Posted by: proregno | April 21, 2017

Gereformeerd en Charismaties ?


Ek plaas graag met erkenning aan die bron die ondergenoemde artikel van dr. Michael Horton, aangaande die (vreemde) verskynsel van mense wat ‘gereformeerd én charismaties’ probeer wees in calvinistiese kringe.


by dr. Michael S. Horton

Thanks for the healthy debate and interaction on the previous post. Obviously, those who believe that miraculous prophecy continues after the apostolic age should not be lumped together with radical movements like the New Apostolic Reformation.  Nevertheless, it does provide an occasion to think carefully about the compatibility of Reformation theology with Charismatic emphases.  This is especially the case when there have been renewed calls for a “Reformed Charismatic” synthesis in our own circles.

I’ve never been willing to die on the hill of cessationism: that is, the belief that the miraculous gifts such as prophecy, healing, and tongues have ceased.  I’m still not.  Nevertheless, I am convinced that non-cessationism is neither exegetically sound nor historically compatible with Reformed theology. Furthermore, the surprisingly widespread popularity of more radical views of ongoing sign-gifts, coupled with political ambition, pushes me into the unpleasant position of challenging the views even of far sounder brothers with whom I agree on so many important points.

As a Charismatic Calvinist, Wayne Grudem has been used by God to bring the doctrines of grace to many who would likely not have encountered these truths otherwise.  I have immense respect for his clear defense of many cardinal doctrines of Christianity.  At the same time, the Calvinism-Charismatic bridge goes in both directions and his view of continuing prophecy has contributed to a curious hybrid that in my view cannot survive in the long run.  Reformed theology is a system—not one imposed on Scripture, but one that arises from the self-consistent Word of God.

Mark Driscoll, a student of Grudem’s, has recently claimed to have regular visions of the sinful—usually sexual—behavior of people he encounters. “I see things,” he says, although the gift he describes is nowhere exhibited even in the apostolic era.  Also posted on his Mars Hill website is a critique of cessationism as “modernistic worldliness,” lumping this view with deism and atheism.  “Functional cessationism is really about the mind, but functional charismatic theology is really about the heart.”  He concludes with a plea: “…you Reformed guys, especially you who are more Presbyterian, you tend to ignore the Holy Spirit and attribute everything the Spirit does to the gospel.” Sovereign Grace Ministries, led until recently by C. J. Mahaney, has also followed Grudem’s path toward a synthesis of Calvinistic and Charismatic emphases.

There is much to admire in these men and their labors.  I am not targeting these friends and brothers, but pleading with them—and with all of us—to rediscover the ordinary means of grace, ordinary ministry, ordinary offices, and to long for a genuine revival: that is, a surprising blessing of God on his ordinary ministry in our day. The false choice between head and heart, the Spirit and the Word, has been a perennial polemic of the radical wing of Protestantism.  Mark Driscoll’s plea above reveals that dangerous separation of the Spirit from his Word.  Only by assuming such a cleavage can one argue that Reformed theology ignores the Holy Spirit.

We have had enough “apostles,” “prophets,” and “Moses-model” leaders who build ministries around their own gifts.  We need to recover the beauty of Christ alone upon his throne as the Priest-King of his church, exercising his ministry by his Spirit through preaching, sacrament, and discipline in mutually accountable communion with the wider body of Christ.  Reformed theology is not just the “five points” and “sovereign grace,” but a rich, full, and systematic confession.  It’s a human and therefore fallible attempt to wrestle with the whole counsel of God—in both doctrine and practice, soteriology and ecclesiology.  Until we rediscover this richness, “Reformed” will mean “whatever my leader or circle believes.”

Of course, the biblical case that must be made cannot be made well in this brief space.  However, I’ll focus on the question of whether the gifts of prophet and apostle have ceased.  In Ephesians 4:7-16, the apostle says that offices prophets and apostles as well as pastors, teachers, and evangelists are gifts of his heavenly ascension.

Against both Rome and the radical Anabaptists, the Reformers argued that prophet and apostle are extraordinary offices, for a foundation-laying era.  They are sent at key moments in redemptive history, and their writings are added to the canon of Scripture.  Like the distinction between a nation’s constitution and its courts, the biblical canon is qualitatively distinct from ecclesiastical interpretation.  The former is magisterial (normative), while the latter is ministerial (interpretive).

Particularly in the wake of the Pentecostal and charismatic movements, this question has divided Christians into two camps: cessationists (believing that the gifts of healing, prophecy, and tongues have ceased) and non-cessationists. Non-cessationists find no exegetical reason to distinguish some of these gifts and offices from others in terms of their perpetuity.  However, cessationists hold that the New Testament itself makes a distinction between the foundation-laying era of the apostles and the era of building the church on their completed foundation (1 Cor 3:10-11).  Although the New Testament establishes the offices of pastors/teachers, elders, and deacons, it does not establish perpetual prophetic or apostolic offices with their attendant sign-gifts.  With this in mind, we must examine each gift in question.

Paul treats prophecy (prophēteia) as preaching, which although illumined by the Spirit is (unlike the scriptures) un-inspired and therefore must be tested (1 Cor 12:29; 1 Thes 5:19-21).  At Pentecost, the gift of tongues was a Spirit-given ability to proclaim the gospel in languages that one had not been taught.  The diverse crowd of visitors to Jerusalem for the feast asked, “And how is it that we hear, each of us in his own native language?” (Ac 2:8).  We should therefore understand “tongues” as synonymous with natural languages, which some were miraculously gifted to speak and others to interpret.  This served not only as a sign that Christ’s universal kingdom has dawned but as a practical way of disseminating the gospel from Jerusalem to the ends of the earth.  None of these gifts was given for the personal edification of believers alone, but for the spread of the gospel and the maturity of the saints in that Word.

Similarly, the gift of healing was a sign that Christ’s kingdom had arrived, bringing a preview of the consummation in all of its fullness at the end of the age.  Yet signs always cluster in the Bible around significant turning-points in redemptive history.  Like the temporary prophesying of the elders in Moses’ day, the extraordinary gifts of signs and wonders are given to validate the sacred ministry of human ambassadors.  Once that ministry is validated, it no longer requires further confirmation.  (For an excellent treatment of this topic, see Richard B. Gaffin, Jr., Perspectives on Pentecost  (P & R, 1979), especially 94-95, in relation to Wayne Grudem’s contention that “prophets and apostles” in 1 Corinthians 12:28 and Ephesians 4:11 refer to the same group.)

It would seem, then, that the gift of prophets and apostles (along with the gifts of miracles, prophecy, and tongues) was given but fulfilled its foundation-laying function.  Just as Paul’s understudy Timothy is an ordinary minister, we find no evidence that his ministry was attended by extraordinary signs and wonders.

Some theologians, such as Wayne Grudem, recognize that the office of apostle has ceased, but are “unsure if this question” of the cessation of spiritual gifts “can be decided from Scripture.” [This and following Gruden quotes from his Systematic Theology, 906-912, 1031; cf. Wayne Grudem, The Gift of Prophecy in the New Testament Today (Westchester, IL: Crossway, 1988), 226-252.]

With Grudem I agree that 1 Corinthians 13:8-13, which speaks of prophecies and tongues passing away “when the perfect comes,” is inconclusive.  Paul is most likely referring to the consummation, when there will be no need for faith and hope and all that will endure into eternity is love (v 13).

However, I do not find Grudem’s case for continuing prophecy persuasive.  He clearly distinguishes prophecy today from the prophecy that delivered the sacred oracles of Holy Scripture.  This is both the strength and the weakness of his position.  Grudem believes that the kind of prophecy that is ongoing in the church is distinguished from preaching and teaching by being “a spontaneous ‘revelation’ from God….” (Grudem, Systematic Theology, 1058)

So the distinction is quite clear: if a message is the result of conscious reflection on the text of Scripture, containing interpretation of the text and application to life, then it is (in New Testament terms) a teaching.  But if a message is the report of something God brings suddenly to mind, then it is a prophecy. (Grudem, Systematic Theology, 1058)

In my view, this interpretation introduces a definition of prophecy that is not consistent with its practice in the apostolic church.  Nowhere is prophecy distinguished by its spontaneous quality.  Furthermore, in spite of his salutary caution against raising such prophecies to the level of Scripture, this interpretation still raises the question as to whether the Spirit issues new revelations that are not already communicated in Scripture.  If prophecy is defined simply as Spirit-given insight into Scripture, then is this not synonymous with preaching?

Today, the Spirit validates this ordinary ministry of the gospel through preaching and sacrament: the signs and wonders that Christ instituted to confirm his Word.  If it is true that the apostles understood their work to be an extraordinary ministry of foundation-laying and their miraculous signs as its validation, then “no one can lay a foundation other than that which is laid, which is Jesus Christ….If the work that anyone has built on the foundation survives, he will receive a reward” (1 Cor 3:11, 14, emphasis added).

While living stones are continually being added to the temple, the edifice itself is “built upon the foundation of the apostles and prophets, with Christ Jesus himself as the cornerstone” (Eph 2:20).  As the person and work of the head is distinct from that of its members, the foundation-laying ministry of the apostles is different from the “up-building” ministry of their successors.

Where apostolic preaching became Scripture, our proclamation, faith, and practice stand in continuity with the apostles to the extent that they conform to that rule. To understand Scripture as canon, within its Ancient Near Eastern treaty background, is to recognize that, like the redemptive work to which it testifies, it cannot be revised by addition or subtraction (Dt 4:2; Rev 22:18-19).  While interpretations are always subject to change, the constitution has been given once and for all.

Similarly, the canon that witnesses to Jesus is the covenant that he ratified in his self-sacrifice.  In its appeal to this canon and its practice of its stipulated rites, the church participates in the heavenly reality as servant rather than Lord of the covenant.  Just as Jesus-history is qualitatively distinct from our own, the apostolic canon is qualitatively distinct from the subsequent tradition (or preaching) that interprets it.  One is magisterial, the other ministerial.  Just as the church does not extend or complete the work of redemption but receives, interprets, and proclaims it, the church does not extent or complete revelation.

The interim between Christ’s advents is not an era of writing new chapters in the history of redemption.  Rather, it is a period in which the Spirit equips us for the mission between Acts and the Apocalypse—right in the middle of the era of the ordinary ministry with its new covenant canon.  Just as the church cannot extend the incarnation or complete Christ’s atoning work, it cannot repeat Pentecost or prolong the extraordinary ministry of the apostles, but must instead receive this same word and Spirit for its ordinary ministry in this time between the times.


(5) Die profesie en die gawe van gesondmaking

[Sien die inleiding tot die reeks en deel 1 hier.]

Na alles wat behandel is, sal dit nie nodig wees om by die nou volgende punte lank stil te staan nie. As mens eers die regte insig in die betekenis van die wonder het, dan word die ondergeskikte vraagpunte maklik opgelos.

Die profesie

Die Apostoliese Broeders maak ook aanspraak op die wonder van die profesie. As voorbeeld vir navolging beroep bro. Lake hom op die twaalf manne van Efese wat in vreemde tale gespreek en geprofeteer het (Hand. 19:1-7). Hy gaan selfs verder. Hy wil, blykens die aanhaling in ons eerste artikel, met Petrus en Paulus gelykgestel wees.

Hulle gesigte en openbaringe het hulle ontvang terwyl ‘n “verrukking van sinne” op hulle geval het (Hand. 10:10; 22:17). Dit moet nou (volgens bro. Lake) ook met ons gebeur, op die gevaar af dat ons as “flou” beskou en met ‘n “ambulans” na die hospitaal gestuur kan word. Lees maar weer ‘n bietjie na wat hieromtrent in ons eerste stuk meegedeel word. Uitdruklik word eindelik deur bro. Lake gesê: “Weet u ook van dergelike openbaringe? So nie, soek dan die doop van die Gees.”

Wat was nou hierdie profesie waarvan in die Nuwe Testament sprake is, veral in 1 Kor. 12 en 14? Om hierop te antwoord kan ons nie beter doen nie as om oor te skrywe wat wyle prof. Cachet daaroor in sy verklaring van Paulus se brief aan die Korinthiërs gesê het:

“Onder profeteer moet hier verstaan word: preek, toesprake hou, en wel, so meen ons, deur die buitengewone gawes van die Gees. Hier moet nie juis aan voorspél gedink word nie. Dit is waar, sommige van hier die profete het ook toekomstige dinge voorspél; maar dit was eintlik nie die doel nie. Die doel was die verkondiging van die raad van God. Daar moet nie vergeet word nie dat die eerste gemeentes slegs die geskrifte van die Ou Verbond besit het en dat daar seker heelwat gemeentes was waar selfs hierdie geskrifte weinig bekend was. Buiten­gewone manne was dus nodig om die gemeentes teen dwaling te vrywaar, en vandaar die gewig van die profesie. Die spreek in tale was meer ‘n teken vir ongelowiges, soos die apostel later sê; die gemeente het daar nie veel aan gehad nie, daarom dan ook dat sodra die kerk uitgebrei het, die buitengewone gawe van die gees opgehou het, en wel die eerste die gawe van die tale.

Die Woord van God het die plek van die buitengewone gawes ingeneem.

Nou hoor mens ook wel in ons tyd van spreek in vreemde tale, maar dit is bedrog of dwepery, en dat hierdie dwepery in ons land sterker word, verbaas ons nie, omdat daar altyd minder moeite gedoen word om die kinders behoorlik in die leer van die Skrifte te onderwys. Die kerk het nie tekens nodig nie. Hy het die Woord, en dit is genoeg. Ook die profesie het opgehou”. (Het Kerkblad, 1 Mei 1909).

Tot sover die kostelike woorde van prof. Cachet. Daaraan kan ons nie veel toevoeg nie. Ons besit die volle Woord. Daarom is die profesie nie meer nodig nie, ook nie die profesie van die Apostoliese Broeders nie, en lg. het dan ook aan die kerk nog niks geopenbaar nie. Aan daardie Woord van God hou ons vas totdat ons sal sien “van aangesig tot aangesig” en sal ken “soos ook ons geken is” (1 Kor. 13:12). Van hierdie heerlike tyd is die N. Testamentiese profesie vir ons ‘n bewys en waarborg.

Die voorspellende krag van die wonder het by die Nuwe-Testamentiese profesie bepaaldelik [spesifiek] hierdie betekenis. Lees dit in verband met wat in die twee vorige artikels gesê is.

Een bedenking wil ons in verband hiermee onder die oë sien. Daar kan teëgewerp word dat profesieë en openbaringe later onder die Camisarde [Camisarde: strydvaardige Calviniste in Frankryk na die herroeping van die Edik van Nantes] in Frankryk gevind is.

Nou is dit nie ons bedoeling om hierdie hele historiese verskynsel te bespreek en te beoordeel nie. Daarvoor is hier nie plek nie. Dis afdoende om mee te deel hoe een van die Camisarde self, naamlik Antoine Court, “die Calvyn van die 18de eeu”, daaroor gedink het. In die Kerkblad van 16 April 1917 het ds. Hamersma ons meegedeel dat Court by sy optrede geëis het dat “daar ‘n einde gemaak moet word aan die fanatisme en profetisme”. “Daar was toe,” so gaan ds. Hamersma voort, “verskeie persone wat voorgegee het dat hulle profete was en van die Here openbaringe ontvang het, soos hulle gesê het. Hulle het die siele laat dwaal. Dit moes nou verbied word dat sulke persone in die vergaderings sou optree.”

‘n Klein sinode wat in 1715 gehou is, het daartoe besluit: “Hulle moes hulle alleen aan die H. Skrif hou en al die openbaringe verwerp waaroor toe soveel gepraat is en wat tog nie grond in die Skrif gehad het nie en wat ook groot misbruike veroorsaak het.”

Tot hiertoe die mededeling. ‘n Mens moet daarom versigtig wees om jou op dergelike verskynsels te beroep, veral nou dat die kerk nie in die nood of onder vervolging verkeer nie. Die Woord van God is vir ons genoeg. As ons dit maar net meer ondersoek! Dan sal allerhande sektes nie so maklik onder ons wortelskiet nie!

En wat, eindelik, die verrukking van sinne betref, wat van die apostels geld, geld hierin nie van ons nie. Hulle sou die openbaring op buitenge­wone wyse ontvang juis omdat hulle apostels was, d.w.s. hulle moes getuig van wat hulle self gesien en gehoor het. Op hulle getuienis is die kerk gegrond (Ef. 2:20). Toe dan ook in Korinthe in geesvervoering heil gesoek is, het die apostel hom uitdruklik daarteen verklaar deur te sê dat die geeste van die profete aan die profete onderworpe is (1 Kor. 14:32).

Die gawe van gesondmaking

Wat nou die gawe van gesondmaking betref – bro. Lake sê dat hy God kan dank vir al die buitengewone gawes van 1 Kor. 12:8, “veral vir die gawe van gesondmaking”. Dieselfde doen ook al die Apostoliese Broeders. Raadpleeg maar net hulle geskrifte.

Nou wil ons oor hierdie punt nie te veel uitwei nie. Na ons bespreking van die wonders is dit o.i. nie nodig nie.

Ten eerste vra ons dan of ons volk in hierdie opsig nog nie genoeg ondervind het nie. Eers het ons die heer Hazenberg gehad; daarna het ons gehoor van die “gesondbidders” op Klerksdorp en elders; toe is die genesinge van dr. Dowie vir ons aangekondig, gevolg deur die wonders van die “Christian Science”-manne, en eindelik het die mense hulle laat vang deur die “wonderkind” van Barkly-Wes. Hulle het byna almal met die noorderson verdwyn. Sal mense dan nie eindelik versigtiger begin word en met oop oë loop nie?

Ten tweede merk ons op dat dit vir ons reeds duidelik is waarom die wonders van genesing verrig is. Die bedoeling was nie om alle mense, ook nie alle gelowiges, wonderdadig gesond te maak nie. Die huis van Betesda het vol gelê van ‘n menigte siekes, maar net vir één het Jesus gesê: “Wil jy gesond word?” (Joh. 5:6). Epafroditus, die medestryder van Paulus, was siek tot naby die dood (Filipp. 2:27). Waarom het Paulus dit nie voorkom nie? Timotheüs moes ‘n bietjie wyn vir sy maag en herhaalde ongesteldhede gebruik (1 Tim. 5:23). Waarom het Paulus hom nie gesond gebid nie? Ja, Jesus het die mag om dooies lewend te maak. Waarom wek Hy dan nie alle gelowiges dadelik uit die doodslaap op nie?

