Bronne oor ‘n Gereformeerde presupposionele vs

die modernistiese (evolusionistiese?) benadering tot tekskritiek

Julle mag by die woord wat ek julle beveel, niks byvoeg nie, en julle mag daar niks van weglaat nie; sodat julle die gebooie van die Here julle God mag onderhou, wat ek julle beveel.Want ek betuig aan elkeen wat die woorde van die profesie van hierdie boek hoor: As iemand by hierdie dinge byvoeg, dan sal God oor hom die plae byvoeg waarvan in hierdie boek geskrywe is.” (Re 22:18)” (Deut 4:2; Op. 22:18)

“Ons bely dat hierdie Woord van God nie deur die wil van ‘n mens gestuur of voortgebring is nie, maar die heilige mense van God het dit, deur die Heilige Gees gedrywe, gespreek, soos die heilige Petrus sê. Daarna het God deur sy besondere sorg vir ons en ons saligheid sy knegte (profete en apostels) beveel om sy geopenbaarde Woord op skrif te stel en Hy self het met sy vinger die twee tafels van die wet geskrywe. Daarom noem ons sulke geskrifte die heilige en Goddelike Skrif.” (Nederlandse Geloofsbelydenis artikel 3, Die geskrewe Woord van God)

“Die Ou Testament in Hebreeus (wat die moedertaal van God se volk in die ou tyd was) en die Nuwe Testament in Grieks (die taal wat algemeen bekend was aan die volkere toe dit geskryf is), is onmiddellik deur God geïnspireer en deur sy buitengewone sorg en voorsienigheid in alle eeue
suiwer bewaar en is daarom betroubaar
; sodat in alle godsdiensgeskille die Kerk hom uiteindelik daarop sal beroep. Maar omdat die ganse volk van God nie almal die oorspronklike tale ken nie, wat reg het op en belang het by die Skrifte en wat beveel word om hulle in die vrees van God te lees en te ondersoek, daarom moet hulle vertaal word in die volkstaal van elke nasie tot wie dit kom, dat die Woord van God oorvloediglik in almal kan woon en hulle Hom op geskikte wyse mag dien, en deur die volharding en vertroosting van die Skrifte hoop kan hê.” (Die Westminster Konfessie, hoofstuk 1.8, Oor die Heilige Skrif)

“God, die hoogste regter, het nie net gesorg dat sy Woord, wat die ‘krag van God (is) tot redding is vir elkeen wat glo’, deur Moses, die profete en die apostels neergeskryf is nie, maar het ook toegesien en dit gekoester met sy vaderlike sorg vandat dit neergeskryf is tot die huidige tyd, sodat dit nie deur Satan se geslepenheid of bedrog van die mens korrup kon word nie. Daarom skryf die kerk dit tereg toe aan Sy unieke genade en goedheid wat sy het en tot aan die einde van die wêreld sal hê, ‘n ‘profetiese woord wat baie vas is’ en die ‘Heilige Skrif’ waarvan, al sal die hemel en aarde vergaan, sal nie een uit een, hoewel hemel en aarde vergaan, ‘sa; nie een jota of titteltjie’ ooit verbygaan nie.” (The Formula Consensus Helvetica 1675, Canon 1)

“Vraag 123: Wat is die tweede bede? Antwoord: Laat u koninkryk kom. Dit is: Regeer ons so deur u Woord en Gees dat ons ons hoe langer hoe meer aan U onderwerp. Bewaar u kerk en laat dit groei. Vernietig die werke van die duiwel, elke mag wat teen U opstaan, en alle kwaadwillige planne wat teen u heilige Woord bedink word totdat die volkomenheid van u ryk kom waarin U alles in almal sal wees.” (Die Heidelbergse Kategismus, Sondag 48)

(Nota: U moet asb die vorige artikel as inleiding op die grond/brontekste debat van die 2020 vertaling en baie ander vertalings wat met mekaar verskil, eers lees voordat u hierdie opvolg artikel lees.)

Inleiding

Vir elke kind van God, vir die ware kerke deur die eeue, vir alle gelowiges, ook ons as gereformeerde gelowiges, wat bewe vir sy Woord (Jes. 66:2), is ‘wat’ presies die Woord is, dus, waaruit die Woord bestaan, ‘n saak van groot erns. Die verse hierbo waarsku ons ook om nie by die Woord by te voeg nie, of weg te neem nie, dit het groot gevolge, die plae van God kan ons tref.

Tot en met die einde van die 19de eeu, was die kerk, ten minste die gereformeerde kerke basies eens oor dit wat ons hierbo bely, in navolging van die Skrif, naamlik, dat:

1. nie net dat die oorspronklike geskrifte (autographa) van die Ou en die Nuwe Testament, wat dus direk deur die profete, apostels, ens. geskryf (insluitende Paulus) is, onfeilbaar goddelik direk geinspireer is nie (maar nou nie meer bestaan nie), maar baie belangrik ook:

2. dat die afskrifte (apographa) wat daarvan gemaak is deur die eeue, ook genoem ‘manuskripte’ (‘hand-geskrewe’, Jordaan, G.J.C. 1998. Tekskritiek van die Griekse Nuwe Testament. ‘n Eerste Ontmoeting. Ongepubliseerde klasdiktaat. Potchefstroom: TSP., bl. 1), deur God se voorsienigheid en besonder sorg bewaar gebly het deur alle eeue vir sy kerk, vandat dit opgeteken is die eerste keer oorspronklik (eerste eeu nC, wat die NT betref), daarna kopieë/afskrifte gemaak is, en dit oorgelewer is deur alle eeue deur ‘n verskeidenheid afskrifte, tot vandag toe.

Dus, ons ‘het’ die Woord van God in die afskrifte deur al die eeue, ons soek dit nie nog nie, ons moet dit nie nog ‘vasstel’ deur ‘nuwe ontdekkings’ of die ‘besondere gawe of amp van moderne tekskritici’ nie.

Dr. John Robinson in sy doktorale tesis, ‘The Doctrine of Scripture in the Seventeenh Century Reformed Theology‘ (1971) some dit as volg op wat die gereformeerde standpunt is volgens die gereformeerde belydenisskrifte van die 16de en 17de eeue in navolging van die ‘presupposisies’ (veronderstellings) vanuit die Skrif:

“Reformed theologians were not arguing for the obvious authenticity of the no longer extant autographs. Instead, they were claiming authenticity for the received texts which they referred to as the ‘authentic sources,’ the ‘first editions,’ the ‘Greek and Hebrew originals,’ the ‘original texts.’ The authenticity of the Greek and Hebrew ‘sources’ was held to be absolute both in form and content . . . In summary, the Reformed theologians held that only the received Hebrew text of the Old Testament and the Greek text of the New Testament were authentic, authoritative editions of the Scriptures.”

Dr. David Allen vat dit as volg saam:

“In other words,
• They did not appeal to non-extant autographa. They appealed to the Greek and Hebrew texts that they knew, and devoted themselves to translating them into modern languages to give the Word of God to the people; and they used these translations as the Word of God with divine, and infallible authority.
• No one at the time of the Reformation was so foolhardy as to affirm that the ‘Canon of Scripture is . . . solely and alone in the original autographs of the inspired authors, which have not one of them been in the possession of the Church since the second century A.D. It is altogether irrational to take the position that the inerrant Bible is solely and alone in the original autographs which no one has seen since the Church had a Canon, and which no one can ever see.”

Hierdie belydenis deur die geloof in God se voorsienige bewaring van sy Woord ook in die afskrifte deur die eeue, vanaf die eerste eeue en daarna, het aan die einde van die 19de eeu onder groot aanval gekom, in so ‘n mate, dat onder gelowiges oor die algemeen, maar ook gereformeerdes onderling, erg verdeeld ontstaan het en vandag nog voortduur, sodat ons vanaf die 20ste eeu sit met baie vertalings wat by heelwat tekste met mekaar verskil, dat sekere verse weggelaat is of nie te vinde is in die nuwe moderne vertalings nie (bv. NAV, BDV, NIV, NASB, ESV) teenoor die ouer vertalings wat daardie verse nog steeds het (bv. KJV, Statevertaling, OAV).

Prof. Barry Gritters (PRCA), vat die groot verandering wat plaasgevind het as volg saam, in sy insiggewende artikel, A Critical Analysis of the KJV and Some Modern English Translations (2011):

“The issue here regards which old manuscripts (copies of the Hebrew and Greek originals) are used to make the English translation. There are differences in the old copies of the Hebrew and Greek texts and it must be determined which is the proper manuscript to use.

About 120 years ago, to oversimplify this, two very old Greek manuscripts were found—one in Egypt and one in the Vatican—that differed fairly significantly from the copies that were used to translate the Bible both for centuries before and centuries after the Reformation; differed from the manuscripts used to translate the KJV. These old manuscripts are centuries older than the others that had been known since the early church era.

To oversimplify the debate, the modern assumption is that “if it is older it must be better.” In the prefaces of the new translations may be heard the claim that the KJV translators did not have the advantage of modern research—that is, the advantage of textual criticism based on these older manuscripts.

There are many good books written on the subject of the original manuscripts of the Bible. My recommendation would be to start with reading Wilbur Pickering, Jakob VanBruggen, or Edward F. Hills.

Suffice it to say that “older is better” is a fallacy, answered well in the scholarly books written about these manuscripts. To go further than the works of the three authors listed above, one may consult the library of Theodore Letis, and the works of Letis himself, who specialized on this question of manuscripts.

Second, there is good reason to believe the argument of the providential preservation of God’s Word, that is, that God preserved His Word in its original integrity, and would not have allowed it to be lost for almost 2000 years. The argument includes a point that rings true to this writer: God would not allow His church to hold the Scriptures without the church having any confidence that what she holds is indeed the Word of God; or, worse, that the only way to be confident that it is the Word of God is to hear experts, textual critics, say so.”

So, sedert die twee ou manuskripte ontdek is (genaamd Codex Vaticanus en Codex Sinaiticus), wat heelwat verskil met die bestaande Textus Receptus en Bisantynse tekstradisies, het basies twee of drie verskillende ‘tekskritiese’ tradisies of standpunte ook ontwikkel (daar is natuurlik ook baie variasies tussen die verskillende groepe en verskillende benaderings). Dit kan as volg opgesom word soos verwoord in hierdie artikel, The Ecclesiastical Text:

“Regarding the preservation of the Greek New Testament, there are two main schools of thought: (1) the Critical Texts, and (2) the Ecclesiastical (or, Traditional, Byzantine, Majority, etc.) Texts.

(1) Three or so Critical Texts were discovered in the 1800′s in Egypt.  Most Bible versions are based off of them today.  They disagree with 8% of the text of scripture that had been preserved in the Ecclesiastical Texts that the Church had been using for 1800 years.  This significantly affects the Doctrine of Inspiration, as many verses you learned in Sunday School, according to the Critical Texts, are not the Word of God. 

(2) The Ecclesiastical (Majority, Byzantine, etc) Texts comprise about 5,000 manuscripts from across the world, and have been the traditional text that the Church has always used.  The King James Version (Textus Receptus) comes from this tradition.  The reformers and puritans were universally agreed in their affirmation of the Ecclesiastical Text, not for circumstantial reasons, but because of scriptural reasons.  Below are resources that defend the majority, Church history view.”

