DIE GEREFORMEERDE EREDIENS

5. Voorlesing van die Skrif

Ek plaas hier, opeenvolgend in ‘n paar aflewerings, Totius se verduideliking van waaroor die gereformeerde erediens gaan, ons onmoeting met die lewende God elke rusdag, asook ander sake.

Hierdie paar artikels van Totius het in die Kerkblad verskyn en kom uit die 1960 Dagbreek boekhandel uitgawe van Totius se ‘Versamelde Werke’,deel 7, afdeling 2 (die volledige 1960 stel kan hier by dr. Attie Bogaards se blog afgelaai word onder die ‘Leer’ afdeling)

Inhoud:

Die modelgemeente: 

1. Die sang (a)

2. Die sang (b)

3. Die sang (c)

4. Votum en seënspreuk

5. Voorlesing van die Skrif

6. Voorlesing van die wet

7. Skuldbelydenis en skuldvergiffenis

8. Die gebed

9. Die preek

10. Die kollekte

11. Die doopsbediening

12. Die ‘sneldoop’

13. Antwoord: Ja

14. Doopgetuies

15. Wat staan hoër: die kerkraad of sinode ?

16. Die konsistoriegebed

(Ander artikels in die reeks: Die Gereformeerde Erediens, Totius)

DIE KERK – Liturgies

5. Voorlesing van die Skrif

Leraar: So, geagte lidmaat, dan kom u al weer om informasie. Hierdie keer sou dit volgens afspraak gaan oor die voorlesing van die Skrif, nie waar nie?

Lidmaat: Ja. En dan sou ek in die eerste plek graag wil weet hoe oud daardie gebruik is, nl. om die Skrif in die samekoms te laat voorlees.

Leraar: Hoogs waarskynlik het so iets reeds in die ou Christelike gemeentes plaasgevind op die voorbeeld van die Sinagoge (Luk. 4:16; Hand. 13:15; 15:21). Ook wys tekste soos Kol. 4:16; 1Thess. 5:27 en Openb. 1:3 kennelik op so ‘n Skriflesing. In elk geval, in die 4de eeu maak Chrysostomus uitdruklik melding daarvan. En in die Middeleeue (soos nou nog in die Roomse, Lutherse en Episkopaalse Kerke) was dit gebruiklik om sekere vasgestelde stukke uit die Profete, Evangelies en Sendbriewe in al die kerke te laat hoor. So het in elke gemeente op dieselfde Sondag die Woord van die Here in dieselfde Skrifafdeling tot die gemeente uitgegaan.

Lidmaat: En hoe het dit in die ou Gereformeerde Kerke gegaan?

Leraar: In Genève is op Sondae, wanneer Calvyn oor hele Bybelboeke agtereenvolgens gepreek het, dit wat met die preek in verband gestaan het, voorgelees. Vir die weekdienste is stukke uitgekies wat hulle oor die hele Skrif uitgebrei het. In die ou Hollandse Gereformeerde Kerke het die Skriflesing ook in verband met die godsdiensoefening plaasgevind, maar dan volgens Wesel en Dordt (’74) buite die eintlike diens.

Lidmaat: Maar sê my liewer wat die bedoeling van die Skriflesing in die vergadering van die gelowiges is.

Leraar: Omdat die gemeente in God se heilige teenwoordigheid verkeer, moet nie alleen middellik deur die prediking nie maar veral ook onmiddellik en regstreeks die Woord van God deur die Skrif self tot die gemeente uitgaan. Die Bybel is die Woord van God, en daardie Woord moet in die samekoms gehoor word.

Lidmaat: Maar geagte Dominee, is dit dan goed dat ek my Bybel saambring kerk toe? Verswak die nalees in my eie Bybel dan nie daardie hoor nie?

Leraar: Nee. Ek wou dat ek al die gemeentelede daartoe kon beweeg om te doen wat u doen. Dit is nie ‘n goeie gewoonte om net die Psalmboek na die kerk te bring en die vernaamste, die Bybel, by die huis laat lê nie. Deur in jou eie Bybel na te kyk kan ‘n mens dit wat voorgelees word, des te beter volg en aanhoor, en wanneer die preek begin, kan jy jou die paar woorde van die teks en die hele verband moeilik indink sonder om die Skrif voor jou te hê.

Lidmaat: Dit is waar wat u sê, geagte Dominee. Baie mense sit onder die voorlesing net en rondkyk en hoor op die manier maar bitter weinig. Dan weet ek uit eie ondervinding dat die preek vir my nie soveel werd is as ek nie alles self gaan nagaan nie.

Leraar: Dit spreek vanself geagte broeder. As die predikant sy preek maak, het hy die Woord van God voor hom om elke woord van sy teks te kan weeg, en as hy preek, lê daardie Woord nog voor hom oop. As u dus werklik wil hoor wat hy, terwyl hy so op die Woord staar, gevind het, dan moet u oog telkens op hierdie Woord gerig kan word.

Lidmaat: Dan is daar nog iets anders wat my aandag getrek het. Hoekom lees u, Dominee, altyd uit daardie ou Bybel met die ou druk? En hoekom lees u malkander as daar by my elkander, en haar as in my Bybel staan hun, ens.?

Leraar: Nou vra u twee dinge tegelyk. Ek sal eers op die eerste deel van u vraag antwoord. Kyk, by die byeenkoms van gelowiges uit Gereformeerde huis kan ek nie maar uit enige vertaling en enige uitgawe voorlees nie maar alleen uit daardie vertaling en daardie uitgawe wat kerklik goedgekeur is. Nou daaromtrent het ons Sinode van 1882 (art. 189) besluit: „Die Gereformeerde Kerk gebruik in sy openbare erediens alleen die Statebybel, soos dit volgens besluit van die Sinode van Dordrecht, 1618/19, op las van die State-Generaal in Nederland uitgegee is”.

Lidmaat: Maar my klein Bybel wat deur die Britse en Buitelandse Bybelgenootskap uitgegee is, is ook in ooreenstemming met die Statevertaling.

Leraar: Dit is waar, en vir private gebruik kan dan ook hierdie en ook ander uitgawes aanbeveel word. Maar vir kanselgebruik wil ek tog liewer iets beters hê.

Lidmaat: Dominee, is u dus van gevoele dat daar nie ‘n „Waterdruk”-Bybel op die kansel moet kom nie?

Leraar: O nee, nie dit nie. Persoonlik lees ek wel uit so ‘n ou uitgawe, maar ek wil ander mense nie daarmee opsaal nie. Dit is maar moeilik om telkens terwyl jy lees, die ou doe in toen en ende in en ens. te verander. Ons Sinode het dit ook nie bepaal nie. In die aangehaalde artikel lees ons verder: „Die Sinode wil dit ewenwel daarby opgemerk hê dat die spelling op sigself niks aan die egtheid toe- of afdoen nie as dit maar dieselfde vertaling is”. Volgens hierdie bepaling is die beste vir kanselgebruik die groot uitgawe van die Statebybel deur professore Bavinck, Kuyper en Rutgers.

Lidmaat: En waarom?

Leraar: Omdat daardie Gereformeerde godgeleerdes, vervul met diep eerbied vir die Skrif en toegerus met die nodige kennis nie alleen van die Skrif self nie maar ook van die taal waarin dit vertaal is, die ou State-uitgawe getrou in die teenswoordige Nederlandse taal oorgebring het sonder dat hulle in die minste die vertaling self gewysig het. Van hulle werk kan inderdaad gesê word soos ons Sinode dit wil hê: dat dit „dieselfde vertaling” is.

Lidmaat: Ek is tevrede. Tot siens.

Het Kerkblad, nr. 190, 1 November 1906. (Vertaal.)

Ander artikels in die reeks: Die Gereformeerde Erediens, Totius

Posted by: proregno | December 15, 2014

Elandsfontein Geloftefees program: 16 Desember 2014

 ELANDSFONTEIN GELOFTEFEES

elandsfontein geloftefees logo

 

 DIE GELOFTE VAN 1838

Hier staan ons voor die Heilige God van hemel en aarde

om ‘n gelofte aan Hom te doen,

as Hy ons sal beskerm en ons vyand in ons hand sal gee,

ons die dag en datum elke jaar as ‘n dankdag

soos ‘n Sabbat sal deurbring,

en dat ons ‘n huis tot Sy eer sal oprig waar dit Hom behaag,

en dat ons ook aan ons kinders sal sê

dat hulle met ons daarin moet deel tot nagedagtenis

ook vir die opkomende geslagte.

Want die eer van Sy Naam sal verheerlik word

deur die roem en die eer van oorwinning aan Hom sal gee.

PROGRAM

10:00:   OPENING & VERWELKOMING - Ds. Slabbert Le Cornu

              Sing Ps 68:1 & 9

Vlagplanting deur die jong boereruiters.

10:15:   Bekendstelling van die Predikant – Ds. Faan Smit

10:20    GELOFTEDIENS – Teks Klaagl. 5:21 (“Bekeer ons tot U, HERE, dan sal ons ons bekeer; vernuwe ons dae soos in die voortyd.”)

             LEES VAN GELOFTE (na die diens)

11:15:   Boeretroos en Tee

11:45:  Samesang onder leiding van Karel Marais

Sangsolo: O Ryperd – Karel Marais.

Samesang: Aanstap Rooies – Boere-Ruitervertoning wat sy beeste (“rooies”) aanjaag.

Die sweep het geklap en die wawiele draai

12:15:  Bekendstelling van spreker Mnr. MA Buys deur Mnr JC Buys

12:20: SPREKER – Geskiedenisvertelling

13:00   Gedig-voordrag deur jong Voortrekkerdogters

13:15   Sangsolo:  Lodewyk Marais met ‘n perde- ruitervertoning en boere nooiens

13:45  Gedigvoorlesing:  Karel Marais

13:50  Afsluiting: Die Stem van Suid-Afrika

13:55  Bedankings:  Ds S. Le Cornu

14:00  Tafelgebed:   Ds JC Buys – Vure Brand

(Daar sal tydens die bedankings ‘n kollekte gehou word om die kostes van ons geloftefees te help dek. Baie dankie.)

VOORSITTER: Ds Slabbert Le Cornu

GELOFTEDIENS: Ds Faan Smit

SPREKER: Mnr M.A. Buys

TAFELGEBED: Ds J.C. Buys

DIE STEM VAN SUID-AFRIKA (sing vers 1 & 4)

1. Uit die blou van onse hemel, uit die diepte van ons see,

Oor ons ewige gebergtes waar die kranse antwoord gee,

Deur ons ver-verlate vlaktes met die kreun van ossewa -

Ruis die stem van ons geliefde, van ons land Suid-Afrika.

Ons sal antwoord op jou roepstem, ons sal offer wat jy vra:

Ons sal lewe, ons sal sterwe – ons vir jou, Suid-Afrika.

4. Op U Almag vas vertrouend het ons vadere gebou:

Skenk ook ons die krag, o Here! om te handhaaf en te hou

Dat die erwe van ons vad’re vir ons kinders erwe bly:

Knegte van die Allerhoogste, teen die hele wereld vry.

Soos ons vadere vertrou het, leer ook ons vertrou, o Heer

Met ons land en met ons nasie sal dit wel wees, God regeer.

Posted by: proregno | December 11, 2014

Psalms 110 van die 2016-proefvertaling getoets

Die Priester-koning en sy priester-volk
Psalm 110 oor die hemelvaart en wederkoms van Christus
Herderlike brief aan die GKSA

Foto A H Bogaards
Deur
Dr AH Bogaards

Ek plaas met toestemming van die skrywer, dr. Attie Bogaards, die inhoudsopgawe en voorwoord van sy belangrike studie oor Psalm 110 hier op my blog.

Sy volledige studie kan by sy blog hier afgelaai word: Psalm 110

Dr. Bogaards skryf as volg:

Belangrike opmerking vooraf
Hierdie is ’n eerste uitgawe. Ek wil DV gedeeltes nog verder uitwerk. Dit geld veral punt 6, wat nog baie kursories is.

Ek het egter gevoel dat dit ’n dringende saak is om die belangrikste punte uit te lig, omdat die Algemene Sinode in Januarie 2015 sit. Ook die Direkte Vertaling van 2016 gaan ter sprake kom. Ek het ernstige probleme met die vertaling.