Hierdie vrae is reeds beantwoord.

Die wonders het gedien as teken en bewys dat daar ‘n tyd sal kom dat daar geen siekes en geen dooies meer sal wees nie (Openb. 21:4). Hulle sê vir ons dat God magtig is om die vloek van die sonde geheel en al weg te neem. Intussen bly die reël dat ons die middele gebruik om só teen die kwaad te stry wat gedurig in ons liggaam indring of reeds ingedring het.

Hiermee sou ons van hierdie onderwerp kan afstap as dit nie was dat enkele ondergeskikte punte nadere toeligting vereis nie. Die volgende word dan nou aan die leser vir noukeurige oorweging aangebied.

1) Die genesinge van Jesus en die apostels word hierdeur gekenmerk dat hulle volkome Die sieke was volmaak gesond. Laat ons nou hiermee vergelyk wat die Apostoliese Broeders doen, en die verskil sal gou genoeg in die oog spring. Só onvolkome is hulle gesondmaking in baie gevalle dat die siekte spoedig weer terugkom en dikwels in ‘n erger graad.

In sy disputasie met wyle ds. S. J. du Toit het die Apost. Br. Van de Wall hierdie verskil probeer bemantel deur te beweer “dat sommige genesinge nie duursaam is nie omdat die geneesde persone weer sondig”. En dan beroep hulle hulle werklik op die woorde van Jesus aan die sieke van Betesda: “Moenie meer sondig nie, sodat daar nie iets ergers met jou gebeur nie” (Joh. 5:14). Wat ‘n uitvlug! Asof hierdie sieke nie volkome en werklik van dié bepaalde kwaal genees was nie! As die Apostoliese wonders wil doen, dan moet hulle ten minste die toets van die wonders van die Skrif kan deurstaan!

2) Maar, sal opgemerk kan word, daar is dan tog gevalle waar inderdaad van genesing sprake kan wees. Ja, maar hoe is hierdie gevalle? Daar moet naamlik by siekte onderskei word tussen organiese en funksionele By ‘n organiese versteuring kan daar ‘n verandering aangewys word in die selle, dit is die klein deeltjies waaruit die liggaam bestaan (bv. by kanker). By ‘n funksionele versteuring kon die geneeskundige wetenskap tot dusver nie so ‘n verandering van die selle ontdek nie (bv. by kranksinnigheid).

Nou is dit nie bewys dat die Apostoliese Broeders organiese kwale kan genees nie. In verband met hulle lang lys van gesondmakings op Vryheid in 1908 bewerkstellig het ds. S. J. du Toit aan ds. Anderson daar geskrywe. Sy telegrafiese antwoord het hierop neergekom dat al die aan hom bekende gevalle van genesinge ondersoek en onbetroubaar bevind is. – Dit gaan dus daar­mee soos met die “Christian Science”-genesinge wat deur ses Amerikaanse dokters ondersoek is.

Hulle verklaar: “Nie een van hulle kon ons een enkele geval wys van die genesing van ‘n organiese kwaal wat deur die geneeskuns as ongeneeslik erken word, soos bv. kanker, nie” (Geref. Maandblad, Febr. 1918, bl. 8).

Laat die Apostoliese Broeders maar ‘n blindgeborene genees of ‘n storm in die natuur stilmaak of ‘n dooie opwek soos Jesus gedoen het. En dan hou ons nog vol om te beweer dat dit nie die reël van ons lewe is nie. God se ordinansie is dat ons die middele moet gebruik. Wie dit nie doen nie, gaan teen hierdie ordinan­sie in.

3) Die skynbare wondermag van die Apostoliese Broeders moet dus op die gebied van die funksionele versteuringe of sielsiektes gesoek word. En dat hulle hier sukses het, verbaas ons nie. Hoeveel siektes ontstaan nie deur die verbeelding, sodat ‘n bietjie pepermentwater plus die versekering van genesing genoeg is om die sieke te laat herstel nie!

In al sulke gevalle van sielsiektes word hipnose, selfs deur dokters, met sukses aangewend. Hierdie funksionele krankhede of sielsiektes kan soms so erg wees dat ‘n liggaamsdeel ernstig aangetas word. Dit kom selfs voor dat iemand tydelik blind of doof is en dat ‘n skrik of verrassing hom meteen sy gesig of gehoor teruggee. Nog in hierdie oorlog was dit met soldate die geval. Wanneer egter die gehoor- of gesigsenuwees organies versteur is, vind so ‘n genesing nie plaas nie. Daar is dan ‘n atrofie (versterwing) van die senuwees aanwesig, en daarvoor help geen skrik of verrassing nie. ‘n Mens moet dus hier goed onderskei en jou nie deur ‘n eerste en oppervlakkige indruk laat mislei nie.

4) Die gees van die mens kan hom selfs sterk laat geld by organiese kwale. Hier geld die woorde van Salomo: “die gees van ‘n man ondersteun hom in sy krankheid” [Spr. 18:4]. Daar word selfs te min rekening gehou met die invloed van gemoedstoestande op siekteverskynsels. Iemand het, byvoorbeeld, swaar tandpyn; hy gaan na die tandarts, en kyk, die pyn is weg! Die vrees vir die tang is dan erger as die pyn van die tand. Maar daarmee is die tand nog nie gesond nie. Laat die Apostoliese Broeders maar net hierdie bedorwe tand gesond maak!

‘n Mens moet daarom maar baie versigtig wees en jou nie op die dwaalspoor laat bring deur ‘n verwarring van al hierdie verskynsels nie.

5) Met voorliefde beroep die Apostoliese hulle op Mark. 16:17 en 18. Dat hierdie woorde egter nie van hulle geld nie, blyk duidelik daaruit dat hulle net so min as ander mense baie hoef te vrees vir die optel van slange of die drink van iets dodeliks. Die woorde het gegeld van die eerste Christelike sendelinge, wat aan sulke gevare blootgestel was. Die eenmaal gevestigde kerk het hierdie tekens nie nodig nie, soos ons Kanttekening [in die Statebybel] aanwys.

Ons betoog is dus duidelik. Reël vir ons lewe is die wondergenesing nie. Die God van Israel, wat wonders doen, is dieselfde wat ook die middele geskep het. Wie die middele verwerp, eer die Skepper daarvan nie.

En hiermee beëindig ons ons bespreking van die “doop van die Gees” soos dit deur die Apostoliese gedryf word, in die hoop dat Gods Woord meer ondersoek sal word.

Wat die Apostoliese Broeders betref, ons glo nie dat hulle met opset die lidmate van ons Hollandse [Afrikaanse] Kerke wil “verlei” (die woord deur ons korrespondent op bl. 5 gebruik) nie. Ons neem aan dat hulle te goeder trou is. Nietemin is hulle leerstellinge vir die kerk van Christus gevaarlik – rede waarom ons die beweringe van bro. Lake uitvoerig weerlê het.


Die volledige reeks kan hier gevind word: Totius oor die charismatiese en pinkster leringe


(4) Wonder van die tale

[Sien die inleiding tot die reeks en deel 1 hier.]

Ons het dan gesien wat die betekenis en die doel van die wonders is. Hulle is profesieë van ‘n heerlike toekoms, van ‘n volkome verlossing wat eers kom wanneer Jesus op die wolke verskyn. Juis omdat die wonders egter profesieë is, daarom bly hulle nie. Soos die profete van ouds het hulle ook weggegaan nadat die profesie in woord of teken bekend gemaak was.

Tewens het vir ons geblyk dat die doel van die wonders die vestiging van Christus se kerk op aarde is. As dit plaasgevind het, dan het die wonders hulle werk gedoen en gaan hulle weer weg. Hulle is dan nie meer nodig nie. En God verspil nie sy gawes nie.

Volgens hierdie maatstaf moet nou in die eerste plek die wonder van die tale gewaardeer word. Maar dit doen die Apostoliese Broeders nie. Sonder om ‘n deeglike ondersoek in te stel na die aard van die wonder en die betekenis van die “tale” proklameer hulle albei as reëls vir die kerk van alle eeue.

Die wonder van die tale word selfs hoog gewaardeer. Bro. Lake sê: “Die spreek in vreemde tale is die uitwendige bewys dat die H. Gees besit geneem het van die liggaam van die gelowige.” ‘n Skrywer in die tydskrif De laatste dagen sê dat die spreek in vreemde tale die teken is “wat altyd die doop van die Gees vergesel” (I, bl. 19).

Laat ons nou kyk wat hiervan waar is.

Die Apostoliese beroem hulle maar aldeur op die “spreek in vreem­de tale” – net asof die Skrif nie onderskeid maak tussen wat eers in Jerusalem gebeur het en wat later (bv. in Korinthe) plaasgevind het nie. Wie egter sy Bybel noukeurig ondersoek, sal sien dat net by die Pinksterfees melding gemaak word van die spreek “met ander tale” (Hand. 2:4). Later kom hierdie byvoeging “ander” in verband met die talewonder nie meer voor nie.

By Cornelius, in Efese en in Korinthe vind ons dié uitdrukking nie meer nie. Daar word melding gemaak van die spreek “in vreemde tale” (Hand. 10:46; 19:6; 1 Kor. 12:10; 14:5, 13, 14, 18, 19 en 27), waarby die woord “vreemde” deur die vertalers ingevoeg is. Om dit aan te dui het hulle die woord “vreemde” in skuins (kursiewe) letters laat druk. In die oorspronklike staan dan ook niks anders as “spreek in tale” nie.

Maar daar is nog meer punte van verskil. Om nog net hierdie één te noem: In Jerusalem op die Pinksterfees word nie van ‘n uitlegger melding gemaak nie.

Die vreemdelinge het dadelik verstaan wat deur die dissipels gesê is. Duidelik staan daar in vers 8: “Hoe hoor ons hulle, elkeen in ons eie taal waarin ons gebore is?” In Korinthe is die spreker in (vreemde) tale nie verstaan as daar nie ‘n uitlegger by was nie (1 Kor. 14:27).

Nou laat ons die vraag daar of die dissipels op die Pinksterdag werklik in ander, vir hulle onbekende tale gepraat het, dan wel of hierdie indruk deur die H. Gees in die ore van die hoorders teweeggebring is. Dit is hier nie van belang nie. Wat nou alleen moet vasstaan, is dat daar in die woorde van die dissipels niks duisters was nie. Inteendeel, in Hand. 2:4 word die werkwoord apophthengesthai gebruik, wat beteken: “jou helder uitdruk”.

Wanneer bro. Lake en die Apostoliese dus hulle vreemde klanke uitstoot met ‘n beroep op die Pinksterwonder, dan antwoord ons: “Julle het dit heeltemal mis; julle klanke is heeltemal onverstaanbaar; julle het ‘n uitlegging nodig; op die Pinksterdag was dit glad nie die geval nie!” Die Apostoliese moet dus van Hand. 2 afstand doen. Daar is vir hulle niks te hale nie.

Maar wat volg daar nou verder uit die vergelyking tussen wat daar in Jerusalem gebeur het, en die verskynsel wat hom in Korinthe voorgedoen het?

Ten eerste dat die spreek in “ander tale” op die Pinksterdag ‘n eiesoortige verskynsel is wat in hierdie vorm nooit weer herhaal is nie, ook nie in die eerste Christelike kerk nie. Dus al weer ‘n bevestiging van ons stelling dat die Pinksterwonder ‘n heeltemal enige plek in die kerkgeskiedenis inneem en nie vir herhaling vatbaar is nie.

Ten tweede dat daar wat die taalwonder betref, reeds in die eerste kerk ‘n duidelike daling te bespeur is. In Korinthe is ‘n uitlegger nodig. As dié nie aanwesig is nie, dan gebied die apostel dat die spreker “in tale” moet swyg (1 Kor. 14:28). ‘n Rede waarom Paulus die spreek “in tale” laer stel as die gawe van die profesie (i Kor. 14:5). Tereg spreek dr. Bavinck daarom van ‘n “verswakking” en “vermindering” vergeleke by wat op die Pinksterdag gesien is (Dogm., III, bl. 568).

Ten derde dat hierdie verswakking en vermindering ons kennelik heenwys na die tyd dat die wondergawes heeltemal sal verdwyn het. Inderdaad het dit gebeur. Die uitnemende geloofshelde van latere tye ‘n Athanasius, ‘n Augustinus, ‘n Luther en Calvyn – het nie een meer “in tale” gespreek nie.

Volgens bro. Lake mis hulle daardeur “die uitwendige bewys dat die H. Gees van hulle liggame besit geneem het” maar dit hinder ons nie. Die wêreld-oorwinnende geloof van dié manne is vir ons in hulle onsterflike werke openbaar. Dit is vir ons oneindig meer werd as die onverstaanbare en daarom onvrugbare klanke van die Apostoliese.

Wat nou meer in besonder die geval van Korinthe betref – ook daarop beroep die Apostoliese hulle tevergeefs. ‘n Mens moet maar op die volgende punte let:

Ten eerste kom in die betrokke gedeelte nie ‘n enkele gebod of bevel voor waaruit bewys kan word dat die kerk van alle eeue geroep is om in “tale” te preek nie. Geen enkele plek kan aangevoer word om te staaf dat die spreek in tale “die uitwendige bewys” is dat die H. Gees van die liggaam van die gelowige besit geneem het nie.

Eerder sê 1 Kor. 13 die teendeel, soos in ons vorige artikel aangetoon is. Wat die apostel bedoel, vat hy in min woorde saam: “As ons deur die Gees lewe, laat ons ook deur die Gees wandel” (Gal. 5:25). Hoe dié wandel nou moet wees, sê hy vir ons in vers 22, waar die vrug van die Gees omskryf word sonder vermelding van die spreek in “tale”. Die vrug is die uitwendige bewys dat iemand uit die Gees lewe.

Ten tweede is Korinthe vir ons ‘n waarskuwende voorbeeld. Daar het gevalle voorgekom dat die heerlike gawes van die Gees misbruik is. Lees maar 1 Kor. 14:27-40. Deur hulle gejaag na die buitengewone het sommige Korinthiërs wanorde in die gemeente daar gestig. Daarom dat die apostel met die ernstige berisping moes kom: “God is nie ‘n God van wanorde nie, maar van vrede, soos in al die gemeentes van die heiliges” (vs. 23).

In hierdie opsig was Korinthe dus nie ‘n voorbeeld vir die ander gemeentes nie. As so ‘n berisping reeds nodig was in die eerste Christelike kerk, toe die wondergawes nog nagebloei het (vgl. 1 Kor. 14:5), hoeveel te meer moet ons op ons hoede wees!

Ten derde, as die Apostoliese vir ons sê dat ons, sonder uitdruklike bevel, die goeie in Korinthe se voorbeeld moet navolg, dan het ons ons antwoord reg. So ‘n spreek in “tale” deur middel van ‘n uitlegger is vir ons onnodig en daarom oorbodig. Ons besit immers die volle Woord van God. Dit was nie die geval met die gemeente van Korinthe nie. (Kyk hiervoor ons volgende artikel.)

Wat toe nodig was, is vandag nie meer nie. ‘n “Talespreker” en uitlegger kan vir ons niks meer openbaar as wat in Gods Woord beskrywe staan nie. As hulle vir ons iets sê wat nie in Gods Woord te vind is nie, dan verwerp ons dit onverbiddelik. Een van twee dus: öf die uitlegger “openbaar” vir ons iets wat reeds in Gods Woord geopenbaar is – dan is die uitlegging onnodig, óf die uitlegger openbaar vir ons iets wat strydig is met Gods Woord – dan is die uitlegging dadelik verwerplik. Wat het ons dus aan al hierdie moeite en omslag?

Ten vierde moet opgemerk word dat bro. Lake ons ‘n duidelike voorbeeld gee van wat onder punt drie bedoel is. Volgens ons eerste artikel het die Gees deur hom in ‘n vreemde taal gespreek. En dan lui dit verder: “Die mense is gevra om ‘n oomblik in stil gebed te wag op die uitlegging van die besprokene wat daarop gevolg en soos volg gelui het: ‘Christus is die vleklose neerdaling van God in die Mens en die Sondelose opklimming van die Mens in God en die Heilige Gees is die bewerker daarvan.'” Hierop volg die uitroep: “Prys die Heer, Hy is die Christus, die Seun van God. Sy versoening is ‘n ware versoening. Sy bloed reinig van alle sonde.”

Nou is ons opmerking dat bro. Lake se spreek in ‘n vreemde taal hier waardeloos is as dit ooreenkom met sy uitroep: “Prys die Heer” ens., met ander woorde ooreenkom met wat die Skrif ons aangaande die versoening leer. As dit nie dit is nie, dan verkondig hy ‘n dwaalleer. Inderdaad, waar vind mens in die Skrif die leer dat Christus die “opklimming van die Mens in God” is? Kan die Mens in God opklim? Ons het in die Skrif so iets nie gelees nie. Inteendeel, soos hierdie woorde daar staan, laat hulle dink aan die gevaarlike dwaalleer van die Panteïsme (die leer dat alles God is en God word).

Dit is vir ons dus duidelik dat die Apostoliese hulle sonder grond op die voorbeeld van Jerusalem en Korinthe beroep. En hiermee gaan ons dan nou tot ‘n meer stellige bewysvoering oor. Dit kan kort wees, aangesien in ons vorige artikel uitvoerig uiteengesit is wat die doel van die wonders in die H. Skrif is.

Wat daar gesê is, moet nou net op die wonder van die tale van toepassing gemaak word.

Waarom het die Pinksterdag, die geboortedag van die kerk, met die “spreek in ander tale” begin? En waarom het hierdie wonder sy flouer skynsel ook in Korinthe en elders geopenbaar? Die rede lê voor die hand.

Deur die sonde is die taal van die mense verwar. Sedert die toringbou van Babel verstaan hulle mekaar nie meer nie. En dit het so gebly tot vandag toe.

Maar kyk, nou breek daar op die Pinksterdag ‘n oomblik aan dat mense, vergader uit 15 soorte volke, wel die taal van die dissipels verstaan. Hoe dit gebeur het, sal ons nooit volkome kan verklaar nie. Dit bly ‘n wonder. Maar die betekenis van die feit is volkome duidelik.