(nota: die twee standpunte word ook soms genoem die ‘Bisantynse Tekstradisie [Ekklesiastiese/Oorgelewerde/Aanvaarde teks] v die Alexandrynse Tekstradisie [Kritiese teks/NA-UBS teks])

 Dit bring my uiteindelik by die groot doel van hierdie artikel van my:

Om bronne aan te beveel oor ‘n Gereformeerde (vantilliaanse?) presupposionele benadering en standpunt oor moderne tekskritiek en opnuut te vra wat is die wesentlike presupposisies/veronderstellings wat onderlliggend is aan hierdie twee benaderings tot die Teks van die Woord, spesifiek die NT waarop ons artikel fokus.

Ek is van mening, dat ons hier in Suid-Afrika hoofsaaklik en oordonderend, soos in die res van die wêreld, veral vanaf die 20ste eeu meestal net blootgestel is aan die eenkant van die debat, veral soos Bruce Metzger dit gepopuliseer het en dit basies omtrent deur alle gereformeerde kerke en teologiese skole gevolg is. Ja, die Kritiese Teks standpunt het die ‘textus receptus’ (aanvaarde tekssiening) van ons tyd geword, en weë jou as jy daarmee verskil, jy word uitgekryt as ‘onwetenskaplik, outyds, kjv-only, onkundig, ens. deur sommige ‘moderne tekskritici’, wat baie seker is oor hul nuwe ontdekkings en ‘wetenskaplike gereedskap’ teenoor die of ‘korrupte en/of ‘onkundige’ standpunt van ons gereformeerde konfessies en voorvaders van die verlede oor die Teks van God se Woord.

Ja, daar is baie wat nederig die standpunt van die Kritiese Teks bevorder en aanhang, maar baie se standpunt is eenvoudig: die Teks wat die kerk deur die eeue gehad het, veral die Textus Receptus as onder-afdeling van die Meerderheidsteks (die Oorgelewerde Teks) is op baie plekke korrup, en nou is dit die taak van die ‘moderne tekskritiek’ om die Woord ‘so na as moontlik aan die oorspronklike te herstel’ (Jordaan, 1998: 2).

So, wat die moderne tekskritiek bely, na my mening in stryd met dit wat die gereformeerde belydenis bely, is dat die kerk van die Here het nie vir 1500-1800 die ‘oorspronklike’ Woord gehad nie, of ten minste die ‘hele’ Woord nie, daar is volgens hulle dele bygevoeg of weggelaat. Die oorspronklike, of ‘nader aan die oorspronklike'(?), is dus eers herontdek met die twee ouer manuskripte.

Die geweldige rewolusionêre presupposisie en voorveronderstelling met hierdie standpunt, as die moderne tekskritici konsekwent is, is dan moet hul erken, dat in die toekoms kan ons dalk nog manuskripte ontdek (uit die 2de eeu nC?) wat vir ons wys dat bv. Joh. 3:16 of Op. 22: 18 was nie deel van die oorspronklike nie, en dan moet dit ook uit of wegverklaar word in ‘n voetnota?

Met ander woorde, die kerk van die Here (evolueer?) al meer na die ‘oorspronklike’ Woord van God, ons ‘het’ nie God se finale volle of hele Woord nie, is die wesentlike veronderstelling van die moderne tekskritici, waaronder ook baie regsinnige (ortodokse) gereformeerde gelowiges tel.

Sien die bronne wat hierbo en onder vermeld gaan word, om te sien hoe ‘n regsinnige calvinistiese teoloog soos BB Warfield ‘n groot paradigmaskuif bevorder het toe hy ‘kritiekloos’ die Kritiese Teks benadering omhels het, en omtrent die hele gereformeerde wêreld het gevolg, waaronder die ‘gereformeerde baptis’, James White, een van die grootste verdedigers en aanhangers is van hierdie benadering. Sien sy (soms spottende) opmerkings oor die gereformeerde belydenis en teoloë se standpunt hier:

The Ecclesiastical Text Movement

Ek stem saam met White oor die (vanselfsprekende) siening dat geen hervormer, kerktradisie, belydenis, ens. volmaak of onfeilbaar is nie (sien NGB art. 7), maar dit is duidelik dat sy benadering is bloot die teenoorgestelde van hul wat met hom verskil, nl. hy aanvaar bloot die ‘Moderne textus receptus’ van ons tyd as die norm, die Kritiekse Teks, dat ‘ouer’ (twee manuskripte) is vanselfsprekend beter as die ‘oorweldigend baie’ (van die Oorgelewerde, Aanvaarde of Ekklesiastiese Teks), sonder om enige begronding te gee wat mens oortuig dit is so.

Ek stem ook saam dat oor en weer in die debat karikature van mekaar se argumente gemaak kan word, bv.

Nie almal wat ten gunste is van die Oorgelewerde Teks is ‘KJV Only’ nie, daar moet ‘n duidelike onderskeid gemaak word tussen om te sê, bv. “ek glo die KJV of die OAV is die beste mees betroubare vertaling van die Bybel”, en hulle wat meen ‘n sekere vertaling is onfeilbaar en kan nie verbeter word nie.

Aan die anderkant, ‘almal’ wat ten gunste van die Kritiese Teks is, is nie on-ortodoks of ongereformeerd nie, dalk inkonsekwent, maar ‘hulle’ verwerp nie almal die Triniteit nie, of Jesus se Godheid nie, dit is bloot nie waar nie. Daar is baie regsinnige gereformeerde broers wat die Kritiese Teks benadering volg (of sommige noem dit ook ‘n ‘eklektiese’ benadering tussen al die tekstradisies), omdat hul heel waarskynlik glo dat die Here in sy voorsienigheid en sorg ook die twee manuskripte later in die geskiedenis gegee het, om ons juis te help om die Woord te herstel weg van die ‘korrupte teks’ oorlewering wat in die geskiedenis plaasgevind het. Amper so iets soos Josia wat eeue later die wet ‘herontdek’ het?

Vergelyk ook bv. Joh. 1:18 in die OAV en die Direkte Vertaling, die laaste vertaling is gebaseer op die Kritiese Teks en het die woorde ‘self God’ met verwysing na Jesus as God, terwyl die Oorgelewerde Teks, die Textus Receptus dit nie het nie. Beteken dit nou die OAV is ‘anti-trinitaries’, nee, natuurlik nie, dit is ‘n verskillende lesing op grond van verskillende tekstradisie.

Ja, daar was en kan sommige ketters wees wat deur die eeue doelbewus God se Woord wou korrupteer, die aanslag op Jesus se Godheid, die leer van die Drie-eenheid (sien NGB artikels 8-11), die historiese werklikheid van kwade planne teen God se Woord waarteen ons in Sondag 48 van die HK (sien hierbo) bid, en dalk was dit die poging met die herontdekking van die 2 manuskripte. Maar ek is self nie heeltemal oortuig daarvan nie, dalk is ek inkonsekwent of nog te onkundig oor die onderwerp, mag die Here my vergewe as ek te verdraagsaam is oor die opkoms van die Kritiese Tekstradisie en Moderne Teksritiek beweging, maar my eie standpunt is nog steeds wat ek reeds in hierdie artikel meer volledig verduidelik het:

God se voorsienigheid, die kanon en die grond/bronteks

Samevattend stel ek dit soos volg:

1 Ons glo dat God in sy voorsienigheid vir ons 66 boeke gegee het, wat die kerk deur sy Gees ontvang het in die geskiedenis.

Implikasie: daar sal nie deur die geskiedenis ‘n 67ste boek wees om by die kanon te voeg nie (al ontdek ons dalk nog een van bv. Paulus se ander Korinthiërs briewe).

2 Ons glo dat God in sy Voorsienigheid reeds deur die eeue betroubare manuskripte gegee het van die oorspronklike. Ons soek nie nog ‘beter’ of ‘oudste’ of die ‘beste manuskripte’ om by die ‘ware Woord’ uit te kom nie.

Implikasie: daar sal nie deur die geskiedenis vir ons manuskripte gegee word wat die voriges verbeter in die sin dat dit sekere dele weglaat of byvoeg nie (die waarskuwing van Deut. 4:2 en Op. 22:18 word ter harte geneem).

3 Tekskritiek en vertalingsimplikasie: die ouer manuskripte wat die kerke deur die eeue gehad het (Aanvaarde of Oorgelewerde Teks) is die grondteks wat gebruik behoort te word vir vertalings (ook die nuwer vertaling wat nou aan gewerk word deur die Bybelgenootskap. Nota nou bygevoeg: die BDV of 2020 vertaling het dit ongelukkig nie gedoen nie, hul volg die Kritiese Teks benadering), terwyl daar wel in voetnotas bloot vermeld kan word dat manuskripte wat later ontdek is, wel hierdie of daardie vers in het of nie in het nie, sonder om ‘n waarde-oordeel of uitspraak oor die vaste kanon/manuskripte te maak, in navolging van die Skrif, soos ons dit bely in NGB artikel 2-7 (asook die ander gereformeerde belydenisskrifte hierbo).

Die gras verdor, die blom verwelk; maar die woord van onse God hou stand in ewigheid. – Jesaja 40:8″

Ons kort dus ‘n Afrikaanse vertaling in die toekoms wat uit die Meerderheidsteks gemaak word (waarvan die Textus Receptus ‘n deel is, wat wel in sekere plekke verskil, maar oorweldigend oorteenstem. Die Kritiese Teks verskil baie met hierdie twee tekstradisies), en bloot in die voetnotas vermeld watter verskillende lesings daar is in ander tekstradisies/manuskripte (die NKJV is so ‘n voorbeeld van ‘neutrale’ teksnota benadering, sien ook die verskillende ‘Majority Text‘ uitgawes en benaderings wat dit navolg).

Ek glo hierdie benadering laat dit toe dat God se voorsienige bewaring en sorg oor alle eeue strek, dus nie net tot die 18de eeu nie, ook nie net vanaf die 18de eeue nie, maar geld vir alle eeue tot die laaste dag.

Ekself stem daarom meer saam met Douglas Wilson, ‘n voorstaander van die Ekklesiastiese/Bisantynse Teks, se versigtige benadering:

Byzantine or Alexandrian Text?

What do you make of the errors of the KJV?

Wat belangrik is, is dat almal wat bewe voor sy Woord, albei standpunte en tradisies deeglik sal bestudeer in die lig van die Skrif (Hand. 17:11) se ‘presupposisies’ aangaande die Here se Woord, biddend.

Soos hierbo genoem, is die Kritiese Teks (Westcott-Hort en later Nestle-Aland uitgawes van die ‘Alexandrianse Tekstipe en tradisie) vandag die hedendaagse ‘textus receptus’, die Aanvaarde teks en standpunt wat in 90 persent gevalle gevolg word in alle moderne vertalings. Daarom wil ek graag lesers aanbeveel om die anderkant te bestudeer en te lees, veral die gereformeerde skrywers wat ek hier vermeld, wat ook doktorsgrade het in tekskritiek en ander belangrike terreine.

Moet u nie laat afskrik deur sommige (nie almal nie!) se hoon en spot van die Ekklesiastiese Teks tradisie soos bely in ons geformeerde belydenisskrifte nie. Soos u hierdie bronne lees gaan u ook baie mites (veral oor Erasmus) hoor en hoe dit reeds weerlê is, misverstande oor sekere standpunte, wat is wesentlik op die spel oor hierdie saak, opnuut leer oor verskillende standpunte, opnuut ons gereformeerde vaders se goeie stryd waardeer vir die suwere bewaring van God se Woord, ens.