Voorwoord
Ek wil my vooraf verantwoord oor hierdie studie. Dit is bedoel as herderlike skrywe. Psalm 110 is ‘n ’n Psalm wat tot oorlopens toe vol is van troos, maar dit bevat ook baie ernstige waarskuwings. In die loop van die ondersoek het ek diep onder die indruk gekom van die heerlike rykdom wat in Psalm 110 tot ons kom.

Hierdie studie wil egter ook meer as net ’n verklaring van die Psalm wees: ek wil gelowiges ook help in die groot beginsels van Skrifuitleg.

In die verklaring sal noodwendig beskouings en verklarings onder oë geneem moet word, wat verskil van myne. My bedoeling daarmee is nié om hiervan ’n liefdelose strydgeskrif te maak nie. Ek wil eerder my verklaring vanuit die Woord begrond. Ek wil die groot beginsel eerbiedig: die Heilige Skrif is sy eie uitlegger.

In hierdie uitleg gaan dit vir my om liefde vir ons Here Jesus Christus en sy Woord en is dit my innige bede: laat u Naam geheilig word in ‘n suiwer uitleg van u Woord; laat u Naam geheilig word in die buig onder die gesag van u Woord, in die gehoorsaam luister na Ú uitleg, na die verklaring wat U Self in u Woord gee.

1. Die Psalms: geskryf deur Christus en oor Christus vir die Kerk van alle eeue
Die Psalms is die Liedboek geskryf deur Christus en oor Christus en dit is bedoel vir die Kerk van alle eeue.

Met hierdie formulering wil ek drie dinge benadruk:

1. Christus is die Skrywer van die Psalms. Dit is ook wat ons bely in ons Heidelbergse
Kategismus (HK 12:31): Hy is ons hoogste Profeet en Leraar, wat aan ons die verborge raad en wil van God aangaande ons verlossing ten volle bekend gemaak het. Dit geld ook van Psalm 110. Hy is die Woord van God wat in die Woord aan die Woord is. Daarom sê die groot kerkvader Augustinus: Jesus self is die Sanger in die Psalms. In die boek van die Psalms het ons die volmaakte, deur Christus self gegewe Liedboek.

2. Tweedens wil ek met die formulerings sê: Christus is ook die inhoud van die Psalms. Dit gaan oor Hom. Hy is die inhoud, die agtergrond en die geheim van elke Psalm.

3. Die woorde vir die Kerk van alle eeue het eweneens ‘n besondere bedoeling. Al was ons nog nie daar toe die Psalms geskryf is nie, het die groot Skrywer van die Psalms nie alleen die Ou Testamentiese Kerk op die oog gehad toe hulle dit geskryf het nie, maar ook ons as Nuwe Testamentiese gelowiges (1Pet 1:10-12):

“Aangaande hierdie saligheid het die profete wat geprofeteer het oor die genade wat vir julle bestem is, ondersoek en nagevors, en hulle het nagespeur op watter of hoedanige tyd die Gees van Christus wat in hulle was, gewys het, toe Hy vooruit getuig het van die lyde wat oor Christus sou kom en die heerlikheid daarna. Aan hulle is geopenbaar dat hulle nie vir hulleself nie, maar vir ons dié dinge bedien het wat julle nou aangekondig is deur dié wat die evangelie aan julle verkondig het in die Heilige Gees wat van die hemel gestuur is.”

Christus is dus in die Psalms die Voorsanger nie alleen van die Ou Testamentiese kerk nie, maar ook van sy volk van die Nuwe Verbond.

Hierdie formulerings is ‘n geloofsoortuiging gegrond op Skrif en belydenis.

Inhoud
Belangrike opmerking vooraf
Voorwoord

1. Die Psalms: geskryf deur Christus en oor Christus vir die Kerk van alle eeue

2. Van nature is die mens totaal onbekwaam en onwillig om die Woord reg te verklaar en om onder die gesag daarvan te buig

2.1 Van nature onbekwaam tot Skrifuitleg 

2.2 Tensy ons wedergebore word 

2.3 Die mens ’n nul, Christus alles

2.4 Deur Christus en sy Gees alleen getroue Skrifverklaarders

3. In die klaskamer van Christus en sy Gees

3.1 Na die Skrywer Self en na sy Leerskool toe: na Christus toe

Lukas 24:25-27 en 44-47

3.2 Christus en sy Gees en Woord

Handelinge 7

2 Petrus 1:20-21

4. Psalm 110 is ’n direkte Messiaanse Psalm

4.1 Direk en indirek Messiaanse Psalms

4.2 Ook met Psalm 110 moet ons na die Skrywer Self en na sy Leerskool toe gaan

4.2.1 Wat die Here Jesus Self in Psalm 110 en nog ander Skrifgedeeltes sê

4.2.2 Wat die Here Jesus Self sê oor Dawid se seuns se sogenaamde priesterskap

4.2.2 Wat die Here Jesus Self in Matteus 22:41-46 oor Ps 110 sê (vgl. ook Mark.12:35-37 en Luk.20:41-44)

4.2.4 Wat die Here Jesus Self in Handelinge 2:32-36 sê

4.2.5 Wat die Here Jesus Self in Hebreërs oor hoëpriesterskap volgens die orde van Melgisedek sê

4.2.6 Wat die Here Jesus Self in Hebreërs 1, Ps.110:1 en die Godheid van Christus

4.3 Luister na en buig onder die gesag van die Skrif

4.4 Die héle boek van die Psalms verkondig Christus

4.5 Die 2016 vertaling en die kleinletter-hoofletter-argument

5. Psalm 110 in sy eenheid en samehang met Psalm 2

6. Verklaring van Psalm 110

6.1 Die Skrywer Self moet dit verklaar

6.2 Psalm 110: ’n kort samevatting van die hele Evangelie

6.3 Vers vir vers, woord vir woord

I. Die Koning en sy hemelvaart om te regeer (vv 1-2)

II. Die Koning en priestervolk – Pinkster(v 3)

III. Die Koning en sy Hoëpriesterskap volgens die orde van Melgisedek – Pase (v 4)

IV. Die Koning en sy wederkoms om te oordeel (vv 5-7)

Bylaag A: die sogenaamde Direkte Vertaling van 2016

1. ’n Nuwe Afrikaanse vertaling

2. Die bewering dat Christus in hierdie beplande vertaling uit die Ou Testament wegvertaal gaan word

Kleinletters

Beroep op die Nederlandse Statevertaling

Die 1637-uitgawe van die Statevertaling en Psalm 110:1

Die ontstaan van ‘n gewoonte

3. Beoordeling van die vertalers se beroep op die Statevertaling

4. Die Nuwe Testament se “verstaan” van die Ou Testament?

5. Twee uitgawes van die 2016-vertaling: die eer van God en die heil van ons naaste

Bylaag B: die 2016-vertaling se vertaling van Maleagi 3:1

_______________________

Die volledige studie kan hier afgelaai word: Psalm 110

DIE GEREFORMEERDE EREDIENS

4. Votum en seënspreuk

Ek plaas hier, in ‘n paar aflewerings, Totius se verduideliking van waaroor die gereformeerde erediens gaan, ons onmoeting met die lewende God elke rusdag, asook ander sake.

Hierdie paar artikels van Totius het in die Kerkblad verskyn en kom uit die 1960 Dagbreek boekhandel uitgawe van Totius se ‘Versamelde Werke’,deel 7, afdeling 2 (die volledige 1960 stel kan hier by dr. Attie Bogaards se blog afgelaai word onder die ‘Leer’ afdeling)

Inhoud:

Die modelgemeente: 

1. Die sang (a)

2. Die sang (b)

3. Die sang (c)

4. Votum en seënspreuk

5. Voorlesing van die Skrif

6. Voorlesing van die wet

7. Skuldbelydenis en skuldvergiffenis

8. Die gebed

9. Die preek

10. Die kollekte

11. Die doopsbediening

12. Die ‘sneldoop’

13. Antwoord: Ja

14. Doopgetuies

15. Wat staan hoër: die kerkraad of sinode ?

16. Die konsistoriegebed

(Ander artikels in die reeks: Die Gereformeerde Erediens, Totius)

DIE KERK – Liturgies

4. Votum en seënspreuk 

Lidmaat: Geagte Dominee, ek het nou nader kennis gemaak met die betekenis van die Psalmgesang waarmee ons godsdiensoefening begin. Nou wou ek graag van u ‘n bietjie inligting ontvang omtrent die daaropvolgende verrigtinge. Daar is byvoorbeeld die spreuk wat party predikante op die eerste psalm laat volg, naamlik: „Ons hulp is in die Naam van die Here, wat hemel en aarde gemaak het”. Wat is tog die betekenis daarvan?

Leraar: Kyk, as ons vergadering hou, dan gee die voorsitter eers ‘n teken of hy spreek ‘n woord, waardeur te kenne gegee word dat die vergadering geopen is. So ook in die samekoms van die gelowiges. Met die plegtige uitspreek van die woorde wat deur u aangehaal is, verklaar die prediker dat die diens nou begin.

Lidmaat: Maar die diens begin tog met die eerste psalm ?

Leraar: Eintlik nie. Die eerste psalm is meer iets voorlopigs en dien om des te stigteliker en plegtiger te kan open. In Holland, byvoorbeeld, het die leraar nog nie ingekom as hulle begin sing nie. Die eerste psalmvers word deur die voorleser opgegee, en eers wanneer die eerste of tweede reël aangehef word, bestyg die predikant die preekstoel, sodat hy die plegtige verklaring of votum, wat ons so-ewe genoem het, nie vroeër kan uitspreek as na die afloop van daardie psalmgesang nie.

Lidmaat: By ons is dit egter anders, en die votum kan dus aan die openingspsalm voorafgaan, nie waar nie?

Leraar: Ja, dit kan miskien; maar u weet hoe dit eers heeltemal stil word in die kerk na die eerste sang, sodat hierdie heerlike woorde dan eers onder plegtige stilte uitgespreek kan word.

Lidmaat: Moet juis daardie woorde en niks anders gebruik word nie?

Leraar: O nee, ‘n wet van Meders en Perse is dit nie. Dat sommige predikante ‘n voorliefde vir daardie „Ons hulp” het, is omdat dit letterlik aan die Skrif ontleen is en reeds deur Calvyn in die Franse gemeente te Straatsburg gebruik is, terwyl ook die Provinsiale Sinode van Dordrecht dit in 1574 voorgeskryf het.

Lidmaat: Is ‘n kort voorgebed ook goed, soos ‘n mens dit by ander predikante aantref?

Leraar: Vroeër het ten opsigte hiervan, ondanks die voorskrif van Dordt, die grootste vryheid geheers, en ook nou nog moet predikante nie onnodig aan bande gelê word nie. ‘n Kort gebed wat aan die hoë doel van hierdie handeling beantwoord, is ook goed.

Lidmaat: En wat is daardie doel?

Leraar: De Heraut het dit soos volg omskrywe: Die godsdiensoefeninge is samekomste van die gemeente met God, Waar die gemeente byeenkom, verskyn God blinkende voor die sielsoog in die midde van sy Sion. Hiervan moet die gemeente bewus wees, onder hierdie indruk moet hulle byeen wees. En nou is die doel van die votum (die plegtige verklaring wat reeds genoem is) om hierdie feit tot die bewussyn van die gemeente te bring, om die verskyning van God in die midde van die vergadering aan te kondig, sodat die vergaderde gelowiges dit met die sielsoog mag aanskou.

Lidmaat: En waarom, geagte Dominee, gee u persoonlik voorkeur aan die „Ons hulp?”

Leraar: Omdat dit vir ons so toepaslik is. In Ps. 124 word deur die gemeente ‘n danklied gesing, omdat hulle uit doodsgevaar gered is, en hierdie redding dank hulle alleen aan die hulp van die Here. Daarom eindig daardie Psalm met ‘n: „Ons hulp is in die Naam van die Here”. Ook die kerk van die nuwe verbond kan daardeur so skoon te kenne gee: „Ons is ‘n verloste skare, en die eerste toon van ons hart dank en eer die Verbonds-God èn nou èn vir ewig vanweë sy heerlike hulp”.

Lidmaat: Dit is ‘n skone begin vir ons erediens. Dis net jammer dat sommige lidmate, wat ‘n gewoonte daarvan maak om laat te kom, deur hulle geraas en gestommel in hierdie plegtige oomblik steuring veroorsaak. Geagte Dominee, u moet eenkeer van die preekstoel af daaroor praat. Laatkom is in die meeste gevalle net die gevolg van ‘n slegte gewoonte of van agterlosigheid. Praat dan tog somaar terselfdertyd oor daardie geskuif met die voete, ens. Dan dink ek ook dat die gehoes en genies minder onstigtelik sal wees as die mense meer van hulle sakdoeke gebruik maak.