Die talewonder van die Pinksterdag is ‘n profesie en voorsmaak van die tyd wanneer alle ware gelowiges sal aansit aan die bruilof van die Lam en mekaar sal verstaan. Op Pinkster word die gebrokenheid van die tale vir ‘n oomblik opgehef om vir ons te sê dat daar eenmaal ‘n einde aan die spraakverwarring sal kom. Hierdie tyd sal kom. Daarvoor is die wonder vir ons die pand en bewys.

Maar hierdie tyd is volgens God se bestel nog nie daar nie. Daarom dat God weer die wondergawe van die tale wegneem. Hy doen dit, sodat ons gelowig sou wag op die dag dat ons ‘n taal sal spreek wat alle gesaligdes verstaan.

Hoe ‘n mens die saak ook al wend of draai, dit kom altyd weer neer op wat die kerk van alle eeue na waarheid bely het – ‘n belydenis wat kort en goed onderskeid maak tussen gewone en buitengewone gawes. Hierdie laastes het, na die planting van die kerk en volgens die bestel van die Here, weer van ons af weggegaan.


Volgende keer: Die profesie en die gawe van gesondmaking

Die volledige reeks kan hier gevind word: Totius oor die charismatiese en pinkster leringe


(3) Die wonders

[Sien die inleiding tot die reeks en deel 1 hier.]

In ons (vorige) artikel het ons gesien dat die huis van ons Apostoliese Broeders op sand gebou is. Die fondament is nie goed nie.

Immers, hulle leer aangaande die doop van die Gees is gegrond op die veronderstelling dat die H. Gees nog gedurig uitgestort word. Maar hierdie veronderstelling vind in Gods Woord geen steun nie.

Die H. Gees is eens en vir altyd op die Pinksterdag uitgestort. Daarom dat die tekens wat aan die uitstorting voorafgaan, hulle nooit weer herhaal het nie. Net een maal, naamlik op die groot Pinksterdag, lees ons in die Skrif van hierdie “geweldige rukwind” en van hierdie “verdeelde tonge soos van vuur” (Hand. 2:2, 3).

Alleen die teken wat op die uitstorting gevolg het, tref ons weer aan, naamlik die taalwonder (Hand. 8:10 en 19). En dan ook nog met ‘n aanmerklike verskil, soos in ‘n volgende artikel aangetoon sal word. Die taalwonder veronderstel dus dat die H. Gees aanwesig is en nie meer uitgestort hoef te word nie.

Dit is dan ook opmerklik dat hierdie geweldige wind en hierdie verdeelde tonge in die huis van Cornelius nie weer aangetref word nie. Daar is alleen sprake van ‘n “val” van die H. Gees op almal wat die woord gehoor het. Die H. Gees is dus reeds in die kerk en tree reeds selfwerksaam op. Daarom dat ons van ‘n “aanvullende” uitstorting gespreek het. En dat hierdie één, aanvullende herhaling noodsaaklik was – daarvoor is die bewys in ons vorige artikel gelewer.

Wat origens in die Skrif van ‘n “ontvang” en “kom” van die H. Gees gesê word (Hand. 8:19; 19:6), kan saamgevat word onder die mededeling van die buitengewone gawes – ‘n punt waaroor ons nou gaan handel.

Waar hy van hierdie gawes spreek, sê bro. Lake: “Weet u ook van dergelike openbaringe (soos van Paulus), sulke gemeenskap en gesprekke met God? So nie, soek die doop van die H. Gees wat die eerste Christene ontvang het en hulle kennis en ondervinding sal u s’n wees. Ons word gevra: ‘Waarvandaan kry julle ‘n insig in Gods Woord?’ Ons antwoord: waar Petrus en Paulus hulle ontvang het.”

Verder sê hy: “Ek dank God vir al hierdie heerlike Gawes van die Gees (1 Kor. 12:8) veral vir die gawe van Gesondmaking.” Eindelik verklaar bro. Lake dat die spreek in vreemde tale “die uitwendige bewys is dat die H. Gees besit geneem het van die liggaam van die gelowige”.

Die Apostoliese Broeders maak dus aanspraak op die besit van die buitengewone gawes van die Gees. Geen wonder nie, want

(1) as mens jou “Apostolies” noem en die hele apostoliese kerk weer in die lewe wil roep;

(2) as mens jou insake die inspirasie of goddelike ingewing met Petrus en Paulus gelykstel;

(3) as mens jou beroem op ‘n nuwe “uitstorting” van die Gees –

geen wonder, sê ons, dat jy dan ook aanspraak gaan maak op die wondergawes van die eerste kerk nie. Wie eenmaal die verkeerde pad gekies het, dwaal al verder weg van die regte spoor.

Om nou vir die leser ‘n duidelike begrip van die buitengewone Geestesgawes te gee, sal ons nie met die bespreking van ‘n paar los tekste of plekke uit die H. Skrif begin nie. Nee, ons moet lewe “van elke woord wat deur die mond van God uitgaan” (Matt. 4:4). Daarom moet eers die vraag gestel word:

Wat leer Gods Woord ons aangaande die wonder?

Daaruit sal opnuut blyk hoe die Apostoliese afgewyk het.

Die Skrif leer ons dat die sonde twee dinge gedoen het: ten eerste het dit die mens inwendig, d.i. na sy siel, geheel en al verderwe; ten tweede het dit uitwendig die mens se liggaam en die wêreld waarin hy leef, in die grootste ellende gedompel.

Om die mens nou uit sy sonde en ellende te verlos is daar twee wonders nodig: die een wonder is geestelik en vind plaas as die mens se siel uit sy dooie toestand deur die wedergeboorte lewend gemaak word. Die tweede wonder vertoef egter nog in sy heerlikheid en is stoflik na sy aard. Dit gebeur wanneer die liggaam van die gelowige uit die diensbaarheid van die verderwing vrygemaak word en wanneer hemel en aarde geheel en al vernuut word.

Nou is daardie geestelike wonder, naamlik die wedergeboorte van die sondaar, in sy wese onsigbaar. Daarom dat die vraag gestel kan word: Is dit nou genoeg? Daarop antwoord God dat Hy ter wille van die swakheid van ons geloof aan ons ook die stoflike wonder gee, met ander woorde Hy maak nie alleen die siel lewend nie, maar Hy gee ons ook die bewys en teken dat Hy magtig is om ons liggame op te wek en die aarde te vernuut – die stoflike wonder, dus, wat selfs uitsluitend deur ons met die naam “wonder” betitel is.

Nou is daardie stoflike wonder uiteraard nie reël nie maar hoë uitsondering. Dit is slegs bewys, teken en profesie van ‘n beter toekoms. En dit is nou die punt waar die Apostoliese verkeerd gaan.

Om duideliker te praat gee ons enkele voorbeelde. Jesus het die mag gehad om dooies op te wek. Was dit nou sy doel om alle dooies in die Joodse land lewend te maak? Nee tog, want dan was sy koms ‘n mislukking.

Tydens Jesus se omwandeling op aarde het die mense net soos nou gesterf en is begrawe.

Wat dan? Jesus het sover ons weet, drie dooies opgewek, en dit is vir ons genoeg. Daardeur sê Hy dit so duidelik vir ons: “Ek het die mag om ook julle liggame lewend te maak – glo in My.”

‘n Ander voorbeeld. Jesus kon siekes genees. Wil dit nou sê dat Hy alle siekes van sy tyd en in die land van Israel genees het? Ver daarvandaan. Hy het ons slegs die onfeilbare voorsmaak gegee van die tyd waarin niemand meer sal sê: Ek is siek nie.

So sou die voorbeelde vermenigvuldig kon word. Maar hierdie twee is voldoende om te laat verstaan dat die wondermag van Jesus en die apostels nie bedoel was om as reël aangewend te word nie. Die openbaring daarvan was die bewys en die voorspelling van die eeu van die heerlikheid, wanneer die ellende van die aarde en van die mens weggeneem sal wees. Maar hierdie tyd het nog nie aangebreek nie.

Daarom het dit geen sin nie wanneer bro. Lake triomfantlik vra: “Kan u êrens in Gods Woord vind dat die gawes van die Gees van die kerk van Christus teruggetrek is?” (Wat hy uit Rom. 11:29 aanhaal, sien op Israel se herstel en, blykens die leer van die Skrif, op die gewone genadegawes, wat die teenswoordige bedéling raak. Daarvoor lewer ons nou die bewys.)

Ons antwoord op bro. Lake se vraag doodeenvoudig dat dit uit die raad van God en uit die aard van die saak volg dat die buitengewone gawes opgehou het om te bestaan.

Immers, dit was nie God se plan om nou reeds alle dooies op te wek en nou reeds alle siekes te genees nie. Dit sou ‘n vooruitloop wees van wat sy Woord vir ons sê. Eers aan die einde kom daar ‘n nuwe hemel en ‘n nuwe aarde. Eers dan word alle trane afgevee; eers dan sal die dood nie meer wees nie; want eers dan het die eerste dinge verbygegaan. Eers dan word ons van die ellende verlos (Openb. 21).

Wie dus nou reeds die wondermag algemeen in werking sien, gaan teen die deur God gestelde orde in en gryp na ‘n toestand wat eers hiernamaals sal kom.

In verband hiermee kan gevra word: Waarom het God juis in die eerste kerk hierdie buitengewone gawes geopenbaar? Ons antwoord is: Die kerk moes in ‘n wêreld wat teen God vyandig is, geplant word, in ‘n wêreld van ongelowige Jode en heidene.

En nou weet ons wel dat die ongelowige ook aan daardie wonderteken niks het nie. Die natuurlike mens kan die heerlikheid van God nou maar eenmaal nie sien nie. Nietemin het die wonders kragtig meegewerk om vir die kerk ‘n plek vir die holte van sy voet op aarde te verseker. In ‘n wêreld vol ellende was die openbaring van ‘n stukkie heerlikheid die middel om aan die kerk ‘n blywende plek te verseker. Die gelowige is versterk, en die ongelowige het verbaas gestaan!

“Maar,” sê dr. Bavinck, “die wondermag het opgehou toe die Christendom gevestig is en die kerk die voorwerp is waarin God die wonders van sy genade verheerlik. Die geestelike wonders (van wedergeboorte ens.) is dit waarin God tans sy mag en sy heerlikheid openbaar” (Dogm. I, bl. 353).

‘n Kind kan dus verstaan waarom die wonders moes ophou. Die fondament van die kerk moes gelê word, maar as die fondament klaar is, dan hou dit op. ‘n Fondament wat deurentyd hoër word, is nie meer ‘n fondament nie. As die hele huis fondament is, waar is die muur en die dak dan? . . .

As die Apostoliese dus vir ons ‘n teks vra (want hulle leef by los tekste); dan antwoord ons dat die hele Godsopenbaring ons leer dat die wonders nie gekom het om te bly nie. Die praktyk van die godsaligheid is nou die ingaan deur baie verdrukking en moeite in die koninkryk van God. Eers op die nuwe aarde sal die wonder nie meer weggaan nie. Onnatuurlik sal dit dan wees om siek te word of dood te gaan. Maar hierdie tyd wag nog totdat die raad van God deur die kerk uitgedien is.

As die Apostoliese ons ‘n teks vra, dan kom ons met ‘n teenvraag, naamlik:

“Gee vir ons ‘n teks waarin geleer word dat die wonders wel sal bly.”

Terwyl hulle na hierdie teks soek, verwys ons hulle na 1 Kor. 12:31. Daar skryf die apostel (en dit terwyl die buitengewone gawes nog bestaan): “Beywer julle met die oog op die beste gawes; en ek wys julle ‘n nog uitnemender weg.” Kyk 1 Kor. 14:5, waar staan dat die profesie beter is as om in vreemde tale te spreek. En wat is nog beter, nog uitnemender as die profesie? Die Liefde (i Kor. 13). Daarmee het Paulus toe reeds, heeltemal in ooreenstemming met die hele Skrifopenbaring, die swaartepunt verlê van die buitengewone gawes na die gereelde en gewone werksaamheid en dienende liefde. Waarom? Omdat daarsonder die ander gawes waardeloos is (1 Kor. 13:2) en omdat dit nimmermeer vergaan nie (vs. 8); dit alleen bly (saam met geloof en hoop) èn nou èn in die dag van die ewigheid (vs. 13).

Hierdie orde van Paulus word deur die Apostoliese heeltemal omgekeer. Hulle verlê, lynreg teen die gebod van die apostel in, die swaarte­punt uit die gewone in die buitengewone. Vir hulle is hoofsaak die spreek in tale en die bewerking van wonderdadige genesinge.

So maak hulle die gebod van die apostel kragteloos – hulle, hierdie Apostoliese!

Volgende keer: Wonders van die tal

Die volledige reeks kan hier gevind word: Totius oor die charismatiese en pinkster leringe



(2) Die wonder van die uitstorting van die Gees

Daar kan dus geen twyfel bestaan dat die Apostoliese en aanverwante sektes in die waan lewe dat hulle weer Pinksterfees vier en metterdaad die Pinksterwonders werk nie. Hiermee het ons dan by die punt gekom waar die Apostoliese die vastheid van die Heilige Skrif verlaat en aan die leer van die hele Christelike kerk vaarwel sê.” – Totius

[Sien die inleiding tot die reeks en deel 1 hier.]

In ons (vorige) artikel het ons gesien dat daar tussen drie soorte doop onderskei moet word:

(1) die doop van Johannes, (2) die Christelike doop en (3) die doop van die Gees.

Van hierdie laaste soort (nl. die doop van die Gees) het ons beweer dat dit in oordragtelike of figuurlike sin verstaan moet word. So spreek ons ook van ‘n wetenskap wat gedoop is, dit is wat heeltemal onder die beheersing van die Christelike beginsel staan. So het Jesus ook in figuurlike sin van sy lydensdoop gespreek: “Ek het ‘n doop om mee gedoop te word, en hoe benoud word Ek totdat dit volbring is” (Luk. 12:50).

Verder het ons beweer dat die doop van die Gees, wat op die Pinksterdag plaasgevind het, nie vir alle tye en alle persone, as individue geneem, bestem was nie.

Bro. Lake en die Apostoliese leer egter die teendeel. Bro. Lake sê o.m.: “Die Apostoliese Geloofsending staan die ontvang van die Heilige Gees deur persoonlike doop in Hom voor.”

Hierdie bewering wil hy bewys deur hom op dié plekke in die Handelinge te beroep waar buitengewone gebeurtenisse vir ons verhaal word. Onder andere verwys hy na wat op die Pinksterdag plaasgevind het, en na wat met Cornelius gebeur het. Sonder om enige onderskeid te maak tussen toe en nou word hierdie voorbeelde vir ons ter navolging voorgehou. Ja, selfs die uitwendige tekens van die eerste tyd moet nou nog gesien word. Daarom dat bro. Lake sê: “Die spreek in vreemde tale is die uitwendige bewys dat die Heilige Gees besit geneem het van die liggaam van die gelowige.”

Vir elkeen wat kan lees, is dit dus duidelik dat die Apostoliese niks minder as dit beweer nie: die Heilige Gees moet vandag nog uitgestort word, en dit moet wees net soos in die dae van die apostels.

Die “Manifes” van die Apostoliese Broeders van Johannesburg bring ons hieromtrent nog verder op hoogte. In Gods latter rain, no. 1 lees ons dit: “Wie is ons? Ons is bekend as die Apostoliese Geloofsen­ding van Johannesburg, wat opgeneem is in die groot wêreldwye Herlewing van die H. Gees wat sy beweegkrag (impetus) ontvang het uit die werk van die Azuzastraat sending, Los Angeles, Kalifornië, waar die H. Gees gedurende die afgelope 18 maande op die gelowiges uitgestort is en wat reeds oor die hele wêreld bekend is.”

In dieselfde trant spreek die tydskrif De laatste dagen, orgaan van die Pinkstersending­beweging. Daar lees ons: “Is dit moontlik dat u nog nie van die wonderlike Pinksterwerk gehoor het wat daar nou reeds jare lank in die wêreld aan die gang is nie? … In elke land gebeur dieselfde dinge, dieselfde tekens word bespeur, naamlik dat mans en vrouens glo en salig word, gedoop word, vervul met die Heilige Gees, spreek in vreemde tale, met die uitlegging van die tale, gesigte van die wederkoms van die Here vir sy gelowiges en van Jesus aan die Kruis, en baie ander gesigte, wonderlike genesings of van krankes na oplegging van die hande of salwing met olie met die gebede van gelowiges (Mark. 16:17-20; Matt. 10:1; Jak. 5:14-16)”.

In hierdie tydskrif dus al weer dieselfde: (1) Pinksterwerk en (2) wondergawes soos die van die eerste Christelike kerk.

Die skrywer van die betrokke artikel kom eindelik met hierdie oproep: “Bid dat u gedoop mag word met die Heilige Gees, soos die dissipels gedoop is op die dag van Pinkster.”

Christus, Licht en Waarheid (‘n tydskrif wat op Kroonstad uitgegee word) sê: “Of is u van diegene wat sê en glo dat die H. Gees net op die dag van Pinkster uitgestort is en daarna nie weer nie. Lees Hand. 10:46. Ons glo en ons het dit ondervind dat die Here nog sy H. Gees uitstort” (I. 7).

Daar kan dus geen twyfel bestaan dat die Apostoliese en aanverwante sektes in die waan lewe dat hulle weer Pinksterfees vier en metterdaad die Pinksterwonders werk nie.

Hiermee het ons dan by die punt gekom waar die Apostoliese die vastheid van die H. Skrif verlaat en aan die leer van die hele Christelike kerk vaarwel sê.

Immers, die Skrif leer ons duidelik dat die uitstorting van die H. Gees die derde groot daad van God na die skepping en die vleeswording is. Nou is dit opmerklik dat die Apostoliese wel ‘n herhaling van die Pinksterwonder veronderstel maar dit nie waag om van ‘n tweede skepping en tweede vleeswording te spreek nie!

Dit is ‘n in-die-oog-lopende inkonsekwensie waarvoor hulle hulle tevergeefs op die Skrif beroep.

Jesus het duidelik belowe dat die Vader aan ons ‘n ander Trooster sal gee “om by ons te bly tot in ewigheid” (Joh. 14:16). Die H. Gees hoef dus nie wéér deur ‘n nuwe uitstorting te kom nie. Hy is in die gemeente; Hy woon daarin as sy woonplek (Ef. 2:22). Hy verlaat die gemeente nooit nie maar bly by hom tot die laaste dae van hierdie teenswoordige wêreld (Openb. 22:17). Het so min as die Seun weer gebore word om weer aan die kruis te hang, net so min word die H. Gees, wat gekom het, weer uitgestort. Daarom dat Paulus hierdie twee gebeurtenisse langs mekaar stel en in dieselfde tydvorm van al twee spreek. In Gal. 4:4 sê hy: “God het sy Seun uitgestuur”, en in vs. 6: “God het die Gees van sy Seun uitgestuur.”

