooy 2004:755, Kerkblad Apr 2004:18-19, Mei 2004:25-27.

[80] Sinode Acta 1991, Bl 107-8 en bl 120-1; 48ste Nasionale Sinode Acta 2003:642,643 Art. 21.1 F, tesame met Bylae A, p. 657.

[81] Greijdanus, Schriftbeginselen: 141-143.

[82] Maier, Biblical: 83.

[83] Bray, Biblical: 321-375.; Greijdanus, Schriftbeginselen: 206-209.; Yarchin, History: 351–360.

Leave a Comment

Posted in Christus, Christusprofesieë, messiaans, Messias, prof HG Kruger artikels

Posted by: proregno | February 21, 2012

GKSA algemene sinode 2012 – eenheid in verdeeldheid

Ek plaas hier op my blog ‘n samevattende oorsig van die belangrikste sake van die algemene sinode in Januarie 2012.  Dit is geskryf deur Rob van der Kooy (GK Kandelaar), gepubliseer in die Kompas (tydskrif van die VGKSA), en word met albei se toestemming hier geplaas.  Ek het hier en daar ‘n opskrif tussen hakies bygevoeg om meer sake te onderskei wat van belang was op die sinode.

___________________________

Algemene sinode – ‘n oorsig

Eenheid in verdeeldheid

Die algemene sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika het  op 4 Januarie in Potchefstroom begin en binne agt dae ‘n agenda van 773 bladsye afgehandel. Die vergadering het verbasend goed verloop in die opsig dat daar geen skeiding van die weë van kerke was of gaan wees nie, en alle afgevaardigdes het op 13 Januarie min of meer positief huiswaarts gekeer, waarskynlik dankbaar dat dinge goed afgeloop het.

Tog was dit duidelik dat daar diepgaande verskille in die kerke is, dat ‘n aantal kerke hulle in die afgelope jare nie aan gesamentlike besluite gehou het nie, dat heelwat  leervryheid toegelaat word en dat almal besef dat iets drasties moet gebeur. Dit was duidelik dat daar ‘n gebrek aan eenheid in leer, diens en tug is.

Oor wat gedoen moet en kan word, moet deputate nou vir drie jaar ‘n studie maak sodat die volgende sinode die geskille dalk meer effektief kan aanspreek.

Vrou in die amp

Die diepgaande geskille het veral duidelik na vore gekom by die agt beswaarskrifte oor die vorige sinode se besluite oor die vrou in die amp. Een stel beswaarskrifte het gevra dat die besluite nietig verklaar moet word. Die vrou mag nie in die ampte dien nie, ook nie in die diakenamp nie. ‘n Ander stel beswaarskrifte het betoog dat die besluite nie ver genoeg gegaan het nie en dat daar geen Bybelse redes is waarom die vroulike geslag nie in al die ampte mag dien nie.

Die sinode besluit toe deur middel van ‘n buitengewone ordevoorstel om die beswaarskrifte nie te behandel nie. Want as die beswaarskrifte behandel word, sou dit die onderliggende problematiek rondom die geskille nie oplos nie, maar eerder verdiep. Grondliggende oorsake moet eers bepaal word en aandag kry, het die sinode besluit. Daarby moet deputate ‘n “omkeerstrategie” uitwerk om die kerk se missionêre roeping na te kom.

Deputate het dus opdrag gekry om die grondliggende oorsake te bepaal, om die beswaarskrifte te bestudeer en om die sinode te adviseer oor hoe eenheid en verskeidenheid in die kerke hul missionêre roeping kan dien. Ook moet die deputate probeer bepaal wanneer vryheid in verskeidenheid in ongehoorsaamheid aan die Woord oorgaan, wanneer besluite en optrede van ‘n kerk die gemeenakkoord in gedrang bring, wanneer kerklike besluite ‘n las op mense se gewetens plaas, en hoe die GKSA verlos kan word van ‘n verlammende persepsie van ‘n sterwende kerk en die persepsie verander kan word in ‘n helder beeld van ‘n kerk met ‘n missionêre roeping.

Intussen moet kerke in die volgende drie jaar tot die volgende sinode in liefde en begrip teenoor mekaar optree (Rom 14), nie ander gebruike invoer pleks van dit waaroor kerke ooreengekom het of wat tans in die kerke in gebruik is nie. Kerke moet fokus op ‘n omkeerstrategie en op hul missionêre roeping.

[Skrifbeskouing]

Vir almal is dit duidelik dat ‘n belangrike oorsaak van die geskille in verskillende sienings van die hermeneutiek lê – hoe die Bybel uitgelê moet word. Dit lei tot verskillende sienings oor die gesag van die Bybel of minstens van sekere Bybelgedeeltes. ‘n Mens kan maar sê dit is die openbaringshistoriese benadering teenoor die sosiohistoriese siening. Of om dit meer populêr te stel: diegene wat die Bybel wil uitlê volgens hoe die Bybel self voorskryf dit uitgelê moet word, teenoor diegene wat die Bybel meer as ‘n historiese boek sien wat in die lig van vandag se insigte en omstandighede uitgelê en toegepas moet word.

Om hierdie ver uiteenlopende sienings bymekaar te bring, is nog nooit êrens in die wêreld reggekry nie. Dit is eintlik ‘n teenstelling tussen hoe God gedien wil word, en oor die mens wat self ook seggenskap wil hê. Soos iemand opgemerk het: Miskien het dit tyd geword vir ‘n nuwe belydenis oor Bybeluitleg.

Daar is waarnemers wat aanvoer dat kerke nou vir drie jaar rustig met die verskille gaan saamleef en geen aandag daaraan gaan gee nie.  En oor drie jaar begin alles weer. Menslikerwys gesproke is hulle reg. Maar lidmate mag – moet – hoop en bid dat die Heilige Gees ons lei tot eenheid in die waarheid . En lidmate moet die deputate help met hul studie.

[Die vrye lied]

Hierdie verskille het in talle ander sake ook na vore gekom. Vir alle praktiese doeleindes het die sinode besluit dat die vrye lied nou ook toegelaat word, met die beperking dat sulke liedere eers deur die sinode goedgekeur moet word. Nadat die sinode ‘n aantal sulke liedere goedgekeur het (onder meer “Stille nag, heilige nag”), is ongelukkig eers daarna ‘n aantal goeie riglyne vir die keuring van sulke liedere goedgekeur (sien kassie hierby).

Predikantopleiding

‘n Potensieel gevaarlike besluit is geneem toe ‘n voorstel van die kuratore van die Teologiese Skool goedgekeur is waarvolgens studente wat op ander plekke as by die Teologiese Skool studeer, eers deur die professore van die skool geëksamineer  moet word voordat streeksinodes sulke voornemende predikante eksamineer. Die gevolg kan wees dat nie meer die kerke nie, maar die professore bepaal wie predikant mag word en wie nie.

In die afgelope paar jaar was daar verskeie inisiatiewe in die rigting van ander opleidings. Die laaste inisiatief waaraan die Vrye Gereformeerde Kerke ook deelgeneem het, het laat verlede jaar gesneuwel.

[Verhouding met die NG Kerk]

Dat daar verskeie professore is wat in ‘n sekere rigting dink en dinge wil stuur, het ook geblyk uit ‘n voorstel wat eers aan die begin van die sinode op die tafel gekom het, naamlik om bande met die NG Kerk nouer aan te haal. Daar was baie beswaar oor die manier waarop die voorstel op tafel gekom het. Die sinode het in kommissie gegaan en die voorstel verwerp, ondanks pogings van die professore om die afgevaardigdes tot ander insigte te bring.

Hoe van hulle dink (prof D du Plooy en K Coetzee by name) , het geblyk toe een van hulle daaroor in die openbaar standpunt ingeneem het (Beeld, 20 Januarie), waarby toe ‘n aantal kerke aansluit (Beeld, 25 Januarie).