‘n Saak het altyd twee kante, bestudeer opnuut albei kante, lees nie net Metzger, die vader van moderne tekskritiek nie, maar lees ook wat sy gereformeerd-konfessionele tydsgenoot, ook ‘n beoefenaar van tekskritiek, ook ‘n gekwalifseerde teoloog geskryf het oor die saak, EF Hills. Moet nie net glo wat Westcott en Hort geskryf het nie, lees ook hul tydgenoot, JW Burgon, wat met hulle verskil het. Lees en luister nie net na James White nie (Kritiese Teks), maar ook na sy tydgenoot, die gereformeerde Theodore Letis, asook dr. Jacob van Bruggen, gereformeerde Nuwe Testamentikus, en baie andere wat nie bloot met die hoofstroom tekskritiek saamgaan nie.

En baie belangrik, lees die oorspronklike bronne self, nie die (ongelukkig) baie karikature wat sommiges van mekaar se standpunte maak oor en weer nie, sien HK Sondag 43, wat vir ons almal geld, ongeag watter kant van die debat ons staan.

Hier is die verskillende gereformeerde bronne om te raadpleeg, wat duidelik wys dat die pro-textus receptus, pro-bisantynse teks standpunt geensins net ‘n onderwerp is van ‘n klomp ‘fundamentalistiese baptiste en amerikaners’ was of is nie, maar van geleerde godsvresende gereformeerde teoloë en akademici:

DR. JACOB VAN BRUGGEN: De ballingschap van de Byzantijnse tekst

“For more than a century the Byzantine Text-type has been in exile. Meanwhile, endeavours to re-establish the original text o f the New Testament have not succeeded. The question thus arises whether it is necessary to keep the banished text silent forever. This article describes the revival of a plea for listening also to the Byzantine Text-type in restoring the ancient text. Arguments against this text in exile are evaluated. Two points in favour of the banished text are introduced: I. Its readings are nearly always supported by one or more o f the other text-types: why should the accomplices go scot-free? 2. Its readings have more than once the flavour of
authenticity: why should we leave innocent readings in exile?”

Sien ook dr. van Bruggen se ‘The Ancient Text of the New Testament

“There is plenty of work for Reformed textual criticism. She, how​ever, directs her attention to defining a conviction and does not lose her​self, like the modern textual criticism, in a quest for the unknown. How many people will still wish to present themselves in the 20th century for this work on the preservation of the text of the New Testament? How many will still have interest in this work? This question can not easily be answered by people, we can only conclude with the absolute certainty, that the ancient text of God’s inspired Word both now and in the future will remain an object of God’s special care.

This certainty creates for us the obligation to treat the text that has been handed down to us with great care. This obligation lies in the confession of the Reformation (Westminster Confession chapter 1, 8):

“The Old Testament in Hebrew (which was the native Language of the People of God of old), and the NewTestament in Greek (which at the time of writing of it was most generally known to the Nations), being immediately, inspired by God, and by his singular Care and Providence kept pure in all Ages, are therefore authentical: so as in all Contro​versies of Religion, the Church is finally to appeal into them.”

DR. THEODORE LETIS RESOURCES: Articles, Lectures and Books

  1. Chapter 1:  B. B. Warfield, Common-Sense Philosophy & Biblical Criticism
  2. Chapter 2:  The Protestant Dogmaticians and the Late Princeton School on the Status of the Sacred Apographa
  3. Chapter 6: The Reformation and the Philosophy of Vernacular Translations of the Bible

Video lesings van dr. Letis

1. The Quest for the Historical Text, The ESV, and The Jesus Seminar

Hierdie lesing is fundamenteel om te verstaan dat ‘moderne tekskritiek nie ‘n neutrale vakgebied is nie. Net soos beide skeppingsleerders en evolusioniste beide dieselfde ‘bewyse’ bestudeer, is dit hul veronderstellings (presupposisies) wat die groot verskil is en maak in elkeen se ‘bevindings’. Dieselfde is die geval met ‘tekskritiek’, almal bestudeer dieselfde manuskripte, maar hul vertekpunte van en oor die Bybel bepaal hul ‘tekskritiese’ bevindinge en gevolgtrekkinge.

2. John William Burgon Rescued, Resuscitated, and Reconsidered

3. Edward Freer Hills: The Life and Legacy of a 20th Century Burgonian
Wie van ons weet iets van dr. Hills, hy was ‘n gereformeerd konfessionele man wat onder van die beste van gereformeerde teoloë en apologete gestudeer het, soos ‘n Grecham Machen en Cornelius van Til. Hierdie lesing gee ‘n goeie inleiding en oorsig oor die belang van dr. Hills vir ons gereformeerde siening van tekskritiek.

DR. CORNELIUS VAN TIL and the Textus Receptus

“Having been taught this before I took my first course in Greek NT, I walked into class wearing the spectacles of faith; believing that God had promised to preserve his words (Psalm 12:6-7, 119:89-91; Matt. 5:17-18, etc.) and presupposing that he had actually done that through his singular care and providence [WCF I.8]. Since the modern text-critical model of reasoned eclecticism assumed corruption instead of preservation, it appeared to me as out-of-accord with reality (i.e., as defined by biblical revelation).

I was, of course, not the first man to discover this perceived inconsistency. As I researched the matter, I discovered the writings of Dr. E.F. Hills who was a student of Van Til and well-studied in the field of textual criticism. Having approached and examined the extant manuscript evidence from a vigorously Van Tillian perspective, Hills came to prefer the Textus Receptus over the modern critical text.”

Dr. EF HILLS SOURCES

Edward Freer Hills (1912-1981): Forgotten Pilgrim of the Orthodox Presbyterian Church

Edward F. Hills studied under such OPC pillars as Dr. Machen, Dr. Van Til, Dr. Murray, and Dr. Stonehouse (a time when giants roamed the earth) and he graduated from Westminster Theological Seminary. He went on to become a credentialed text critic who would eventually hold four degrees, two of which were from Ivy League institutions (Yale and Harvard), including a doctorate, and with graduate studies at the University of Chicago.

Hier is die inleiding op sy twee belangrikste werke:

“Edward F. Hills (1912-1981) was born and raised in Oak Park, Illinois. After graduating from high school he attended Yale University where he excelled in the Latin classics and was a Phi Beta Kappa graduating summa cum laude in 1938.

From Yale he entered Westminster Seminary in Philadelphia where he studied under the famous J. Grescham Machen and other well known scholars.

Under the tutelage of Dr. N. B. Stonehouse, he was introduced to the new Greek New Testament of Westcott and Hort, Greek rival of the old Textus Receptus. Hills became exceedingly troubled concerning the significant differences between the two Greek texts. “Had not God inspired His Word?  Had not God promised to preserve it?  How could this newly edited 19th century text displace the one used for centuries by the Church?”

In this same class, however, he also learned that among scholars in England there had been one loud, dissenting voice to this newly praised text, John William Burgon, an Oxford scholar who had opposed Westcott and Hort in the revision committee.

Unfamiliar with this name, Hills wondered, “Who was this Burgon and what was his vociferous objection?” He determined to study this issue himself.

After he obtained the Th.B. Degree from Westminster, he studied at Columbia Seminary in Atlanta, Georgia where he earned the Th.M. From there, he studied at the University of Chicago for two years and transferred to Harvard University where he earned his Th.D. in New Testament text criticism.  

His years of intense research have resulted in two significant books:  The King James Version Defended and Believing Bible Study.  Edward F. Hills has been called the Father of the 20th century renewal of the Textus Receptus.

The King James Defended (aanlyn beskikbaar by die PRCA se webblad)

“Moreover, the time has now come for this present edition to make its unique contribution felt. Unique in that, while Hills was the only recognized, published New Testament text critic to advocate the primacy of the Byzantine text either in his day or in the present, no one since has been more innovative than he was in attempting to integrate his confessional, theological perspective with the discipline of New Testament text criticism.

This is a taboo that even the recent Majority Text advocates have attempted
not to transgress, preferring to work from within a purely scientific framework. But Hills’ training under J. Gresham Machen, John Murray, R. B. Kuiper and most especially, Cornelius Van Til, would not allow him to rest content with the neutral method to which he had been initiated at the University of Chicago and Harvard. Kuiper recognized the value of this integrational approach to a highly specialized discipline, in which few
confessing evangelicals had ever distinguished themselves …..

It is evident that Dr. Hills is entitled to a hearing because of his scholarship. I think it no less evident that he deserves a respectful hearing because of his theological convictions. This is not just another book on New Testament Textual Criticism. On the contrary, its approach to that theme is decidedly unique. Dr. Hills founds his criticism of the New Testament text squarely and solidly on the historic doctrines of the divine inspiration and providential preservation of Holy Scripture, and it is his firm conviction that this is the only proper approach. Hence, he not only differs radically with those critics who have a lower evaluation of the Bible, but is also sharply critical of those scholars whose evaluation of the Bible is similar to his but who have, in his estimation, been persuaded that they ought not to stress the orthodox view of Scripture in their study of the New Testament text.

Underlying this position taken by Dr. Hills is a philosophy of truth. God is truth. Because God is one, truth exists as unity. And as God is the author of all diversity, truth also exists as diversity. In a word, there is the truth, and there are also truths. By reason, which is a precious gift of the common grace of God, the unbeliever can, and actually does, grasp many truths. But for the proper integration of truths and knowledge of the truth, faith in God, as He has revealed Himself in Holy Scriptures, is indispensable. Hence, in every department of learning the conclusions of reason must be governed and controlled by the truth which is revealed in God’s Word and is perceived by faith. Any so-called neutral science which seems equally acceptable to the faithful and faithless but sustains no conscious relationship to the Scriptures is by that very token headed in the wrong direction.”

PROTESTANT REFORMED THEOLOGICAL JOURNAL (400th Anniversary of the KJV)

“The Protestant Reformed Churches join those who are celebrating the 400th anniversary of the publication of the King James Version of the Bible. Our celebration of the KJV’s quatercentenary is a thankful celebration; we are thankful to God. We celebrate the King James Bible because it is the version that these churches use in public worship, in the seminary, for family and personal devotions, in our schools, on the mission field, and at consistory meetings, classis, and synod, and so many other functions.

In that respect our celebration of the 400th anniversary of the KJV differs from so many other celebrations. There are many celebrations that have taken place, and some that will yet take place, at which the King James Bible is praised for its literary and historical value. The KJV and Shakespeare’s plays are often regarded as the twin pillars of the ‘golden age’ of English literature. It is pointed out that they have done more to develop the English language than anything written after them. Together they added hundreds of words and expressions to the English language. Many fine things are said about the KJV. It is acclaimed as the ‘noblest monument of English prose.’

But these celebrations—not all of them, but many of them—are a bit like the
building of the tombs of the prophets and the garnishing of the sepulchers of the righteous by the scribes and Pharisees of Jesus’ day. For these are the same people who have jettisoned the KJV from their churches, who have harsh things to say about the practical usefulness of the KJV, and who years ago already have replaced the KJV with one or more of the modern versions.

The Protestant Reformed Churches and the Protestant Reformed Seminary celebrate the anniversary of the publication of the King James Bible because we are genuinely thankful to God for this Bible, because we use this Bible, and because we regard this Bible as the best translation of the Bible in the English language.”