Op die Apostoliese rus dus die taak om te bewys dat God êrens in die Skrif ‘n tweede uitstorting beloof het of ‘n gebed gegee het om vir ‘n tweede uitstorting te bid. So lank as hulle dit nie kan doen nie, hou ons vol om met die kerk van alle eeue te bely dat die Gees wat gekom het, nie meer kan kom nie. Ons gaan selfs verder en verklaar dat om te bid vir ‘n nuwe koms niks anders as ‘n loëning van die Pinksterwonder is nie.

Maar, sê die leser, die Apostoliese beroep hulle op Hand. 10:44-47, waar staan: “die Heilige Gees het op almal geval wat die woord gehoor het” (nl. in die huis van Cornelius). Waaraan dit toegevoeg word: “En die gelowiges uit die besnydenis was verbaas dat die gawe van die Heilige Gees ook op die heidene uitgestort is.”

Ongetwyfeld het die Apostoliese hier ‘n “letter”, maar dit ontval hulle geheel en al wanneer ons die Skrif met die Skrif verklaar.

Wat was die geval? Op die Pinksterdag sou die H. Gees uit die Hoof (Christus) in die liggaam (die gemeente) uitgestort word. Nou was op die Pinksterdag egter nog slegs die kerk uit die Jode aanwesig. Daarin het dan ook op dié dag die Gees kom woon. Daaroor bestaan geen verskil van gevoele nie.

Die kerk uit die heidene het egter nog getoef. Toe hierdie kerk egter in die huis van Cornelius openbaar geword het, het die H. Gees ook daarop geval.

Waarom moes dit gebeur? Eenvoudig omdat die Joodse Christene sonder hierdie gebeurtenis die kerk van die heidene nie as sodanig sou erken het nie. Dit blyk duidelik uit Hand. 15:8 – ‘n plek waarop in hierdie verband nie genoeg gelet is nie. Daar verklaar Petrus, toe daar groot woordewisseling in die Jerusalemse vergadering plaasgevind het: “God wat die harte ken, het vir hulle (nl. die heidene) getuienis gegee deur aan hulle die Heilige Gees te skenk net soos aan ons.”

Volkome duidelik is dit vir ons waarom die kerk van die heidene, naas die Israelitiese deel die Gees op wonderdadige wyse moes ontvang. Dat dit só gebeur het, verbaas ons dus glad nie.

Aan die oorspronklike uitstorting op die Pinksterdag moes hierdie aanvullende uitstorting noodwendig toegevoeg word. Daar moes eenheid kom, en die hele liggaam van Christus moes met die H. Gees gedrenk word.

Ons spreek van ‘n “aanvullende” uitstorting, omdat daar by alle ooreenkoms ook ‘n effense verskil bestaan tussen die koms van die Gees op die Pinksterdag en sy koms in die huis van Cornelius.

Hierop moet gelet word om in te sien hoe swak die saak van die Apostoliese staan.

(1) In Jerusalem is die H. Gees uitgestort deur die Vader (Hand. 2:17). In Cesarea val die H. Gees egter self op die vergaderdes. Die Gees tree dus hier reeds werksaam op. (2) In Jerusalem is die Gees self uitgestort; in Cesarea is egter sprake van die gawe van die Gees.

Hierdie twee punte van verskil gee ons die reg om van ‘n aanvullende uitstorting te spreek. Maar daarmee het God dan ook alles gedoen wat nodig was. Wel word ook in Hand. 8 gespreek van ‘n ontvang van die H. Gees deur die gelowiges in Samaria, maar ons het reeds in die vorige artikel aangewys dat dit verstaan moet word van die wondergawes van die Gees (waaronder die spreek met vreemde tale). Immers, die gelowiges daar het reeds die geloof tot saligheid ontvang, want hulle was in die naam van Jesus gedoop (vs. 16). Dit kon sonder voorafgaande werking van die Gees nie gebeur nie (i Kor. 12:3).

Ook wat aangaande die Johannesdissipels in Hand. 19 gesê word, dui op hierdie wondergawes en kan nooit diens doen om ‘n tweede of herhaalde uitstorting van die H. Gees te bewys nie.

Oor die wondergawes spreek ons in ons volgende artikels. Nou moes alleen blyk dat die Skrif ons nie grond gee om van ‘n tweede of herhaal­de uitstorting van die Gees te praat nie. Wat onder ons gebeur, mag nooit op een lyn gestel word met die wonderbare gebeurtenisse van die Pinksterdag nie. Toe het die Kerk eens en vir altyd sy doop van die Gees ontvang. Alle wedergeboorte en bekering kom nou voort uit die gawe van die Gees, wat op die Pinksterdag aan die kerk geskenk is.

Hiermee verval reeds die leer van die “Apostoliese” aangaande die Geestesdoop. Die fondament is nie goed nie. Daarom moet die hele huis val. Dit sal blyk wanneer die wondergawes netnou bespreek word.

Volgende keer: Die wonders

Die volledige reeks kan hier gevind word: Totius oor die charismatiese en pinkster leringe


(1) Die doop van Johannes, die Christelike doop en die doop van die Gees

Met die ‘charismatiese herlewing’ pogings wat die Angus Buchan beweging nou weer op die voorgrond geplaas het, is dit goed vir gereformeerde gelowiges om opnuut te ondersoek wat ons glo volgens die Skrif, veral oor die plek en rol van die Heilige Gees, die doop van die Gees, wonderwerke, gesondheidswonders, praat in tale, ens.

Gereformeerdes is baiemaal onkundig daaroor, terwyl dwalinge oor hierdie sake al baiemaal deur ons gereformeerde voorvaders vanuit die Skrif weerlê is.

In aansluiting by wat ek in ‘n vorige skrywe reeds aanbeveel het om te lees (Bronne oor die charismatiese groepe), wil ek ook Totius se artikels oor hierdie onderwerpe aan u bekendstel.

Hy het reeds in 1918 ‘n reeks geskryf onder die titel “Die Doop van die Gees: ‘n Bestryding van die leerstellings van die Apostoliese Geloofsending” (Versamelde Werke, deel 6, 1977-uitgawe, bl. 328-353)

In die reeks spreek hy die volgende sake aan:

  • Die doop van Johannes, die Christelike doop en die doop van die Gees
  • Die wonder van die uitstorting van die Gees
  • Wonderwerke
  • Wonder van die tale
  • Profesie en die gawe van gesondmaking

In die komende dae gaan ek hierdie onderskeie onderwerpe hier plaas. Ons begin met die doopkwessie.


‘n Bestryding van die leerstellings van die “Apostoliese Geloofsending”. A. H. Koomans Beperk, Potchefstroom. 1918.

[Hierdie geskrif het oorspronklik as ‘n reeks artikels in Het Kerkblad van 1 Maart, 1 en 15 April, 1 en 15 Mei en 1 Junie 1918 verskyn, waarna dit, saam met ‘n verhandeling van dr. S. O. Los oor “De Christelike doop” en met ‘n voorwoord deur (toe) ds. J. A. du Plessis, as ‘n brosjure verskyn, waarvoor die oorspronklike setsel van die Kerkblad gebruik is. Die feit dat dit oorspronklik ‘n artikelreeks was, verklaar die baie verwysings en herhalings. Die stuk is deur ons uit Nederlands vertaal.]

Die standpunt van bro. Lake

‘n Traktaatjie, getiteld De doop des Heiligen Geestes, is deur ‘n leser van die Kerkblad aan ons gestuur. In ‘n begeleidende skrywe sê die broeder: “Ingesluit stuur ek u ‘n toespraak gehou deur een van die leiers van die Wederdopers, om sodoende die vernaamste punte waarmee hulle so baie lede van die Protestantse kerke verlei, onder u aandag te bring.

“Baie beleef versoek ek u om daarteen ‘n uitgebreide artikel te skryf wat op al die besonderhede ingaan.

“Vernaamlik die sterk punt wat hulle aangevoer het waarom die werk van die ‘Heilige Gees’ nie meer in die kerk so sigbaar is soos in die apostoliese tyd nie. ‘n Bewys wat hulle neem om te beweer dat die Protestantse kerke vals is, en hierdie sekte neem daagliks toe.”

Die toegesonde traktaatjie word omskryf as “‘n toespraak van bro. Lake oor die Doop van die Heilige Gees”. Daarvan gee ons hieronder ‘n uittreksel ten einde eers aan ons lesers voor te lê wat bro. Lake nou eintlik leer. Die Apostoliese het (ten minste so ver aan ons bekend) geen duidelik geformuleerde belydenis nie. Op die agterkant van genoemde traktaatjie word slegs sewe punte heel kort aangegee. Ons moet dus by ‘n enigsins uitvoerige beoordeling op die gevoelens van enkele persone afgaan – iets wat ons taak nie makliker maak nie.

Hierin onderskei die Gereformeerde Kerk hom al dadelik van hierdie rigting. Die Geref. Kerk het sy belydenis. Elkeen kan dit lees en sien wat hy voorstaan en wat hy bely. By die “Apostoliese” moet ons egter soek en tas. Betreffende die “Doop van die Gees”, byvoorbeeld, word ons taamlik sleg ingelig, sodat ons nie alleen moet let op wat gesê word nie, maar ook op wat voortvloei uit wat gesê is. Selfs mag wat verswyg word, ons aandag nie ontgaan nie.

Wat hier onder volg, is dan ‘n verkorting van die gepubliseerde toespraak van bro. Lake. Omdat die traktaatjie egter deur die “Aposto­liese Geloofsending” gepubliseer en versprei is, moet ons aanneem dat dit ‘n min of meer amptelike karakter dra. Die leser moet asseblief daarop let dat dit bro. Lake is wat nou spreek, d.w.s. dit is sy eie woorde, in sitaat (net verkort) weergegee. Hierdie keer volstaan ons daarmee. Aan die einde volg slegs enkele hoofpunte, waarin o.i. die geskil saamgetrek is. Bro. Lake het die gevoele van die “Apostoliese” soos volg kenbaar gemaak.

“Die Openbaring bereik sy toppunt onder die Christelike Bedéling. God in die mens! Want die Doop van die Heilige Gees is die werklike inkom van die Derde Persoon van die Drie-eenheid om in die mens te woon.

“Soos die Christelike Bedéling al die ander oortref en in die skadu stel, so moet die ware Christen al die ander oortref. Hy moet nie net vergewe word nie, maar deur Christus se bloed van die sondige aard verlos word en van die bose neiging wat hom laat oortree. Hierdie reiniging van die ‘aangebore sonde’ bestaan in die proefondervindelike wegneem van uit ons boesem van die begeerte tot sonde. Alle gemeenskap met die sonde is verbreek. Hierdie inwendige reiniging wat Johannes en Jesus van die dissipels geëis het voordat hulle iemand wou doop, is ook die noodwendige voorbereiding tot die Doop van die Heilige Gees. Christus het ons verlos van die vloek van die wet, terwyl Hy vir ons ‘n vloek geword het. Ons moet deur die bloed van Christus berei word tot ‘n woonplek van God. Efesiërs 2:22.

“Die persoonlike kom van die Heilige Gees tot die menslike bewussyn is die toppunt van God se openbaring in die geskiedenis! Sy koms was net so sigbaar en kenbaar as Christus se koms. Lukas 2:9-13. Net so is die koms van die Gees aangedui deur ‘die gedaante van ‘n duif, Lukas 3:22 en ‘uit die hemel ‘n geluid soos van ‘n geweldige rukwind’ en deur ‘verdeelde tonge soos van vuur’. Hand. 2:2, 3.

“Die uitstorting van die Gees behoort nie net tot die Bedéling nie, maar die ontvang van Hom in die hart moet wees ‘n persoonlike ondervinding van elke Christen wat ‘gewag’ het om toegerus te word met krag uit die hoogte. Die eerste Pinkster ondervinding word gegee in Hand. 2. ‘En hulle is almal vervul met die Heilige Gees en het begin spreek met “ander tale” soos die Gees aan hulle gegee het om uit te spreek.’ Die Heilige Gees spreek deur ons. (Hier het die Gees deur bro. Lake in ‘n vreemde taal gespreek. 1 Kor. 14:2. Die mense is gevra om ‘n oomblik in stil gebed te wag op die uitlegging van die besprokene [gesprokene?] wat daarop gevolg en soos volg gelui het: ‘Christus is die vleklose neerdaling van God in die Mens en die Sondelose opklimming van die Mens in God en die Heilige Gees is die bewerker daarvan.’)

“Ons neem die tiende hoofstuk van die Handelinge van die Apostels. Cornelius sien ‘n gesig. Twee van sy huisbediendes en ‘n vroom soldaat word na Joppe gestuur vir Petrus. Petrus het op die dak geklim om te bid. Oor hom val ‘n verrukking van sinne. Hy sien ‘n gesig. Stel u net voor die grote Petrus in ‘n verrukking van sinne. As ek op die oomblik in ‘n verrukking van sinne sou val, hierdie gehoor sou ongetwyfeld beweer dat dit ‘n floute was. Terwyl Petrus oor die gesig nagedink het, het hy ‘n boodskap deur die Gees ontvang.

“Petrus het die drie na Cesarea vergesel. Hy het die Evangelie verkondig. Die hele geselskap is in die Heilige Gees gedoop, ‘en die gelowiges wat uit die besnydenis was, was verbaas dat die gawe van die heilige Gees ook op die heidene uitgestort is’, vers. 45. Hoe het hulle geweet dat hulle in die Heilige Gees gedoop is?

“‘Want hulle het gehoor hoe hulle met vreemde tale spreek en God groot maak’, vers 46. Hierdie heerlike Heilige Gees diens het geëindig in ‘n waterdoop van hulle wat al reeds gedoop was in die Heilige Gees.

“In die negende, twee en twintigste en ses en twintigste hoofstukke van die Handelinge lees ons ‘n verslag van die bekering van Paulus. Ten einde die volle krag van hierdie gebeurtenis te verstaan, moet ons ontdek waar hy sy kennis van die Evangelie verkry het. Is dit aan hom meegedeel deur die ander Apostels? Nee, dit is aan hom geopenbaar in gesigte en verrukking van sinne. Hy het sy kennis onmiddellik van die verheerlikte Christus self ontvang.

“In Hand. 22:12, deel Paulus mee hoe Ananias hom besoek het. Hoe het Ananias geweet dat Paulus daar was? Hierdie raaisel word opgelos in Hand. 9:10,19. En nou deel die Heer aan Ananias mee wat Paulus gesien het. ‘En het in ‘n gesig gesien dat ‘n man met die naam Ananias ingekom en hom die hand opgelê het, sodat hy weer kon sien.’ Hand. 9:12. In die volgende vers spreek Ananias met die Heer. Weet u ook van dergelike openbaringe, sulke gemeenskap en gesprekke met God? So nie, soek die doop van die Heilige Gees, wat die eerste Christene. ontvang het en hulle kennis en ondervinding sal u s’n wees. Ons word gevra: Waarvandaan kry julle ‘n insig in Gods Woord? Ons antwoord: waar Petrus en Paulus dit ontvang het, van God deur die Heilige Gees. Ananias het gegaan soos die Heer hom gebied het en het Paulus gevind. Hy het die hande op hom gelê en Paulus het gesien en is gedoop in die water en deur die Heilige Gees en het in vreemde tale gespreek ‘meer as julle almal’. 1 Kor. 14:18.

“Wat is ‘n verrukking van sinne? Hand. 22:17, 18. Daar heers die gees oor verstand en liggaam, en die persoon is vir ‘n rukkie onder die beheersing van die gees. Ons onkunde omtrent geestelike openbaringe is so groot dat selfs godsdiens leraars sulke ondervindinge en toestande aan die duiwel toegeskryf het. Laat ons nou bietjie ondersoek wat die toestand en omstandighede was waarin Paulus verkeer het toe hy sy opdrag tot die Evangelie bediening gekry het. Kyk Hd. 26:16-18. Paulus het sy opdrag tot die Prediking van die Evangelie ontvang toe hy op sy aangesig gelê het langs die pad na Damaskus, toe hy die aanskouer was van die mag en heerlikheid van Christus in die skynende lig. As ons nou iemand sou sien lê langs die pad en met iemand ‘onsigbaar’ spreek, ons sou in ons onkunde haastig stuur vir die ambulans of polisie. Hier het Paulus egter sy aanstelling as ‘n prediker en Apostel tot die Heidene ontvang. Hand. 26:18, 19.

“Hieruit kan ons enigsins verstaan die werking van God in hulle wat onder die mag van die Heilige Gees kom. En nou, geliefdes, is die Heilige Gees in die kerk vandag? Sekerlik, maar sê u, ons sien hom nie so werksaam nie. Waarom? Omdat u sê hierdie dinge behoort tot die Apostoliese dae. Kan u êrens in Gods Woord vind dat die gawes van die Gees van die kerk van Christus teruggetrek is? Daar staan geen skriftuurplek om dit te bewys nie, maar ons lees wel: ‘Die genadegawes en die roeping van God is onberoulik.’ Rom. 11:29. Ek het in verskil­lende lande gepreek, en met een uitsondering, was daar geen leraar wat my die nege Gawes van die Gees kon opnoem, wat in 1 Kor. 12:8, vermeld word nie. Die nege Gawes van die Gees is: (1) Wysheid; (2) Kennis; (3) Geloof; (4) Gawes van Gesond makinge; (5) Werkinge van die kragte; (6) Profesie; (7) Onderskeiding van die Geeste; (8) Verskillende tale; (9) Uitlegging van die tale. Ek dank God vir al hierdie heerlike Gawes van die Gees veral vir die gawe van Gesondmaking. Mag ons almal Christus leer ken nie net as ons Verlosser nie, maar ook as ons Heiligmaker en Heelmeester.

“Geliefdes, ons sien hoe die Heilige Gees na die Gemeente gekom het op die Pinksterdag en dat dié gawes nog gevind word, hulle bestaan vandag nog, maar deur gebrek aan geloof ontvang en beoefen ons hulle nie. Die Apostoliese Geloof Sending staan die ontvang van die Heilige Gees deur ‘n persoonlike Doop in Hom voor, en ‘n ‘toegerus word’ met krag. Ons word gevra: ‘maar wat is vreemde tale?’ Die spreek in vreemde tale is die uitwendige bewys dat die Heilige Gees besit geneem het van die liggaam van die gelowige.