[Omkeerstrategie]

In die lig van die steeds voortdurende daling in die getal lidmate van die GKSA, veral van dooplidmate, is besluit dat na ‘n omkeerstrategie gesoek moet word. Hierdie term is natuurlik ‘n moderne en wêreldse term. Soos een kommentator opgemerk het: “’n Omkeerstrategie is nie nodig nie, maar bekering!” ‘n Mens kan byvoeg: die enigste strategie, missie en visie wat die Here gee, is sy Woord. Ons moet gehoorsaam wees en die roeping en geleenthede wat Hy gee, uitleef.

Evolusionisme   

‘n Ander saak is die kwessie van evolusie. Hierdie saak kom elke keer op sinodes ter sprake sonder dat uitsluitsel gegee word. ‘n Mens wonder ook of ‘n sinode die plek daarvoor is. Is dit ‘n kerklike saak? Aan die een kant wel, want evolusionisme word deur baie mense – veral die sogenaamde wetenskaplikes en ongelowiges – gesien as die alternatief vir geloof. Aan die ander kant is dit ook ‘n wetenskaplike kwessie waar sinodes nie oor genoeg deskundigheid beskik nie.

Die vorige sinode het ‘n studiegroep onder leiding van professor Pieter Stoker aangestel en hulle het hul studie aan die sinode voorgelê. Die gevolgtrekking van die studiestuk is dat Genesis letterlik histories is. Maar dit beteken nie dat wetenskaplike waarnemings verwerp moet word nie. In die geval van botsings tussen geloof en wetenskap moet die gelowige egter kinderlik bely dat hy tans nie die kennis het om dit te verklaar nie.

Die studiegroep het daarmee sy werk voltooi en die sinode het dit aanvaar en met ’n groot meerderheid sy dank daaroor uitgespreek. Dit is nie bespreek nie en die presiese inhoud is vir die outeurs se eie verantwoordelikheid gelaat.

[Vertalingskwessie]

‘n Ander saak waarteen op sinode na sinode beswaar gemaak word, is die GKSA se aanvaarding van die Nuwe  (1983) Afrikaans Bybelvertaling. Ook nou was daar weer ‘n lywige beswaarskrif. Dit is duidelik dat die kerke nou nie verder oor hierdie saak wil handel nie; die beswaarskrif in onontvanklik verklaar. Uit en gedaan.

Aros

Die sinode het met dank kennis geneem van die Christelike Onderwysdeputate se verslag oor Aros. Dit het nogal ‘n bespreking afgegee, nie oor die meriete van Aros se vordering nie; daaroor was almal dankbaar, maar oor die vraag of die Potchefstroom-kampus van Noordwes-Universiteit ook vir sy Christelikheid bedank moet word. Sommige afvaardigdes is blykbaar steeds onder die indruk dat Potch steeds soos in die verlede Christelik is.

[Ekumeniese betrekkinge]

Ten slotte enkele opmerkings oor ekumeniese betrekkings:

  • Deputate het oor jare regtig hard probeer om samesprekings met die (swart) streeksinode Soutpansberg (‘n deel van die sogenaamde Venda-kerke) te voer om vas te stel wat hul probleme met die GKSA presies is en om met hulle daaroor te praat. Maar hulle kon dit weer, soos soveel kere in die verlede, nie regkry nie. Die sinode het nou besluit om die bande wat eintlik al lankal nie meer bestaan nie, formeel te breek.
  • Talle buitelandse afgevaardigdes het die sinode gewaarsku om nie die vrou in die amp toe te staan nie. Behalwe dat dit in talle kerke oorsee steeds ‘n twispunt is, het afgevaardigdes dit ook op Skriftuurlike gronde afgewys.

Slotsom

Dis is moeilik om ‘n algemene gevolgtrekking van die sinode te maak. Het dit die kerke nader aan Gods Woord en ook aan mekaar gebring? Of het die kerke verder uitmekaar beweeg? ‘n Baie belangrike pluspunt is dat die kerke eerlik en openlik saamgestem het dat daar diepliggende verskille is wat aangespreek moet word.

Moeilike besluite hieroor is uitgestel, maar ‘n mens kan nie stel dat valse leer geyk is nie. Daarmee bly die GKSA wel ‘n verdeelde en in verskeie opsigte ‘n dwalende kerkverband, maar daar is sekerlik ook baie gehoorsame kerke.

Kassie in artikel:

Riglyne vir liedere

Die sinode het twee bladsye se riglyne vir liedere wat in die kerk gesing mag word, goedgekeur. Dit is algemene riglyne soos ten opsigte van liturgiese bruikbaarheid, letterkundige en musikale gehalte en toepaslikheid.

  • Spesifieke liedere het spesifieke riglyne. In  die geval van Psalms en Skrifberymings moet die beyming Skrifgetrou wees en die aard van die Skrifgedeelte weerspieel. Liedere uit die Nuwe Testament moet die verskillende Godsname sover as moontlik behou.
  • Belydenisliedere moet op die Godsopenbaring en die belydenis daarvan as ‘n Skrifwaarheid (dogma) berus.
  • Skrifgetroue liedere moet die Bybelse inhoud suiwer en korrek weergee volgens die kerklike belydenis en die Bybel se openbaringshistoriese lyne, ‘n antwoord op God se openbaring. En waar ter sprake moet dit duidelik wees dat die Ou en die Nuwe Testament gelyklik die Woord van God is. Daar is wel onderskeid, maar ook ‘n eenheid vanuit die vervulling in Christus.

(Samevatting van bl 242 – 244 van die agenda van die sinode).

4 Comments

Posted in gksa, gksa sinode 2012

Posted by: proregno | February 21, 2012

Theological foundation for the doctrine about God’s will and the wicked as referred to in the Catechism of Geneva

Theological foundation for the doctrine about God’s will

and the wicked as referred to in the Catechism of Geneva

prof. HG (Gert) Krugera

a School of Chemistry, University of Kwa-Zulu-Natal, Durban 4001, South Africa.

Email: kruger@ukzn.ac.za

This paper was presented at the 8th Calvin Research Congress at the University of Free state in Boemfontein (2-4 September 2008).

Abstract

Calvin explained the relationship between God’s will and the wicked in two separated sections of the Geneva Catechism.  This dogmatic position of Calvin is a controversial issue amongst Christians as well as Biblical scholars.  The issue is softened by many scholars which argues that God actually allows or permits the wicked to do certain things as the works by the wicked could not form part of God’s will.  The paper addresses the theological foundations of this doctrine presented by Calvin.  The presentation serves as a reference paper which summarizes most of the related principles such as God’s will, council and predestination, providence, the free will of man etc. Calvin consistently uses the obvious meaning of Biblical text to demonstrate that God is actively directing Satan, sin and the wicked to perform His good and just purpose.  The doctrine is then compared to the dogmatic work of two recent theologians, namely AG Honig (1938) and JA Heyns (1978).  The subtle dogmatic different positions are analysed and critically evaluated in order to obtain a better understanding about the various dogmatic approaches to rationalize this controversial topic.

Introduction

The question could be asked why the proposed study is relevant.  It is clear from literature (see references and discussion below) that a comprehensive reference paper about Calvin’s doctrine on God’s will and the wicked would be a welcome addition to a series of other papers touching the topic to a lesser extent.  The specific relationship between this doctrine and the Catechism of Geneva appears to be absent in literature as well.

Calvin raises the issue about God’s will and the wicked at two different sections of the Catechism.  The first instance is when God the Father and Maker of heaven and earth is discussed as part of the Confession of Faith (Calvin, 1998a:35):

M. But what shall we say of wicked men and devils? Shall we say that they too are under him?

S. Although he does not govern them by his Spirit, he however curbs them by his power as a bridle, so that they cannot even move unless in so far as he permits them. Nay, he even makes them the ministers of his will, so that unwilling and against their own intention, they are forced to execute what to him seems good.