THE ECCLESIASTICAL TEXT

“While no primary doctrine of Christianity is lost in the Critical Texts, many secondary and tertiary doctrines are significantly altered.  See here for a list of 40 Doctrinally Significant Variants. … Thus the doctrine of inspiration, of what is the inspired Word of God, is very much affected.  God places a curse upon those who either cut out or add to the Word of God (Rev. 22:18-19).”

DR. DAVID ALLEN (TBS): THE PRESERVATION OF THE TEXT OF SCRIPTURE

Hierdie is ‘n goeie oorsigtelike en baie leersame lesing van dr. David Allen, aangebied by die ‘British Reformed Fellowship se konferensie (‘The Word of God for our generation’). Aanlyn hier beskikbaar, die teks van die lesing is hier beskikbaar.

Inhoud:

I want us to consider four things:

  1. The Current “Evangelical” Position
  2. The Biblical Doctrine of Preservation
  3. The Historic Reformed Understanding of the Doctrine of Preservation
  4. The Process of Divine Preservation

“Conclusion: Fundamentally there are only two Bibles, and they are based upon two streams of manuscripts. The first stream began with the apostles and the early church and has continued down through the centuries, based upon the precious Hebrew manuscripts and the traditional text of the Greek New Testament. This first stream appears, with very little change, in the Protestant Bibles of many languages, and in the Authorised Version or King James Bible. These manuscripts constitute 96% of all the available Greek manuscripts in existence!

The second stream consists of a very small number of Greek manuscripts (Vaticanus, Sinaiticus, Alexandrine, Ephraim, and Bezae); four of these were rejected by the Reformers, and there is no question that they would have rejected Sinaiticus.

Learned textual critics have concocted a Darwinian myth, namely, that the NT text was lost for more than 1,500 years and then began to be restored by Westcott & Hort, and eventually through the process of textual criticism will evolve a true copy of the original autographs!

Theodore Letis writes, “Warfield, . . . felt the need to shift the locus of authority away from extant editions to a theoretical autographic exemplar, that is, exclusively to the original text of Scripture.” And Warfield echoed the words of Dr. Hodge, “We do not assert that the common text, but only that the original autographic text was inspired.” He abandoned the sacred text of the Church for a future, unobtainable, scientific text reconstructed by the textual experts. One need only look today at the NIV – the product of Warfield’s evangelical, inerrancy-advocating heirs – as one tangible result of Warfield’s theory! Here Mark’s account of the resurrection is treated as non-canonical Dean Burgon writes, “The Church, remember, hath been from the beginning the ‘Witness and Keeper of Holy Writ.” Did not the Divine Author pour out upon her in largest measure, ‘the Spirit of truth,’ and pledge Himself that it should be that Spirit’s special function to ‘guide his children into all truth’? . . . That by a perpetual miracle, Sacred Manuscripts would be protected all down the ages against the depraving influences of whatever sort. . . . But the Church, in her collective capacity hath been perpetually purging herself of those shamefully depraved copies which once everywhere abounded in her pale. . . . Never, however, up to the present hour, hath there been any complete eradication of all traces of the attempted mischief – any absolute getting rid of every depraved copy extant. A few such copies linger on to the present day, ‘What in the
meantime, is to be thought of those blind guides – those deluded ones – who would now, if they could, persuade us to go back to those same codices of which the Church hath already purged herself?”

Bishop Thompson, “Those who from deep conviction of the Traditional Text and the Authorised Version of the Bible, are considered a nuisance, incomprehensible and cranks. But those who stand in the ‘old paths’ (Jer. 6.16) of morality and of evangelical religion are content to bear reproach, confident that the Protestant Reformed theology, built upon the Textus Receptus and the King James Version, will yet be vindicated at the throne of
God.”

PRO REGNO TYDSKRIF: GRONDTEKSTE VAN DIE BYBEL

Inhoud:

  • Oorspronklike manuskripte, die Meerderheidsteks en vertalings, W.G. Crampton
  • God se voorsienigheid, die kanon en die grondteks, S. Le Cornu

“Skrif Alleen: Ons sien weereens hoe belangrik die Hervorming se sola Scriptura leerstuk is, in hierdie geval het dit te doen met hoe ons moet oordeel oor watter vertalings die beste is. Hier is die twee grootste leringe die verbale en die volkome inspirasie van die autographa (manuskripte) en die voorsienige bewaring van die geïnspireerde woorde (Einwechter, 1996:512, 44). Dit is, God het nie net die oorspronklike skrifte “onmiddelik geïnspireer” nie, maar Hy het ook die apographa (afskrifte) “deur alle eeue suiwer gehou” sodat hulle “eg” is.

Volgens die Woord van God –soos in die Westminister Geloofsbelydenis (14:2 xii) opgesom– deur verlossende geloof, “glo ‘n Christen dat wat ookal in die Woord geopenbaar word, op grond van die gesag van God wat sélf daarin spreek, waar is”. In sy Woord vertel God ons dat Hy sy Woord vir alle geslagte voorsienig sal bewaar. Die saak aangaande die egtheid van die geïnspireerde teks, op grond van ‘n meerderheid van die Hebreeuse en Griekse afskrifte, is nie ‘n opsie nie. Die Aleksandrynse Teks, wat dit onvoorwaardelik ontken, moet verwerp word en die Ontvangde Teks moet aanvaar word, soos verklaar word deur E.F. Hills (1956:133):

“Want die Hervorming se Teks (Textus Receptus) is die ware teks van die Griekse Nuwe Testament, dit sal altyd deur die spesiale voorsienigheid van God behoue bly en deur daardie Christene wat wel konsekwent dink hoog geëer word”.”

DEBAT OOR DIE MEES BETROUBARE GRIEKSE NT TEKSFAMILIES: ALEXANDRYNSE VERSUS DIE BISANTYNSE TEKSFAMILIE

“Ons insiens gee die feit dat die Bisantynse familie van manuskripte oor ‘n tydperk van meer as duisend jaar gevind is (400 nC – 1600 nC) en waarvan dit duidelik is dat die akkuraatheid en gehalte van die teks grootliks bewaar is, aan ons die versekering volgens ons geloof in God wat deur sy genadige beskikking en voorsienigheid,[26] die suiwerste vorm van sy Woord vir ons bewaar het.  Dit is nie iets wat ons (afgesien van die feite in hierdie artikel genoem) kan bewys nie, maar wat ons glo.  Daar is logies gesien, geen rede waarom enige iemand kan beweer dat die tradisie van ‘n hoë standaard van reproduksie van die Bybel (400 – 1600 nC), nie ook in die vorige 300 jaar ( 100 – 400 nC) sou gegeld het nie.  Belangrik om weer eens uit te wys, dat selfs Westcott en Hort saamstem dat die Bisantynse manuskripte baie min van mekaar verskil, dws dat die noukeurige bewaring hiervan oor ‘n lang tydperk wetenskaplik aanvaar en erken word.”

GW MILNE: HAS THE BIBLE BEEN KEPT PURE?

“In this book, Garnet Milne brings to us the documented information needful to assess both (1) the historic Protestant and Reformation view of the Holy Scriptures and their purity as we presently possess them; and also (2) how this view has degenerated among the professed heirs of the Protestant Reformation.  Because the Reformed confessions, and especially the Westminster Confession of Faith received by Presbyterians, include creedal / confession statements about this matter, it is important that we understand the meaning intended, and hold one another accountable to prevent any deviation from the biblical doctrine of the Scripture’s Preservation.  The men raised up by the Lord in times of Reformation, and for contributing to the work of the Westminster Assembly during the Second Reformation, did not fail to leave a testimony for us, with substantiated reasons, about this matter.  Author by Author, Controversy by Controversy, Garnet Milne offers us the details.”

Resensies van hierdie belangrike boek:

Garnet Howard Milne’s “Has the Bible Been Kept Pure?”

THE PRESERVATION OF SCRIPTURE

Sien hierdie artikel om te verstaan waar Hodge en Warfield afgedwaal het die van die gereformeerde konfessionele benadering tot die bewaring van die Skrif:

“Richard Muller notes that modern theologians, following Hodge and Warfield, have altered the doctrine of preservation so that inerrancy would only refer to the non-extant original manuscripts and not also the faithful copies we possess today:

“By ‘original and authentic‘ text, the Protestant orthodox do not mean the autographa which no one can possess but the apographa in the original tongue which are the source of all versions. The Jews throughout history and the church in the time of Christ regarded the Hebrew of the Old Testament as authentic and for nearly six centuries after Christ, the Greek of the New Testament was viewed as authentic without dispute (Leigh, Treatise, I.vi; c.f. Owen, Divine Original, in Works vol. 16, pg. 300-301). It is important to note that the Reformed orthodox insistence on the identification of the Hebrew and Greek texts as alone authentic does not demand direct reference to autographa in those languages; the ‘original and authentic text‘ of Scripture means, beyond the autograph copies, the legitimate tradition of Hebrew and Greek apographa. The case for Scripture as an infallible rule of faith and practice and the separate arguments for a received text free from major (i.e., non-scribal) errors rests on an examination of apographa and does not seek the infinite regress of the lost autographa as a prop for textual infallibility.

“A rather sharp contrast must be drawn, therefore, between the Protestant orthodox arguments concerning the autographa and the views of Archibald Alexander Hodge and Benjamin Breckinridge Warfield. This issue must be raised because of the tendency in many recent essays to confuse the two views. Like virtually all exegetes and theologians before and after them, they recognized that the text of Scripture as we now have it contains contradictory and historically problematic statements. They also recognized the futility of harmonizations of the text—but they insisted that all such difficult or erroneous passages ought to be understood as the result of scribal errors. Those who claim an errant text, against the orthodox consensus to the contrary, must prove their case. To claim errors in the scribal copies, the apographa, is hardly a proof: the claim must be proven true of the autographa. The point made by Hodge and Warfield is a logical trap, a rhetorical flourish, a conundrum designed to confound the critics—who can only prove their case for genuine errancy by recourse to a text they do not (and surely cannot) have.”

‘We … receive the Scripture in these languages only [i.e., Hebrew and Greek] as canonical and authentic. And what is more, not only the Autographa, which for many reasons belonging to the most wise counsel of divine providence, were allowed to perish: but in the Apographa as well‘ (Mastricht, Theologia Theoretico-Practica I.ii.10).

Muller, Richard A., Post Reformation Reformed Dogmatics, vol. 2, pg. 414.

This is nothing but an evasive tactic invented to sidestep liberal critics. If the Bible, as it exists today and in our possession, is not infallible, then the foundation of our faith is shaky and the critics have prevailed against us. It’s meaningless to argue for the theoretical infallibility of the non-extant autographa. We must argue for the infallibility for the Bible in our possession.”

GEREFORMEERDE BIJBELSTICHTING: BIJBELVERTALING

“Onder invloed van vondsten van bijbelhandschriften die op belangrijke punten afweken van de textus receptus, zijn geleerden eind negentiende eeuw begonnen aan de reconstructie van een nieuwe grondtekst van het Nieuwe Testament. Hoewel die arbeid nog steeds voortduurt, gaan de meeste nieuwe vertalingen uit van deze kritische tekst (zie een overzicht van de verschillen).

De GBS meent dat er goede redenen zijn om vast te houden aan de textus receptus en wijst alleen al om die reden elke vertaling van het Nieuwe Testament af die gebaseerd is op de kritische tekst. Wij geloven dat de Heere Zelf heeft zorg gedragen voor een getrouw bewaren van Zijn Woord door de eeuwen heen.”