“Volgens Hand. 2:4 het honderd en twintig in vreemde tale gespreek. In Hand. 19:1-7, het Paulus twaalf manne in Efese gevind wat in die doop van Johannes gedoop was. Hy het hulle weer gedoop in die naam van die Here Jesus en toe Paulus hulle die hande opgelê het het die Heilige Gees op hulle gekom en hulle het in vreemde tale gespreek en geprofeteer.

“So dan, die vreemde tale is tot ‘n teken, nie vir diegene wat glo nie, maar vir die ongelowige.” 1 Kor. 14:22.”

Tot sover bro. Lake se uiteensetting.

In ons volgende stukke hoop ons om met die bespreking van die doop van die Gees voort te gaan en sal dan probeer om bostaande te ontwar en op die volgende vraagpunte te let:

  1. Wat is die doop van die Gees en wat is die Christelike Doop?
  2. Is daar slegs een uitstorting van die H. Gees, of word die Gees gedurig, tot vandag toe, uitgestort?
  3. Hoe moet ons die buitengewone gawes en ampte van die eerste Christelike kerk verstaan?

Die doop van Johannes, die Christelike doop en die doop van die Gees

In ons eerste artikel was bro. Lake aan die woord om vir ons te sê wat die “Apostoliese Geloofsending” onder die doop van die Gees ver­staan. Verskillende punte is toe deur hom genoem. Om hulle grondig te kan ondersoek en aan Gods Woord te toets moet eers geantwoord word op die vraag: Wat is die doop van die gees en (in verband daarmee) wat is die Christelike doop?

Die “Apostoliese Geloofsending” leer dat die doop van die Gees met die daarby behorende wondertekens die deel moet wees van elke gelowige afsonderlik, ook in ons tyd.

Bro. Lake sê: “Die uitstorting van die Gees behoort nie net tot die Bedéling nie, maar die ontvang van Hom in die hart moet wees ‘n persoonlike, bewuste ondervinding van elke Christen wat ‘gewag’ het om toegerus te word met krag uit die hoogte.” En weer: “Weet u ook van dergelike openbaringe (soos met Paulus gebeur het), sulke gemeenskap en gesprekke met God? So nie, soek die doop van die Heilige Gees, wat die eerste Christene ontvang het en hulle kennis en onder­vinding sal u s’n wees.”

Eindelik sê bro. Lake: “Die Apostoliese Geloofsending staan die ontvang van die Heilige Gees deur ‘n persoonlike Doop in Hom voor en ‘n toegerus word met krag. Die spreek in vreemde tale is die uitwendige bewys dat die Heilige Gees besit geneem het van die liggaam van die gelowige.” Telkens word dan deur bro. Lake verwys na wat gebeur het met die gelowiges op die Pinksterdag, met Cornelius, met Paulus en met die twaalf manne in Efese.

Wat is nou volgens die Skrif die doop van die Gees?

In Matt. 3:11 sê Johannes die Doper: “Ek doop julle wel met water tot bekering; maar Hy wat na my kom, is sterker as ek, wie se skoene ek nie waardig is om aan te dra nie. Hy sal julle doop met die Heilige Gees en met vuur” (kyk ook Mark. 1:8 en Luk. 3:16).

Vanself doen hierdie ander vraag hom hier voor: Wat is die doop van Johannes?

Laat ons dit nou eers ondersoek.

In die Ou Testament tref ons as teken van die verbond die besnydenis aan. Dit was ‘n seël van twee weldade: (1) die geregtigheid van die geloof of vergewing van die sondes (Rom. 4: n) en (2) die besnydenis van die hart of die wedergeboorte (Deut. 10:16; 30:6; Rom. 2:28, 29; Kol. 2:11). Toe die Jode nou deur hulle werke die saligheid wou verdien, het hulle ondanks hulle uitwendige besnydenis doemwaardig voor God geword (Rom. 3:21).

Om dit aan die volk duidelik voor te stel, het God aan Johannes bevel gegee om met water te doop. Die doop van Johannes was dus ‘n goddelike instelling. ‘n “Woord van God” het tot Johannes gekom (Luk. 3:2, 3); hy was “gestuur” om te doop (Joh. 1:33); sy doop was nie uit die mense nie maar uit die hemel (Matt. 21:25). Hierop moet ons let, om die doop van Johannes nie tot iets minderwaardigs te verlaag nie. Bro. Lake verklaar Hand. 19:1-7 eenvoudig asof die “doop van Johannes” ‘n herdoop deur die H. Gees geverg het, sonder om hierdie plek nader te ondersoek of die betekenis van Johannes se doop nader in die lig te stel.

Ook die manne van die Pinkstersending (‘n aanverwante sekte, wat ook in ons land bekend is) spreek in dieselfde trant. Om die nie-geldigheid van die kinderdoop te bewys beroep ‘n skrywer in hulle tydskrif die Laatste dagen hom op dieselfde geval. Hy sê: “‘n Doop wat aan glo voorafgaan, geld nie … Hierdie doop (van Johannes) het hulle geloof in Jesus voorafgegaan. Eers daarna het hulle geglo, en daarom was hulle doop nie van krag nie en het Paulus hulle gedoop.”

Hy sê verder: “Hulle doop (nl. van die 12 manne in Efese) was voordat hulle geglo het. Daarom het Paulus hulle weer gedoop. . . . Al was die doop van Johannes uit die hemel, en al was Jesus self in dié doop gedoop, tog was so ‘n doop ongeldig waar dit die glo in Jesus betref.” Tot sover die skrywer in die Laatste dagen (I, no. 1, bl. 23).

Op Hand. 19:1-7 kom ons netnou terug.

Ons wil nou net in die lig stel dat die doop van Johannes ‘n goddelike instelling was, sodat daar by alle graadverskil tog ‘n wesenlike gelykheid bestaan het tussen die Johanneïese en die Christelike doop. Hierdie uiteensetting is nodig om te laat sien hoe ook hierdie sektes, wat hulle by voorkeur op los tekste van die Skrif beroep, nie ‘n oog het vir die groot gang van die openbaring en die ooreenstemming van die Skrifte nie.

Die doop van Johannes was in die eerste plek ‘n protes teen die optrede van die hooghartige Jode. Maar hierdie doop was in die tweede plek ook ‘n bewys dat daar vir die boetvaardige vergewing by God is. Dit was die “doop van bekering tot vergewing van die sondes”, net soos die Christelike doop later ‘n doop sou wees “tot vergewing van die sondes” (Hand. 2:38). Verder moet opgemerk word dat Jesus self deur Johannes gedoop is, dat van Jesus se herdoop nêrens sprake is nie, dat Hy nie ‘n onderskeid gemaak het tussen die doop wat deur sy dissipels bedien is, en die van Johannes nie (Joh. 3:22, 23; 4:1), en dat Hy die dissipels wat deur Johannes gedoop is, nie herdoop nie. (Joh. 1:37). Daarom dat ons Gereformeerde vaders geleer het dat in Matt. 28:19 nie ‘n nuwe doop ingestel is nie. Wat reeds bestaan het, is nou op Christus se bevel na alle volke uitgebrei, en so kom ons by die Christeli­ke doop.

Die Apostoliese Broeders het nie die reg om somaar die herdoop van die Johannesdissipels aan te neem nie. In die Evangelies vind hierdie voorstelling nie die minste steun nie. En dit is baie opmerklik.

Maar hoe moet Hand. 19:1-7 dan verstaan word?

Paulus vind in Efese enkele manne wat in die doop van Johannes gedoop is. Deur Paulus beter ingelig aangaande die werk van Johannes (vers 4), is hulle gedoop in die naam van die Here Jesus (vs. 5), terwyl die H. Gees na die handoplegging op hulle kom: “en hulle het met tale gespreek en geprofeteer” (vs. 6). Uit hierdie laaste blyk dat by “Heilige Gees” sprake is van dié buitengewone gawe van die Gees, net soos in hfst. 8:15. Hierdie gawe het die manne in Efese nie ontvang nie. Die doop het nie altyd hierdie gawe gegee nie. In Hand. 8:15 lees ons tog dat die gelowiges in Samaria wel gedoop was “in naam van die Here Jesus” maar die H. Gees nie ontvang het nie. Hulle het dit eers verkry deur handoplegging van die apostels.

Dat die manne van Efese voor die handoplegging in die naam van die Here Jesus gedoop is, verklaar dr. Bavinck soos volg:

“Paulus moet die doop wat hulle ontvang het, nie as ‘n ware, egte doop erken het nie. Die doop van Johannes was wel goed, want hy het die doop van bekering tot geloof in Christus gedoop (vs. 4). Maar onder die dissipels van Johannes wat by hom gebly en nie na Jesus oorgegaan het nie, het daar allerhande dwalinge ingesluip, ook aangaande die doop; en so moes die dissipels in Efese nie opnuut nie maar vir die eerste maal in Jesus se naam gedoop word, want hulle doop tot [?] die naam van Johannes was nie ‘n ware doop nie” (Dogmatiek, IV, bl. 547).

In dieselfde trant spreek dr. Kuyper, wat meen dat ons hier met ‘n “valse sekte” van Johannesmanne te doen het (E voto, II, bl. 509).

Ons sluit ons by hierdie verklaring aan, omdat dit hierdie alleenstaande plek in ooreenstemming bring met wat die Skrif ons op verskillende ander plekke en op duidelike wyse aangaande die doop van Johannes leer – in hierdie geval die enigste gesonde reël van Skrifverklaring.

Dat ons by hierdie plek effens uitvoerig stilgestaan het, is omdat die Apostoliese en Pinkstersendelinge hulle daarop beroep vir húlle Geestesdoop, húlle wederdopery en húlle besondere gawes van tale en profesie. Hier is egter vir hulle hoegenaamd nie steun nie. Hier is nie ‘n nuwe uitstorting van die Gees nie maar slegs ‘n mededeling van sy gawe. Hier is nie ‘n herdoop nie maar ‘n vir die eerste maal in die naam van Jesus gedoop word. Hier is nie sprake van die gewone nie maar van die buitengewone gawes van die Gees. Hierdie punte sal die een na die ander nader afgehandel word.

Wat tot hiertoe vir ons geblyk het, is dat die doop van Johannes en die Christelike doop nie teenoor mekaar staan nie. In Matt. 28:19 brei Christus net eersgenoemde tot al die volkere uit. Die een vloei dus in die ander oor, wat tot vandag toe in die kerk as Christelike doop bedien word. Daarop kom ons terug as die goeie reg van die kinderdoop verdedig sal word.

Maar wat is dan nou die betekenis van die doop van die Gees?

Ons het Johannes die Doper reeds hoor sê:. “Hy sal julle met die Heilige Gees en met vuur doop” (Matt. 3:11). Waarop sien dit? Sonder enige twyfel is die antwoord: op die Pinksterdag. Jesus sê immers vir sy dissipels dat hulle nie van Jerusalem moes weggaan nie, “maar om te wag op die belofte van die Vader, wat julle, het Hy gesê, van Hom gehoor het; (en met duidelike terugwysing op die woorde van Johannes) want Johannes het wel met water gedoop, maar julle sal met die Heilige Gees gedoop word nie lank na hierdie dae nie” (Hand. 1:4, 5).

Johannes stel dus nie sy doop teenoor die Christelike nie. Albei is waterdope en albei verseël die vergewing van die sondes en die vernuwing van die lewe. Nee, Johannes stel sy doop teenoor die oordragtelik of figuurlik so genoemde doop van die Heilige Gees, wat die kerk op Pinksterdag sou ontvang.

Die Christelike doop gaan deur van eeu tot eeu en word aan elkeen persoonlik bedien, terwyl die figuurlike Pinksterdoop eens en vir altyd op die Pinksterdag plaasgevind het, en wel vir die hele kerk. Dit was en is die belydenis van die Christelike kerk. Daarvoor het hy die vaste grond van Gods Woord onder sy voete.

Die Apostoliese wil egter die Pinksterdoop, deur hulle die doop van die Gees genoem, uitbrei tot alle tye en tot elkeen persoonlik. Daardeur word deur hulle feitlik ‘n gedurige uitstorting van die H. Gees, ‘n hom gedurig herhalende Pinksterwonder geleer.

Kyk, dit is die punt waar hulle van die Christelike kerke afwyk. Dit is die geskilpunt waarop by die bestryding van die “Apostoliese” skerp gelet moet word.

Ons gevolgtrekking tot dusver is dus:

(1) Dat daar geen rede bestaan om laag neer te sien op die doop van Johannes nie as ‘n doop “voordat mens glo” (soos die Pinkstersending doen); die doop van Johannes is feitlik dieselfde as die Christelike doop.

(2) Hierdie Christelike doop, wat dieselfde verseël, nl. vergewing van sonde en vernuwing van die lewe, het Christus tot alle volke en persone en tye uitgebrei; die kerk is dus geroepe om te alle tye en elkeen afsonderlik met die Christelike doop te doop.

Volgende keer: Die wonder van die uitstorting van die Gees

Die volledige reeks kan hier gevind word: Totius oor die charismatiese en pinkster leringe


Geerhardus Vos (1862-1949) was ‘n Amerikaanse calvinistiese teoloog wat bekend gestaan het as die “vader van Gereformeerde Bybelse teologie”.  Sien hier en hier oor sy lewe en werke.  Hier kan nog artikels gevind word, en hier is ‘n deeglike studie van seker sy bekendste werk, Biblical Theology: Vos Group.

Ek wil ook die belangrike artikel van Vos aanbeveel wat hy oor die verbond in die Gereformeerde teologie geskryf het. Die doel van sy artikel is nie bibliologies (eksegeties) nie, maar histories, om te herinner hoe die verbondsleer onder gereformeerdes in die 16/17de eeu gegroei en ontwikkel het. Hy behandel verskillende gereformeerde teoloë wat die leer van die verbond ontwikkel het vanuit die Skrif, die drie-erlei verbondsgedagte (verlossingsverbond [vrederaad], werksverbond, genadeverbond), uitverkiesing en verbond, hoe volwassenes en kinders onderskeidelik in die verbond is, ens.

Die artikel is hier beskikbaar: The Doctrine of the Covenant in Reformed Theology

Hier volg ‘n paar aanhalings uit die artikel:

“At present there is general agreement that the doctrine of the covenants is a peculiarly Reformed doctrine. It emerged in Reformed theology where it was assured of a permanent place and in a way that has also remained confined within these bounds. It is true that towards the end of the seventeenth century this doctrine was taken over by several Lutheran theologians,2 but this apparently took place by way of imitation, the doctrine being unknown within the genuine Lutheran framework. With the Reformed theologians, on the other hand, its emergence occurs in the period of richest development. With full force it lays hold of theological thinking, which in many cases it bends in a distinctive direction.”

“This root idea which served as the key to unlock the rich treasuries of the Scriptures was the preeminence of God’s glory in the consideration of all that has been created. All other explanations of the difference between the Lutheran and the Reformed traditions in the end again come down to this, that the former begins with man and the latter with God. God does not exist because of man, but man because of God. This is what is written at the entrance of the temple of Reformed theology.

When this principle is applied to man and his relationship to God, it immediately divides into three parts: 1. All of man’s work has to rest on an antecedent work of God; 2. In all of his works man has to show forth God’s image and be a means for the revelation of God’s virtues; 3. The latter should not occur unconsciously or passively, but the revelation of God’s virtues must proceed by way of understanding and will and by way of the conscious life, and actively come to external expression. We hope to show how this threefold demand has been reckoned with precisely in the doctrine of the covenant. Let us now in succession take a look at (1) the covenant of works, (2) the covenant of redemption, and (3) the covenant of grace.”

“If this is indeed an essential feature of the covenantal outlook, it follows that this outlook cannot function apart from the idea of election. The origin of the grace of God, the full benefits of which the Reformed believer enjoys by the covenant, always lies for him in election. If consciousness of the covenant is the right expression for the consciousness of faith in its Reformed form, then there must not only be a place in it for the idea of election, but it must be permeated by that idea. Otherwise its deepest, most beautiful and precious fragrance would be lacking. We find, then, that the bloodstream of electing grace runs throughout the Christian life, even as the doctrine of the covenant pictures that life in its true freshness. At the most, one could say that it less sharply delineates the darker side of this doctrine, reprobation, because of its practical treatment of election. Yet, Reformed theology has not doubted or denied it.

As for the other side, we may say that the consciousness of the covenant and consciousness of election are not divorced, and that the former is the basis of the latter. The following provides sufficient proof: It is a historical fact that the concept of the covenant lives in the consciousness of believers to express the certainty of the state of grace. It was used as a formula for the doctrine of the perseverance of the saints, a doctrine undoubtedly rooted in election. The train of thought was as follows: The fixity of the covenant of works depended on both God and man. Therefore, it was a temporal, uncertain covenant. The covenant of grace has its fixity in God alone, who answers for both parties, and effects man’s willing and working by the Holy Spirit. Its fixity does not lie at the end as an ideal to be reached, but in the beginning, in the work of the Mediator, which in turn is already grounded in His eternal guaranty. Hence, it is an unalterable covenant, which extends into eternity.”

“It is equally easy to demonstrate that the theologians did not place election and covenant side by side in a dualistic fashion, but related them organically. It is a well-known fact that for many election circumscribes the extent of the covenant even in their definition of the covenant. This is the case with Witsius, Braun, Lampe, Maestricht, á Marck, Brakel, Francken and others. One finds this description not only in the later theologians; it is found just as well in the very earliest. Olevianus’ work is entitled: “Concerning the Substance of the Covenant of Grace Between God and the elect.” Szegedin speaks of a “special and eternal covenant, which God Himself deigned to make with the believers and elect” (cited by Heppe, Geschichte des Pietismus und der Mystik in der Reformirten Kirche, p. 208).

Musculus expressed himself identically, as one can see above. Polanus is no different: “God made both covenants (old and new) only with the elect” (Syntagma, VI, 33). Again, in 1603 Martinius, professor in Bremen, who later advocated a more liberal outlook at Dordrecht, wrote about “the covenant of grace with certain individual-elect, to whose number I belong.” One hardly needs to be reminded how all this in no sense means that covenant administration proceeds from election, nor that all nonelect stand outside any relation to the administration of the covenant.