M. What good redounds to you from the knowledge of this fact?

S. Very much. It would go ill with us could devils and wicked men do any thing without the will of God, and our minds could never be very tranquil while thinking we were exposed to their caprice. Then only do we rest safely when we know that they are curbed by the will of God, and as it were kept in confinement, so that they cannot do any thing unless by his permission: the, more especially that God has engaged to be our guardian, and the prince of our salvation.

The second case is where God’s will is discussed from the Lord’s prayer (Calvin 1998a:75):

M. What mean you by asking that the will of God may be done?

S. That all creatures may be subdued into obedience to him, and so depend on his nod, that nothing may be done except at his pleasure.

M. Do you think then that any thing can be done against his will?

S. We not only pray that what he has decreed with himself may come to pass, but also that all contumacy being tamed and subjugated, he would subject all wills to his own, and frame them in obedience to it.

The short conclusion by Calvin is quite clear but admittedly not easy to understand; it would be fair to say that it is extremely difficult if not impossible for the human brain to understand how God is able to use the wicked and Satan as “ministers of his will, so that unwilling and against their own intention, they are forced to execute what to Him seems good.”  How are we supposed to understand many of the tragic and horrifying cases of crime in the light of the statement that “all creatures may be subdued into obedience to him, and so depend on his nod, that nothing may be done except at his pleasure?”

Aim of the study:

The aim of this study is twofold:  The first object is to research the theological foundation for this doctrine from the collection of Calvin’s theological writings.  An analysis of his dogmatic principles will be made in an effort to shine light on the questions at stake.  The study would like to present a complete as possible reference paper on Calvin’s views to all issues related about this topic.  The focus will also be to provide as much as possible references to Scripture on which Calvin based the doctrine.  The second object is to investigate how close two recent dogmaticians from a reformed tradition, namely Honig (1938) and Heyns (1978), followed the doctrine advocated in the Catechism of Geneva.  These two theologians wrote authentic textbooks which were commonly referred to in the various reformed orientated theology faculties of South Africa.  Most current ministers and theologians still in the service of God in the family of reformed churches were influenced by their teachings about the topic under investigation.  It is hoped that this analysis will enable us to understand the origin of the differences that the South African reformed family of churches experience about this doctrine.  The choice of these two authors is arbitrary but a comparison and analysis of their dogmatic views should give a clear view how well the doctrine from the reformation was preserved amongst reformed scholars.

A short summary of related literature on this issue

The purpose of the paper is not to reveal what other people said about Calvin, but rather to provide a direct discussion about Calvin’s own views.  However, since the paper is aiming to serve as a reference paper about the topic, it is important to present a relevant overview on related literature.  It appears from recent literature (1945 – present and references therein) that the topic of God’s will and the wicked (Goetz, 1975:263; Schreiner 1992) is not often referred to.  Related topics such as the predestination (Alcantara, 2006:113; Bavinck, 1928; Boer, 1983; Boettner, 1965; Calvin et al. 1998; Gignac, 2003:409; Hulse, 2007:27; Klooster, 1968a52; Klooster, 1977b:71; McCormack, 2006: 124; Müller, 2005:184; Muller, 2000:119; Neuser 1993, 1997, 1998b:60; Zachman, 2006; Park, 2001: Partee, 1975:123; Partee, 1978:14; Pranger, 2002:291; Olson, R.E. 2006a:179; Olson, 2006b: 115; Velema 1993:463; Venema, 1986:435; Wesley, 2001a; Wesley, 2001b), double predestination (Greenbury, 1995:121; Neuser, 1998:60), God’s election (De Boer, 2004:51; Knochenhauer, 2007: 14; Rogge 1974; White, 2006:28), council, providence (Ebenezer, 2006: 143; Eppehimer, 2006; Helm, 1994:388; Helm, 2007:341; Moore, 1971:167; Park, 2007: 30; Potgieter, 2006:112; Potgieter, 2006:175; Selderhuis, 2006:17: Sinnema, 2006:191), God’s will, covenant (Choy, 2001:53; Conditt 1973; Jaeger, 2002:109; Thornton, 2006 Walls, 1984:19) and the free will of man (Lane, A.N.S. (ed). 1996; Van Vliet, 2005) are often referred to.  The references quoted above are by no means a complete selection; however, it provides a reasonable overview of the latest related publications.

Where applicable, some of these references will be discussed in the sections below.

Theological foundation for the doctrine about God’s will and the wicked

It is quite clear that a good starting point for unraveling the basis for this doctrine would be where Calvin is discussing God’s providence in his Institutes (Calvin 1998b, Inst. 1.16 and 1.17) and in his writing about “The Secret providence of God.” (Calvin 1998c)   The next section after God’s providence directly addresses the issue on how God is using the ungodly to perform his judgments; whilst He remains pure from every stain (Inst. 1:18).  Hand in hand with this is the section about Satan and his angles (Inst. 1.14.13-18) and sin (Inst. 2.1.4-11; 2.2.26-27; 2.3.5; 2.4.1-5).  Other related sections include man’s will (Inst.2.4.6-8; 2.5.1-4; 2.5.10-19).  The second option will be where Calvin discusses the Lord’s prayer (God’s will) and a third point of entry could be where God’s predestination and reprobation is dealt with (Inst. 3.21 – 3.24; Calvin 1998d – Calvin’s sermon on election and probation).

Whilst researching the topic it became clear that the origin of Calvin’s view can be traced back to his view about the sovereign, wise and almighty character inherent to the council of God.  The council of God is closely associated with the predestination and it also became clear that Calvin’s view about the predestination actively plays a role in the formulation of the doctrine about God’s will and the wicked.  The paper will therefore provide a short overview about these two fundamental issues before the rest of the questions will be addressed.

God’s council and the predestination

It appears that Calvin did not systemize the doctrine about the council of God.  The translator [Institutes: Battles Translation (1960)] frequently uses the term “the secret plan of God” when Calvin treats this issue.  Not surprisingly, the “secret plan of God” is frequently referred to by Calvin when God’s will and the wicked are considered.  The best way to examine Calvin’s position on the council of God would therefore involve a careful investigation about the topic in Calvin’s respective commentaries.

Many verses are known to refer to God’s council, some directly and others indirectly.  Many references also involve God’s decision about the predestination: Psalm 2:7; 33:11; Proverbs 16:4; Isaiah 14:26-27; 46:10; 49:8; 53:10; Matthew 11:26; Lucas 2:34;  Acts 2:23; 4:28; 13:48; 15:18; Romans 8:28-30; 9:21-22; Ephesians 1:4-5, 11; 2 Timothy 1:9; Titus 1:2;  Hebrew 6:17; 1 Peter 1:2; 2:7-8.

Since a systematic explanation of this doctrine by Calvin seems absent in his writings, a short representative discussion of each reference will be provided below.  Calvin associates all the following terms with God’s council: God’s pleasure, His good purpose/will, His power and pleasure, His decree and secret good pleasure of God.

God’s council refers to promises by God that He is determined to fulfill.  It also implies a steadfastness which is connected to God’s power and his pleasure (Commentaries, Psalm 33:11). Calvin did not write commentaries on Proverbs.  However, he refers to Proverbs 16:3 when he discusses the predestination and reprobation.  God is glorifying His name by the destruction of the wicked, which was predestined for this purpose and taught in Proverbs 16:3 (Inst. 2.23.6).

The secret purpose of God is powerful, fixed and unchangeable (Commentaries, Isaiah 14:26-17).  The council of God is connected to a foreknowledge by God and it is safe to put your confidence in God.  What he had decreed will happen since all events is subject to His power and direction (Commentaries Isaiah 46:10).  Our salvation depends on God’s free purpose which is connected to his good will or good pleasure (Commentaries, Isaiah 49:8).  Note that the freedom/sovereignty of God’s council is also associated with His “good pleasure” as can be seen in Matthew 11:26 (below).  The suffering of Christ was carefully planned by God as He does nothing at random.  God was pleased that Christ had to suffer, not since he was guilty, but since He suffered for a good purpose to save us (Commentaries, Isaiah 53:10; Romans 5).