Leraar: Ek is bly dat gemeentelede dit self begin insien. Dit kan my so hinder as die plegtige uitspreek van die woorde onderbreek word deur ‘n ongepaste geraas of geluid. Ook wat die uitwendige betref, moet ons ons gedra soos diegene wat in God se heilige teenwoordigheid verkeer.

Lidmaat: En, Dominee, waar onnodige luidrugtigheid vir my nog die hinderlikste is, is wanneer onmiddellik na die votum die seën uitgespreek word. Maar vertel my waarom sommige predikante die seënspreuk op die votum laat volg.

Leraar: Kyk, party spreek die seën na die votum uit om hierdie rede: In die votum betuig die predikant namens die gemeente dat hulle hulp in die Naam van die Here staan, en nou volg in die seënspreuk baie gepas onmiddellik daarop dat die predikant namens die Here sy volk die versekering van genade en vrede gee. Die gewone vorm, met ‘n klein uitbreiding aan die Skrif ontleen, is volgens prof. Heyns dit: „Genade en vrede vir u van God onse Vader en van Jesus Christus, onse Here, deur die Heilige Gees”.

Lidmaat: Is daar vir hierdie gebruik enige grond in die Skrif?

Leraar: Wel, hulle beroep hulle op die gewoonte van Paulus om sy briewe, wat soos ‘n persoonlike toespraak tot die versamelde gemeente beskou moet word, met ‘n heilgroet te begin (Rom. 1:7; 1 Kor. 1:3, ens.).

Lidmaat: En wat sê u van die ander gewoonte om hierdie groet eers later in die loop van die diens te bring?

Leraar: Ook dit het sy bestaansreg. Daar word naamlik gemeen dat as die seënspreuk onmiddellik op die votum volg, dat die predikant dan te vinnig van karakter verander. Die een oomblik (by die uitspreek van die votum, die „Onse hulp”) handel hy namens die gemeente; en onmiddellik daarna, by die bring van die groet, handel hy weer namens God. Daar word gemeen dat hierdie verwisseling te vinnig is. Daarom meen hulle dat dit beter is dat die groet eers kort voor die preek, waarby die persoonlikheid van die prediker immers op die voorgrond tree, uitgespreek word. Tewens moet u nie vergeet nie dat die prediker dikwels eers kort voor die preek op die kansel gekom het en dus dan eers die seënspreuk kon laat hoor. Die eerste deel van die diens is deur die voorleser gelei.

Lidmaat: Nou voel ek baie goed dat ook hierin ‘n mate van vryheid toegelaat moet word, al het ek tog liewer die groet aan die begin van die diens gesien. Nou ja, nogmaals dankie, geagte Dominee, vir hierdie onderrig. ‘n Volgende keer hoop ek om om inligting te kom aangaande die voorlesing uit die Skrif, die Wet en die Twaalf Artikels.

Het Kerkblad, nr. 188, 1 Oktober 1906. (Vertaal.)

Ander artikels in die reeks: Die Gereformeerde Erediens, Totius

Posted by: proregno | December 9, 2014

GELOFTEDAG VIERINGE: 16 DESEMBER 2014

DIE GEREFORMEERDE EREDIENS

2.  Die sang (b) & 3. Die sang (c)

Ek plaas hier, in ‘n paar aflewerings, Totius se verduideliking van waaroor die gereformeerde erediens gaan, ons onmoeting met die lewende God elke rusdag, asook ander sake.

Baie doen dit bloot uit gewoonte, en besef nie dat daar goeie redes is waarom ons sekere handelinge het in ons gereformeerde bybelse liturgie.

Ander weer is so ‘vry’, hul het nie veel van oor ‘hoe’ die Here aanbid wil word nie (sien HK, Sondag 35), maar glo dit gaan bloot oor ‘dat’ die Here aanbid word.

Hierdie paar artikels van Totius het in die Kerkblad verskyn en kom uit die 1960 Dagbreek boekhandel uitgawe van Totius se ‘Versamelde Werke’,deel 7, afdeling 2 (die volledige 1960 stel kan hier by dr. Attie Bogaards se blog afgelaai word onder die ‘Leer’ afdeling)

Inhoud:

Die modelgemeente: 

1. Die sang (a)

2. Die sang (b)

3. Die sang (c)

4. Votum en seënspreuk

5. Voorlesing van die Skrif

6. Voorlesing van die wet

7. Skuldbelydenis en skuldvergiffenis

8. Die gebed

9. Die preek

10. Die kollekte

11. Die doopsbediening

12. Die ‘sneldoop’

13. Antwoord: Ja

14. Doopgetuies

15. Wat staan hoër: die kerkraad of sinode ?

16. Die konsistoriegebed

(Ander artikels in die reeks: Die Gereformeerde Erediens, Totius)

DIE KERK – Liturgies

2. DIE SANG (b)

Lidmaat: Geagte Dominee, ek het nou die dag met my ouderling ‘n gesprek gehad oor die sing van Psalms en Gesange. Wat ek toe vir die eerste keer gehoor het, was dat die psalms, lofsange en geestelike liedere wat in 1 Kor. 14:26; Ef. 5:19 en Kol. 3:16 genoem word, nie die Psalms en Gesange is wat later van tyd in die kerke gebruik is nie.

Leraar: Het die broeder ouderling u nie gesê op watter manier hy dit te wete gekom het nie?

Lidmaat: Ja, hy het vir my ‘n stukkie voorgelees uit die Liturgiek van ‘n prof. Heyns, en hy het gesê dat u hom vertel het dat ook ander geleerdes met hierdie professor hieroor saamstem.

Leraar: Ja, dit het ek gedoen.

Lidmaat: Maar mag ek nou vra wie die ander geleerdes is?

Leraar: Hoekom nie? Ek sal u eers ‘n stukkie laat lees uit die beroemde werk van De Pressensé, met die titel: Geschiedenis van de drie eerste eeuwen der Christelijke kerk.

Lidmaat: Sal u so goed wees om dit maar self te lees?

Leraar: Goed. Op bl. 608 sê die geleerde skrywer: „As iemand ‘n psalm het, moet hy dit laat hoor, sê die apostel (1 Kor. 14:26; Ef. 5:19; Kol. 3:16). Hier is blykbaar sprake van ‘n nuwe gesang wat deur die Gees van God aan ‘n lid van die vergadering ingegee is. Die gesang staan so te sê in die middel tussen die gawe van die tale en die kalm en afgemete woord van die onderwysing”.

Lidmaat: En soos ek toe verstaan het, het hierdie gesange verdwyn, nie waar nie?

Leraar: Ja, De Pressensé sê verder: „Daar het vir ons nie ‘n enkele gedenkstuk van hierdie eerste Christelike psalms oorgebly nie, omdat hulle net soos hulle gebede uit heeltemal vrye beweging van die gemoed voortgekom het en hulle in daardie dae van magtige besieling in oorvloedige mate vermenigvuldig het”.

Lidmaat: Hierdie een uitspraak is vir my genoeg, Dominee. Wat vir my ook opmerklik was in die gesprek waarna ek netnou verwys het, is die mededeling dat die Gereformeerde Kerke in hulle oorsprong Psalmsingende kerke is.

Leraar: Ja, daaroor het ek kort gelede ‘n paar belangrike besonderhede gelees in die werk van prof. Doumergue, getiteld: Calvijn in het strijdperk.

Lidmaat: Maar, Dominee, het u al die boeke gelees wat daar in u rak staan?

Leraar: Nee, in die meeste kyk ek so ‘n bietjie om te weet waar om iets te kry as ek dit nodig het.

Lidmaat: En wat sê die professor?

Leraar: Op bladsy 420 lees ek dit: „Die Gereformeerde Kerk is onder Psalmgesang gestig. Du Boulay het getuig: Die Protestante het by La Ferriere vergader om by Psalmgesang die grondslag vir hulle godsdiens te lê. De Raemond het geskryf dat toe die Psalms verskyn het, die kerk van Calvyn ontstaan het. Volgens ‘n ou teenstander is die Psalms ,Die formulier van die Calvinistiese godsdiens’. Op ‘n brandstapel, in die kerker, tydens die kolleges, op die slagveld weerklink die Psalms”.

Lidmaat: Nou word die saak vir my al belangriker. Ek het nie geweet dat daar so ‘n wegslepende krag in die taal van Dawid geskuil het nie.

Leraar: Ja, as ons maar met ons hele hart kon sing, hoe sou ons geestelike lewe nie deur die Psalms van Dawid verryk geword het nie!

Lidmaat: Maar, eerwaarde Dominee, word die krag van Dawid se taal ook in ons beryming gevind?

Leraar: Seer seker. Die dieptes van Dawid se sielelewe word meestal goed, dikwels baie treffend vertolk. Lees ‘n bietjie die beryming van Ps. 42.

Lidmaat: Sou die liedere van die eerste Christene, as hulle bewaar sou gebly het, nie ook so ‘n magtige invloed in die wêreld uitgeoefen het nie?

Leraar: Seker wel. In elk geval is dit opmerklik dat die Nuwe Testament nie ‘n boek met liedere het soos die Oue nie.

Lidmaat: En het Calvyn die liedere wat later ontstaan het, darem goed ondersoek?

Leraar: Dit is wat ek wel moet opmaak uit wat prof. Doumergue op bladsy 411 daaroor sê. Daar staan dit: „Douen het Calvyn verwyt van bekrompte letterknegtery, omdat hy die Gereformeerde Kerk gebied het om net Psalms te sing. Maar Calvyn het eers ander liedere gesoek, maar hy kon nie beteres as die Psalms vind nie. Moet ‘n mens jou daaroor verbaas dat hy hulle laat sing het? Het die Psalms, met hulle geroep uit dieptes van ellende, hulle smeking om redding, hulle vertroue op die soewereine God, nie uitnemend by die kerk van die 16de eeu gepas nie?”

Lidmaat: Nou ja, Dominee, baie dankie vir u inligtinge. Tot weersiens.
Het Kerkblad, nr. 187, 1Augustus 1906. (Vertaal.)

3. DIE SANG (c)
Lidmaat: Ek is bly, geagte Voorsinger, om u te ontmoet. Daar is verskillende punte in verband met ons kerksang wat vir my nie heeltemal duidelik is nie. Daaromtrent sal u my seker die nodige inligting kan gee, want ek het verneem dat u ‘n beoefenaar van die musiek is.

Voorsinger : Ja, ek praat graag met lidmate oor hierdie saak. Maar wat is nou eintlik die moeilikheid?

Lidmaat: Ek sien in my Psalmboek dat party note strepies het en ander nie. Wat moet dit beteken? Ons sing hulle tog almal eenders.

Voorsinger : Kyk, die bedoeling daarvan is dat die note met die strepies kort en die sonder strepies lank gesing moet word.

Lidmaat: Maar as ons sing, is al die note tog ewe lank.

Voorsinger : Ja, seker, maar dit was oorspronklik nie so nie. Die melodieë van ons Psalms is grootliks afkomstig van die musikant Bourgeois, die voorsinger in Genève in die tyd van Calvyn. Hy het die strepies daarby gesit, en daarvolgens het die eerste Gereformeerdes die Psalms gesing: party note korter en die ander langer. En dit het seker mooi geklink. Probeer ‘n bietjie om die Psalms so te sing: die note met strepies die helfte so lank as die wat nie strepies het nie.

Lidmaat: Dit sal ek glo. Ek kan my voorstel hoe anders byvoorbeeld die Transvaalse Volkslied moet klink as ‘n mens al die note ewe lank uitrek. Maar wanneer het hulle dan daardie ou gewoonte laat vaar?

Voorsinger : Dit het waarskynlik aan die einde van die 18de eeu gebeur, toe die nuwe beryming wat ons nou nog gebruik, ingevoer is. U weet seker dat ons nie meer die oorspronklike beryming het nie.

Lidmaat: Ja, daarvan het die dominee en my ouderling my alles vertel.

Voorsinger : Nou ja, toe (in die 18de eeu) was hulle in die kerke gewoond om die note „by die el uit te rek” en is, om dit teen note almal ewe kort of ewe lank gesing is.