Rather it means: 1) that any certainty about one’s election must develop out of a strong covenant awareness; 2) that throughout the entire administration of the covenant the all-embracing promises of God, as they result from election, must be kept in mind, both in word and sacrament; 3) that finally the essence of the covenant, its full realization, is found only in the true children of God, and therefore is no more extensive than election. Especially the second point is important. Besides the fact that everywhere God’s covenant is administered, there is a sealing of its content: the presence of faith is the presupposition of the assurance that one is entitled to the blessings of the covenant—besides this fact, we say, there is always a solemn witness and sealing of the fact that God wishes to realize in all the elect the total scope of the covenant.

These two aspects are very clearly distinguished in the definition of the Westminster Confession on the covenant of grace: “. . . the Covenant of Grace; wherein He freely offereth unto sinners life and salvation by Jesus Christ; requiring of them faith in Him, that they may be saved, and promising to give unto all those that are ordained unto eternal life His Holy Spirit, to make them willing, and able to believe” (VII, 3).”

Ek plaas ook graag die laaste deel van sy artikel hier, waarin hy weergee wat die gereformeedes in die 16de en 17de eeu se standpunt was oor die verbond en kinderdoop (wat gelees moet word in die konteks van die hele artikel oor die verbond):

“With respect to children no less than for adults, it is clear from the above that besides the two elements of the offer of the covenant and the obligation of the covenant, there is still a third element present. This consists of the expectation that covenant children will enter into the fellowship of the covenant. This expectation is based on the promise of God to believers that He desires to be their God and the God of their seed and that He also desires to continue His covenant in their seed and to make it a living reality.

This does not merely hold true for some promises under certain restrictions, but also for the promises of the covenant, as they span all of life and include every gift of grace. It is, we think, striking how strongly just in this respect the comprehensive character of the covenant is applied by Reformed churches. All of them assume it to be a totality and do not hesitate to unfold it in all its fullness in their liturgical writings. As a promissory covenant its total content is brought into contact with the individual already as an infant. When that infant later enters into covenantal consciousness by active faith, this faith sums up all that is included in the covenant, so that the wide, rich world of God’s works of grace is opened up to his sight, a perspective looking backwards and forward. It is just this beautiful outlook which leads one to call the idea of the covenant of grace a “mother-idea.”

The covenant is a mother because it spiritually bears sons and daughters by the power of divine grace and the promises, a mother because its children have received everything from it, because it has given birth to them, sustains them, feeds, and blesses them. Reformed theology has certainly realized that the church has two sides, and that besides being the assembly of believers and the revelation of the body of Christ, she must also be the means by which new believers are added. But it has not separated these two sides; rather it has kept them in organic connection. Just because the promises of God have been given to the assembly of believers, in its entirety, including their seed, this assembly is also a mother who conceives sons and daughters and is made to rejoice in her children by the Lord. The name “mother” signifies this truly Reformed point of view in distinction from other terms such as “institution of salvation.” As far as we can discover, the leading spokesmen of Reformed theology are completely agreed on this.

They all recognize that the church has received such promises for her offspring. They equally recognize that the consideration of these promises is the heart of the fruit of comfort which her view of the covenant offers. And they insist that remembrance of the promise must function as an urgent reason for rousing the seed of the church to embrace the covenant in faith. On both sides, parents and children, this conviction provides strength. Strength was provided in the days of old, in the golden age of the churches, a glorious comfort, finding its most beautiful fruition in the doctrine of the salvation of the children of covenant who die in infancy. Only in the working out of these principles did the theologians diverge to a greater or lesser degree. One could not but expect that a conscious appropriation, an entering into the relation of the covenant by faith and conversion, would be revealed in each member of the covenant who comes to the age of responsibility.

The whole tendency of the doctrine of the covenant, as we have tried to present it, led to that demand. One could hardly be satisfied with the thought that a non-rejection of the covenant, where all expression of life was missing, would be sufficient. Here they collided with the discovery, as they also knew from the Scriptures, that not all belong to the seed of the promise. In comparing the statements of theologians at this point, it is clear that the older theologians generally proceeded more fearlessly than the later ones in the individualization and general application of the promises.


Beza writes: “The situation of children who are born of believing parents is a special one. They do not have in themselves that quality of faith which is in the adult believer. Yet it cannot be the case that those who have been sanctified by birth and have been separated from the children of unbelievers, do not have the seed and germ of faith. The promise, accepted by the parents in faith, also includes their children to a thousand generations. . . . If it is objected that not all of them who are born of believing parents are elect, seeing that God did not choose all the children of Abraham and Isaac, we do not lack an answer. Though we do not deny that this is the case, still we say that this hidden judgment must be left to God and that normally, by virtue of the promise, all who have been born of believing parents, or if one of the parents believes, are sanctified (Confessio Christianae Fidei, IV, 48).


In general Martyr agrees with him: “We do not ascribe this (the enjoyment of the benefits of the covenant) to birth in the flesh as the principle and true cause, for our children’s salvation is only by the election and mercy of God, which often accompanies natural birth. . . . This is not out of necessity, for the promise is not generally applicable to the whole seed but only to that seed in which election converges. . . . But because we must not curiously investigate the hidden providence and election of God, we assume that the children of believers are holy, as long as in growing up they do not demonstrate themselves to be estranged from Christ. We do not exclude them from the church, but accept them as members, with the hope that they are partakers of the divine election and have the grace and Spirit of Christ, even as they are the seed of saints. On that basis we baptize them. We do not need to respond to those who object and ask whether the minister is deceived, whether perhaps the infant is in truth no child of the promise, of divine election and mercy. Similar diatribes could be adduced with regard to adults, for we do not know whether they come deceptively, whether they truly believe, whether they are children of election or perdition, etc.” (Loci Communes, IV, 8, 7).


The children of believers must be baptized, according to Polanus, “because they have been purchased by the blood of Christ, have been washed from their sins, and possess therefore by the work of the Holy Spirit the thing signified. . . . Because the Holy Spirit is promised to them, they possess the Holy Spirit” (Syntagma, VI, 55).

Others, especially the later theologians as we have already noted, expressed themselves less fearlessly and preferred rather to be satisfied with the general judgment that there is a seed for the Lord among the seed of believers, for whom the covenantal promises hold without limitation. Heidegger serves as an example: “Not to all the children of believers particularly, but only to the elect baptism seals regeneration and the total contents of spiritual grace. Though it is good and proper to hope for the best for each one in particular according to the judgment of love, it is not permitted in regard to all collectively” (Heppe, Dogmatik der evangelisch-reformierten Kirche, p. 496).

Another point of difference concerns the time when the promises of the covenant are usually realized by regeneration in the children of the covenant. Three schools of thought can be identified: the first school (including Ursinus, Polanus, Junius, Walaeus, Cloppenburg, Voetius, and Witsius) not only assumes that the children of the covenant who die before they reach the age of discretion, possess the Holy Spirit from their earliest childhood and so are born again and united to Christ, but also maintains this thesis as generally valid for the seed of the promise without distinction. They use it as an argument in defense of infant baptism in their polemics with the Anabaptists.


Ursinus says: “This is sure and certain, that God instituted his sacraments and covenant seals only for those who recognize and maintain the church as already made up of parties of the covenant, and that it is not His intention to make them Christians by the sacraments first, but rather to make those who are already Christians to be Christians more and more and to confirm the work begun in them. . . . Hence, if anyone considers the children of Christians to be pagans and non-Christians, and damns all those infants who cannot come to be baptized, let him take care on what ground he does so, because Paul calls them holy (1 Cor. 7), and God says to all believers in the person of Abraham that He will be their God and the God of their seed. . . . Next let him consider how he will permit them to be baptized with a good conscience, for knowingly to baptize a pagan and unbeliever is an open abuse and desecration of baptism. Our continual answer to the Anabaptists, when they appeal to the lack of faith in infants against infant baptism, is that the Holy Spirit works regeneration and the inclination to faith and obedience to God in them in a manner appropriate to their age, always with it understood that we leave the free mercy and heavenly election unbound and unpenetrated” (quoted in Südhoff, Olevianus und Ursinus, pp. 633f.).

Larger Catechism

And in the Larger Catechism, the question “Are infants, since they have no faith, properly baptized?” is answered: “Yes, faith and the confession of faith are required of adults, since they can in no other way be included into the covenant. For infants it suffices that they are sanctified by the Spirit of Christ in a manner appropriate to their age” (Q. 291).

Compare the above quotation of Polanus, which also relates to this issue. Junius argues against the Anabaptists: “We call it false to argue that infants are completely incapable of faith; if they have faith in the principle of the habitus, they have the Spirit of faith. . . . Regeneration is viewed from two aspects, as it is in its foundation, in Christ, in principle, and as it is active in us. The former (which can also be called transplanting from the first to the second Adam) is the root, from which the latter arises as its fruit. By the former elect infants are born again, when they are incorporated into Christ, and its sealing occurs in baptism” (Theses Theologicae, LI, 7).


Walaeus writes in his disputation on baptism: “We reject the opinion of the Lutherans who tie the regenerating power of the Holy Spirit to the external water of baptism in such a way that, either it is present in the water itself or at least the principle of regeneration will only work in the administration of baptism. This, however, is opposed to all the places in Scripture, where faith and repentance and hence the beginning and seed of regeneration are antecedently required in the one who is baptized. . . . Therefore, we do not bind the efficacy of baptism to the moment in which the body is sprinkled with external water; but we require with the Scriptures antecedent faith and repentance in the one who is baptized, at least according to the judgment of love, both in the infant children of covenant members, and in adults. For we maintain that in infants too the presence of the seed and the Spirit of faith and conversion is to be ascertained on the basis of divine blessing and the evangelical covenant” (Synopsis Purioris Theologiae, XLIV, 27, 29).


Similarly Cloppenburg argues against the Anabaptists: “We posit that the children of believers are incorporated into Christ by the immediate secret work of the Holy Spirit, until, whether in this life or at the moment of death, the period of infancy is completed, so that, whether in the flesh or not, they may confess by faith or sight what God has given them and us together by grace” (Exercitationes, I, 1097).


Voetius expresses his agreement with the distinction Burges made between regeneration in principle and active regeneration. He ascribes the former to the elect children of covenant parents, but rejects Burges’ position, in which this regeneration in principle follows from baptism as an outworking of the latter. “This is not proven by the Reformed theologians cited by him. It is known that in their opinion the effect of baptism does not lie in the causation of regeneration, but in the sealing of regeneration which has already been brought about.” A little earlier he writes, “The seventh opinion is the general point of view of Reformed teachers, in which regeneration is acknowledged in each of the children of the covenant in particular, namely those who are elect, whether they die in infancy or are brought to faith when growing up, etc.” (Selectarum Disputationum, II, 410-412).


Finally, Witsius writes: “I acknowledge that thus far I agree with this opinion” (Miscellaneorum Sacrorum, II, 634). He also thinks that this view has been accepted in the baptismal formula of the Dutch churches. Besides this school there is still another. Those in this group hesitate to make any stipulation as to the time of regeneration in the children of the promise. Zanchius, Ames, and Fr. Spanheim the elder appear to take this approach.


Zanchius, however, thinks of regeneration as given at the time of baptism, rather than occurring long after baptism. He says: “Some infants, as well as some adults, are given the Spirit of faith, by which they are united to Christ, receive the forgiveness of sins and are regenerated, before baptism; this is not the case with others, to whom these gifts are given in baptism” (De Baptismo, III, 31, in Commentarius ad Ephesios, Caput V).


Ames states: “We do not deny that God infuses the habitus or principle of grace in some at the time of their baptism; but God can communicate this same grace both before and after baptism” (Bellarminus Enervatus [ed. 1628], III, 68).


Spanheim: “Baptism serves regeneration, which precedes in adults and which follows in infants. It takes effect, at times in the present and at other times in the future, according to God’s pleasure” (Dubia Evangelica, III, 27, 6).

Finally, there is a third school. It held that the preaching of the Word is the usual means by which regeneration takes place as an accompaniment. It held that God does not depart from this rule without necessity, and that in those children who are destined to live to the age of discretion, regeneration bides its time until they can be brought to a conscious possession of the sealed blessings of the covenant.


Beza, who was not always consistent on this point, says: “As for the children born in the church, elected by God . . . and who die before coming to the age of discretion, I can easily assume on the basis of the promise of God, that they are united to Christ at birth. However, apart from plain audacity, what can we ascertain concerning the rest other than that they are only regenerated when by hearing they receive the true faith?” (Ad Acta Colloquii Mompelgartensis, p. 106).


Another representative of this school was Ussher, who asks as follows: “What must we think of the effect of baptism in those elect infants whom God allows to mature to years of discretion?” He answers: “There is no reason ordinarily to promise them an extraordinary work of God, if God purposes to give them ordinary means. Though God can at times sanctify from the womb, as in the case of Jeremiah and John the Baptist, and at other times in baptism, it is difficult to determine, as some are accustomed to do, that each elect infant ordinarily before or in baptism receives the principle of regeneration and the seed of faith and grace. If, however, such a principle of grace is infused, it cannot be lost or hidden in such a way that it would not demonstrate itself” (Body of Divinity, p. 417).

But apart from these two points just discussed, all these schools are agreed in relating infant baptism to the promise of God, given to the church, that from her seed He intends to raise up a seed for Himself.


Sien ook die volgende artikels: Verbond

Posted by: proregno | April 3, 2017

Die Kerk (13) – Die Kerk en die Kerke



deur prof. WJ Snyman

Daar is net een Kerk met een Hoof, Christus. Die Kerk is die liggaam van Christus en hierdie liggaam is een. Paulus sê dan ook: ons is almal lede van een liggaam (1 Kor. 12:12). Ons moet goed vashou dat daar maar een Kerk is. Ons glo aan een heilige, algemene Christelike Kerk. Nou het Jesus maar twee keer van die Kerk gepraat.

Eers in Matt. 16:18.

Op die rots van Petrus se belydenis wil Hy sy Kerk of Gemeente bou. Hierdie belydenis is nie alleen die belydenis van Petrus nie, want Jesus vra vir sy dissipels in Matt. 16:15: Maar julle, wie sê julle is Ek? Omdat ons nie almal tegelyk kan praat nie, praat Petrus wat altyd vooraan staan namens hulle almal. Petrus verteenwoordig die twaalf apostels. Op daardie belydenis van die twaalf apostels bou Christus sy Kerk. Hier kry ons dan ‘n ander beeld van die Kerk. Hier word die Kerk nie met ‘n liggaam vergelyk nie, maar met ‘n gebou. Ons kry dieselfde beeld in Ef. 2:19-21.

Toe Petrus Jesus verloën, het daardie rots weer gewankel. Maar dan bely Jesus Homself as die Seun van God (Matt. 26:64-65). En dan sterf Hy vanweë sy belydenis. Toe die rots Petrus gewankel het, het geblyk dat Christus die uiterste hoeksteen is. Hy dra die hele gebou met Sy belydenis.

Vir die tweede keer spreek Jesus van die Kerk in Matt. 18:17.

Hier word gepraat van die plaaslike Kerk, want alleen in die plaaslike Kerk kan ons op mekaar ag gee en kan daar toesig op mekaar wees. Jesus praat dus net oor die Kerk in sy geheel, die Kerk as gebou, die Kerk as Sy liggaam en oor die plaaslike Kerk. En so kom ons by die probleem van die vele kerke? Die vele kerke is volgens die Bybel die Kerk op verskillende plekke. Dit is die enigste manier waarop die Bybel praat oor kerke.

Wat is nou die verband tussen die een Kerk en die verskillende kerke in Bybelse betekenis?

Dit is altyd die een Kerk wat orals tot openbaring kom. Dit is die openbaring van die een liggaam van Christus. Die vele kerke moenie een word nie, maar hulle is een. Wel moet die vele kerke met mekaar in verband tree. Dit is die kerkverband. Daarom is die kerkverband nie ‘n onverskillige saak nie, maar ‘n heilige verpligting. As kerke in kerkverband saamkom, byvoorbeeld in klassis of sinode, dan kry ons nie ‘n nuwe kerk nie. Elke kerk is ‘n selfstandige openbaring van die liggaam van Christus. Elke plaaslike kerk is wel selfstandig, maar nie onafhanklik nie. Daarom is dit ook noodsaaklik dat die kerke onder die verskillende volkere met mekaar in ‘n kerkverband moet tree.

Ons mag egter nie die Kerk opbreek in verskillende volkskerke nie, want dit is een Kerk. Hierdie gedagte is ook tot uitdrukking gebring in die Algemene Sinode van die Geref. Kerk in Suidelike Afrika wat te Potchefstroom-Ikageng in sitting byeen sal wees die volgende maand.

Nou word daar ook nog op ‘n ander manier gepraat van vele kerke.

Onder ‘n volk is vele kerke of kerkverbande. Op een plek is soms twee of drie kerke. Wanneer op een plek maar een openbaring van die liggaam van Christus mag wees, word deur hierdie dinge dan nie liggaam van Christus gebreek nie? Dit gaan by die Kerk om die prediking van die Woord. Op Pinkster het ieder in sy eie taal die Woord van God gehoor. Dan kom die Woord by die hart. Daarom kan daar deur taalverskil op een plek verskillende kerke wees. Ook as die aantal lidmate te groot word en te ver van mekaar bly, kan daar op een plek meer as een openbaring van die liggaam van Christus wees. Dit breek nie die liggaam van Christus nie.

Voetius het gesê daar kan deur natuurlike oorsake verskillende kerke wees op een plek. Hulle vergader dan nie teen mekaar nie. Maar nou kan daar ook om ander redes in een plek verskillende kerke wees en hulle vergader wel teen mekaar.

Hoe moet ons dit sien in verband met die eenheid van die liggaam van Christus?

Ook op die sendingveld sien ons hoe daar baie kerke oorgeplant is. Hoe moet ons dit sien in verband met die eenheid van die Kerk? Ons glo ‘n heilige algemene, Christelike Kerk, maar ons sien baie kerke, ook kerke wat teenoor mekaar staan. Nou kan ons sê: my kerk is die ware kerk en al die ander kerke is vals. Dit is ‘n gemaklike manier. Ons kan dit noem die aftrekmanier. So praat die Rooms-Katolieke Kerk.