God’s will should be regarded by us with the highest reason and justice.  Whatever God had determined must be regarded as right as it originates from His good pleasure (Commentaries Matthew 11:26).  Calvin states that “it is evident, that men direct their fury against Christ, when, on learning that some are freely chosen, and others are reprobated, by the will of God, they storm because they find it unpleasant to yield to God.”  Christ was long before divinely appointed to destroy the wicked, but also to bring salvation (as the firm corner stone) to us in a secure manner through the resurrection (Commentaries Lucas 2:34).  The council of God is described as His will by which He governs the world.  Christ was appointed by God to be delivered.  This follows a decree from God’s council long before (Commentaries, Acts 2:23).  God governs and guides all things by his secret counsel, even the things done by the wicked.  Calvin connects this fact to the providence of God (Commentaries, Act 4:28).  Those that were ordained were chosen by the free adoption of God and were enabled to believe.  This ordaining must be understood in terms of the eternal counsel of God alone. Calvin also refers to the predestination and election in this regard (Commentaries, Act 13:48).  God saw, before the world was created, what he would do, and the calling of the Gentiles was hidden in his secret counsel (Commentaries, Act 15:18).

The election of God is associated with the secret good pleasure of God.  The foreknowledge is connected with God’s good pleasure; Calvin states that God foreknew nothing out of himself, in adopting those whom he was pleased to adopt; but only marked out those whom he had purposely elected/predestined (Commentaries, Romans 8:28-30).  Paul connects the example of the work by the potter to men that are rejected or chosen by the secret counsel of God (Commentaries, Romans 9:21-22).  The decision about the predestination took place before the creation of the world.  Paul connects the predestination to the good pleasure of God’s will and the purity of our life flows from the election by God, not since He foresaw anything worthy in some of us (Commentaries, Ephesians 1:4-5; 1 Peter 1:2).  God is doing everything according to the council of His own will (Commentaries, Ephesians 1:11).  Paul uses the word “purpose” for the secret decree of God about our election.  This decree was made by God before the foundation of the world (Commentaries, 1 Timothy 1:9; Titus 1:2).  Believers ought therefore to be fully persuaded that whenever they hear the voice of the Gospel, the secret counsel of God, which lay hidden in Him, is proclaimed to them, and that hence is made known to them what he has decreed respecting our salvation before the creation of the world (Commentaries, Hebrews 6:17).

In summary:  Calvin teaches that God had a meeting in which a master plan for the universe was decided upon which is termed God’s council.  This happened before the universe was created.  God’s master plan was designed with a good purpose and serve to honour Him.  Those that He elected to save, is saved to serve His honour; those that He chose not to elect (the reprobation) serve His good purpose to be destroyed.  The election serves His love and mercifulness whilst the reprobation serves His righteousness.  All God’s works including his active involvement with the universe (His providence) followed from His secret council.  God also actively directs Satan and the wicked to serve his pre-decided good purpose.  In most cases this serves His judgments and righteousness.

God by His Power nourishes and maintains the World created by Him, and rules its several parts by his Providence (Inst. 1.16)

Calvin first refers to several well known passages to demonstrate that the Creation and God’s providence are inseparably joined (Inst. 1.16.1).  Such passages include Mathew 10:29; Psalm 33:6, 13; Psalm 104:27-30; Hand 17:28.  Most of these verses refer to living things, although Psalm 104:32 tells about the mountains that tremble and smoke when God touches them.  Calvin then continues to argue that there is no such thing as fortune or chance (Calvin, Inst.1.16.2, 8, 9).  He bases that on Matthew 10:30; Joshua 10:13; 2 Kings 20:11; Isaiah 38:8 and 1 Timothy 6:20.  Notably these examples refer to non-living things.  It is also clear that Calvin took the examples of supernatural events where the sun stood still (Joshua 10:13) or moved back (2 Kings 20:11 and Isaiah 38:8) to have a literal meaning.  In other words, the sun physically stopped to move through the almighty power of God.  On the other hand, it is quite interesting to note that he uses a scientific argument to explain the three hours of darkness during the crucifixion of Christ by means of a natural eclipse (Calvin, Commentaries on Matthew 27:45).  However, he stresses that the event of the eclipse was not happening by chance, but the miracle was planned as such by God.

Calvin quotes Psalm 115:3 to argue that God is governing heaven and earth with the active omnipotence of his providence.  This is confirmed by passages such as John 5:17; Acts 17:28; Hebrews 1:3 (Inst 1.16.3, 4).  Calvin then demonstrates that God’s providence not only directs nature (Inst 1.16.5, 7) but also directs the lives of people (Inst. 1.16.6).  He refers to Exodus 21:13; Psalm 75:6-7; Proverbs 16:1, 9, 33; 20:24; 29:13 as representative examples from Scripture.

In the next chapter of his Institutes (Inst. 1.17.2) Calvin first hints that the way God’s providence operates is not comprehendible by man, since God did not reveal to us all the secrets of his will.  The part of God’s will that teaches us how to live is clearly described in the law and the rest of the Bible (Deuteronomy 30:11-14).  However, the part of His will that involves his judgments remains hidden and a mystery to us (Romans 11:33-34; Isaiah 40:13-14; Deuteronomy 29:29; Job 26:14; Job 28:28).  Our difficulty to understand God’s will is also discussed later (Inst. 1.18.3): “in a wonderful and ineffable manner nothing is done without God’s will, not even that which is against his will. For it would not be done if he did not permit it; yet he does not unwillingly permit it, but willingly; nor would he, being good, allow evil to be done, unless being also almighty he could make good even out of evil.”

The next section that shines light on the issue of how the wicked cannot be acquitted for their deeds (Inst. 1.17.5) builds up from the fact that God’s providence does not relieve us from our responsibility (Inst. 1:17.3) and due prudence (Inst. 1:17.4).  The natural brain does not have difficulties to agree with that.  However, the same theme than quoted in the Catechism of Geneva is here repeated, picturing the paradox:

I grant more: thieves and murderers and other evildoers are the instruments of divine providence, and the Lord himself uses these to carry out the judgments that he has determined with himself.  Yet I deny that they can derive from this any excuse for their evil deeds.  In their own conscience they are so convicted as to be unable to clear themselves; in themselves they so discover all evil, but in him only the lawful use of their evil intent, as to preclude laying the charge against God. (Inst. 1:17.5)

Examples of how God had used the deeds of wicked people is later quoted (Inst. 1:17.8).  Joseph told his brothers that he was sent to Egypt by God’s will (Gen 45:5, 7-8; Gen 50:20).  Job said that God gave and He took away when the Chaldeans attacked him.  Job 1:21 – the LORD gave, and the LORD hath taken away; blessed be the name of the LORD.

David acknowledged that God ordered Simei to curse him (2 Sam 16:11).  David accepted that God brought the distress that he was experiencing (Psalm 39:9).

Towards the end of the chapter, Calvin demonstrates the other side of the coin:  “Certainty about the Providence of God puts joyous trust towards God in our hearts” (Inst. 1.17.11).  Here he quotes Psalm 22;4; 27:1, 3; 31:15; 56:4; 118:6; 1 Corinthians 16:7.  Some people however use every means to disprove the doctrine about God’s providence.  Examples of where God is quoted to repent are used to argue that the eternal plan of God is not firm and steady (Inst 1.17.12).  The important point here is not the argument used by Calvin to explain how we should understand the repentance of God, but that the basis for God’s will with respect the wicked (amongst others) was cemented into his master plan for the universe, designed before He started with the creation.

God so uses the works of the ungodly and so bends their minds to carry out his judgments, that He remains pure from every stain (Inst. 1.18). 