Lidmaat: As dit so is, sou dit dan nie goed wees om weer na die ou pad terug te keer nie? Niemand kan tog sê dat ons nuwighede invoer nie.

Voorsinger: Ja, vir die musiek in die kerk sal dit seker ‘n aanwins wees. Maar nou stuit ons op twee besware. Ten eerste is dit nou eenmaal die gewoonte om die note ewe lank vas te hou, en dit kos ‘n held om daarin verandering aan te bring. En ten tweede dink ek dat daar ‘n voordeel aan verbonde is om die Psalms op note van gelyke duur te sing. Daardeur word die kerklied duidelik van die wêreldse lied onderskei.

Lidmaat: Dit is waar. Party geestelike liedjies wat teenswoordig gesing word, klink net soos dansliedjies as hulle maar net vinnig genoeg opgedreun word.

Voorsinger: Ja kyk, reeds in die ou kerk was die sing met kort en lang note die aanleiding dat die kerksang in melodie wêrelds geword het. As protes daarteen is in die Roomse Kerk in die 7de eeu die Gregoriaanse koraalsang ingevoer, waarin die note almal ewe lank van duur was.

Lidmaat’. U praat nou van koraalgesang. Wat beteken dit nou eintlik ? Ek hoor daardie woord so dikwels gebruik.

Voorsinger: Die uitvoering van die Gregoriaanse sang is aan ‘n goed geoefende koor opgedra; vandaar die benaming koraal.

Lidmaat: Van koor gepraat, wat dink u: is dit nie goed om ‘n koor in die kerk te hê nie? Dit is tog regtig pragtig om ‘n koorsang te hoor.

Voorsinger: Hierop antwoord ek beslis: Nee. Ons kom nie in die kerk bymekaar om mooi musiek te hoor nie (daarvoor gaan ‘n mens na ‘n konsert) maar om as gemeente die Woord van God te hoor en wederkerig as gemeente God se lof en prys te sing. Die gemeente, die vergaderde volk van God, moet Hom verheerlik, en nie ‘n gedeelte daarvan of ‘n afsonderlik georganiseerde koor nie. Die laasgenoemde gaan inteen die hele bedoeling van ons erediens.

Lidmaat: Maar die koor laat ook die Woord van God hoor, en dit is baie indrukwekkend.

Voorsinger: Nee, daardie Woord laat die wettige dienaar van die Woord hoor, wat daartoe van Godsweë geroep is. Die apostels het die evangelie nie deur koorsange verkondig nie maar deur die prediking. En as dit nie ingepreek kan word nie, is dit onmoontlik om dit in te sing. In ons dae wil hulle die godsdiens aangenaam en aantreklik maak deur koorsange en allerhande ander fraaiighede.

Lidmaat: Natuurlik, as ‘n gemeente so goed sing soos die een waarvan u voorsinger is, dan is ‘n koor heeltemal onnodig, en dan staan ‘n mens ook suiwer met betrekking tot beginsel. Maar vertel my hoe die gemeente sover gekom het.

Voorsinger: Kyk, ons het net soos Calvyn met die jeug begin. Hy het die metode gevolg dat die kinders, wat daartoe onderwys is, eers in die kerk die Psalms gesing het, en dat die volk, wat nog onbekend was met die pas ingevoerde melodieë, dit van hulle geleer het.

Lidmaat: Moes die kinders by  u in die diens voorsing.

Voorsinger: Nee, dit was nou juis nodig, omdat ons mense met die Psalms grootgeword het. Om egter die skoonheid van die sang te bevorder, het ons daarmee begin om die jeug buite die kerkdiens goed te oefen, en by die „aanneming” is elkeen ondersoek met betrekking tot sy bekwaamheid om te sing.

Lidmaat: En was ‘n mens daarmee volleerd?

Voorsinger: O nee, op die verskillende buiteplekke het die jongmense, onder leiding van die oueres, sangverenigings opgerig, waarin die Psalms vierstemmig gesing is. Ook hierdie middel het uitstekend gewerk.

Lidmaat: En hoe kan ons oueres ons deel doen om die eer van God op die skoonste wyse te sing?

Voorsinger: Daarvoor het ek die wat nie meer op die leerbank kan sit nie, die een en ander aangeraai. Ten eerste moet hulle die Psalms by die huisgodsdiens sing, en wel soveel moontlIk op die ry af. Ten tweede moet hulle in die kerk regop sit, ook wanneer hulle sing. As ‘n mens vooroor leun of skuins lê of met die hand onder jou kind sit, kan jy nie sing nie. Die longe wil speelruimte hê, en die mond moet maklik gebruik kan word. En, eindelik, moet ‘n mens weet dat om te skreeu nie sing is nie. Die ou dominee Kist het reeds die aanmerking gemaak oor hulle wat skynbaar gemeen het dat God eers reg verheerlik word „as die aangesigte van die sangers met vuurrooi en pers kleure bedek word en dit gaan asof die gewelwe op hulle grondveste dreun”.

Lidmaat: Nou, ek sal voortaan probeer om ook in my sang dit te soek wat mooi klink. Baie dankie en tot siens.

Het Kerkblad, nr. 188, 1 September 1906. (Vertaal.)

Ander artikels in die reeks: Die Gereformeerde Erediens, Totius

Posted by: proregno | December 3, 2014

Gesprek oor die Gereformeerde erediens – 1. Die sang (a)

DIE GEREFORMEERDE EREDIENS: 1. DIE SANG (a)

Ek plaas hier, in ‘n paar aflewerings, Totius se verduideliking van waaroor die gereformeerde erediens gaan, ons onmoeting met die lewende God elke rusdag, asook ander sake.

Baie doen dit bloot uit gewoonte, en besef nie dat daar goeie redes is waarom ons sekere handelinge het in ons gereformeerde bybelse liturgie.

Ander weer is so ‘vry’, hul het nie veel van oor ‘hoe’ die Here aanbid wil word nie (sien HK, Sondag 35), maar glo dit gaan bloot oor ‘dat’ die Here aanbid word.

Hierdie paar artikels van Totius het in die Kerkblad verskyn en kom uit die 1960 Dagbreek boekhandel uitgawe van Totius se ‘Versamelde Werke’,deel 7, afdeling 2 (die volledige 1960 stel kan hier by dr. Attie Bogaards se blog afgelaai word onder die ‘Leer’ afdeling)

Inhoud:

Die modelgemeente: 

1. Die sang (a)

2. Die sang (b)

3. Die sang (c)

4. Votum en seënspreuk

5. Voorlesing van die Skrif

6. Voorlesing van die wet

7. Skuldbelydenis en skuldvergiffenis

8. Die gebed

9. Die preek

10. Die kollekte

11. Die doopsbediening

12. Die ‘sneldoop’

13. Antwoord: Ja

14. Doopgetuies

15. Wat staan hoër: die kerkraad of sinode ?

16. Die konsistoriegebed

(Ander artikels in die reeks: Die Gereformeerde Erediens, Totius)

DIE KERK – Liturgies

DIE MODELGEMEENTE: I. DIE SANG (a)

Lidmaat: Waarde Ouderling, soos u weet, is ek nog nie lank lidmaat van hierdie gemeente nie. By die laaste Nagmaalsviering is my attestasie ingedien en aangeneem, en omdat ek in u wyk ressorteer, kom ek u nou besoek.

Ouderling: Ek was van plan om met my volgende huisbesoek ook by u aan te kom, maar ek vind dit baie voorbeeldig dat u my die eerste kom besoek.

Lidmaat: Ja, ek kom omdat, ek baie te vra het, miskien meer as wat u my by een geleentheid kan beantwoord. U moet my nuuskierigheid verskoon. Ek was vroeër lid van ‘n ander kerk, en, hoewel ek reeds ‘n geruime tyd lidmaat van ons Kerk is, is ek nog nie goed op hoogte van al ons kerklike beginsels en gebruike nie.

Ouderling: As ek enige inligting kan gee, sal ek dit graag doen, as dit maar net nie te diep gaan nie.

Lidmaat: Wat my nog altyd by u erediens tref, is dat daar net Psalms gesing word. Die diens begin daarmee en gaan verby sonder dat een Gesang opgegee word. Nou wil ek tog graag weet waarom dit so is.

Ouderling’. Ja, dis ‘n ou kwessie. Maar dit is goed dat ons daaroor praat. Dit verbaas my nie dat u daaroor inligting vra nie. Daar is, helaas mense wat in ons Kerk oud geword het en tog maar min van die saak af weet.

Lidmaat: Maar, Ouderling, laat ons by die ou kerk begin. Hoe verklaar u Efesiërs 5:19 en Kolossense 3:16? Daar word nie alleen van psalms geskryf nie maar ook van lofsange en geestelike liedere. Word daarmee dan nie die sing van Gesange toegelaat nie?

Ouderling: Broeder, u moet nou oppas dat u nie die Skrif somaar blindelings aanhaal nie. As Paulus van psalms spreek, dan bedoel hy nie die Psalms wat nou by ons in gebruik is nie. Hy sinspeel op ‘n psalm wat deur die Heilige Gees aan een van die gemeentelede voor of gedurende die godsdiensoefening ingegee is. U weet mos dat die buitengewone geestesgawes (charismata) toe aan die gemeente geskenk is, soos die spreek met vreemde tale, die doen van wonders, ens.

Lidmaat: Maar het die gawes dan nie gebly nie?

Ouderling: Nee; hulle was nodig om die gemeente in die wêreld te grondves en het later verdwyn, soos ook die buitengewone ampte van die apostels, ens. As Paulus dus elders sê: As iemand ‘n psalm het, dan word hier sowel as op die genoemde plekke nie ‘n Psalm van
Dawid bedoel nie maar ‘n lied wat deur iemand uit die gemeente deur die ingewing van die Heilige Gees gemaak is.

Lidmaat: Daar word dus in die tekste nie gebied dat die Psalms van Dawid gesing moet word nie?

Ouderling: Juis, dit word nie daar gebied nie; maar u sal nou ook verstaan dat die sing van die aan ons bekende Gesange ewe min daarin gebied word. Die psalms en lofsange wat daar genoem word, het eenvoudig saam met die buitengewone geestesgawes verdwyn. Hieromtrent sal u nader ingelig word deur die boek van prof. Heyns, met die titel Liturgiek, wat ek onlangs gelees het. En dan het ons predikant my gesê dat ook ander geleerdes daarin met prof. Heyns
saamstem.

Lidmaat: Vertel my dan hoe dit kom dat ons Kerk net die Psalms sing. Waar het die saak begin?

Ouderling: Kyk, Luther en Calvyn, die groot Kerkhervormers, verskil op heelwat punte. Ook op die punt van die kerkgesang. Luther het dadelik naas ‘n paar berymde Psalms geestelike liedere ingevoer, sodat die sing van Gesange in die Lutherse Kerk dadelik gewoonte was.

Lidmaat: En Calvyn?

Ouderling: Hy wou eintlik net die Psalms van Dawid gebruik. Hy sê: „Wat die kerkvader Augustinus gesê het, is waaragtig, nl. dat niemand iets kan sing wat God waardig is nie of hy moet dit van God ontvang het. Daarom”, so gaan Calvyn verder, „sal ons, ook nadat ons orals gesoek en nagespeur het, geen beter liedere vind of wat meer geskik is om dit te doen, as die Psalms van Dawid, wat hom deur die Heilige Gees ingegee is nie. Alleen as ons hulle sing, is ons seker dat God ook die woorde in ons mond lê, asof Hy self in ons sing om sy eie glorie te verhoog”.

Lidmaat: Dus is ons Kerk wat sy oorsprong betref ,’n Psalmsingende kerk ?

Ouderling: Ja, en Calvyn het vreeslik baie moeite gedoen om die psalms berym te kry. Daarvoor moes hy ander mense soek, omdat hy homself as onbekwaam beskou het. U kan dit alles in die boek van prof. Heyns vind, waaruit ek netnou die stukkie voorgelees het.

Lidmaat: Maar daardie beryming was natuurlik in Frans, en ons s’n is Hollands.

Ouderling: Ja, seker. Kyk, daardie Franse beryming is deur Datheen in Hollands vertaal en in 1566 uitgegee en het in ons ou kerke algemeen byval gevind. Later het die liefde vir die Psalms van Datheen egter verkoel.

Lidmaat: En waar kom ons beryming nou vandaan?