Die ander manier om te sê is: die een liggaam van Christus openbaar hom in alle kerke. Dit kan ons noem die optelmanier. Die ware kerk sou dan wees die optelsom van alle kerke. En aan die verskille moet ‘n mens hom maar nie steur nie. Op hierdie manier word vandag die eenheid van die kerke gesoek. Ieder moet maar op sy eie manier salig word. Ook hierdie opvatting is vir ons onaanvaarbaar.

Wat is nou die regte manier?

Ons moet die eenheid van die Kerk soek waar hy is, en dit is by Christus. Hy bou sy Kerk op die belydenis wat deur Petrus uitgespreek is. Daar is eintlik maar net twee kerke: die ware Kerk en die valse kerk, soos die Bybel dit leer.

Teenoor die Kerk van Christus staan die valse kerk van die duiwel. Wanneer ons nou maar kon sê: hier is die ware Kerk en daar is die valse kerk, dan was dit baie eenvoudig. Maar wat doen Satan? Hy boots die werk van Christus na. Hy kruip in die ware Kerk in. Paulus sê immers in 2 Thess. 2: Sodat hy in die tempel van God as God sal sit (vers 4). Die antichris verdeel die ware Kerk in vele Kerke. Hy breek die liggaam van Christus op in baie kerke wat teenoor mekaar staan. Ons moenie dink nie: die antichris het die ander kerke in besit geneem en ons eie Kerk is gevrywaar teen indringing nie. In 1859 toe die Geref. Kerk weer tot openbaring gekom het in hierdie land, het die duiwel op dieselfde dag ook al weer gereed gestaan met sy aanslae. Ook waar die suiwerste kerk is, daar kom die duiwel tog.

Ons het huis skoongemaak maar nou kom die duiwel. Daarom moet ons by ons poorte wagters hê, wagters op die mure van Sion om die valse kerk te weer.

Wat moet ons nou doen?

Ons kan nie sê nie: ons is alleen die ware Kerk. By ons is ook onsuiwerheid en sonde. Die tug moet beoefen word. Daar moet toesig wees oor die leer en tug oor die handel en wandel van die gelowiges. En nou kan dit gebeur dat daar deur die regte uitoefening van die tug miskien weer ‘n afskeiding kom. Ons glo dat die Geref. Kerk die suiwerste openbaring van die liggaam van Christus is, omdat ons die tug wil handhaaf, maar dan moet ons ook uiters waaksaam wees. Veral teenoor die jong kerke moet ons dit betreur dat daar so baie kerke is wat teenoor mekaar staan. Dit is egter verkeerd om te sê ons is almal maar gelyk. Ons glo aan ‘n heilige, algemene, Christelike Kerk. En hierdie geloof moet ons omsit in die daad.

En hier kom ons by die regte ekumenisiteit.

Ons moet die afgedwaalde broeders en die afgedwaalde kerke opsoek. Die afgedwaalde kerke en sektes is ons vlees en bloed. Hulle is verlei en het op dwaalweë gekom. En daarom moet ons hulle terugroep tot die ware Kerk, tot die suiwerste openbaring van die liggaam van Christus. In die geskiedenis van die verlore seun kan ons sien dat hy nog seun is.

Calvyn het gesê: selfs in die Roomse Kerk is daar nog oorblyfsels van die ware Kerk.

Ons moet die verlore seuns terugroep, ons moet die valse kerke terugroep en vir hulle sê: hier is die suiwere bediening van die Woord en die sakramente en hier is die handhawing van die tug.

Die valse kerk rus op ‘n valse drie-eenheid: die duiwel, die antichris en die valse profeet, soos ons dit kan lees in Openbaring 13. Die valse kerk is Babel. Daar word probeer om die verskille uit te wis. En ons kan duidelik sien dat die satan vandag besig is om die valse kerk te bou. Hy gebruik vir sy werk die materiaal, die stene van die Kerk. In die valse kerk is ook verkondiging, maar dit is ‘n valse prediking. En die valse kerk het ook sy sakrament. Dit is die teken van die dier. En in die valse kerk is daar ook tug, maar dit is ‘n valse tug. Niemand kan koop of verkoop nie, behalwe hy wat die merk of die naam van die dier of die getal van sy naam het. Ons kan dit alles lees in Openbaring 13. En die nagmaal van die valse kerk is die tafel van die wêreld.

En daarom moet ons waaksaam wees.


Bron: Nuwe en Ou Dinge, prof. WJ Snyman

Die reeks is hier beskikbaar: Die Kerk – prof. WJ Snyman


Posted by: proregno | March 28, 2017

Die HERE dink aan sy verbond


deur prof. GPL van der Linde

LEES: Eksodus 2

TEKS: Eksodus 2:23-25

SING: Pss. 144:1; 130:1 en 4; 74:1 en 7; 118:4 en 5

God, die Here, se werk in die verwerkliking van sy verkiesing langs die weg van die verbond, is wonderlik. Sy genade ondeurgrondelik. Dink aan sy worsteling met Jakob by Pniël. Hy maak sy verkiesing waar — selfs teen ons verset in! Ook teen die verset van Satan in.

In ons teks hoor ons hoe benoud dit vir die ou kerk in Egipte was en hoe benoud dit vir die kerk kan word in ons tyd onder die aanslag van Satan en sy magte.

“En in daardie lang tyd …”

Na Farao se voorneme om volksmoord op Israel te pleeg het daar reeds ten minste tagtig jaar verloop. Moses was al oor die veertig (Hand 7:23) toe hy na Midian gevlug het. Uit ons teks, gelees in die lig van hoofstuk 3 sowel as Handelinge 7:30, was Moses reeds 40 jaar toe hy die groot verskynsel, die doringbos wat brand maar nie verteer word nie, gesien het.

Vir ruim tagtig jaar — ‘n lang tyd — was Israel in ‘n oorlewingstryd gewikkel.

Met deurgewerkte hande; rûe wat stukkend geslaan is; oë dof van smart, pyn en honger, het hulle in daardie lang tyd voortgestrompel. Hulle moes krampagtig planne bedink om die blote bestaan moontlik te maak. Toe het ‘n man uit die huis van Levi met ” ‘n dogter van Levi” getrou. ‘n Seun is gebore; ‘n seun bestem vir die Nyl.

Maar eers steek hulle hom weg en na drie maande word hy aan die Nyl, wat sy doodsbed moes wees, toevertrou tot redding. In ‘n mandjie dryf hy op die rivier om spoedig deur Farao se dogter gevind te word. Omdat sy hom uit die water getrek het, noem sy hom Moses. Soos Moses het seker nog ander seuntjies deur vernuftige planne die lewe behou, en op ander maniere is die lewe vir hulle ook draaglik gemaak. Anders sou daar weinig meer as vroue en ‘n paar ou manne oorgebly het “in daardie lang tyd”.

By planne alleen het dit nie gebly nie. Hulle het ook gesug en geweeklaag oor hulle slawerny. “En hulle geroep om hulp oor hulle slawerny het opgeklim tot God”.

Toe, soos Jakob nadat die Here sy verset teen Hom gebreek het, het hulle Hom vasgegryp. “En hulle geroep om hulp … het opgeklim tot God”. Van alle eie krag gestroop, uit dieptes gans verlore, van redding ver vandaan, het hulle jammerklagtes opgeklim in Gods oor.

Dit is genade om so te kan roep.

So begenadig die Here sy kerk deur die eeue om hierdie geroep om hulp, as totale ondergang dreig, ten hemel te laat opklim — na Hom toe. Nie alleen dring die Heilige Gees die hart en mond om die nood hoorbaar voor hom uit te roep nie, Hy het ook aan ons wat nie reg weet wat om te bid nie, die woorde laat opteken waarmee ons ons nood aan Hom kan voorlê! Dink maar aan die hartgeskrei soos dit onder andere in die Psalms onder woorde gebring is.

As ons van alle kante deur die vyand in aanvegtinge bedreig word; as ons innerlik verskrik die angste van die hel op ons voel aandring, is dit Hy, die Heilige Gees wat aan ons gegee is, wat ons opwek om ons node in Gods oor te klaag en wat selfs die woorde in die hart en mond lê om dit te kan doen!

Dit gebeur ook as die vervolgingsvure teen die kerk aangesteek word. In die eerste drie eeue van die bestaan van die Nuwe Testamentiese kerk en ook tydens die Reformasie en daarna is steeds gegryp na die woorde waarmee die kerk reeds vroeg geleer is om uit die dieptes die hulpgeroep te laat opklim tot God.

Ook vandag word in lande waar die antichristendom al hoe meer gevestig raak, “die gesug en geweeklaag vanweë die slawerny” gehoor. Die kommer oor wat vir die kerk in ons land voorlê, laai ook op terwyl die dreigstem van die antichristendom al sterker word.

Weet ons nog waar ons hulp vandaan kom?

Bedroef dan nie die Heilige Gees, wat ons deur sy Woord leer waar ons hulp vandaan is en hoe ons ons geroep om hulp moet laat opklim tot God, nie! Die geroep van Israel, die ou kerk in Egipte het destyds tot God opgeklim. Hy het die geroep van die kerk deur die eeue nog altyd gehoor; ook vandag hoor Hy, en as die antichris wel aan al sy woede teen die kerk loslaat in ‘n laaste poging om God se werk ongedaan te maak, sal hy hulle gekerm hoor!

Hy hoor nie net nie. Hy doen ook!

Toe die gekerm en die geroep om hulp in Egipte tot God opgeklim het, het Hy gehoor en gedink aan sy verbond met Abraham, met Isak en met Jakob.

Hy het hulle nood gesien en dit ter harte geneem. Hy het gesien en geweet: dit is My volk aan wie Ek My beloftes gegee het!

Nog altyd sien Hy sy kerk in ons nood met deernis aan. En dan sien Hy veral Jesus Christus, ons Hoë Priester, aan sy regterhand met sy deurboorde hande en Hy hoor Hom terwyl Hy met medelyde vir ons intree.

Hy sien en hoor sy lydende volk en elke kind en Hy dink aan sy verbond, beseël met die bloed van sy Seun!

Hy doen dan iets daaraan!

In daardie lang tyd toe daar vir Israel geen tekens meer van sy verkiesing en die verbond was nie, het Hy al klaar iets gedoen!

Sonder dat hulle sy hand kon opmerk, het Hy die planne van Farao teëgehou en nie laat geluk nie.

Israel het bly voortbestaan.

Hy het, soos die profeet Jesaja later sou sê, ter wille van sy kerk nie geswyg nie.

Hy sou ter wille van hulle nie stil wees nie totdat hulle geregtigheid sou uitbreek soos ‘n glans en hulle heil soos ‘n fakkel wat brand. Hy was destyds besig vir Israel, besig tot hulle bewaring — daartoe besig in die huwelik van ‘n man uit die huis van Levi met ‘n dogter van Levi!

Hy was besig vir Israel in die geboorte van ‘n mooi seuntjie uit die huwelik — hoewel hy ten dode opgeskryf was!

Deur die geloof — sy gawe aan die ouers — het hulle die seuntjie vir drie maande weggesteek vir die moordenaar en deur die geloof het sy moeder hom in ‘n mandjie van biesies op die Nyl laat plaas waar Farao se dogter hom sou vind (vgl. Heb. 11:23).

So spot die Here van die kerk met die wat sy werk wil verydel.

Hy gebruik juis die mag wat Satan se uitwissingswerk moes doen om die één wat Hy tot redding van sy volk verwek het, nie alleen uit die Nyl op te haal nie maar ook om hom op te voed en te onderrig ter voorbereiding vir die groot werk waartoe Hy hom bestem het.

Die Here roep Moses (Hand 7:25) en dryf hom uit na sy volk as hy veerig jaar oud is. As hy egter sy roeping ook soos die Egiptenaars by wie hy in die skool was, deur eie berekening in drif en eie vermoë wil vervul, lyk dit of hy tot mislukking gedoem is.

Al het hy heen en weer gekyk om seker te maak dat hy nie gesien word nie, het sy doodslag tog nie verborge gebly nie. Hy moes vlug — maar ook in die vlug is die Here besig ten behoewe van Israel!

Moses se voorbereiding word nou in die volgende veertig jaar deur Hom self behartig. Selfs toe die Here al so druk besig was vir Israel om hulle verkiesing ‘n werklikheid te laat wees en bly, het hulle nog niks daarvan gemerk nie.

Dit was vir hulle asof Hy nie hoor nie, asof Hy van sy verkiesing en verbond vergeet het!

Tog het Hy hulle gekerm gehoor en het Hy gedink aan sy verbond en daar reeds iets aan gedoen.

En dit is die troos van hierdie prediking!

Dit kan nooit so donker of swaar wees vir sy kerk en kind nie, of die Here dink aan sy verbond!

Aan sy verkiesing en sy beloftes aan die wat Hy na sy voorneme geroep het!

Wie wanhopig in aanvegtinge en selfs in lewensbedreiging deur die antichristendom of die antichris self aan die eindtyd, kerm en om hulp roep, weet: Hy ken ons nou, en Hy sal ons dan ook ken en Hy sal weet: dit is sy tortelduif wat bedreig word deur die gedierte wat roof en skeur!

God se verlossingswerk in Jesus, die Christus, kragtens sy verkiesing en verbond is onpeilbaar diep, wonderlik en troosryk.

Die strydende kerk en gelowige wat voor die brullende leeu wat wil verslind staan, weet onse Here hoor.

Hy sien en Hy dink aan sy verbond; ja, doen altyd iets daaraan!

Hy is besig met ons redding!

“Die Heer is goed en wondersterk

Hy sal sy werk deur niks laat keer nie.

Laat my, o Heer wat my bewaar tog nou nie vaar, en nimmer meer nie”!



Bron: Maak julle roeping en verkiesing vas: preke oor Eksodus 1-24.


Posted by: proregno | March 27, 2017

Preek: Hand.17:6-17 Koning Jesus bring ware verandering


Skriflesing: Hand. 17:1-17

Preekteks: Hand. 17:6,7

6 Maar toe hulle hul nie kry nie, het hulle Jason en ‘n paar broeders na die stadsowerhede gesleep en geskreeu: Die mense wat die wêreld in opstand bring, hulle het hier ook gekom, 7 en Jason het hulle ontvang. En hulle almal handel teen die bevele van die keiser en sê dat daar ‘n ander koning is, naamlik Jesus.

Preekopname (GK Carletonville, 2017-03-26):

Aflaai: Hand.17:6-11 (regs kliek en ‘save as’)

Preeknotas (let wel, dit is net notas, die volledige preek is die opname hierbo):

Geliefdes in ons Here Jesus Christus,

“Dinge moet verander!” dit kan nie so aangaan nie!

Dit is die oproep wat ons baiemaal in ons tye hoor, ook onsself roep dit uit.

Dinge in die land, in die kerk, orals, moet verander !

In ons, in die mens se hart lê die versugting om te verander, dat dinge nie dieselfde moet bly nie.

En dit is niks nuuts nie, ook in die bybelse tye het die een ryk na die ander opgestaan, “om dinge te verander” …

Augustus Ceasar, die Romeinse keiser het groot verandering aan die eerste eeuse wêreld gebring, toe hy verklaar het in 17 VC:

“Verlossing word gevind in geen ander behalwe Augustus nie, en daar is geen ander naam gegee aan die mensdom waardeur die gered kan word nie.”

Ja, die Romeine het geglo die keisers sal alles kom verander ….

Hierdie idees leef vandag nog voort in die wêreld, en ongelukkig baiemaal in die kerk.

Die mens wat ‘n menslike verlosser en koning soek om alles te verander:

  • die politici sal verandering bring en ons red,
  • die ekonomie sal verandering bring en ons red,
  • die filosowe sal verandering bring en ons red, of selfs vandag in ons midde:
  • ’n generaal sal kom en dinge verander wat ons volk sal red …
  • ’n geestelike leier sal ’n biddag oproep wat alles gaan verander … “nou is die tyd”

Maar broer en suster, kan enige mense plan werklik diepgaande verandering bring en ons red ?

Kan enige menslike koning of leier vir ons ware heil bring ?

Vanoggend verkondig ek aan u die Woord vanuit Hand.17, spesifiek vers 6 en 7, onder die tema:

Koning Jesus alleen bring ware verandering

Ons gaan hierdie tema behandel aan twee punte:

  1. Wie is hierdie ander Koning, naamlik Jesus ?
  2. Hoe verander hierdie ander Koning, naamlik Jesus die wêreld ?

1 Wie is hierdie ander Koning, naamlik Jesus ?

Ons teksverse gee ’n opsomming van die aanklag wat teen die kerk van Christus in die eerste eeue gebring is:

“En hulle almal handel teen die bevele van die keiser en sê dat daar ‘n ander koning is, naamlik Jesus.”

Die gelowiges het bely: Jesus is Koning … en hierdie belydenis het volgens die ongelowige Jode “die wêreld in opstand (ge)bring” , vers 6.

Maar wat het hierdie ‘ander koning’ Jesus gedoen, dat dit veroorsaak het dat sy volgelinge die ‘wêreld in opstand bring’ ?

  • Het Hy die Romeinse regering omvergewerp met geweld soos die Selote in die NT tyd,
  • Was hy ‘n groot militêre figuur soos Aleksander die Grote wat al op 30jarige ouderdom die hele destydse wêreld verslaan het en so die Griekse lewenswyse versprei het ?
  • Was Hy ‘n slim man wat met wêreldse wysheid soos die groot Griekse filosowe Sokrates, Plato en Aristoteles (sien Hand.17) met strategiese politieke planne en menslike wette die wêreld kom verander het ?

Is dit die soort ‘ander koning’ wat Paulus kom verkondig het ?

Nee, in die eerste 3 verse van Hand.17 lees ons wie hierdie ‘ander koning’ is, en wat Hy gedoen het … wat veroorsaak het dat sy onderdane die ‘wêreld in opstand gebring het’:

Paulus het, na sy gevangenisskap in Filippi (Hand. 16), gereis en in Thessalonika aangekom.

Soos sy gewoonte was, het hy na die sinagoge van die Jode gegaan en drie sabbatte lank met hul gespreek uit die Skrifte.

Hierdie woord ‘spreek’ uit die Skrifte in vers 2 wys daarop dat Paulus vir hul die Skrifte (die OT) oopgemaak, verduidelik en uitgelê.

Hy het gesprek gevoer en vir die Jode ‘aangetoon’ wat daar nog altyd was, en wat was dit ?

Wat was dit wat so groot ‘opstand’ veroorsaak het in die eerste eeu ?