Calvin acknowledges that it may seem absurd that a ”man, who will soon be punished for his blindness, is blinded by God’s will and command.”  In order to avoid this problem, some believers started to distinguish between God’s will and what He permits/allows to happen (Inst. 1.18.1).  Calvin uses various verses to demonstrate that the idea about events happening outside God’s will (since He allows or permits that to happen) is contrary to what the Bible teaches.  Even Satan presents himself before God to receive his commands (Job 1:6; 2:1).  Satan cannot undertake anything unless God so wills.  Confirmation that God was truly in control and commanded Job’s misfortune through an active exercise of His will is given in Job 1:21 (already mentioned above).

The next example is clearly pictured:

God wills that the false King Ahab be deceived; the devil offers his services to this end; he is sent, with a definite command, to be a lying spirit in the mouth of all the prophets (1 Kings 22:20, 22). If the blinding and insanity of Ahab be God’s judgment, the figment of bare permission vanishes: because it would be ridiculous for the Judge only to permit what he wills to be done, and not also to decree it and to command its execution by his ministers. (Inst.1.18.1)

Other examples where God had used people to perform his will in terms of ungodly deeds are Acts 4:28; Acts 2:23; Acts 3:18; 2 Samuel 16:22 and 2 Samuel 12:12; Jeremiah 1:15; 7:14; 50:25; Jeremiah 25:9; Isaiah 7:18; Hosea 8:1; Zephaniah 2:1; Isaiah 10:5; Matthew 3:10; Isaiah 28:21; 2 Samuel 16:10, 11; 1 Kings 11:31 and 1 Samuel 2:34 (Inst 1.18.1).

Calvin accepts that God’s will is one.  He however admits that “it appears manifold to us because, on account of our mental incapacity, we do not grasp how in diverse ways it wills and does not will something to take place.” (Inst 1.18.3)

How does God’s impulse come to pass in men? (Inst 1.18.2)

Calvin argues that God actively influences individuals so that “Whatever we conceive of in our minds is directed to His own end by God’s secret inspiration.”  God is actively working inwards into men’s minds to direct them in various ways.  The foundation for this view is based on Proverbs 21:1; Ezekiel 7:26; Job 12:24; Psalm 107:40; 106:40; Leviticus 26:36; 1 Samuel 26:12; Isaiah 29:14; Deuteronomy 28:28; Zechariah 12:4; Isaiah 29:10; Romans 1:28 and Exodus 14:17.

Theologians of his time seemingly argued that whenever sin is involved, God was not directing the person.  Instead God allows the person to perform certain sins.  Calvin again quotes a number of passages where it is quite clear that God directed people to do sin.  Romans 1:20-24 is an example where the Spirit clearly expresses the fact that blindness and insanity are inflicted by God’s just judgment.  God hardened Pharao’s heart (Exodus 9:12; 10:1, 20, 27; 11:10, 14:8).  The result was that Pharao kept on abusing the people of Israel.  Other examples are Psalm 105:25 and Isaiah 10:6.  According to Calvin God commands them “because He will bend them to execute His judgments, as if they bore His commandments graven upon their hearts; from this it appears that they had been impelled by God’s sure determination.”

Satan is often used by God to act in the wicked but in such a way that Satan performs his part by God’s impulsion (see also Inst 1.14.17) and advances as far as he is allowed 1 Samuel 16:14.  Satan blinds the minds of unbelievers so that they don’t believe (2 Corinthians 4:4) but this was actually directed by God so that they all might be damned (2 Thessalonians 2:11,12; Ezekiel 14:9; Romans 1:28, 29).

Even when God uses the deed of the Godless for His purposes, He does not suffer reproach. (Inst. 1.18.4)

It is quite human to reason that if God is actively influencing the ungodly for His purposes, then they “are undeservedly damned if they carry out what God has decreed because they obey his will.”  The answer to this lies in the fact that God’s will and his law or instructions to us are different entities.  God nevertheless has one will only (see discussion below).  God had instructed man to love God and his fellow man; by choosing not to do so they cannot put the blame on God.  As will be described below (see the example about Judas), the mystery on how God could induce/direct man to do sin and how He cannot be blamed for that is not revealed in the Bible.

It is interesting to note that Calvin thus far has not use the argument that these ungodly are willingly and actively choosing to do the sin predestined by God’s Council in this section.  As will be pointed out below, this is an argument used by later theologians such as Honig (1938) and Heyns (1987).  This could potentially fit in with Calvin’s argument as an active free choice to disobey the law of God would put all blame on the sinner.  As pointed out below, Calvin does use this argument (men decided freely to disobey God) in his Commentaries on Mathews 26:24.

It appears that Calvin is not happy to use the term free will of man as can be seen from his later writings (Inst. 2.2; 2.2.1, 4, 5, 7, 8, 26, 27; 2.3.5, 10, 14).  The reason for his fierce resistance to the use of this term (also by Augustine – Inst. 2.2.8 and earlier church fathers – Inst. 2.2.9) is that a popular argument used at the time was that man has the freedom of choice to choose doing good and thereby deserving eternal life.  However, it is clear that Calvin agrees that man is choosing for sin willingly and without compulsion.  He actually goes further to argue that man is subject to the necessity of sinning (after they were enslaved by sin), but doing so willingly (Inst 2.3.5 and 2.4.1).

God’s predestination and reprobation

This doctrine was partially addressed above with the discussion about the Council of God.  An in depth discussion is presented in Calvin’s Institutes and sermons (Inst. 3.21 – 3.24; Calvin 1998d, Calvin’s sermon on election and reprobation).  What is relevant for this study is the following:

Calvin rejects any notion that the foreknowledge of God suggests that God chose certain people since He knew that they would be worthy to be chosen.  Calvin defines the foreknowledge of God as: ”When we attribute foreknowledge to God, we mean that all things always were, and perpetually remain, under his eyes, so that to his knowledge there is nothing future or past, but all things are present.” (Inst 3.21.5).  Both election and reprobation are included in God’s decision about the predestination (Inst. 3.22.11; 3.23.1) and they are opposite sides of the same coin.  God is just to those that he rejected since they are responsible for choosing to sin (Inst. 3.23.3-7; Inst 2.3.5 and 2.4.1).  The election is a result of the merciful character of God and the reprobation the result of His righteousness (Inst. 2.23.11).

The human brain cannot fully understand the doctrine of the predestination and the complete answer on how to understand it is not revealed in the Bible.  An example to demonstrate that is the case of Judas (Matthews 26:24).  Christ declares that He was not accidentally dragged by men to the cross, but that the sacrifice had been appointed by an eternal decree of God for expiating the sins of the world.  Judas was appointed by God’s decree to betray Christ, but he is nevertheless not free from blame since he brought upon himself righteous condemnation by his own choice; because he was full of treachery and avarice (Commentaries, Mathews 26:24).  Despite that Christ was part of the decision to predestined/direct Judas to betray Him, He sincerely sympathized with Judas by saying that it would have been better for him if he was never born.  One should admit that it is not easily understood by the human mind how Christ could have been part of the decision to condemn Judas and simultaneously sympathize with him.

Scripture does not reveal to us how to understand the necessity/obligation for Judas to betray Christ, and how God could not be blamed for his sin, apart from that we know that Judas cannot blame God since he willingly performed the act of betrayal.

Satan and his angles stand under God’s Power and Will (Inst. 1.14.13-18; 2.4.2, 5)

The devil was created by God but his malice is the result of his perversion.  Calvin uses the example of Satan’s interaction with God about Job to come to the conclusion that it is a fixed certainty that Satan can do nothing unless God wills and assents to it.  Other examples where the Bible quotes God to direct the work of Satan are 1 Kings 22:20-22; 1 Samuel 16:14; 18:10; Psalm 78:49; 2 Thessalonians 2:9, 11; 2 Corinthians 4:4; Ephesians 2:2.