TRINITY BIBLE SOCIETY: TRANSLATIONS

“Today we have over 5,000 manuscripts containing various portions of the New Testament writings. Whereas we have an Old Testament text based upon the standardising work of the Masoretes, we know the New Testament from the great quantity of manuscripts available today. The best and most faithful representation of this text is the Textus Receptus, also known as the
Traditional or Received Text.”

MONERGISM: THE PRESERVATION OF SCRIPTURE

Verskillende standpunte vanuit beide the Oorgelewerde en Kritiese Teks standpunt word weergegee.

CONFESSIONAL BIBLIOLOGY: PRESERVATIONIST TEXTUAL CRITICISM

“The purpose of this site is to promote the view of Scripture set forth in the historic Reformed Confessions and specifically in Chapter 1 of the WCF/2LBCF. This is done through providing resources, blog posts, links to audios, etc.  The site also has a library in which many of the older books can be found for free.

Over the past 200 yrs this view has been abandoned in favor of the modern view originating during the counter-reformation with the Roman Catholic priest, Richard Simon. The Reformers identified the texts that they considered authentic and the final judge in all controversies in their writings. (WCF/2LBCF 1.8)

Many myths have sprung up about Erasmus, the nature of the authentic Greek text which is called the Textus Receptus, the Authorized Version translators, etc. Here you will find resources demonstrating why such claims are without merit.”

DIALOGUE BETWEEN TRADITIONAL TEXT ADVOCATE AND CRITICAL TEXT ADVOCATE

While the following excerpt is over a hundred years old, the substance of its criticisms remains highly relevant today. The modern Nestle-Aland and United Bible Societies texts continue to follow the flawed text critical assumptions and methodologies of Westcott and Hort. As D. A. Carson recently stated: “The theories of Westcott and Hort… [are] almost universally accepted today…. Subsequent textual critical work accepted the theories of Westcott and Hort. The vast majority of evangelical scholars hold that the basic textual theories of Westcott and Hort were right and that the church stands greatly in their debt.” (The King James Version Debate, p. 75).”

WAS THE TEXTUS RECEPTUS BASED ON JUST A FEW MANUSCRIPTS?

“The Greek Textus Receptus underlying the KJV was first edited by Desiderius Erasmus and published in 1516. Erasmus had before him a half-dozen manuscripts during the editing process. Critics are quick to seize upon this “flaw” of the Textus Receptus to deride the KJV. However, these criticisms are unjustified.”

VERKLARENDE STUDIEBYBEL: VERTALERSNOTAS

Hierdie nuwe studiebybel is gebaseer op die OAV, wat in die Textus Receptus tradisie staan. Die vertalersnotas wys dan in voetnotas waar die TR lesing verskil van die NU-teks (Nestle/Aland en UBS teks) en die MT-teks (Meerderheidsteks). Wat jammer is van hierdie poging, is dat ongeag die edele voorneme in die voorwoord dat hul nie in die vertalersnotas krities gaan wees en ‘waardeoordele’ uitspreek met woorde soos ‘die beste manuskripte…’ of ‘mees betroubare manuskripte…’ nie (wat die NAV en BDV wel doen, met sulke soort kritiese uitsprake) word dit tog gedoen, maar dan in verklarende artikels wat juis dit doen wat hul beloof het hul sal nie doen nie, naamlik waardeoordele uitspreek tussen die verskillende bron/grondtekste. Sien hier een voorbeeld:

“Markus se eienaardige slot: Markus 16:9-20”, waar die verklaarder beweer, “…wat met groot mate van sekerheid gesê kan word is dat die huidige verse 9-20 nie van Markus self kom nie, maar deur latere kopieerders saamgestel is uit gegewens van die ander Evangelies”

Die Verklarende Studiebybel is ‘n ‘mixed bag’ van goeie notas en hulpmiddels, dit help om te sien wat die variante lesings is in die NT, is gebaseer op die OAV ten minste, maar daar is ook liberale en afvallige notas, sien bv die notas by 1 Tim. 2:11-14, wat ‘n duidelike ‘n feministiese tydsgees inlees in the teks is, en baie misleidend is. Ek kry die gevoel dat daar nie ‘n mooi eenheid en samehorigheid is tussen verklarende notas, vertalersnotas en artikels se ‘teologie en belydenis’ nie.

DIE 2020-VERTALING: Die twee belangrikste sake om vertalings aan te beoordeel

  1. Watter grond- of brontekste word gebruik?
  2. Watter vertaalmetode word gebruik?

Bybelvertaling is ‘n sensitiewe saak, en heeltemal tereg. Die Woord in ons eie taal is God se openbaring aan ons, aangaande Homself, verlossing, om tot sy eer lewe en ons naaste te dien (2 Tim. 3:14-17; sien NGB art. 1-7).

In my studiejare, het ek ‘n werkstuk gedoen, in gespreksformaat, om ‘n lidmaat te help om die twee belangrikste sake in oog te hou, as ons vra:

Is ‘n bepaalde vertaling ‘n getroue en betroubare vertaling van God se onfeilbare Woord, vanuit die grondtale?

Ek plaas weer daardie werkstuk hier (gedoen in die NT vakgebied, onder leiding van prof. Fika J van Rensburg), in verwerkte vorm waar ek dit nodig geag het. Ek beplan ook om DV, in die toekoms meer oor hierdie sake te skryf, so hierdie dien as ‘n oorsigtelike inleiding op die onderwerp:

BEOORDELING VAN BYBELVERTALINGS

Beste Johan,

Ek sien uit na ons afspraak volgende week om te gesels oor die kwessie van Bybelvertalings. 

Ek het solank hierdie brief as antwoord op jou vier vrae opgestel.  Bestudeer dit asseblief sodat ons ’n goeie ingeligte gesprek Donderdag kan voer. 

Hierdie is ’n moeilike maar belangrike onderwerp, en daarom is dit nodig dat ek heelwat terme moet gebruik, wat jy dalk nie ken nie. Bel my gerus as ek dit verder moet verduidelik, of anders kan ons dit volgende week bespreek.

Hou jou Bybel en belydenis byderhand sodat jy die argumente kan kontroleer.  Gebruik asb albei die Afrikaanse vertalings (1933/53&1983) sodat jy juis die verskille kan vergelyk en bestudeer.

Dankie en groete

Slabbert

Inleidend

Johan,

Voordat ons na die vier probleemgevalle kyk wat jy in jou brief genoem het, moet ons eers oor die algemeen gesels oor die kwessie van Bybelvertalings.  Ek glo dit sal jou ook help met die probleemgevalle.

a) Bybelvertaling is eerstens nie ’n maklike taak nie. 

Dit verg baie kundigheid, wysheid en nederigheid om die Heilige Skrif, die Woord van die HERE, te vertaal (oor te sit)[1] in ons eie taal.  Daar is verder die probleem dat die Skrif ontstaan het in tye, kulture, woordgebruik (idiome) en omstandighede wat oor ’n tydperk van omtrent 2000 jaar plaasgevind het.  Al hierdie sake moet in ag geneem word.  Verder sit ons – wat vandag, in die hede, die Woord van die HERE moet ontvang en verstaan – in ’n ander tyd, kultuur en omstandighede, wat alles ’n rol speel in hoe ons die Bybel vertaal, verstaan en toepas.   

b) Bybelvertaling is tweedens, egter nie ’n onbegonne taak nie. 

Ons aanbid ’n God wat in sy voorsienigheid sy Woord vir sy kinders bewaar deur die eeue, en wat sy Heilige Gees vir sy kinders skenk om hul in alle waarheid te lei, ook in die sorg om Bybelvertalings vir ons tye daar te stel. 

Ons bely dan ook in NGB artikel 3 wat ons glo aangaande die “Geskrewe Woord van God”, wat ons basiese voorveronderstellings bevat aangaande Bybelvertalings:

“Ons bely dat hierdie Woord van God nie deur die wil van ’n mens gestuur of voortgebring is nie, maar die heilige mense van God het dit, deur die Heilige Gees gedrywe, gespreek soos die heilige Petrus sê. Daarna het God deur sy besondere sorg vir ons en ons saligheid sy knegte (die profete en apostels) beveel om sy geopenbaarde Woord op skrif te stel, en Hy self het met sy vinger die twee tafels van die wet geskrywe. Daarom noem ons sulke geskrifte die heilige en Goddelike Skrif.”

Uit ons belydenis kan ons weet dat God se geskrewe Woord ook vir ons en ons kinders bewaar en behoue bly.

Hoekom dan al die verskille en debatte in ons kerke vandat die 1983-vertaling bygekom het

Wel, daar kan baie redes genoem word, maar sonder om in te veel detail te verval, wil ek net twee aspekte noem wat myns insiens die hele debat tussen die 1983 en 1933/53 vertaling (afkortings: OAV en NAV) bepaal.  Ek dink ook hierdie twee aspekte sal ons help om jou vier probleemvrae te bespreek.

Die twee aspekte is as volg:

  1. die verskillende grondtekste van die oorspronklike tale (OT: Hebreeus/Aramees; NT: Grieks) wat gebruik word vir die vertaling van die Bybel.
  2. die verskillende vertaalmetodes

1. Grondtekste

Ons het nie meer die oorspronklike Griekse tekste waaruit die NT bestaan nie. 

Ons het wel manusskripte (afskrifte) van die oorspronklike teks wat deur die eeue van geslag tot geslag ‘ge-copy’ is.  Dit is interessant om te weet dat daar meer manuskripte is vir die NT as vir enige ander antieke dokument (oor die 5000 in Grieks; oor die 8000 in Latyn en nog baie in ander tale).  

As hierdie klomp manuskripte vergelyk word dan sien ’n mens dat daar ’n oorweldigende ooreenstemming is tussen al hierdie manuskripte, veral in vergelyking met ander antieke dokumente. 

Die meeste verskille wat daar wel is, is hoofsaaklik as gevolg van:

  • sekere gedeeltes wat nie in alle manuskripte voorkom nie
  • die verskillende maniere hoe die manuskripte vertaal word

Met die tyd is manuskripte gegroepeer (gerekonstrueer) om bepaalde eienskappe soos: ooreenkomste, tyd waarin dit ontstaan het, plek waarin die manuskrip voorgekom het, bepaalde kenmerke, ens. 

Verskillende manuskripte het ook vir baie eeue verlore gegaan en is eers weer in die 19de eeu en die vroeë 20ste eeu ontdek. 

Vandag, a.g.v. bogenoemde faktore is daar hoofsaaklik drie groepe rekonstruksies van die grondtekste:

  1. Textus Receptus (Erasmus, 1516): die Meerderheids- tradisionele of oorgelewerde teks van die Griekssprekende kerke. Dit was dan ook die grondteks wat die kerk van die Reformasie, die King James Bible, die Statenvertaling en die OAV gebruik het.
  2. Alexandrianse (Westcort-Hort) teks (1880):  aan die einde van die 19de eeu is ’n paar manuskripte ontdek wat baie minder is maar as ouer beskou is as die Meerderheidsteks en die Textus Receptus, en wat heelwat daarmee verskil.  Hierdie grondteks is die basis van die meeste moderne vertalings, gebaseer op die Nestle/Aland uitgawes, o.a. die NIV, NASB, ESV en die NAV (en die BDV, oftewel 2020-vertaling). 
  3. Meerderheidsteks (Farstad-Hodge, 1985): vandag is daar ’n groter terugkeer na hierdie rekonstruksie van die grondtekste, gebaseer op die meerderheid van bestaande Griekse manuskripte.  Dit toon ’n groot ooreenkoms met die Textus Receptus, behalwe vir ‘n paar gevalle waar daar verskille is.     