Ouderling: Teen die werk van Datheen het later al meer verset in die kerke gekom, totdat hulle in 1771 oor ‘n nuwe beryming tot eenstemmigheid gekom het. Toe die State van Holland dit bemerk, het hulle die deurslag gegee deur ‘n kommissie van nege predikante in Den Haag saam te roep (een predikant uit elke provinsie). Hulle het ons beryming saamgestel uit die werke van H. Ghysen, J. E. Voet en die Genootskap Laus Deo Salus Populo.

Lidmaat: Ons beryming is dus nie deur ‘n Generale Sinode ingevoer nie.

Ouderling: Soos ek gesê het, die beweging het uit die kerke gekom maar het sy beslag gekry deur die staat.

Lidmaat: Maar is ons dan nie verplig om nog die beryming van Datheen te gebruik nie? Dit is mos deur die Sinode van 1618 in art. 69 van ons Kerkorde bedoel, waar staan: „In die Kerke moet alleen die 150 Psalms van Dawid, ens. gesing word”.

Ouderling: My broeder, hier het u weer nie goed gelees nie. Die groot Sinode van Dordt het met ‘n ander kwessie te doen gekry. Daar word nie uitspraak gegee oor hierdie of daardie beryming nie. Daar word net gesê dat daar geen gesange gesing moet word nie, behalwe die wat in daardie artikel genoem word. Die Dordtse Sinode het ons nie aan ‘n beryming gebind nie maar net gese dat ons geen ander gesange moet sing as die wat daar by name genoem word nie.

Lidmaat: Ja, daarop het ek nog nooit so skerp gelet nie. Nogtans beskou ek dit as gevaarlik om somaar enigeen se beryming te gebruik, omdat die berymer maklik sy eie gedagtes orals kan invleg.

Ouderling: Hierdie gevaar bestaan seker. Maar ons gebruik dan ook nie enige beryming nie. Ons Psalmboek is saamgestel uit daardie drie beryminge wat ek reeds genoem het, en hulle was by die kerke bekend. Bowendien word ons beryming nou deur ons susterkerke in Nederland en Amerika gebruik, en hoewel die mense daar ons grondslae noukeurig ondersoek, het die kerke nog nie enige verandering in die beryming voorgestel nie. In Holland word wel een sin van die
Belydenis geskrap, maar verbetering in die Psalmberyming was blykbaar nog nie noodsaaklik nie.

Lidmaat’. Ek verstaan nou: die beryming is meer ‘n saak van uitvoering. Vertel my egter wat nou die groot beswaar teen die Gesange is, waarde Ouderling.

Ouderling: Wel, om te begin maak ek u opmerksaam op die verskil tussen die beryming van Psalms en die maak van Gesange. Die berymer probeer om die gedagtes wat hom gegee word, in maat en rym oor te bring. Die digter van Gesange giet egter gewoonlik sy eie gedagtes in versmaat om. Daarom het Calvyn by voorkeur gewens om die beryming van Clement Marot magtig te word, hoewel hierdie Marot nie ‘n man van die geloof was nie maar ‘n wêreldse mens.

Lidmaat: Weet u iets meer omtrent Marot?

Ouderling: Ja, in daardie boek wat ek genoem het, kan u heelwat omtrent hom vind. Hy was ‘n kamerdienaar van die Franse koning en ‘n man met groot digterlike gawes. Toe hy gevlug het na Genève, die stad waar Calvyn gewerk het, het Calvyn geweet om hom tot die beryming te beweeg. Wonderlik dat God Marot, wat Genève ‘n „heil” genoem het, omdat ‘n mens daar sedig moes gelewe het, gebruik het om die kerk met sulke skone Psalmbewerkinge te verryk!

Dr. Kuyper sê volgens prof. Heyns: „Die hoë voortreflikheid van die Psalms van Marot is daarin geleë dat hy niks anders gedoen het as om na te sing wat God, die Heilige Gees, vir hom in die Psalms voorgesing het nie”.

In Marot se persoon sien u dus die verskil tussen ‘n berymer en ‘n digtery uit sy eie gedagtes sou so ‘n wêreldse mens nooit dieselfde kon gedoen het nie.

Lidmaat: Het die Gesangedigters dan hulle eie gedagtes gevolg?

Ouderling: Meestal wel. Ten minste as daar tekste bygebring kan word wat moet bewys dat hulle Bybelse gedagtes besing het, dan kan daar net so goed tekste aangehaal word wat staaf dat hulle ook onbybelse dinge ingesmokkel het. In elk geval, meestal het hulle hulle nie deur ‘n bepaalde Skrifafdeling laat bind soos die berymers van die Psalms nie.

Lidmaat: Kan u my ‘n paar Gesange wys wat teen die gees van die Skrif ingaan?

Ouderling: Dit sou ons te lank ophou. U moet die boekie van prof. Cachet, getiteld: Eenige opmerkingen, lees. Ek sal sorg dat u so ‘n boekie kry. Daarin word genoeg voorbeelde genoem.

Lidmaat: Ek sal die boekie graag koop as u een vir my bestel. Bring dit maar met huisbesoek saam as u kan. Maar die Dordtse Sinode het ewenwel die beginsel van die sing van die Gesange goedgekeur deur enkele Gesange toe te laat, nie waar nie?

Ouderling’. Dit kan so wees, maar ek sien dit anders. Prof. Heyns sê: Die toelaat van enkele Gesange was ‘n „konsessie”. Nou ja, u weet deur ons stryd vir die vrye onderwys wat ‘n „konsessie” is: ‘n guns uit die drang van omstandighede geskenk. Ons forseer die regering deur ons vrye skole om aan ons gunste te verleen waartoe hy anders nie bereid sou wees nie. Ten minste so beskou baie van ons die skoolstryd: ek nie. Ek stel dit so om duidelik te maak wat ‘n konsessie is.

Lidmaat-. En was daar dan reeds soveel Gesange in gebruik tydens en voor die Dordtse Sinode?

Ouderling: Ja; hoewel op Middelburg (1581) en ‘s Gravenhage (1586) besluit is om nie Gesange te sing wat nie in die Skrif gevind word nie, het hulle tog in die noorde van Holland aangehou om Gesange te sing, en in Utrecht is getrag om ‘n bundel van 48 in te voer. Met betrekking tot hierdie feit het die Sinode besluit om net die sewe Gesange wat in die artikel genoem word, te sing. „Alle ander Gesange moet uit die kerke geweer word, en waar reeds enkeles ingevoer is, moet hulle met die paslikste middele afgeskaf word” (D.K.O., art. 69).

Lidmaat: En wat was nou eintlik die standpunt van ons vadere in hierdie saak?

Ouderling: Op hierdie punt meen ek dat prof. Heyns heeltemal gelyk het as hy skryf: „Tog is dit seker dat die standpunt waarop ons vaders hulle gestel het, dit was om in die erediens net liedere te sing wat van Godsweë verorden is. Die toestaan van ‘n paar by die naam genoemde gesange wat of in die Skrif voorgekom het of van die ou tyd af in die kerk in ere was, was allermins bedoel as ‘n oopmaak van die deur vir gesange. Slegs as ‘n konsessie, by wyse van uitsondering, is hierdie enkeles toegestaan, en die deur is daaragter gestuit”.

Lidmaat: Moet ek nou verstaan dat die gebruik van ‘n Gesang in die diens heeltemal ongeoorloof is?

Ouderling: Dit wil ek nie sê nie. Prof. Heyns sê dan ook dat die paar nie toegestaan sou gewees het as die sing van gesange beslis as verbode beskou is nie, en dr. Kuyper stem met hom saam. Ek meen egter dat daardie gesange uit die Woord van God moet wees: stukke uit die Nuwe Testament moet so letterlik moontlik berym word.

Lidmaat:En wie sal dit doen?

Ouderling: Daardie vraag moet u beantwoord. Ek begeer nie Gesange nie. Ek is tevrede met die Psalms. Wat ek beweer, is dat as u absoluut gesange wil sing, dan moet u hulle uit die Skrif berym of sorg dat u iemand anders daarvoor vind, en dan moet u ook daarvoor sorg dat hulle ingevoer word. Maar u moet gewis groot teenstand verwag.

Lidmaat: Ja, maar nou maak u die moeilikheid so baie dat ek my ook by die Psalms sal hou. Dit lyk vir my bepaald die beste wat deur ‘n gemeente gedoen kan word.

Ouderling: Dit glo ek ook. Maar laat ek u ten slotte wys op die groot gevare waaraan die sing van Gesange ons blootstel. Ek noem nou feite uit die geskiedenis. Ten eerste het die invoering van Gesange die onvermydelike gevolg gehad dat die Psalms so te sê opsy gesit word. In Duitsland, Frankryk, Engeland, Amerika — omtrent orals het dieselfde gebeur. En in die gereformeerde kerke waarin die Gesange naas die Psalms gevind word, kom die heerlike liedere van Dawid maar selde aan die orde. Een Psalmvers in ‘n diens is baie mooi.

Lidmaat: Ja, oor hierdie laaste saak kan ek saampraat.

Ouderling: En, sê prof. Heyns, wie hom aan iemand anders spieël, spieël hom sag. As die Gesange, waarvan die mense hou omdat hulle die Nuwe-Testamentiese heilswaarhede besing, gedurig die gevolg het dat die skone pêrels van Dawid verag word, dan gebruik ek duisend maal liewer net daardie Psalms, al is hulle Ou-Testamenties.

Lidmaat: Ja, dit kan ek voel; as ‘n mens jou eenmaal die Psalms tot eiendom gemaak het, is dit onmoontlik om hulle weer af te gee.

Ouderling: En die oorsaak daarvan is, soos dr. Kuyper sê: „By die Psalms voel jy beskaamd dat die worstelinge van jou eie hart so oppervlakkig is in vergelyking met wat hierdie mense Gods deurworstel het. By die liedere wat ander vir jou voorgesing het, sê jy telkens: Dit gee nie die dieptes van my eie lewe weer nie”.

Lidmaat: En die ander gevare?

Ouderling: Wel, as jy die deur eenmaal oopgemaak het, lyk dit asof niemand dit weer kan toemaak nie. Dan bly dit nie by gesange nie, maar alle moontlike liedjies kry toegang.

Lidmaat: As u ooit n waar woord gesê het, dan is dit hierdie een.

Ouderling: Die laaste gevaar is dat die gesange hulle oorsprong gewoonlik by ketters gehad het. Die eerste wat gesange gedig het, was die Gnostieke en Ariane. In die tyd van die Dordtse Sinode wasi die eerste wat die Remonstrante geëis het, gesange. En deur hierdie middel is die Remonstrantse leer aan die begin van hierdie eeu in Holland sterk aangewakker. Onthou hierdie groot beginsel dus goed: Die Gereformeerde Kerk is kragtens sy oorsprong ‘n Psalmsingende kerk en het in sy suiwere ontwikkelinge ‘n Psalmsingende kerk gebly. In die tyd van Calvyn was dit so, en in die tyd van die groot Dordtse Sinode was dit nie anders nie. En teenswoordig sing die Gereformeerde Kerke in Nederland, Amerika en Suid-Afrika net Psalms.

Lidmaat: Wel, Ouderling, ek bedank u voorlopig hartlik vir u onderrig. Tot siens!
Het Kerkblad, nr. 186, 1 Julie 1906. (Vertaal.)

(Ander artikels in die reeks: Die Gereformeerde Erediens, Totius)

Posted by: proregno | November 26, 2014

Die verhouding tussen die 6de en 7de gebod

esg 33

“The typically not understood principle is that if human life is sacred (6th commandment – slc), then the act that generates human life is sacred (7th commandment – slc). Conversely, if the act that generates life is treated as a thing that is recreational or casual in nature, then the biological end of that act will not long be regarded as sacred either.

To put it crassly, if sex is cheap, life is cheap, and vice-versa, if life is cheap, sex is cheap. One would never casually, flippantly, or promiscuously end a human life; neither should one casually, flippantly, or promiscuously generate a human life. In other words, if we are to be consistently pro-life, then the act that generates life must be regarded as sacred.

Furthermore, all that tends toward sexual expression outside of the sacred context of marriage must be forsaken, whether they be found in literature, cinema, television, fashion, or personal speech.”

Dit is ‘n aanhaling uit ‘n baie goeie insiggewende artikel oor die verhouding tussen die 6de en 7de gebod.  Dit verduidelik ook hoekom daar absoluut geen meer respek is vir lewe en vir mekaar in ons samelewing nie … want daar is geen respek vir die huwelik as basis van die samelewing nie (dink maar aan die groeiende egskeidingsyfer asook die gay agenda), en nog minder vir die goeie regverdige God wat die huwelik vir ons verordineer het nie.