What is the relationship between God and sin? (Inst. 2.1.4-11; 2.3.5; 2.4.1-5)  

Calvin, amongst others, defines sin to be a “hereditary depravity and corruption of our nature, diffused into all parts of the soul, which first makes us liable to God’s wrath, then also brings forth in us those works which Scripture calls ‘works of the flesh’.” (Galatians 5:59; Inst.2.1.8).  Our destruction through sin comes from the guilt of our flesh and not from God.  We have perished solely since we have degenerated from our original good condition when God created us (Inst 2.1.10).  Man now sins of necessity and not due to compulsion, but willingly (Inst. 2.3.5).  Man stands willingly under the power of Satan (Inst 2.4.1).  Later Calvin demonstrated that the fall into sin was also predetermined by God (Inst. 3.23.7).  Again the same theme is described.  God included sin as part of His sovereign master plan/council.  The fall into sin by Adam and his posterity formed part of the inevitable will of God. In a certain sense, Adam had no choice but to sin.  However, he willingly did so and therefore cannot blame God for doing so.  This explanation by Calvin forms again and again the basis of his position on the predestination, God’s providence and God’s direction of the wicked and Satan.

The Secret Providence of God (Calvin 1998c)

After the discussion above, it is still a difficult experience to read through and comprehend the doctrine about the Secret providence of God as summarized by Calvin.  Intuitively and perhaps influenced by the philosophy of our times, one frequently feels that the conclusions by Calvin are too harsh and perhaps even wrong:

1 God, by a simple and pure act of his Will, created the greatest part of the world for destruction.

2 God not only predestined to damnation; but He also predestinated Adam to the causes of damnation; Whose fall He not only foresaw, but determined from eternity by a secret decree, and ordained that he should fall; And that this might come to pass in his time, He set forth the apple, the cause of the fall.

3 The sins which are committed, are committed not only by the permission, but also by the will of God. For it is frivolous to make a distinction between the permission and the will of God, so far as sin is concerned. Those who do so, wish to gain God’s favor by compliments and adulation.

4 That all the crimes which any man commits, are the good and just works of God.

5 That no adultery, theft, or homicide, is committed, without the will of God being concerned.

6 The Scripture openly testifies that crimes are appointed, not merely by the will, but by the authority of God.

7 What men do in sinning, they do by the will of God, since very often the will of God is inconsistent with the precept.

8 The hardening of Pharaoh, and consequently his obstinacy and rebellion, were the work of God, even by the testimony of Moses, who ascribes the whole rebellion of Pharaoh to God.

9 The will of God is the highest cause of the hardening of man.

10 Satan is a liar by the command of God.

11 God gives will to those doing wrong; He even suggests wicked and dishonorable affections, not only permissively but efficaciously, and that for His own glory.

12 The wicked, by their wickedness, do God’s work rather than their own.

13 We sin necessarily by the design of God, when we sin by our own, or by chance.

14 The wickedness which men perpetrate by their own volition proceeds also from the volition of God.

Conclusion

Calvin consistently uses the obvious meaning of Biblical text to demonstrate that God is actively directing Satan, sin and the wicked to perform His good and just purposes.  This puts the Biblical scholar in a difficult position where one has to agree that the way to understand difficult questions that arise from this observation from God’s revelation is not provided in Scripture.  The alternative would be to find complicated expositions of the related references from Scripture, which contradicts the obvious meaning.  Ordinary reformed believers were empowered by the reformed principle (Belgic Confession, Art 7) that Scripture is clear enough to be understood by ordinary church folk.  This is perhaps the reason why the theology practiced in the broad family of Christian churches is much more conservative than what is taught by “objective” Biblical scientists (Bray 1996)

In the next section the views by two reformed scholar will be compared with those of Calvin in an effort to get a better understanding about the subtle differences that exist about these issues.

Comparison with Honig (1938) and Heyns (1978)

Both Honig (1938: Chapter 11.6) and Heyns (1978: Chapter 3.6) agree that God included sin in His master plan for the universe.  Both also agree that God did not merely permit sin.  They argue that God will be reduced to a position where He had lost control if He allows for sin to exist outside His direction and control.  It appears that Calvin never uses this argument (in the sections quoted above), notably since he accepts that God directs and control the works of the wicked.  Both Honig and Heyns agree with Calvin (Inst. 1.18.2) that God limits what Satan and the wicked can do.  Honig also suggests that God is actively ruling over sin; He uses sin to achieve His goals and judgments.  Honig therefore essentially accepts the doctrine as set out by Calvin.

Heyns states that God is ruling over sin, and even though God willingly took it up in His council, sin is operating not in accordance to God’s will.  God created room for sin and sets boundaries for it.  Heyns agrees that the realities of everyday life are the realization of God’s decisions but states that God’s will cannot be deduced from that.  He distinguishes between God’s will and His decisions to create room for sin.  God is ruling with sovereignty over all possible things, He even creates evil, with reference to Isaiah 47:7 and Amos 3.6.  Nothing is happening outside the will and the decisions of God but His decisions are connected to the reality in different ways (Chapter 3.6).  The one good thing that happens is the direct result of God’s decision and His will, whilst the next bad thing that happens is included in His decisions/council/will only in so far that He created room/space for it and that it cannot operate outside the boundaries set by God.

One can therefore conclude that Heyns is in essence agreeing with Calvin to the point where he tries to rationalize the inclusion of sin in God’s council by means of a special area where sin is allowed to operate (outside God’s will but as part of His master plan/council) as far as God essentially permits.  By doing so Heyns is trying to free God from any blame as God would be the author of sin if He is involved more than merely creating a well defined space for sin.  This argument is actually flawed since when the reality of everyday life is observed, there appears to be no limits for sin!  Many examples of where God diminished and limited the force and destruction of Satan can be named, but the first example where clearly no boundary was adhered to by Satan/sin, would again reduce God to a position where He is not in control.

Heyns also does not explain how all events happening is the result of God’s decisions, without God taking a willful decision?  Like Calvin, Heyns could claim that the secret on how to understand this was not revealed to us.  As is demonstrated below, Heyns’s footwork to explain God’s providence by means of space created for sin, still leaves many questions about clear passages in Scripture about God directing the wicked.

To be honest, the same argument (God becomes the author of sin) that Heyns tried to circumvent could be used against the doctrine as described by Calvin:  What type of God would direct the Satan and wicked to do such evil things and for what purpose?

As pointed out above with the example of Judas, the sinner can never blame God for being predestined to do the sin, as the sinner performs the sin willfully and without compulsion.  Although the sinner willfully performed the act of sin, according to the will of God as decided in His council, sin is forbidden by God instructions of the law (Inst 1.18.3).  How that is achieved and how God is free from all blame is not revealed in the Bible.  Also the answer on how the one will of God can involve what appears to be two seemingly paradox outcomes, is not provided in Scripture (Inst 1.18.3).  Although Calvin does not refer to James 1:13 here, the same argument is essentially used in his commentaries on James 1:13.  Calvin makes an important remark about this:

“Let those for whom this seems harsh consider for a little while how bearable their squeamishness is in refusing a thing attested by clear Scriptural proofs because it exceeds their mental capacity, and find fault that things are put forth publicly, which if God had not judged useful for men to know, he would never have bidden his prophets and apostles to teach.” (Inst. 1.18.4)

At this stage the question above is not yet satisfactorily answered. What type of God would direct the Satan and wicked to do such evil things and for what purpose?  Given a choice between the doctrine of Heyns (God is not really in command of the wicked) and Calvin (God is directing the wicked and completely in command) then the answer by David comes to mind: “And David said unto Gad, I am in a great strait: let us fall now into the hand of the LORD; for his mercies are great: and let me not fall into the hand of man.” (2 Samuel 24:14)

Heyns appears not to be considering the explicit passages quoted by Calvin to demonstrate that God is directed the wicked, which creates the impression that he may be turning a blind eye to avoid these paradox issues:

2 Samuel 12:11-12 – Thus saith the LORD, Behold, I will raise up evil against thee out of thine own house, and I will take thy wives before thine eyes, and give them unto thy neighbour, and he shall lie with thy wives in the sight of this sun. 12For thou didst it secretly: but I will do this thing before all Israel, and before the sun.  (with reference to 2 Samuel 16:22)

2 Samuel 16:22 – So they spread Absalom a tent upon the top of the house; and Absalom went in unto his father’s concubines in the sight of all Israel.