Die groot debat oor hierdie verskillende grondtekste is, of die manuskripte ‘geweeg’ moet word en of dit ‘getel’ moet word.  Verder is daar nog die probleem wie bepaal die kriteria om finaal te besluit watter manuskripte is meer ‘betroubaar’ en ‘beter’.  In vroeëre uitgawes van o.a. die NIV en die NAV is daar in die voetnota’s beweer dat die Alexandrianse teks ‘beter en betroubaarder’ is as die ander, maar hierdie akademiese hoogmoed is intussen gelukkig laat vaar in baie gevalle, maar nie in alle gevalle nie. 

Onthou dat 85% van die inhoud van die NT in aldrie hierdie rekonstruksies gevind word.  Die debat en gesprek is oor die tussen 13-15% verskil wat daar wel is. 

Professor GLC Jordaan van ons teologiese skool, wat ons onderrig het aangaande die verskillende grondtekste, wys daarop dat die verskille in die manuskripte of groepe hierbo nooit die kerk ontspoor het nie. Hy skryf:

“Waar dwaalleer wel opgeduik het, was dit telkens die gevolg van die verkeerde verstaan van die Bybel – nooit gevolg van ’n verkeerde afskrif van die Bybel nie.  In elke afskrif word steeds dieselfde ewige, onveranderlike drie-enige God geopenbaar, word dieselfde evangelie van verlossing en versoening in sy Seun verkondig, word die heerskappy van dieselfde Koning geproklameer.”[2]

Ten einde wys prof Jordaan verder daarop dat aanhangers van verskillende grondtekste niemand verseker kan sê syne is die regte en al die ander is verkeerd nie, en daarom vra dit van ons ’n benadering van “nederigheid ten opsigte van eie insigte en voorkeure.”[3]

Jy sien dus, Johan, wanneer die OAV en die NAV verskil in terme van gedeeltes wat daar is of nie is nie, iets weglaat (of byvoeg) nie, is dit nie noodwendig om daardeur “God se woord (te) verander of verdraai” nie, maar omdat daar ander grondtekste gebruik is.  Dit beteken dat voorstanders van die OAV nie voorstanders van die NAV kan aankla dat hul die Woord verdraai nie, en voorstanders van die NAV nie daarop kan roem dat hul beter en meer betroubare grondtekste het nie.  

As ’n mens na sekere vertalings kyk, dan sal hul in ’n voetnota ’n aanduiding gee hoekom dit verskil van ander vertalings en dus van ander grondtekste.  Die New King James Version is myns insiens in hierdie verband die beste, aangesien dit gereeld aanwys waar die Textus Receptus verskil met die Aleksandriaanse en Meerderheidsteks

Die verdere probleem aangaande Bybelvertaling, lê op die vlak van vertaalmetode, waar myns insiens die kwessie van die verdraaiing van die Woord wel ’n groter gevaar is.

Kom ons kyk so bietjie daarna. 

2. Vertaalmetodes

Without form, you loose meaning” – prof. C. John Collins[4]

Wanneer dit by die vertaling van die Bybel kom, is daar ’n wye verskeidenheid van vertaalmetodes beskikbaar. 

Dit lê alles tussen ’n mees letterlike vertaling soos ’n interlinêre Bybel tot ’n parafrase soos bv. Die Boodskap.

Vir die doeleindes van die OAV en die NAV, moet ons egter kyk na die twee bekendste vertaalmetodes vandag, wat ek noem die brontaal-vertaling en die dinamies-ekwivalente vertaling (afkortings: BTV en DEV).

Verskoon maar al die akademiese taal, maar dit is nodig om hierdie belangrike onderwerp te verstaan.

’n BTV se fokus is om nie net die betekenis nie, maar ook die vorm/struktuur van die oorspronklike teks oor te sit op ’n verstaanbare wyse in ’n moderne taal.  Inteendeel, dit redeneer dat sonder die inagneming van die vorm, die boodskap/betekenis ook verlore gaan.  Dit beteken dat die manier hoe die sinne saamgestel is en selfs die woordorde so ver moontlik behou word in die moderne taal. Die fokus is op die teks, nie die leser nie.

’n DEV vertaling se fokus is om die betekenis van die oorspronklike teks so na as moontlik in die moderne taal en vorm oor te sit, sonder om noodwendig die vorm van die oorspronklike na te volg.  Die klem val op die leser en nie die teks nie.

Tot en met die 20ste eeu was omtrent alle vertalings BTV georïentieerd, maar die geleerde, Eugene Nida, het die DEV die mees populêre vertaalmetode gemaak van die 20ste eeu. 

Die OAV is ’n BTV en die NAV is DEV (Die BDV of 2020-vertaling is ‘n ‘bronteks’ gefokusde vertaling). 

Dit verduidelik waarom dit so baiemaal vreemd op die oor klink as die twee vertalings saam gelees word. 

Een van die medewerkers aan een van die nuutste Engelse vertalings, The English Standard Version (2001), som die verskil tussen die BTV en die DEV as volg op:

“The theory of dynamic equivalence in Bible translation emphasizes the reaction of the reader to the translated text, rather than the translation of the words and phrases themselves.”[5]  

Johan, dit is veral hier, by die keuse van vertaalmetode, waar ek saam met jou besorg is oor die NAV. 

As ’n mens selfs ’n vertaling soos die NIV vat wat ooreenstem met die NAV in grondteks én vertaalmetode, dan sien ’n mens onmiddelik dat daar selfs tussen hierdie vertalings groot verskille is.  Dit sien ’n mens bv. veral in die vertaling van die Godsname, en hoe sekere dele heeltemal verskillend vertaal is.   

Ek neem daarom baie mense nie kwalik as hul meen dat die NAV in baie dele streng gesproke nader aan ’n parafrase as ’n vertaling is nie. 

Prof. SJ Du Toit (seun van Totius) wat aan die NAV begin saamwerk het, het later onttrek juis omdat hy geglo het dit moet ’n vertaling wees en nie ’n verklaring nie.

“My objective has been to discern whether or not dynamic equivalence (as it claims) does an equal – or even beter – job of conveying meaning in comparison to the essentially literal approach. I find that it fails, and fails consistently, and the more dynamic the translation, the worse the failure. I think that the explanation for this lies in two main impulses that undergird the dynamic equivalence philosophy: the separation of form and meaning and the desire to clarify the menaing of the text beyond what is actually present in the linguistic details of the text.” – prof. C. John Collins[6]

3. Probleemgevalle

As ons bogenoemde twee sake – verskillende grondtekste en vertaalmetodes – in ag neem, sal ’n mens die vier probleemgevalle wat jy in jou brief genoem beter verstaan. Kom ons kyk daarna:

1) 1 Johannes 5:7

Die groot vraag hier is of die drie hemelse Getuies “Die Vader en die Woord en die Heilige Gees” weggelaat is (NAV) of bygevoeg is (OAV)?

Die NAV grondteks het nie hierdie woorde nie, omdat hul ander grondtekste oftewel manuskripte volg as die OAV s’n. 

Dit is dus nié omdat die vertalers van die NAV die Drie-eenheid wou ‘wegvertaal’ of om een of ander samesweringsteorie nie, maar bloot omdat hul die meerderheid van manuskripte volg wat nie hierdie inskrywing het nie (Alexandriaanse en Meerderheidsteks). 

Daar is net ’n paar manuskripte, Griekse en Latynse afskrifte en die Latynse Vulgaat wat wel hierdie woorde bevat.  Dit is verder belangrik om op te merk dat ook die Meerderheidsteks nie hierdie woorde bevat nie, wat in die oorgrote meerderheid met die Textus Receptus ooreenstem, behalwe by hierdie versgedeeltes.

Interessantheidshalwe, sekere aanhangers van die OAV probeer beweer dat die grondtekste van die NAV probeer die Drie-eenheid en Christus se Godheid ontken. 

Vergelyk egter bietjie Johannes 1:18 in die OAV en die NAV.  Die NAV en sy grondtekste is hier baie meer duidelik oor Christus se Godheid (… Sy enigste Seun, self God …) as die OAV (die eniggebore Seun wat in die boesem van die Vader is) op hierdie plek (so ook die BDV).  As hul dus die Drie-eenheid of Christus se Godheid wou aantas, sou hul nie hierdie lesing gevolg het nie, of hoe?

Ekself is oortuig dat die 1 Joh. 5:7,8 moet bly, maar dit beteken nie in hierdie geval dat as ander grondtekste dit nie het nie, dat dit noodwendig ‘anti-Trinitaries’ is nie.

2) Johannes 1:5

Johan, in hierdie voorbeeld het ons duidelik te doen met ’n begrip of frase in die oorspronklike Grieks wat op verskillende manier vertaal kan word. Enige vertaling van hierdie gedeelte:

  • “dit nie oorweldig nie”
  • “het dit nie aanvaar nie”
  • “dit nie uitdoof nie”

is moontlik volgens die konteks.  EP Groenewald, die bekende Afrikaanse verklaarder verduidelik dit as volg:

“Die werkwoord in die grondteks wat hier met “aanvaar” vertaal is, het ’n wye reeks betekenisse. Dit kan wees: aanneem, verkry, gryp, begryp, verstaan, bemeester of oorweldig. In hierdie teks kan dit selfs “blus” beteken. In ouer vertalings is die neiging om te vertaal: “die duisternis het dit nie oorweldig nie”. Dit is gedoen gedagtig aan die oorwinning wat Christus aan die einde oor die mag van die Bose sal behaal. So verstaan, word die slotwoorde van vers 5 as ’t ware ’n triomfantlike uitroep. Tog blyk dit uit die onmiddellike teksverband dat dit eerder vertaal moet word met “nie aanvaar nie”.

Die verloop van die Evangelie is ’n verhaal van die onwil van die mense om Jesus as die goddelike lig en lewe te aanvaar (vgl. 1:11; 3:19; 8:12–20). Die werkwoord in die verledetydsvorm dui op ’n gebeurtenis in die geskiedenis, maar ook op ’n dergelike gebeurtenis wat homself telkens op bepaalde tye herhaal. Die duisternis het nie net eenmaal in die verlede die lig nie aanvaar nie, byvoorbeeld deur die verwerping van Jesus, maar die duisternis doen dit iedere keer weer, ook in die lewe van die enkeling. Daar is verset teen die lig en ’n onwil om die lig te aanvaar. So was dit in die verlede en is dit vandag nog.”[7]

Die belangrike is die basiese boodskap dat die duisternis nie die lig kan of wil ontvang nie, wat in al die vertalings hierbo in ’n mindere of meerdere mate na vore kom. [8]

Daarom is dit nie ’n kwessie van die Bybel wat na goeddunke verander word nie, maar is dit ’n bewys van die worsteling om die beste vertaling moontlik daar te stel. 

3) 1 Petrus 3:22

Die OAV fokus daarop dat die brontaal so naby as moontlik oorgesit word, terwyl die NAV daarop fokus dat die huidige lesers die begrip of betekenis van hierdie woorde so duidelik as moontlik verstaan.