Die artikel is geskryf deur dr. Terry L. Johnson, predikant van die Independent Presbyterian Church.  Die volledige artikel kan hier afgelaai word: A Consistent Ethic of Life

Die 5de tot die 7de gebod (soos al die ander gebooie) is onlosmaaklik aan mekaar  verbonde:

– aangesien daar geen meer vrees/respek is vir God nie (gebooie 1 tot 4),

- daarom ook geen respek vir ouers (en ander) gesagsinstellings nie (5de gebod, sien die verklaring van HK Sondag 39), en 

– so ook nie vir lewe nie (6de gebod), en daarom

– ook geen respek vir die huwelik nie (7de gebod).

Saam met Dawid roep ons ook uit oor ons land (Ps.11:3):

“As die fondamente omgegooi word, wat kan die regverdige doen?”

Spr.8:35,36 is ook in aksie in ons land: “Want hy wat my vind, het die lewe gevind en verkry ‘n welbehae van die HERE. Maar hy wat my mis, benadeel sy eie lewe; almal wat my haat, het die dood lief.”

Die misdaad, moord, doodslag en veral aborsie-moord getuig van ‘n land wat God haat, wat nie die lewe gevind het nie, want ons land verwerp Christus, wat die weg, waarheid en lewe is, die enigste.

Maar daar is ook troos en hoop vir die Here se kinders, sy ware kerk onder alle volke, want daar staan ook in Ps.11, na vers 3:

4 Die HERE is in sy heilige paleis; die troon van die HERE is in die hemel; sy oë sien, sy ooglede toets die mensekinders.
5 Die HERE toets die regverdige; maar sy siel haat die goddelose en die wat geweld liefhet.
6 Hy sal op die goddelose vangnette, vuur en swawel laat reën; en ‘n gloeiende wind sal die deel van hulle beker wees.
7 Want die HERE is regverdig; Hy het geregtighede lief; die opregtes sal sy aangesig sien.

Die enigste hoop vir ons land en sy mense is en bly nog altyd Jesus Christus alleen, en dit is WIE ons moet verkondig, teenoor alle mense, met die oproep tot geloof en bekering.

Geen menseregte of ‘goodwill’ sal ons red nie, geen burgerlike regering (vorige of huidige een), kan ons red nie.

Alleen Christus wat spreek deur sy Woord en Gees.  En alle goeie verandering en reformasie begin by MY en my gesin, die bekering van ons sondige harte, om te vlug na Christus en sy verdienste alleen, en dan ‘n lewe van dankbaarheid volgens sy gebooie te lewe, tot sy eer.

Mag die Here ons genadig wees hier aan die suidpunt van Afrika !

Hier is nog ‘n paar aanhalings uit bogenoemde artikel:

“We may surmise that one reason (among the many) why divorce is forbidden is the value of maturing human life. Human beings are of such worth that they must be reared in intact homes. Divorce subjects young image-bearers to a nurturing environment that is damaging to their development. Consequently, divorce must be discouraged and severely restricted.”

“To be consistently pro-life requires that one be consistently pro-marriage, and consistently anti-everything that tends to undermine marriage as the sole context within which human sexual expression is to occur. Only if we in the pro-life community clean up our own act, only if we live morally chaste lives, can we expect the world to take us seriously.”

“We do not retreat from the gospel when we take time to discuss our ethical principles. Have we shown disregard for the sanctity of human life, perhaps even participating in an abortion? Christ Jesus came into the world to save sinners, even the foremost of all (1 Timothy 1:14,15). Have we shown disregard for the sanctity of marriage? Do we need to repent of thoughts, words, entertainment choices, and deeds that have cheapened the procreative act? Where sin abounds, grace abounds all the more (Romans 5:15,20).

It is only when we face our failures that the gospel shines its most glorious rays of mercy and forgiveness into our hearts, and the doors for further service open most widely.”

Sien gerus ook ander insiggewende artikels, preke, ens. van dr. Johnson hier: Resources  (die artikels oor ‘modesty’ is baie nodig vir ons tyd om weer te hoor)

Posted by: proregno | November 24, 2014

My gewete voor God

Ek plaas hier onder ‘n paar artikels van ds. MJ Booyens wat hy geskryf het oor die gewete se rol en plek in die gelowige se lewe voor God se aangesig:

- “Ek handel volgens my gewete …”

- Gewete self is nie my norm nie

- Misverstand oor vryheid

Sien ook die volgende bronne oor die onderwerp:

Good Conscience

John MacArthur

Ligonier Ministries

The Power of a Clear Conscience

My gewete

deur ds. MJ Booyens

[Bron: Aan die Voete van Jesus]

 1. “Ek handel volgens my gewete.”..

Gewete is lastig

Die gewete is ‘n lastige outjie . . . ‘n Mens doen soms jou bes om hom stil te kry, maar hy protesteer tot selfs in sy doodsnikke. (Wanneer ‘n mens se gewete totaal toegeskroei is.) Gelukkig is die mens waar hy nog duidelik en helder sy stem laat hoor. Treurig is dit wanneer hy verhef word tot die stem van God. Dan sê ‘n mens: “Ek laat my deur niks en niemand voorskryf nie. My eie gewete is my rigsnoer . . .” Hier kan ‘n mens met droefheid vra: “Het jy nog ‘n gewete?”

Maar dit is nogal moeilik om presies te sê wat ‘n “gewete” is. Jy kan hom nie vaspen nie.

Wat is gewete?

As ek so dink aan Adam en Eva dan lyk dit vir my of hulle voor die sondeval nie ‘n gewete gehad het nie. Hulle het dit immers nie nodig gehad nie. ‘n Mens se gewete kom immers te pas by die kennis van goed en kwaad en die keuse tussen goed en kwaad. En Adam en Eva het aan die begin mos nie kwaad geken nie en ook nie kwaad gedoen nie.

Miskien is dit die beste om ‘n bietjie aandag te gee aan Adam en Eva om die geboorte van die lastige “tikkertjie” of selfs “klikkertjie” hier in ons onbestemde binneste te bekyk.

Gewete gebore

Die listige slang fluister in Eva se oor. Die begeerte ontwaak en gaan oor tot die daad. Sy was ongehoorsaam aan God – sy het kwaad gedoen en nou weet sy ook wat kwaad is. Adam deel in die kwaad – hy eet, soos ‘n goeie eggenoot, uit die hand van sy vrou. Ook hy weet nou wat kwaad is.

En dan gebeur daar iets. Hulle sien wat hulle vroeër nooit gesien het nie. Hulle is naak. Vroeër het dit hulle nie gehinder nie, maar nou pla dit hulle “gewete”. Só is die gewete gebore.

Wanneer hulle hul eie en mekaar se naaktheid sien, dan weet en erken hulle dat hulle kwaad gedoen het. Ek is nie ‘n filosoof of selfs ‘n Gereformeerde etikus nie, maar dit lyk vir my of ek gewete só kan omskryf: Jou gewete kom tot gestalte in die skaamte of vrees vir skande – ‘n onaangename of pynlike gevoel oor iets verkeerds of onbehoorliks. In die mens het die bewussyn ontstaan dat ek anders is as wat ek behoort te wees.

By Adam en Eva is dit nog eenvoudig om te praat oor die gewete. Hulle was immers pas vantevore nog gewees wat hulle behoort te gewees het. Hulle skrik vir hulleself en gaan haastig wegskuil vir God, om te dink hoe vreeslik hulle verander het teen wat hulle was – goed en na die ewebeeld van God. Die “stem van die gewete” sou skerp en veroordelend praat.

Gewete toegeslik

Sedert Adam en Eva het baie water in die see geloop. Daar het miljarde tonne sand oor die gewete gespoel en dit toegeslik. Die beeld van God is letterlik toegepak met tonne en tonne modder wat gaandeweg versteen tot rotslae. Wanneer Paulus in Rom. 2 skryf van die gewete van die heidene, dan sien ons eintlik net maar die vergane fossiele van wat eens op ‘n tyd die heerlike beeld van God was: “Want wanneer die heidene, wat geen wet het nie, van nature die dinge van die wet doen, is hulle vir hulleself ‘n wet, al het hulle geen wet nie; omdat hulle toon dat die werk van die wet in hulle harte geskrywe staan, terwyl hulle gewete saam getuienis gee en die gedagtes mekaar onderling beskuldig of ook verontskuldig.”

Van kwaad na erger

Daar is by die natuurlike mens nog spore van die eertydse heerlike beeld van God te bespeur. Al die “mooi” en “goeie” dinge in die menslike samelewing wat dit hier op aarde nog leefbaar maak, kom egter nie waarlik uit die “goeie gewete” van die mens voort nie. Die goeie God bewaar nog die wêreld daarvan om gewetenloos te word, deur die uitbarsting van die helse nagdonker op aarde in toom te hou. Dit word egter vinnig donkerder namate die einde van die wêreld nader. “Wie onreg doen, laat hom nog meer onreg doen; en wie vuil is, laat hom nog vuiler word . . .” (Openb. 22). Ja, daar kom ‘n tyd dat hierdie wêreld gesien sal word in die gestalte van die groot hoer wat op die baie waters sit en dan roep die hemel God se kinders toe: “Gaan uit haar uit, my volk, sodat julle nie gemeenskap met haar sondes mag hê en van haar plae ontvang nie . . .” (Openb. 18:4).

“Gewete” sonder norm

Pas derhalwe op vir die “gewete” van die wêreldling – of hy nou ‘n staatsman of ‘n kunstenaar is, begiftig met die “goddelike”  gawes van die godin “KUNS” – sy gewete is op sigself bedorwe:

“Hulle keel is ‘n oop graf, met hulle tonge pleeg hulle bedrog, die gif van adders is onder hulle lippe. Hulle mond is vol vervloeking en bitterheid . . .” (Rom. 3:1 v, 14). Hier beskryf Paulus nie alleen die Griekse wyse en kultuurmens van sy tyd nie. Hier sien u die onwedergebore mens van alle tye – watter gawes en skatte hy ook al bied in die naam van wysheid en kuns.

Nee, die gewete wat nie ‘n vashouplek het buite onsself nie, is nie alleen onbetroubaar nie, maar is ‘n verleier uit die afgrond. Hy is dood in sondes en misdade (Ef. 2). Daar is ‘n wonder nodig – ‘n wonder uit die hemel – om weer aan ons ‘n gewete te gee. En as ‘n mens dit het, het jy rede om saam met Paulus te sing: “En julle wat dood was deur die misdade en die sondes waarin julle tevore gewandel het volgens die loop van hierdie wêreld .. . (het God) lewend gemaak saam met Christus…”

Gewete en wet van God

‘n Dooie mens word lewend en dan sien hy. Hy sien wat hy is en hy weet wat hy behoort te wees. Dit weet hy nie uit sy gewete nie, maar uit die wet van God. En dan is sy ganse lewe daarop gerig om só te lewe, soos hy behoort te lewe. Dit doen hy omdat hy lewend gemaak is en oorloop van dankbaarheid vir die verlossing uit die greep van die dood in misdade en sondes.

En dan kan ek my op my gewete beroep as my gewete objektief gebind is aan die één norm – die wil van God. Per slot van sake is my gewete dan nie my rigsnoer nie, maar die wil van my hemelse Vader.

Ek is altyd maar ‘n bietjie lugtig vir die mens wat sy gewete of konsensie aan my voorhou. Ek het baie meer vertroue in die mens wat hom beroep op die Woord van God en vra na sy wil. Die mense wat so gretig gryp na die vyeblaar van die “eie gewete” het gewoonlik ‘n skuldige gewete. Die Christen het ‘n vaste norm vir sy gewete – nie in homself nie – maar in die ewige Woord van God.

2. Gewete self is nie my norm nie

Ons het pas uitgemaak dat ‘n mens se gewete op sigself vir jou hoegenaamd geen norm kan wees nie. Die gewete moet gebind wees aan ‘n objektiewe norm buite jouself. Vir die Christen is dit die wet van God - alleen daaraan kan ons ons gewete bind.

Nou wil ek ‘n paar gedagtes met u wissel oor die gewete van die Christen aan die werk in die praktyk van die daaglikse lewe.