2 Samuel 16:10-11 – And the king said, What have I to do with you, ye sons of Zeruiah? so let him curse, because the LORD hath said unto him, Curse David. Who shall then say, Wherefore hast thou done so? … let him alone, and let him curse; for the LORD hath bidden him.

1 Kings 22:20 – 22 -  And the LORD said, Who shall persuade Ahab, that he may go up and fall at Ramothgilead? And one said on this manner, and another said on that manner.  21And there came forth a spirit, and stood before the LORD, and said, I will persuade him. 22And the LORD said unto him, Wherewith? And he said, I will go forth, and I will be a lying spirit in the mouth of all his prophets. And he said, Thou shalt persuade him, and prevail also: go forth, and do so.

Isaiah 10:5-7 – O Assyrian, the rod of mine anger, and the staff in their hand is mine indignation.   6I will send him against an hypocritical nation, and against the people of my wrath will I give him a charge, to take the spoil, and to take the prey, and to tread them down like the mire of the streets.  7Howbeit he meaneth not so, neither doth his heart think so; but it is in his heart to destroy and cut off nations not a few.

Isaiah 28:21 – For the LORD shall rise up as in mount Perazim, he shall be wroth as in the valley of Gibeon, that he may do his work, his strange work; and bring to pass his act, his strange act. (with reference to Joshua 10)

Jeremiah 25:9 – Behold, I will send and take all the families of the north, saith the LORD, and Nebuchadrezzar the king of Babylon, my servant, and will bring them against this land, and against the inhabitants thereof, and against all these nations round about, and will utterly destroy them, and make them an astonishment, and an hissing, and perpetual desolations.

Jeremiah 50:25 – The LORD hath opened his armoury, and hath brought forth the weapons of his indignation: for this is the work of the Lord GOD of hosts in the land of the Chaldeans.    

Acts 2:23 – Him, being delivered by the determinate counsel and foreknowledge of God, ye have taken, and by wicked hands have crucified and slain.

Acts 4:28 – (the people of Israel, were gathered together,)28 For to do whatsoever thy hand and thy counsel determined before to be done.

Unless and until a suitable and logic alternative explanation/exposition for these (and other) verses are given, one will have to agree with the conclusion by Calvin that God is in fact actively directing sin for His good and just purposes.

In terms of the doctrine of the predestination both Honig (Chapter 4) and Heyns (Chapter 4) accept that God has chosen a number of people to be saved before He created the world.  This decision was based on God’s free will and good purpose and not since God could foresee that these people were going to be worthy of saving.  Honig also accepts the reprobation as the other side of the same coin.

Heyns does not accept the reprobation as logical parallel of the election since according to him this would make God the author of sin and remove the blame from the rejected sinner doomed to sin by God’s reprobation.  Heyns accepts that God is the subject of the reprobation, but not in the same way than with election.  According to him the sin of man plays a role and leads to God’s decision about the reprobation.  Heyns uses the example of Esau that was rejected due to his reckless attitude about his birthright (Hebrews 12:16-17).

Calvin discusses this verse in his commentaries and explains that Esau (who was rejected by God before he was born – see Calvin’s commentaries on Romans 9:11-17, 21-22) was lost beyond hope at that stage.  He explains the word “rejected” here means that he was repulsed, or denied his request (Commentaries on Hebrews 12:16-17).

Again, Heyns fails to explain the meaning of clear passages such as Proverbs 16:3 and Romans 9:11-17, 21-22.  It should be acknowledged that Heyns was not known to be a commentator on Scripture.  By seemingly ignoring important passages about these issues, the impression is created that even though Heyns agrees on most of the major issues around God’s council, predestination and providence, he tries to soften the full consequence of this doctrine by ignoring clear passages that contradicts his denial.  The fact is that other expositions for passages such as Romans 9 exist (White, 2006:28 and earlier references therein) but Heyns does not offer/discuss such alternative views.

Final conclusion

The discussion above clearly demonstrates that the theological foundation from the phrases about God’s will and the wicked in the Catechism of Geneva is found in Calvin’s Institutes, his expositions and his sermons.  The doctrine about God’s council, predestination and providence in terms of Satan, sin and the wicked is one of the most difficult questions to understand.  The reformed doctrine tries to explain this doctrine as far as possible, but acknowledges that the answers to some aspects were not revealed in Scripture.

The obvious meaning of scripture teaches that nothing happens outside God will and that He directs and rule the wicked to perform his good and just purpose.  The works of the wicked is against Gods will and instructions as commanded in the law but in accordance to His will in terms of his providence.  God has one will only, although it appears as if His will about the law in some cases could be different to His will in terms of his providence.  The wicked are performing the sin freely and without compulsion.  They can therefore not blame God as they have willingly disobeyed God’s law.

Calvin chose to reconcile all relevant references in the Bible which deals with the doctrine described above. In order to do so he had to embark on the argument that the answers to two paradox issues are not revealed to us in the Bible.  These issues are:

(a) How is it possible that God can direct the wicked/sin without being contaminated by it?  On the same line, how can God direct the wicked without compulsion?  The same principle is involved with God’s decision about the election and reprobation or His predestination.

(b) How can God’s will be one but seemingly differs in terms of His law and His providence?

Heyns wants to avoid the first inevitable paradox by invoking a defined space which was created by God in which the wicked/sin is free to operate within well defined boundaries.  He tries to bypass the second paradox by claiming that the cruel reality of everyday life happens against God’s will, but still is the result of His eternal decisions.

In order to escape the inevitable paradox that flows from his approach, Heyns has to use the same final argument which Calvin had to realize:

(a) The answer is not revealed to us in Scripture on how God is ruling over sin by creating free space for it in which say, a baby could be raped.

(b) The answer is not revealed to us on how all events happening is the result of God’s decisions, without God taking a willful decision.

(c) The answer is not revealed to us on how God is the subject of the reprobation, whilst His decision is based on the sin that man will be doing?

As pointed out above, Heyns also seems to avoid some clear references in the Bible in order to accommodate his, what seems to be a “softer” approach, to rationalize God’s interaction with the wicked and sin.  Interestingly, Neuse (1998:60) demonstrates that the sermons by Calvin about the predestination (Calvin 1998d) teach a somewhat softer approach of the reprobation than what may be deduced from his other writings.

Acknowledgements

I thank the Rev. Hennie van Wyk, Reformed Church Pinetown for his valuable comments and advice.

References:

Alcantara, J-P. 2006. Pascal et Calvin. In Pascal, Auteur Spiritual, edited by Descotes, D. 113-42. Paric” Honoré Champion.

Bavinck, H. 1928. Gereformeerde Dogmatiek, 4 vols., 4th ed. Kampen, J. H. Kok.

Boer, H.R. 1983. The Doctrine of Reprobation in the Christian Reformed Church. Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans Publishing Co.

Boettner, L. 1965. The Reformed Doctrine of Predestination. Philadelphia: Presbyterian and Reformed.

Bray, G. 1996. Biblical Interpretaion. Past & Present. Downers Grove, Illinois, Intervarsity Press.

Calvin 1998a. Selected Works of John Calvin, vol 2, Tracts Part 2. Catechism of the Church of Geneva. The John Calvin Collection, Ages Software ® , Inc. · · Rio, WI USA.

Calvin 1998b. Institutes of the Christian Religion by John Calvin (Translated by Ford Lewis Battles). The John Calvin Collection, Ages Software ® , Inc. · · Rio, WI USA.

Calvin 1998c. Secret Providence by John Calvin. The John Calvin Collection, Ages Software ® , Inc. · · Rio, WI USA.

Calvin 1998d. Sermons on election and probation. The John Calvin Collection, Ages Software ® , Inc. · · Rio, WI USA.