Vers 3 openbaar vir ons die antwoord, waar ons lees en (Paulus het dit):

 “uitgelê en aangetoon dat die Christus moes ly en uit die dode opstaan, en gesê: Hierdie Jesus wat ek aan julle verkondig, is die Christus.”

Hier vind ons ‘n samevatting van Paulus se prediking, van die Evangelie:

  • Christus moes ly
  • Christus het uit die dood opgestaan (en dus die sonde, dood, wêreld oorwin)
  • Christus is ‘hierdie Jesus’ wat Paulus verkondig

Geliefdes, vir ons wat vandag leef, en jammer om te sê, ‘gewoond’ begin raak het aan die boodskap van die Evangelie, klink hierdie woorde nie meer so aardskuddend nie …

Ongelukkig nie meer so ‘wêreld veranderend’ nie …

Daarom soek baie tekens en wonders, soek hul groot ervaringe en belewenisse,

groot aksies, en charismatiese leiers om te kom red

Soek hul ekstra (gnostiese) kennis en insigte in die Bybel bo die ander …

Ja, dit klink vir ons baiemaal meer na ‘ou nuus’ as die ‘goeie nuus’, die Evangelie !

Maar ingeslote in hierdie woorde lê juis die wese en inhoud van ons geloof !

In hierdie woorde lê die fondament van alle ware verandering en reformasie van die ganse skepping !

In hierdie woorde is ‘n samevatting van God se raadsplan met sy kerk in hierdie wêreld.

In hierdie woorde lê die fondament van elke gelowige en elke gemeente se heil en toekoms !

Hierdie vers openbaar juis wie hierdie ‘ander koning, naamlik Jesus’ is, van ons teksvers.

As ons weet wie Hy is en wat Hy gedoen het, kan ons ook verstaan waarom sy volgelinge die wêreld in opstand bring.

En baie belangrik, broer en suster,

kan ons dalk ook verstaan waarom die Christendom, die kerk van Christus vandag, nie meer die wêreld omverwerp nie ?

Wat sê hierdie vers 3 vir ons aangaande die ‘ander koning’ wat ons aanbid ?

Eerstens, dat Hy die Christus is wat moes ly.

Die woordjie ‘moes’ wys op ’n goddelike verordening, dat dit deel is van God se raadsplan, en nie ’n noodplan is nie.  Dit moes so wees, want God het dit bepaal.

Maar, hoekom moes Hy ly geliefdes ?

Omdat ons in sonde geval het.

Omdat ons Vader ’n heilige God, ’n ander God (met ’n hoofletter) is, wat nie die sonde en ongeregtigheid kan duld nie, en daarom moet daar betaal word vir die sonde.

En ons kon dit nie self doen nie, daarom het die ander God sy ander Seun gestuur, die Gesalfde waarvan ons lees regdeur die hele OT (want dit is wat Christus, die Grieks, beteken), om vir ons, in ons plek te sterwe.

Hy het gekom om sy lewe vir ons af te lê.

Hy moes dit doen en Hy wou dit doen !

Besef ons dit nog geliefdes, watter groot verandering dit in ons lewe bring, dat Christus die hele bestaan van die mens kom verander het ?

Hier openbaar ons Skepper, ons Vader Hom as ’n Verlosser, as ’n genadige God wat Hom ontferm oor sy kinders, ongeag die feit dat ons sy ander, sy heilige wet oortree het, en eintlik die ewige dood en die hel verdien het.

Maar, broer en suster, die Jesus van ons teksvers het nie net mens geword om te kom ly vir ons in ons plek nie.

Hierdie Jesus het ook “uit die dode (sal) opstaan” en daardeur Sy Koningskap bevestig.

Hy is dié Koning van hemel en aarde.

Daardeur het Hy die dood oorwin,  deel ons nou in sy geregtigheid,

word ons verseker van die liggaamlike opstanding,

en baie belangrik geliefdes, in die woorde van ons Kategismus: “word ons nou ook deur sy krag tot ’n nuwe lewe opgewek” (v/a 45)

Christus is as dié Koning van hemel en aarde opgewek,

Hy sit nou aan die regterhand van God.

Daar tree vir ons in oor ons sondes en swakhede, maar regeer Hy vir ewig en altyd en is Hy besig volgens Ps.110 die vyande van ons Vader en sy kerk ‘n ‘n voetbank van sy voete te maak.

Dit is wat nou in die geskiedenis besig is om af te speel.

En Christus regeer deur beide redding en oordeel !

Geliefde gemeente, wie is dus die ander koning, hierdie Jesus wat verandering in die mens se bestaan gebring het ?

  • Hy is die Seun van God, dus God self.
  • Hy is die Christus, die Gesalfde van die OT wat gekom het om vir ons sondes te sterwe.
  • Hy is die Koning van hemel en aarde, wat tot in ewigheid regeer.

Om dit saam te vat: Jesus is –in die woorde van Psalm 110- die Priesterkoning, Hy is ons Verlosser én Koning.

Dit is juis hierdie waarheid, dit is hierdie prediking, hierdie Godsopenbaring wat die wêreld verander het.

En hierdie verandering geskied op twee wyses.

Dit sien ons in die tweede plek.

 Hoe verander hierdie ander Koning, naamlik Jesus die wêreld ?

Die Evangelie, die prediking van Jesus as Verlosser en Koning, as die Priesterkoning is altyd ’n tweesnydende swaard, dit bring altyd reaksie, verandering:

  • of tot redding en heiligmaking en groei van hulle wat glo,
  • of tot regverdige veroordeling en straf vir hulle wat volhard in hul sonde en verwerping van die ander koning, naamlik Jesus.

Ons teksvers openbaar die antitese, die teenstellende kontrasterende verandering wat die Evangelie bring:

Die ongelowige Jode stel die koningskap van die mens, die keiser teenoor Jesus se koning.

Soos met Jesus se kruisiging hou hul aan daarmee dat hul geen ander koning as die keiser het nie.

Hulle het ’n politieke messias, ’n aardse verlosser gesoek.

Die wêreld het die filosoof-koning gesoek.

Die Priester-Koning van die OT, die Lydende Koning, die  Diensneg-Koning het hul nie gesoek nie !

In verse 4 tot 9 word hierdie satanistiese opstand teen die Koning van Psalm 2 en sy gestuurdes, sy kerk verder beskryf: nadat sommiges tot geloof gekom het in Thessalonika, raak die ongelowige Jode afgunstig daarop en reël ’n opstand teen die gelowiges, teen die kerk in Thessalonika.

Nogal ironies, hulle kla die kerk aan van opstand … terwyl hulself besig is om ’n opstand van stapel te stuur!

Volgens die teks het Paulus-hulle tuisgegaan by ’n sekere Jason.

Hy word deur die ongelowige Jode vasgekeer en voor die stadsowerhede gebring om aangekla te word.

Thessalonika was een van die vrystede wat nie deur ’n Romeinse goeweneur bestuur is nie maar deur ’n eie verkose volksvergadering.

Dit is dus moontlik dat die stad die pax romana, die vrede van Rome gesoek het, meer as die vrede met God in Christus, en daarom dat hul gehoor gee aan die volksopstand se klagtes om ontslae te raak van Paulus-hulle.

Daar moet ook hier gevra word: was die gelowiges hier, asook die kerk in die eerste eeue skuldig aan ‘n ‘politieke geweldadige opstand’ in die sin wat die ongelowige Jode dit bedoel het ?

Nee, geliefdes

Die gelowiges het Christus en Paulus se voorbeeld gevolg deur die vrede van die owerhede te soek, vir solank daar nie van hul ge-eis word om in stryd met God se wet op te tree nie (sien Hand.4:19; 5:29).

Die Evangelie het reformasie-verandering gebring, nie rewolusie-verandering nie !

Ons teksgedeelte, vers 7 openbaar hoe hierdie ander Koning, deur sy Gees en Woord, ’n anderse wêreld oorwin:

Eerstens lees ons, dat Jason het hulle ontvang.

Die ‘hulle’ is Paulus, Silas en Timotheus: afgevaardiges van Jesus Christus.

Deur hulle te ontvang, het Jason en die ander Griekssprekendes van vers 4 wat tot geloof gekom het, ook die Evangelie ontvang, die Koninkryk van God.

Hulle het Jesus self ontvang !

Jesus sê self in Joh.13:20,

“Voorwaar, voorwaar Ek sê vir julle, wie iemand ontvang wat Ek stuur, ontvang My; en wie My ontvang, ontvang Hom wat My gestuur het.”

Broer en suster,

Hier lê die fondament van alle verandering, van reformasie:

– Om Jesus Christus te ‘ ontvang’

– Om deel te word van sy Koninkryk

– Om tot geloof en bekering te kom

In beide verse 4 en 12 word die wonder van die redding deur die geloof beskryf:

– en sommige van hulle is oortuig en het hulle by Paulus en Silas aangesluit (dui op ‘n passiewe ontvangs: “hulle is toegevoeg …”).

– Baie van hulle het dan ook gelowig geword, en van die aansienlike Grieke ‘n groot aantal, vroue en manne.

In hoofstuk 16, die voorafgaande hoofstuk is dit ook geopenbaar hoe Jesus die wêreld om Hom verander, van individu tot individu, van gesin tot gesin:

16:14, “n ‘n vrou met die naam van Lídia, ‘n purperverkoopster van die stad Thiatíre, ‘n godsdienstige vrou, het geluister; die Here het haar hart geopen om ag te gee op wat deur Paulus gesê is. En toe sy en haar huisgesin gedoop is …”

16:31, “Glo in die Here Jesus Christus en jy sal gered word, jy en jou huisgesin.”

Ja, geliefdes

Geen menslike humanistiese opvoedingsplan,

geen politieke messias staatsidee,

geen ekonomiese opbou vooruitgangsplan,

en geen genereaal of charismatiese leier  –in die verlede of hede of toekoms – om ons te lei …

gaan ons en ons kinders, gemeentes en gemeenskappe en volke red nie …

Daar is net een, daar kan net EEN wees … en dit is die ander Koning van ons teks: Jesus wat red !

Maar, kind van God, hierdie Verlosser, nl Jesus, het ons geleer by ons eerste punt: is ook ’n Koning, ‘n waardige Koning.

Dit sien ons ook in ons teksgedeelte.

Daar staan: “en hulle almal handel teen die bevele van die keiser en sê dat daar ‘n ander koning is, naamlik Jesus.”

Die keiser se ‘bevele’ was sy leges majestatis = wetgewing wat die persoonlike eer en regte van die keiser beskerm het.  Daardeur het die keiser goddelikheid aan homself toegeken.

Teenoor die keiser se bevele wat aan hom goddelike eer toeken, het Paulus die koningskap van Christus verkondig, met ‘n eie dogma: God se Woord, God se Wet.

Jesus is ‘n koning wat ook bevele het, wette het, Hy het Sy hele Woord wat die norm en standaard is van sy koningsheerskappy.

In sy Woord word sy verlosser- en koningskap verkondig.

En hoe verander Hy sy onderdane anders as deur sy Gees wat deur sy Woord werk ?

Verlossing en daaruit vloei ware verandering: reformasie van die hart en die hele lewe!

Sy onderdane, die kerk van Christus deur alle eeue, moet besig wees met sy Woord, sy wette:

Wanneer Paulus-hulle in Berea aankom, lees ons (v.11):

En hierdie mense was edelmoediger as dié in Thessaloníka; hulle het die woord met alle welwillendheid ontvang en elke dag die Skrifte ondersoek of hierdie dinge so was.

Die woord ‘edelmoedig’ dui op hul ingesteld.

Hulle is nie bevooroordeeld oor dit wat hul al gehoor het van Paulus nie. Dat hy ‘n kontroversiële figuur is, dat hy orals ‘opstand’ veroorsaak nie.

Inteendeel, hulle luister na hom en doen dan wat elke goeie onderdaan van die ander Koning moet doen: met ywer en passie ondersoek hul die Skrifte om te kontroleer of die boodskap wat Paulus verkondig (v.2,3) werklik so is.

Die volgende in die teks openbaar hoe Christus deur sy onderdane sy koninkryk hier op aarde bou, en so die wêreld oorwin:

  • ‘n gesindheid van leergierigheid
  • hulle het ‘elke dag’ die Skrifte ondersoek.

Geliefdes, ons godsdiens is dalk so armsalig omdat ons dit net op Sondae wil doen, en nie elke dag nie.

Ons hele lewe moet met die Woord gesuiwer word: persoonlik, gesin, gemeente, gemeenskap.

En, ongeag dat dit Paulus was, die apostel van Christus, was die fokus op die Skrifte, nie op ‘n mens nie.

Die fokus was op God se bevele, sy wette, sy Openbaring nie op menslike planne, wyshede, vergaderings en idees nie.

So anders is dit vandag met kerklike leiers wat hulself en hul sogenaamde ‘openbaringe’ om die voorgrond plaas, heeltemal in stryd met elke ware dissipel wat saam Johannes die Doper uitroep:

Hy moet meer word, maar ek minder ! (Joh.3:30)

Sien u dus broer en suster, hoe het Christus die wêreld oorwin in die eerste eeu, deur sy eie lewe en die vrug daarvan in sy kerk se lewe (Joh.16:33).

Sien u wat die kerk gedoen het wat die wêreld in opstand gebring het ?

Sien u hoe het reformasie plaasgevind het in die vroeë kerk, in die tyd van die reformasie, in 1859, maar ook vandag ?

  • Deur die verkondiging van die Evangelie van die ander koning: Jesus het gely en opgestaan !
  • Deur die bestudering van die ander koning se Koningswet: sy hele Woord, sy bevele
  • En, deur dan hul hele lewe daarvolgens in te rig, op elke lewensterrein

Diepgaande deurgaande bekering en reformasie op alle terreine van lewe en denke.

Die grootste bedreiging vir ‘n goddelose onChristelike owerheid en samelewing, is nie mense wat oorlog wil maak nie, maar mense wat weer Christus se Koningskap begin ernstig opvat, en sy Koningswoord konkreet in hul hele lewe begin toepas, persoonlik, gesinslewe en in die gemeente en gemeenskap !

Geliefdes, ons geloof is ‘n baie persoonlike en intieme saak … maar dit is nie ‘n private saak nie !

Ons moet die ander koning se heerskappy openlik orals proklameer:

Jesus is Koning !

Dit het Paulus dan ook gedoen volgens vers 16 en 17 van ons tekshoofstuk.

Paulus het hom vererg, ‘n heilige woede vir die afgodsbeelde wat daar in die wêreld is … dat daar nie net aan Koning Jesus al die lof en die eer gegee word nie, maar ook afgode !

Word ons nog vererg oor die afgode in ons eie harte ?

Die afgode in ons gesins-, gemeente en gemeenskap se lewe … of het ons maar gewoond geraak daaraan … ?

En wat doen Paulus daaraan: hy verkondig die Evangelie van Jesus as Verlosser én Koning aan ‘die kerk’ (die sinagoge) maar ook aan die wêreld (die markplein), v.17,

Hy het toe in die sinagoge met die Jode gespreek en met die godsdienstige mense, en elke dag op die mark met die wat hom teëkom.

Kinders van die koninkryk,

Nie ons eie lewe nie, nie ons eie (politieke) voorkeure en idees nie, maar die Evangelie alleen moet die aanstoot veroorsaak, Christus alleen (Matt.5:10-12).

In vers 13 lees ons, “Maar toe die Jode van Thessalonika verneem dat die Woord van God ook in Berea deur Paulus verkondig was, het hulle gekom en die skare daar opgesweep.”

Nie ons politieke of filosofiese idees nie, maar God se heilige wet en evangelie, Jesus as die ander koning, alleen moet die aanstoot veroorsaak en ook die wêreld om ons vandag in opstand bring.

As ons vervolg word, moet dit ter wille van Hom wees … nie oor my eie sondes en ongeregtigheid nie.

Ek moet ly ter wille van die ander Koning … wat vir my gely het … wat vir my opgestaan het !

Die Evangelie bring ’n andersheid (heiligheid) in ons lewe, en as ek nie verander (aanhou bekeer en reformeer nie) hoe kan ons ander wil verander ?

Dat ons moet verander kan ook nie anders nie ! want:

  • Ons aanbid ’n ander Koning, naamlik Jesus
  • Hy het ’n ander wet: Sy Woord
  • Wat ly tot ’n ander lewenswyse as die wêreld.

Mag die Here opnuut predikers gee wat van Sondag tot Sondag, en ‘daagliks’ orals sal onderrig uit die Woord, tydig en ontydig (2 Tim.4:1-5).

Om mense te wys weg weg van onsself na die ander koning, naamlik Jesus:

  • Hy en Hy alleen is die Verlossing en Koning wat ware verandering bring
  • Sy Woord, sy wette, sy bevele alleen is die norm en standaard waarvolgens ons ons hele lewe moet inrig.
  • Deur sy Gees en Woord moet ons die wêreld oorwin word, beginnende by onsself, ons gesinne en gemeenstes.

In die begin het ek u vertel van keiser Augustus (as verteenwoordiger van die ongelowige wêreld wat in opstand teen Christus se Koningskap is), wat gedink het hy – en baie ander soos hy – gaan die wêreld self red en verander (soos daar vandag nog baie politiese en charismatiese messiasse is).

Ongeveer in 65 nC kom die ware kerk van Christus, by monde van die apostel Petrus ‘vervul met die Heilige Gees’, en bely in Hand.4:8-12, en ons saam met hulle midde ons wêreld vandag:

8 Owerstes van die volk en ouderlinge van Israel,  9 as ons vandag ondervra word oor ‘n weldaad aan ‘n siek man, waardeur hy gesond geword het,

10 laat dit bekend wees aan julle almal en aan die hele volk van Israel dat deur die Naam van Jesus Christus, die Nasaréner, wat julle gekruisig het, maar wat God uit die dode opgewek het, dat deur Hom hierdie man gesond voor julle staan.

11 Hy is die steen wat deur julle, die bouers, verag is, wat ‘n hoeksteen geword het.

12 En die saligheid is in niemand anders nie, want daar is ook geen ander naam onder die hemel wat onder die mense gegee is, waardeur ons gered moet word nie.

Ja, alleen Christus is die ware en enigste Verlosser.

Alleen Jesus Christus is die ware en enigste Koning.

Hy alleen red en maak nuut:

En Hy wat op die troon sit, het gesê: Kyk, Ek maak alles nuut.


« Newer Posts - Older Posts »