Rus in Christus

Die Christen se gewete is in die geloof gebind aan Christus. Gelukkig weet hy van sondevergewing – anders sou sy gewete hom verteer. Dink aan die heerlike kategismusvraag en antwoord: “Hoe is jy regverdig voor God ? Alleen deur ‘n ware geloof in Jesus Christus; só dat al kla my gewete my ook aan dat ek teen al die gebooie van God swaar gesondig en geeneen daarvan gehou het nie en dat ek nog gedurig tot alle boosheid geneig is, God my nogtans … die volkome voldoening, geregtigheid en heiligheid van Christus skenk en toereken …” Daar het u die enigste ruspunt vir ons gewete – die genade in Christus.

In Christus is my gewete wakker

Hoe vreemd dit nou ook al klink, is dit juis hierdie ruspunt vir ons gewete in Christus wat ons gewete wakker maak. Die gewete van die mens wat in Christus geregverdig is, is wakker en waaksaam. Hy is bang vir sonde – hy is gevoelig vir afwykinge. Ja, hy is verlos en daarom leef hy vir Christus. En dan gaan dit nie alleen om ‘n algemene vroomheidsbegrip of ‘n diens in die innerlike mens nie, maar dit strek oor die ganse lewe. Hy weet op elke lewensterrein en in elke optrede is hy verantwoordelik aan God.

Dit geld ook in besonderhede

En die Bybel praat nie alleen in algemene terme nie, maar bind ons gewete in besonderhede. In besonderhede word ons gebind in al ons woorde en dade; ons optrede teenoor ons medemens, ons verskyning in die samelewing, ons politiek en plesier, ons kleredrag en geslagtelike verhoudinge – in alles moet ons navolgers van Christus wees. Ons is na siel en liggaam sy eiendom in lewe en in sterwe.

Skaamtegevoel

En nou lyk dit vir my dat die skaamtegevoel in die praktyk die aller-belangrikste element is waarby die gewete te pas kom. Adam en Eva het hulle geskaam oor hulle naaktheid, omdat hulle besef het dat hulle nie meer is wat hulle behoort te wees nie. Die gelowige skaam hom voor God en sy medemens as hy nie is wat hy behoort te wees nie. Daarom is die aanslae van die duiwel en die wêreld daarop gerig om die skaamtegevoel af te breek. Het die skaamtegevoel verdwyn, dan het die gewete verdwyn. Dan kry ons die teendeel van wat dit in die Paradys voor die sondeval was. Toe het die mens geen rede gehad om hom te skaam nie, omdat hy volmaak was.

Nou sê mense ook: “Ek het geen rede om my te skaam nie.” Hulle kan dit egter nie sê omdat hulle volmaak is nie, maar omdat die skaamtegevoel afgestomp is en hulle gewoond geraak het aan skaamtelose dinge.

Jou liggaam ‘n tempel van die Heilige Gees

Vra jouself af of jou liggaam na buite nog die tempel van die Heilige Gees is en so vertoon in ‘n minirok of ‘n bikini of ‘n broekpak wat al die kontoere van jou vroulike liggaam af-ets vir die aanskouer. ‘n Mens voel dat die eerbare en fatsoenlike vroulikheid van ons  susters ingeboet word. Jy is as ‘t ware naak, hoewel jy gekleed is volgens die nuutste mode. Ons kan rondspring soos ons wil, maar die Bybelgelowige het respek vir ‘n vrou wat sober en vroulik geklee is.

Gee sondige begeertes kos

En dink ‘n mens aan rolprente en toneelstukke; aan boeke en tydskrifte en kunsuitstallings – dan skrik jy vir die konsekwensies van wat ons mense sien en hoor. Dinge wat Paulus as só skandelik beskou dat ‘n mens dit nie eens mag noem nie, word nou vryelik onder die dekmantel van kuns en volwassenheid ingeslurp deur ons mense. Volwassenheid beteken blykbaar vir die mense dat hulle immuun is teen sonde. Dit leer die Bybel ons nie – eerder dat ons geneig is tot die sonde.

Ek wil dit nou maar eenmaal neerskryf – dit wat ek dink: Die mense wat naaktonele en bed-tonele kan aanprys as kuns en as ‘n inherente deel van die verhaal en dan roem op “volwassenheid”, moet hulleself maar net eerlik ondersoek of hulle nie besig is om ‘n voorwendsel te soek om hulle eie sondige begeertes kos te gee nie.

Gaan uit haar uit, my volk!

Dit het waarlik tyd geword dat ons halt roep. Ja, meer nog, dat ons omdraai en terugkeer. As ek aan ons wêreld dink, dan hoor ek die stem in Openbaring 18: “Gaan uit haar uit, my volk, sodat julle nie gemeenskap met haar sondes mag hê en van haar plae ontvang nie. Want haar sondes reik tot aan die hemel en God het haar ongeregtighede onthou.” (Dit word gesê van die vrou – Babilon – die groot hoer.) As ons vroue se eerbaarheid daarmee heen is, is kerk en volk verlore.

3. Misverstand oor vryheid

Die woord vryheid word in ons tyd dikwels misbruik. Ons is bekend met die eise om akademiese vryheid, persvryheid, vryheid van spraak en opvatting, ens.

Dit is almal lofwaardige begrippe, maar die inhoud van die woord vryheid word veelal verskillend vertolk. Ook met dié woord gaan dit soos met ander in ons tyd; ‘n mens moet eers vasstel wat die spreker of skrywer met sy vryheid bedoel.

Die gangbare liberalistiese opvatting van vryheid is dat die mens sy eie lewe en gedrag reël na sy eie insigte. Hy is selfstandig onafhanklik en verantwoordelik vir sy eie lewenslot. In dié selfbepaling is hy aan niemand verantwoording verskuldig nie. Hy is sy eie gesag en geluk is hoofsaak. Hy erken geen gesag buite of bo homself nie. Hy kan doen en sê wat hy wil. Dit is vir die liberalis vryheid.

Die Christen gebruik ook die woord vryheid en glo daarin. Vir die Christen het die woord ‘n heeltemal ander betekenis.

Die Bybel gebruik ook dikwels die woord vryheid. As Christene lê ons vryheid daarin dat Christus ons vrygekoop het met sy bloed.

Vrywillig

Hy het ons nie vrygekoop om te doen wat ons wil nie, maar om te doen wat Hy wil hê ons moet doen. Die Christen se vryheid lê juis daarin dat hy vrywillig die wil van God volbring.

Om dit te verduidelik, kan ons ‘n eenvoudige beeld gebruik. Die mens is net vry wanneer hy lewe volgens die wil van God. Dink aan ‘n vis in die water. Hy is aan die water gebind en is vry binne die beperking van die water. Buite die water kan hy nie leef nie, maar in die water beweeg hy sierlik en vry.

Dit is juis die nood van die mens dat hy met die sondeval in die paradys ware vryheid vir die skynvryheid van eie lotsbepaling verruil het. Die misverstand duur voort.

Die verkeerde vryheidsopvatting verslaaf die mens aan allerlei magte en drifte. Pleks van die vryheid waarna hy gesmag het, is dit ‘n grenslose soeke en grype na lugspieëlings wat net tot frustrasie, teleurstelling, wanhoop en verwarring lei.

In ons tyd word dikwels gepraat van die mondige mens, die volwasse, denkende mens. Dit is die mens wat hom nie meer wil laat voorsê nie.

Ontleed alles

Hy ondersoek en ontleed alles en pluis dit uit. Niks word meer op gesag aanvaar nie. Dan gaan dit ook nie net om menslike gebruike en tradisies nie, maar selfs God en sy Woord word aangedurf en ontleed en uiteindelik verwerp en bespot.

Daar is een wanklank in die oënskynlik mooi vryheidspaleis van die mondige en ontledende mens. Hy proklameer vir homself die reg om alles te ontleed en te beoordeel. Daartoe word elke middel gebruik wat die wetenskap en kultuur bied. Dié mense is egter baie kleinserig wanneer die ontleedmes op hul denkbeelde gebruik word.

Dit tref ‘n mens dat die sg. mondige mens dan skeldtaal en spot begin gebruik. Dit kan hulle goed doen, want hulle hoef nie rekening te hou met instellings en gebruike, met menslike ordentlikheid en Christelike norme nie. Om nie eens te praat van skeefgetrekte afleidings en wanvoorstellings van hul teenstander se opvattings nie.

Die liberale vryheidsgedagte is veral sedert die Franse Rewolusie in die Westerse wêreld gepropageer. Dit het nie tot die buiteland beperk gebly nie. In ons land werk dit ook al meer deur en baie Afrikaners verkondig dit of aanvaar dit as vanselfsprekend dat elkeen vrylik kan doen of sê wat hy wil. Dié mense meen dat ‘n mens kritiekloos jou weg kan gaan en die stryd aanbind teen elke tradisie en beginsel.

Magtige stroom

Ons sal moet besef dat ons teenoor ‘n magtige stroom staan. Op elke terrein slaan die liberalisme uit. Dit is daarom ook goed dat ons die geledere sluit. Watter reg het die liberalis om die lewe vir hom op te eis? Sodra hy gevra word om aan sy woorde en dade paal en perk te stel, eis hy dat dogma en ideologie nie die lewe mag inperk nie.

Dikwels swig ons voor die propagandakreet dat die kerk en kerkmense onverdraagsaam en liefdeloos is wanneer hulle ‘n standpunt teen die volksvreemde en anti-Christelike vryheidseis van die liberalis inneem.

Dit is opvallend hoe dié beskuldigings na elkeen wat ‘n beginsel-standpunt inneem, se kop geslinger word. Die aanvalle op dr. P. C. Schoonees wat dit gewaag het om die werke van die Sestigers te ontleed en kritiseer, is ‘n tekenende voorbeeld hiervan.

Dat skrywers dit wat vir ons heilig is, bespot en die magte van anargie verheerlik, is in die oë van die liberalis geen sonde nie. Dit is in hul oë ‘n veel groter sonde om die sg. goddelike of profetiese gawe van die kunstenaarskaste aan bande te lê.

sv-dordtse-synode.jpg

Die gemeenteblad van die GK Orania, Dordt Nuus, is elektronies beskikbaar en kan aangevra word by br. Gert en sr. Jeanette Erasmus by die volgende epos adres: glerasmus@oranet.co.za

Dordt Nuus bevat artikels wat baie leersaam is, ek plaas hier twee artikels uit die Nov 2014 uitgawe, met die nodige toestemming en erkenning:

1. ‘n Huwelik met Belhar is die begrafnis vir Dordt! 

deur ds. Petrus Venter (GK Pretoria – Dolerend)

Daar is onlangs groot gewag gemaak dat die NG Kerk se sinode van Wes- en Suid-Kaapland die belydenis van Belhar met ‘n groot meerderheid aanvaar het. Volgens dieselfde berigte is die kerkordelike proses nou behoorlik in die NG Kerk aan die gang gesit dat hierdie belydenis as ‘n “vierde belydenisskrif aanvaar kan word”. In die konteks van hierdie spesifieke uitspraak soos deur die besluit van betrokke sinode veronderstel, is die ander drie belydenisskrifte wat in alle geval nog deur die NG Kerk aanvaar word, die Nederlandse Geloofsbelydenis, die Heidelbergse Kategismus en die Dordtse Leerreëls.

Spesifieke uitsprake op hierdie jongste Wes-Kaapse sinode het weereens aangetoon watter betekenis die handhawing van hierdie belydenis selfs vir blye sinodegangers ingehou het. Daar is weereens beklemtoon dat die hoofdoel waarby hierdie belydenis ons as kerke by wil uitbring, gaan oor eenheid, versoening en geregtigheid. Die assessor van die genoemde Wes-Kaapse sinode, dr Van Rensburg, het volgens persberigte sy dankbaarheid rondom die aanvaarding van hierdie belydenis baie duidelik wou stel. Hiermee het hy homself dan so rondom Belhar verenig dat die kerk met die aanvaarding van die Belharbelydenis wat leer dat alle mense voor God gelyk is en dat daar aan almal reg moet geskied. Hierdie is ‘n uitspraak heeltemal in stryd met die Dordtse Leerreëls en in waarheid die wese daarvan aantas.