Nou, of jy of ek daarmee saamstem of nie, as ’n mens die doel van ’n bepaalde soort vertaling (bv. die NAV) verstaan, dan sal ’n mens ook ’n beter begrip hê waarom ’n sekere sin so vertaal word. 

Ek dink albei die OAV en die NAV se bedoeling is albei dat dit a) betroubaar moet wees, d.w.s. getrou aan die grondtale, en b) dat dit verstaanbaar is, d.w.s. dat die boodskap duidelik en helder moet deurkom in goeie Afrikaans. 

Die OAV meen dat dit alleen gedoen kan word deur te fokus op die getrouheid aan die grondtale ook in sy vorm, terwyl die NAV dit doen deur te fokus op die leser of huidige ontvanger van die Bybel.

Omdat die NAV nie fokus daarop om ’n woord-vir-woord vertaling te wees nie, daarom beskou hul dit nie nodig om elke woord oor te sit nie. 

Ek vermoed dit is die rede waarom die eerste uitgawe die woorde ‘engele en magte en kragte’ oorgesit het onder die frase ‘bose magte’. 

Deur verdere studie het hul vermoedelik agtergekom dat hier van twee of drie verskillende begrippe gepraat word en nie net een nie (dit wil wys of op ’n hierargie van die bose magte of verskillende soorte bose magte, en nie net een groot groep nie[9]), en daarom het hul dit later weer reg vertaal as drie losstaande begrippe.

4) Baie vertalings

Johan, jy is heeltemal reg, die Woord van God, is soos God, onveranderlik en één.  Dit bely ons ook volgens die Skrif:

“Want alle vlees is soos gras, en al die heerlikheid van die mens soos ’n blom van die gras. Die gras verdor en sy blom val af, maar die woord van die Here bly tot in ewigheid. En dit is die woord wat aan julle verkondig is.” – 1 Petr 1:24,25.

Die feit dat daar verskillende vertalings van dieselfde Bybel in verskillende tale en selfs in dieselfde taal is, vat nie hierdie feit weg nie, want ons bely dat die Heilige Skrif in sy oorspronklike tale onveranderlik en onfeilbaar is. 

Dit is verder ook waar dat ’n mens dieselfde ding kan sê, maar op verskillende maniere.  As die grondteks sê: “Jesus sê,” dan kan ek vertaal: “Jesus sê” of “Hy sê”, maar ek sê dieselfde ding, maar op verskillende maniere.

Ekself sal nogsteeds die eerste keuse gebruik, bloot omdat die grondteks dit so stel, en omdat ek dink die vertalers moet nie keuses namens die lesers maak nie, maar die lesers met die hulp van prediking, katkisasie, bybelstudie, verklarings, ens help om self keuses uit te oefen.  Die voetnotas, en nie die teks nie, is die plek vir die vertaler se keuses en teologiese insigte hoort. 

Faktore soos die ontdekking van nuwe manuskripte en die ontwikkeling van taal kan ook verdere vertalings tot gevolg hê.

Ekself is ook besorg waarom daar vandag so aandrang daarvoor is om omtrent elke 10 jaar net nog ’n vertaling uit te bring.  Die King James Version was omtrent vir 300 jaar die standaard Engelse Bybel en die Statevertaling ook vir ongeveer 300 jaar.  Skielik – dalk vandat die vertaalmetode begin fokus het op mensewoorde en nie God se Woord nie? – is daar omtrent elke 10 jaar (in bv Engels) net nog ’n nuwe vertaling.  Ek dink nie dit kan ’n goeie ding wees nie.

Daar word baiemaal geredeneer dat vandag se wêreld en vandag se Afrikaans so radikaal verander het, dat ons daarby moet aanpas.  Maar ek weet nie of dit so ’n goeie ding is nie. Moet die goeie Bybelse Afrikaans van die 1933/53 vertaling nie juis ons taal en kultuur bepaal en reformeer nie ?  So het die KJV help veroorsaak dat die Engelse wêreld ’n goeie Engels ontwikkel het wat vir eeue bestaan het.

Dalk lê die probleem eerder daarby dat die wêreld die kerk infiltreer –ook wat woordeskat betref- en nie die kerk die wêreld verander nie. Moet my nie verkeerd verstaan nie, daar is natuurlik woorde en frases van die OAV wat beter en meer korrek vertaal kan word, soos wat in sekere gevalle wel waar is t.o.v. die NAV.  Ek dink egter nie die fokus moet wees op die (post)moderne “TV Afrikaans” nie, maar wel op die brontaal in goeie Afrikaans vir vandag. Vertaalwerk is immers ook ‘n opvoedings- en kultuurwerk!

In sending- en evangelisasie situasies moet jong gelowiges geleidelik opgevoed word tot goeie bybelse ‘kerkafrikaans’.

’n Verdere probleem is dat vertaalwerk uit die hande van die kerk geneem is en nou bepaal word deur organisasies soos bv. die Bybelgenootskap.  Dit veroorsaak baiemaal dat ons met minder as die beste van ’n vertaling mee moet vrede maak, aangesien alle denominasies so wyd as moontlik met ’n gesamentlike vertaling geakkomodeer moet word (dit is veral ook die geval met die 2020-vertaling, as mens sien wie al die ‘medewerkers’ is). 

My eie mening is verder dat, ter wille van die eenheid van die GKSA en die onderlinge vrede, ’n kerkverband ’n amptelike kansel- en bedieningsBybel moet hê, bv die OAV. Ander vertalings, parafrases, ens moet dan as blote hulpmiddels aangewend word, bv die NAV, die Boodskap, die Lewende Bybel, ens. 

Ek persoonlik sou verkies dat die Textus Receptus of die Meerderheidsteks as standaardteks gebruik en dan in die voetnotas aandui waar dit verskil met Textus Receptus/MT en die Aleksandrianse teks, asook die rede waarom hul dit verkies het.  In die voetnotas kan ook verskillende vertalings- en verklaringsmoontlikhede gegee word. Maar, opmerkings soos die ‘beste grondtekste of mees betroubare grondtekste’ opmerkings spreek ‘n oordeel uit wat in stryd is met die bybelse leer dat God sy Woord vir ons bewaar het deur al die eeue, nie eers vandat die Alexandriaanse teks ontdek is in die 18de eeu nie, sien hierdie skrywe van my wat meer daarop ingaan:

God se voorsienigheid, die kanon en die grondteks

Slotsom

Johan, ek hoop jy verstaan nou beter waarom die OAV en die NAV so verskil:

  • verskillende grondtekste
  • verskillende vertaalmetodes

Ons moet versigtig wees om allerlei motiewe aan die vertalers en voorstanders van die NAV (of 2020-vertaling) te koppel, alhoewel daar heeltemal tereg, baie vrae wel is wat mens besorg maak.  As ’n mens hul vertrekpunte beter verstaan, kan ’n mens ook beter hul vertaal- en grondtekskeuses verstaan, sonder om noodwendig daarmee saam te stem.

Party medegelowiges van ons gaan so ver as om te beweer die NAV is nie die Woord van God nie. Ek wil nie daardie uitspraak waag nie, dit kan ‘n (baie) slegte of onbetroubare vertaling wees, maar ek laat die oordeel aan God oor. 

Al wat ek in my eie studies van die brontale, vertaalmetodes, teologie, geskiedenis, ens. kan sê, is dat my eie beskeie mening is dat die NAV –o.g.v. sy vertaalmetode- nie ’n betroubare goeie vertaling is van die Woord van God in Afrikaans nie, en daarom gebruik ek dit nie as my bedieningsbybel nie en kan ek dit ook nie aanbeveel nie.    

Die 2020-vertaling het pas verskyn, dit is brontaal georiënteerd in vertaalmetode maar volg nog die N/A teks. Hier kan my skrywes daaroor gelees word, en waarmee ek nog steeds besig is om te evalueer:

BDV: 2020-vertaling beoordeling   

Johan, ek wil veral die volgende twee werke by jou sterk aanbeveel om jou verder te help met die vertaalkwessie:

  1. In ons eie taal. Die waarde en gebruik van die 1933/53 en 1983 Afrikaanse Vertalings van die Bybel.
  2. Tekskritiek van die Griekse Nuwe Testament. ‘n Eerste Ontmoeting.

As jy die boeke nie in die hande kry nie, kan jy dit by my kom leen.

Ek sal jou Donderdag ook verskillende boeke wys wat jy kan lees oor hierdie onderwerp.

Ek gaan ook op my blog, soos hierbo genoem, meer skryf oor beide vertaalmetode en grondtekste, hoe my blog dop.

Bronnelys (sien ook die voetnota bronne)

BIBLEWORKS ON CD-ROM 5.1

FARSTAD, A.L. 1993. The New King James Version in the Great Tradition. Nashville: Nelson.

JORDAAN, G.J.C. 1998. Tekskritiek van die Griekse Nuwe Testament. ‘n Eerste Ontmoeting. Ongepubliseerde klasdiktaat. Potchefstroom: TSP.

METZGER. B.M. 2000. A Textual Commentary on the Greek New Testament. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft.

RYKEN, L. 2002. The Word of God in English. Criteria for Excellence in Bible Translation. Wheaton: Crossway Books.

VAN BRUGGEN, J. 1997. The Ancient Text of the New Testament. Winnipeg: Premier Publishing.

VAN DER WALT, J. (red.). 1986. In ons eie taal. Die waarde en gebruik van die 1933/53 en 1983 Afrikaanse Vertalings van die Bybel. Potchefstroom: PU vir CHO.  


[1] “Uit die een taal in ‘n ander taal oorsit.” – Verklarende Afrikaanse Woordeboek

[2] Tekskritiek van die Griekse Nuwe Testament. ‘n Eerste Ontmoeting. Ongepubliseerde klasdiktaat, TSP, 1998. Potchefstroom. p.64

[3] Ibid., p.65.

[4] Aangehaal in Leland Ryken. 2002. The Word of God in English. Criteria for Excellence in Bible Translation. Wheaton: Crossway Books, p.295.

[5] Ibid.,p.13.

[6] Ibid., p.316.

[7] Die Evangelie volgens Johannes. Kaapstad: NG-Uitgewers.

[8] Similarly the verb ouj katevlaben includes the past of the preincarnate Logos, as of the Incarnate Logos, and extends into the era of the Church’s witness to the Logos made flesh, katalambavnein can mean “grasp” in the sense of makes one’s own (cf. Phil 3:12), understand (Eph 3:18), overcome or overtake (12:35, cf. 1 Thess 5:4). The context (cf. 10–12) suggests that acknowledging and receiving the truth of the revelation is primarily in view here. – George R. Beasley –Murray (WBC, VOL.36. John. Dallas: Word Books).

[9] Sien E.G. Selwyn, The First Epistle of St. Peter. The Greek Text with Introduction, Notes and Essays. Grand Rapids, MI: Baker Books, p. 207.

TOTIUS: DIE GRONDTEKS VAN DIE NT & VAN ‘N “AFRIKAANSE STATEVERTALING” NA ‘N “UIT DIE OORSPRONKLIKE TALE” VERTALING

Inleiding

In ‘n vorige artikel het ek verwys na die Nederlandse Statevertaling (1637) en die OAV (1933/53) wat voor in die onderskeie vertalings verklaar dat dit “oorgesit (is) uit die Oorspronklike Tale”, juis omdat daar baiemaal misverstand is oor of die OAV vertalers uit die oorspronklike tale vertaal het, en of hul bloot die Statevertaling (SV) vanuit Nederlands na Afrikaans vertaal het.