Calvin, J., Olivier F. and Neuser. W.H. 1998. Scripta ecclesiastica, v 1: de aeterna Dei praedestinatione.

Choy, K.S. 2001. Calvin and the Classical Definition of Absolute Power.  Jian Dao 15:53-72.

Conditt, M.W. 1973. More Acceptable than Sacrifice: Ethics and Election as Obedience to God’s Will in the Theology of Calvin.

De Boer, E. A. 2004. The “Consensus Genevensis” Revisited: The Genesis of the Genevan Consensus on Divine Election in 1551. Acta Theologica, 51-78.

Ebenezer, M. 2006. Calvin on Christian Suffering: Temporary Punishment or Eternal Blessing? Doon Theological Journal, 3(2):143-61.

Eppehimer, T. 2006. What is God doing in Radical Orthodoxy?: The Nature and Function of Divine Agency in the Theology of John Milbank. PhD diss., Union Theological Seminary.

Gignac, A. 2003. Peut-on lire Romains 9 a la suite de Calvin et Barth? Reflexions hermeneutique a partir du theme de la predestination. Studies in Religion/Sciences Religieuses, 32(4):409-428.

Goetz, R. 1975. Joshua, Calvin, and Genocide. Theology Today, 32(3):263-274.

Greenbury, J. 1995. Calvin’s Understanding of Predestination with Special Reference to the Institutes. Reformed Theological Review, 54(3):121-134.

Helm, P. 1994. Calvin (and Zwingli) on Divine Providence. Calvin Theological Journal, 29(2): 388-405.

Helm, P. 2007. Calvin, the “Two Issues,” and the Structure of the Institutes. Calvin Theological Journal, 42:341-348.

Heyns, J.A. 1978. Dogmatiek. NG Kerkboekhandel, Pretoria, 1978.

Honig, A.G. 1938. Handboek van de Gereformeerde Dogmatiek. JH Kok, Kampen, 1938.

Hulse, E. 2007. The Views of John Calvin Himself. Reformation Today, 217:27-28.

Jaeger, L. 2002. Le rapport entre la nature de Dieu et sa volonte dans l’Institution chretienne (The Relation between the Nature of God and His Will in the Christian Institution). European Journal of Theology, 11(2):109-118.

Klooster, F.H. 1968a. The Doctrinal Deliverances of Dort” in Crisis in the Reformed Churches: Essays in Commemoration of the Great Synod of Dort, 1618-1619, ed. P. Y. De Jong (Grand Rapids: Reformed Fellowship, 52-94.

Klooster, 1977b. Calvin’s Doctrine of Predestination, 2d ed. Grand Rapids: Baker Book House, 71-79.

Knochenhauer, J. 2007. Calvin’s Election and Reprobation: Not and Iron Scepter, but a Shepherd’s Crook. Stromata, 48:14-24.

Lane, A.N.S. (ed). 1996. John Calvin, The Bondage and Liberation of the Will. (translated by Davies, G.I.) Grand Rapids:Baker Books.

McCormack, B. 2006. Christ and the Decree: An Unsettled Question for the Reformed Churches Today. In Reformed Theology in Contemporary perspective: Westminster: Yesterday-and Tomorrow? Edited by Quigley, L. 124-42. Edinburgh: Rutherford House.

Moore, W.L. 1971. Schleiermacher as a Calvinist. A Compariosn of Calvin and Schleiermacher on Providence and Predestination. Scottish Journal of Theology, 24(2):167-183.

Müller, R.A. 2005. The Placement of Predestination in Reformed Theology: Issue or Non-Issue? Richard A. Calvin Theological Journal, 40:184-210.

Muller, R. 2000. The Unaccommodated Calvin. New York:Oxford University Press, 104:119.

Neuser, Wilhelm H. 1993. Calvins Kritik an den Basler, Berner und Zurcher Predigern in der Schrift “De praedestinatione” 1552.

Neuser, Wilhelm H. 1997. Die Entstehung der Opera Selecta Ioannis Calvini.

Neuser, W.H. 1998.  Calvin the Preacher: His Explanation of the Doctrine of Predestination in the Sermon of 1551 and in the Institutes of 1559. Hervormde Teologiese Studies, 54(1):60-103.

Olson, R.E. 2006a. Arminians Do Npt Believe in Predestination. In Arminian Theology: Myths and Realities, 179-99. Downers Grove: Intervarsity Press.

Olson, R.E. 2006b. Arminiam Theology Denies the Sovereignty of God. In Arminian Theology: Myths and Realities, 115-36. Downers Grove: Intervarsity Press.

Park, G-T. 2007. Doctrinal Structure of Freedon in Calvin’s Theology. Chongshin Theological Journal, 12(1):30-51.

Partee, C. 1975. Calvin and Determinism. Christian Scholar’s Review, 5(2):123-128.

Partee, C. 1978. Predestination in Aquinas and Calvin. Reformed Review, 32(1):14-22.

Potgieter, P.C. 2006. Calvyn oor Natuurrampe. Acta Theologica, 26(1) 112-33.

Potgieter, P.C. 2006. Providence in Calvin: Calvin’s View of God’s Use of Means (Media) in His Acts of Providence. In Calvinus Evangelii Prognator: Calvin, Champion of the Gospel, edited by Lane A.N.S., Balserak, J. and Wright, D.F. 175-90.  Grand Rapids: CRC Product Services for Calvin Studies Society.

Pranger, M.B. 2002. Calvins Concept of Predestination and the Language of Disposession. Augustiniana, 52:291-309.

Rogge, J. 1974. More Acceptable than Sacrifice: Ethics and Election as Obedience to God’s Will in the Theology of Calvin. Theologische Literaturzeitung, 99(3):209-211.

Selderhuis, H.J. 2006. God, the Caring Ine: The Providence of God According to Calvin’s Psalms Commentary. La Revue Farel, 1:17-32.

Schreiner, S.E. 1992. “Why do the wicked live?” : Job and David in Calvin’s sermons on Job.

Sinnema, D.W. 2006. Calvin and Beza: The Role of Decree-Execution Distinction in Their Theologies. In Calvinus Evangelii Prognator: Calvin, Champion of the Gospel, edited by Lane A.N.S., Balserak, J. and Wright, D.F. 191-206.  Grand Rapids: CRC Product Services for Calvin Studies Society.

Thornton, J.F., ed. 2006. Steward of God’s Covenant: Selected writings. New York: Vintage Books.

Van Vliet, J.P. 2005. Arbitrium Humanum: Liberum Vel Liberandum?: An Historical-Theological Study of John Calvin’s Doctrine of the Will. Master’s thesis, McMaster Divinity College.

Velema W. H. 1993. Calvijn en de Dordtse Leerregels. In Die Skriflig, 27(4):463-485.

Venema, C.P. 1986. Heinrich Bullinger’s Correspondence on Calvin’s Doctrine of Predestination, 1551-1553. Sixteenth Century Journal, 17(4): 435-450.

Walls, J.L. 1984. The Free Will Defense, Calvinism, Wesley and the Goodness of God. Christian Scholar’s Review, 13(1):19-33.

Wesley, J. 2001a. Calvinism Calmly Considered: Predestination, Souvereignty and Free Grace. Vol 1. Salem Schmul Publishing Co.

Wesley, J. 2001b. Calvinism Calmly Considered: Law & Grace, Imputed Righteousness, Perseverance and Justification. Vol 2. Salem Schmul Publishing Co.

White, C.E. 2006. John Calvin’s Five Point Misunderstanding of Romans 9: An Inter-textual Analysis. Wesleyan Theological Journal, 41(2):28-50.

Zachman, R.C. John Calvin as teacher, Pastor and Theologian: The Shape of His Writings and Thought. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.

Leave a Comment

Posted in calvinisme, calvyn, predestinasie, prof HG Kruger artikels

« Newer Posts - Older Posts »

Categories

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 213 other followers