Wanneer aanvaar word dat dr. Van Rensburg se getuienis met die belyers van Belhar ooreenstem en dat hierdie oortuiging op die sterkste moontlike wyse by wyse van ‘n belydenisskrif uitgedruk moet word, dan het ons as kerke wat onsself nog altyd op die sterkste wyse aan die Dordtse Leerreëls gebonde wou ag, ons vasgeloop. Die verskille tussen Belhar en die Dordtse Leerreëls is ingrypend en iemand wat in alle opsigte met al twee hierdie belydenisskrifte eerlik mee sal wil omgaan, het eintlik ‘n gereformeerde kruispad bereik. Sekere uitsprake uit die Dordtse Leerreëls waarvan net ‘n seleksie aan u getoon word (tien voorbeelde!) bring duidelike spanning met Belhar, wat eintlik dan beteken die voorgenome “huwelik” met Belhar is eintlik maar die “begrafnis” van die Dordtse Leerreëls!

Dordtse Leerreëls Belydenis van Belhar
  1. 3. Om mense tot geloof te bring, stuur God uit louter goedheid verkondigers van hierdie vreugdevolle boodskap na wie Hy wil en wanneer Hy wil. Deur hulle diens word die mense geroep tot bekering en geloof in Christus, die gekruisigde.
2.(b) Ons glo dat die versoeningswerk van Christus sigbaar word in dié kerk as geloofsgemeenskap van diegene wat met God en onderling met mekaar versoen is; 1
1.7. Hierdie uitverkiesing is ‘n onveranderlike voorneme van God. Daarvolgens het Hy nog voor die skepping ‘n sekere aantal mense uit die hele menslike geslag uitverkies. Hierdie menslike geslag het deur hulle eie skuld van hulle oorspronklike ongeskondenheid in sonde en verderf verval. 2 (c) dat die eenheid van die kerk van Jesus Christus daarom gawe én opdrag is; dat dit ”n saambindende krag is deur die werking van Gods Gees maar terselfdertyd ‘n werklikheid is wat nagejaag en gesoek moet word en waartoe die volk van God voortdurend opgebou moet word; 2

 

 

1.5. Die geloof in Jesus Christus en die saligheid deur Hom is egter ‘n genadegawe van God.

  1. Dat God aan sommige mense in die tyd die gawe van die geloof skenk en aan ander dit nie skenk nie, volg uit sy ewige besluit
2 (d) dat hierdie eenheid sigbaar moet word sodat die wêreld kan glo. 3
1.6. .Hierin veral kom vir ons tot openbaring die diepe, barmhartige en tegelyk regverdige onderskeiding tussen die mense wat almal ewe verlore is. 2 (d) .dat geskeidenheid, vyandskap en haat tussen mense en mensegroepe sonde is wat reeds deur Christus oorwin is en dat alles wat die eenheid mag bedreig, gevolglik geen plek in die kerk van Christus mag hê nie, maar bestry moet word; 4
1.7. Daarvolgens het Hy nog voor die skepping ”n sekere aantal mense uit die hele menslike geslag uitverkies. Hierdie menslike geslag het deur hulle eie skuld van hulle oorspronklike ongeskondenheid, in sonde en verderf verval. Die uitverkorenes is dus nie beter of waardiger as die ander nie, maar verkeer saam met die ander in die gemeenskaplike ellende. Nogtans het Hy hulle, uit volkome vrye welbehae van sy wil en uit louter genade, tot die saligheid in Christus uitverkies. 2 (e) dat hierdie eenheid van die volk van God op ‘n verskeidenheid van maniere sigbare gestalte moet kry en werksaam moet wees, daarin dat ons mekaar liefhet, gemeenskap met mekaar beleef, najaag en beoefen; daarin dat ons skuldig is om onsself tot nut en saligheid van mekaar gewillig en met vreugde te gee; daarin dat ons een geloof deel, een roeping het, een van siel en een van sin is, een God en Vader het, van een Gees deur drenk is 5
1.6. Volgens hierdie besluit maak God genadiglik die harte van die uitverkorenes ontvanklik – hoe verhard hierdie harte ook al mag wees – en buig hulle om tot geloof. Hulle wat egter nie uitverkies is nie, laat Hy volgens sy regverdige oordeel in hulle boosheid en verharding bly. 3 (d) dat hierdie boodskap ongeloofwaardig gemaak word en dat die heilsame uitwerking daarvan in die weg gestaan word indien dit verkondig word in ‘n land wat op Christelikheid aanspraak maak. 6
1.10. Die oorsaak van hierdie genadige uitverkiesing is inderdaad slegs die welbehae van God. Dit bestaan nie daarin dat Hy uit alle moontlikhede sekere menslike hoedanighede of dade as ‘n voorwaarde vir die saligheid uitgekies het nie. 3 (e)dat enige leer wat sodanige gedwonge skeiding vanuit die evangelie wil legitimeer en dit nie wil waag op die pad van gehoorsaamheid en versoening nie, maar uit vooroordeel, vrees, selfsug en ongeloof die versoenende krag van die evangelie by voorbaat verloën, ideologie en dwaalleer is.

 

7
1.4. Die toorn van God bly op hulle wat hierdie evangelie nie glo nie. Hulle wat die evangelie egter aanneem en die Verlosser, Jesus, met ‘n ware en lewende geloof omhels, word deur Hom van die toorn van God en van die verderf verlos, en Hy skenk hulle die ewige lewe (Joh 3:36; Mark 16:16).

Verwerping van dwalings 2.5 . Die Sinode verwerp die dwaling van hulle wat leer: Alle mense is in die staat van die versoening en in die genade van die verbond opgeneem

3/4.7Hierdie verborgenheid van sy wil het God in die Ou Testament aan min mense bekend gemaak, maar in die Nuwe Testament, waar die onderskeid tussen die volke nou weggeneem is, het Hy dit aan meer mense geopenbaar.

3 (f) Daarom verwerp ons enige leer wat in die naam van die evangelie of die wil van God die gedwonge skeiding van mense op grond van ras en kleur in so ‘n situasie sanksioneer en daardeur die bediening en belewing van die versoening in Christus by voorbaat belemmer en van krag beroof.

 

8
1.5. Die geloof in Jesus Christus en die saligheid deur Hom is egter ‘n genadegawe van God. 2 (b) Ons glo dat die versoeningswerk van Christus sigbaar word in dié kerk as geloofsgemeenskap van diegene wat met God en onderling met mekaar versoen is; 9
1.4. Die toorn van God bly op hulle wat hierdie evangelie nie glo nie. Hulle wat die evangelie egter aanneem en die Verlosser, Jesus, met ‘n ware en lewende geloof omhels, word deur Hom van die toorn van God en van die verderf verlos, en Hy skenk hulle die ewige lewe (Joh 3:36; Mark 16:16) 3/4.16 Die genade maak die wil geestelik lewend, genees, verbeter en buig dit tegelykertyd lieflik en kragtig. . Terwyl sondige opstandigheid en verset vroeër volkome oorheers het, begin ʼn gewillige en opregte gehoorsaamheid aan die Gees nou die oorhand kry. Hierin lê die ware en geestelike vernuwing en die vryheid van ons wil. 2 (e) dat hierdie eenheid van die volk van God op ‘n verskeidenheid van maniere sigbare gestalte moet kry en werksaam moet wees, daarin dat ons mekaar liefhet. 2 (f) dat hierdie eenheid slegs in vryheid gestalte kan vind en nie onder dwang nie; dat die verskeidenheid van geestelike gawes, geleenthede, agtergronde, oortuigings, soos ook die verskeidenheid van taal en kultuur, vanweë die versoening in Christus geleenthede is tot wedersydse diens en verryking binne die een sigbare volk van God; 10

                                                    …. volgende keer verder

2. DIE KLEIN MENS – DIE GROOT AMP

 deur prof. VE d’Assonvile (Uit Kerk en Tydsgees, 1990)

“Verlos ons van die preektoon …”

Persoonsverheerliking waarin die mens alles is, is altyd afgodery. Die Bybel verfoei eersug. Dit is ‘n “siekte” onder mense, ’n aansteeklike epidemie wat daagliks sy duisende neervel. Eersug en mensverheerliking kan die mooiste in ’n samelewing verwoes. Mensediens kan die pragtigste verhoudinge versteur.

Ja, persoonsverheerliking is afgodery! Maar nêrens is dit so gevaarlik as in die kerk nie. Dit kan selfs ʼn gemeente laat sterf. As lidmate hulleself soek om aansien te geniet, dan is dit erg. As ampsdraers in die kerk eersugtig word, dan word dit onhoudbaar.

Eersugtige ouderlinge maak die stem van die Goeie Herder stil en die skape raak verstrooid. Alreeds in die eerste eeu moes die apostel Johannes die gemeente teen so ’n eersugtige ouderling waarsku en hy noem selfs sy naam: Diotrefes, “wat onder hulle die eerste wil wees” [3 Joh. 1:9]. Ter wille van eie eer, lyk dit of hy selfs Johannes se briewe aan die gemeente nek omgedraai het. En waar die dominee nie by is nie, vaar hy met slegte woorde uit [vers 10]. Hierdie voorste ouderling handhaaf selfs sy eie soort “tug” as hy broeders uit die gemeente “uitwerp”. 0, hoe kerkverwoestend kan die optrede van eersugtige ouderlinge tog wees!

Maar wat van ons predikante?

’n Predikant wat sy eie eer soek en nie bo alles die eer van God nie, ruïneer die kerk so ver as wat hy gaan. Met sy preke word hy die aandagtrekker. In die samelewing is hy die populêre kêrel. Rondom sy persoon dra hy ‘n stuk wêreld die kerk in. En baie lidmate is nogal opgenome met hierdie “oulike” predikant met wie daar by die ander kerke se mense kan gespog word – die ideale sosiale leier.

Die grootste ellende kom egter op die preekstoel. As eersug dáár oorneem, dan word dit by al die elektriese ligte donker in die kerk. Dit kom tog altyd ten eerste daarop aan WAT die dominee preek. So oud soos wat die kerk is – eeue en eeue – moet dit maar altyd weer vir die gemeente gesê word: Dit gaan nie oor die mooi redevoerings, die gloedvolle improvisasies, die skitterende gedagtebou, die retoriese vernuf nie. In die kerk word dit dikwels patetiese bombasme.

In hierdie uiterlike vertoon as prediker, het die apostel Paulus byvoorbeeld maar sleg afgesteek by die heidense filosowe. Hy het nie na die gemeente “met voortreflikheid van woorde” gekom nie [1 Kor. 2:1]. Sy preke “was nie in oorredende woorde van menslike wysheid nie, maar in die betoning van gees en krag” [vers 4].

Calvyn, een van die grootste predikers van alle tye – omdat hy God se Woord gepreek het! –  het maar ’n swak, power figuur op die preekstoel geslaan. “Hy het nie die minste grasie gehad nie en op die kansel selfs nie eens gebare gemaak nie”, verklaar De Raemond, die bekende historikus kort na die Hervorming. Hierdie voorloper op die pad van die Gereformeerde kerk; wou nie eens ‘n grafsteen vir sy graf hê nie sodat ons vandag nie eens weet waar sy graf is nie.

Moet ons dan die gawes wat God aan predikers en ouderlinge en diakens gegee het, verag? Nee, glad nie!

Van Apollos, Paulus se kollega word gesê dat hy ’n “begaafde spreker” was [Hand.18:24] en die Here het hierdie spreekgawes wonderlik in die kerk gebruik. En God doen dit vandag nog waar hy dit wil doen ter wille van Sy koninkryk. Maar die belangrikste wat van Apollos gesê word, is nie die saak van sy welsprekendheid nie, maar dat “hy magtig in die Skrifte was” .

Die “vertoon” op die preekstoel word dikwels ’n “toon” wat die predikant aanslaan. Dan gaan dit nie meer om die egte Skrifwaarheid nie, om die suiwer Woord nie, maar om die indruk wat die persoon maak. Van hierdie soort “preektoon” waar dit gaan om die mens, het die Nederlandse digter De Genestet in die vorige eeu ’n gebed laat hoor:

“Verlos ons van den preektoon Heer, Geef ons natuur en waarheid weer.”

Mensverheerliking in die kerk? Eersug? Ons is maar klein, nietige mense, maar ons dra ’n groot, heilige amp. Waarom? “  Maar ons het hierdie skat in erdekruike, sodat die voortreflikheid van die krag van God mag wees en nie uit ons nie. ” [2 Kor. 4:7].

God alleen moet verheerlik word. “Soli Deo gloria” – dis die slagspreuk van die Gereformeerde belydenis en kerke.

Hier is die volledige Dordt Nuus November 2014

« Newer Posts - Older Posts »

Categories

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 452 other followers