Ek het Totius se artikels gaan bestudeer wat Hy oor Bybelvertaling geskryf het (Versamelde Werke, 1977-uitgawe, deel 1: “II. Bybelvertaling”, bl. 93-185), en gesien dat hy eers in 1916 nog sterk gepleit het vir ‘n ‘Afrikaanse Statevertaling’, vir praktiese redes, o.a., omdat die SV vir die volk so bekend en geliefd was deur die eeue, en dat dit goed sou wees om daarby te bly so na as moontlik.

Tien jaar later, skryf Totius heel anders, en dit lyk my hy het moontlik die Dordtse Sinode van 1618/19 se vertalingsbesluite bestudeer, wat sy vorige standpunt verander het, nl. nie ‘n ‘Afrikaanse Statevertaling’ nie, maar ‘n unieke eerste Afrikaanse vertaling, nl. ‘Die ganse Heilige Skrif wat al die Kanonieke Boeke van die Ou en Nuwe Testament bevat, oorgesit uit die oorspronklike tale.”

Ek plaas een van sy artikels daaroor hier onder, asook ander aspekte wat bybelvertaling raak (watter brontekste moet gebruik word?), om daardie beginsels en historiese band in ag te neem, ook as ek in opvolgende artikels hier (weereens) gaan skryf oor die verskillende bron- of grondtekste wat onderliggend en verskillend is, tussen die 1933/53 vertaling (Textus Receptus = Oorgelewerde Teks, soos met die KJV, SV, NKJV, ens.) en die 1983/2020-vertaling (Nestle-Aland teks, soos met NIV, ESV, ens.). Totius maak nie baie uitsprake oor verskillende grondtekste nie, en as hy uitsprake maak, dan is dit baie versigtig en voorlopig.

Ek haal hier onder ook so paar aspekte daarvan aan en vra enige leser om vir my meer inligting te stuur as hul weet van meer ekplisiete uitsprake wat Totius in terme van die ‘beste grondteks’ gemaak het.

TOTIUS OOR BYBELVERTALING: ‘N PAAR AANHALINGS*

  1. Die vertaler is nie ‘n verklaarder nie

Die vertaler is nie ‘n verklaarder nie. ‘Maar wel moet hy (die vertaler), sal sy arbeid die naam van vertaal verdien, meer sien as los naas mekaar geplaaste woorde. Die gedagte in sy geheel moet hy raaksien, ook al hoef hy dit nie heeltemal te deursien nie’. (bl. 112; Het Kerkblad, 15 Junie 1916)

SLC opmerking: Totius haal vir FW Grosheide aan, en wys dat hy ‘n voorstaander is van ‘n getroue letterlike vertaling, nie ‘n verklaring nie.

2. Wie kan as verklaarders optree?

“Natuurlik manne wat goed tuis is in die grontale van die Skrif en meteen deeglike kennis van godsgeleerheid besit. Maar daar is meer nodig, ‘Hy moet ‘n taalgeleerde maar ook taalkunstenaar wees, en hierdie laaste bepaald wat sy moedertaal betref.’ (Grosheide)… Die vertalers moet in ons geval manne wees wat in die drie Hollandse Kerke werksaam is, van verskillende teologiese opleiding maar één op die grondslag van dieselfde belydenis.” (bl. 118, 120; Het Kerkblad, 15 Julie 1916 )

SLC opmerking: Totius is ‘n voorstaander van ‘n vertaling waarin die vertalers konfessioneel een is.

3. Bybelvertaling en tekskritiek: watter grondteks moet gebruik word vir die vertaling van die NT?

Totius verwys na die nuwe Nederlandse vertaling waaroor Grosheide geskryf het (in 1916, let wel: maak ‘n duidelike onderskeid wat Grosheide sê, uitgewys deur sy naam of tussen enkel aanhalingstekens, en wat Totius self skryf):

“In hfst. II spreek prof. Grosheide oor ‘Besonderhede wat by die vertaling van die Bybel ter sprake kom’. Die eerste is aan die orde ‘n paragraaf oor „Bybelvertaling en tekskritiek’ Prof. G. wys aan dat in die vorige eeu die vraag so belangrik geword het: Watter grondteks moet by die vertaling gevolg word ? In die 19de eeu is tog tal van nuwe handskrifte van die Nuwe Testament ontdek en die bekendes noukeurig bestudeer.

Soos die leser weet, bestaan daar van dieselfde Bybelboeke verskillende handskrifte, wat nogal aanmerklik van mekaar afwyk. Wat die Nuwe Testament betref, is egter, na veelvuldige arbeid, ‘n resultaat bereik. ‘Die nuwere uitgawes van die (Griekse) grondteks wyk nie soveel van mekaar af nie, en so kon daar ‘n sg. deursneeteks deur Nestle gegee word, wat baie gou hoog gewaardeer is en algemeen gevolg word’ (Grosheide) ….

Wat nou die grondteks van die Nuwe Testament aangaan, is prof. Grosheide daarvoor dat nie die Textus Receptus nie (die Griekse teks wat deur ons Statevertalers gebruik is) maar ‘n sogenaamde deursneeteks soos die van Nestle gevolg moet word. ‘Vir die 0u Testament was dit miskien nog moontlik om ‘n mens aan die Massoretiese teks te hou, maar om vir die Nuwe Testament die Textus Receptus, d.i. die vroeër algemeen aanvaarde teks, te volg, sal niemand seker verdedig nie (slc opmerking: daar was en is nog steeds goeie geleerde godsvresende verdedigers, wat ongelukkig bloot geignoreer of as belaglik afgemaak word vanuit ‘n ‘modernistiese gearriveerde tekskritici’. Ek sal in ‘n opvolgende artikel na ‘n paar skrywers verwys wat ook bestudeer moet word, om dit te vergelyk met die hedendaagse ‘Oorgelewerde Aanvaarde NA Textus Receptus’). Maar dan soveel moontlik? Dan kom ander besware op. Wat is ,soveel moontlik’? (Grosheide)

Enkele opmerkinge oor hierdie punt word teruggehou totdat ons by ons verdediging van ‘n „Afrikaanse Statevertaling” kom…. (bl. 115, 116; Het Kerkblad, 1 Julie 1916)

Soos aangetoon is, is daar een gevoele wat wil hê dat die Skrif uit die oorspronklike vertaal sal word. Ons het gesien watter besware daarteen opweeg en die deurslag gee. Vandaar dat ‘n ander gevoele veld wen, naamlik om eenvoudig die aan ons bekende Statevertaling in Afrikaans oor te bring.

Met die laaste standpunt voel ons heeltemal eens, en ons sou nie weer daaroor geskryf het as daar nie een punt was waar ons van die gangbare mening ‘n bietjie afwyk nie.

Voor ons daarop ingaan, moet eers nog ‘n gewigtige beswaar teen die vertaling uit die Statebybel ondervang word.

Daar word gesê dat ons die Statebybel nie tot grondslag kan neem nie, omdat deur die latere ontdekking van ou handskrifte die grondteks van die Nuwe Testament groot verandering ondergaan het en ten gevolge daarvan ‘n ander, byna algemeen aangenome grondteks deur geleerdes vasgestel is.

Ons antwoord dat dit waar is maar dat ‘n mens met die bewering stadig oor die klippe moet gaan.

Ten eerste het daar deur die nuwe teks heelwat woordverskil gekom, maar die saakverskil is nie so baie groot nie. Bekende teksbewerkers het dan ook opgemerk dat die verskil in saak en stof tot ‘n 60- of 70-tal plekke beperk is.

Maar nog iets anders. Staan die resultaat van die tekskritiese wetenskap hier werklik so vas? Nie so lank gelede nie het ons nog gelees dat die groot teoloog Harnack ‘n boekie geskryf het waarin hy beweer dat ook die nuwe grondteks nie deug nie maar dat die ou vertalings van die Bybel (veral die Latynse) geraadpleeg moet word om die suiwerste teks te kry.

Ons sien dus ten minste dit dat die groot manne oor hierdie kwessie nog nie uitgepraat is nie. Bowendien, al die teologiese vakke wat spesiaal op die Bybel as boek betrekking het, verkeer nou in ‘n toestand van wording en verwording weens nuwe ontdekkings en nadere ondersoekinge. Ons moet dus ‘n bietjie tyd gee om tot vastigheid te kom. Dus al weer ‘n argument om nie met ‘n vertaling uit die nuwe grondteks te haastig te wees nie.” (bl. 135-136; Het Kerkblad, 1 Oktober 1916 )

“By die (Afrikaanse) vertaling van die NT is die Textus Receptus gevolg, omdat ons Statevertalers dit gedoen het. Vergelykenderwys is egter ten dienste van die reviseurs ook enkele lesings van Nestle tussen hakies aangegee.” (bl. 153; Breë kommissie, 7 Augustus 1924)

SLC opmerkings: groot waardering vir die manier waarop Totius ‘tekskritiek’ beoefen het, naamlik met groot nederigheid en versigtigheid, dat hy met God se Woord besig is. Ons lees nêrens die siening van sommige moderne tekskritici dat die TR ‘korrup’ is en heeltemal vervang of weggegooi moet word nie, dit is en bly die Woord van God. Ons hoor nie ‘n gesindheid van dat eers toe twee ouer manuskripte ontdek is einde die 19de eeu, toe eers het ons nou die korrekte Woord na baie eeue nie, asof die Woord vir eeue verlore was voordat die NA teksweergawes ‘ontdek’ is, nie.

4. Nie ‘n Afrikaanse Statevertaling nie, maar ‘n nuwe unieke Afrikaanse vertaling uit die oorspronklike tale, wat uitgaan van die vertrekpunt dat die kerke wat erken dat die Heilige Skrif die blywende, geïnspireerde Woord van God is.

“Wat ons standpunt in hierdie opsig moet wees, is duidelik, gedagtig aan die feit dat die Bybelvertaling in Afrikaans uitgaan van en bedoel is vir kerke wat die Heilige Skrif erken as die blywende, geïnspireerde en onfeilbare Woord van God, as die beginsel van alle teologie, as die onfeilbare norm vir leer en lewe. Daar is vir ons geen ander keuse as om die oorspronklike so na moontlik te volg nie.

Op die titelblad van ons Afrikaanse Bybel moet kan staan die woorde, waarmee die Stateoorsetters hulle werk by die kerke van Nederland aangedien en waarmee hulle tereg by dié kerke vertroue gewek het:

‘Uit de oorspronklike talen in onze Nederlandse (lees: Afrikaanse) taal getrouwelik overgezet’.

Wel sal ons op ondergeskikte punte daardie „getrouwelik overgezet” van ons vaders bietjie anders verstaan as hulle, omdat ons ‘n meer organiese opvatting van die inspirasie, sowel as ‘n meer organiese opvatting van taal, huldig. Maar dit hoef in die grond en wese van die saak geen verskil te maak nie. Ten slotte sal, na ons gedagte, die welslae van die Afrikaanse Bybeloorsetting daarvan afhang of vir die vertalers gedurig voor die gees gesweef het die majesteitlike woord van die profeet Jesaja, wat ons hier in sy bekende Latynse vertolking weergee: „Verbum Dei manet in aeternam” (Die Woord van God bestaan tot in ewigheid. —Red.)

Hiermee hang ‘n ander vraagpunt ten nouste saam, naamlik: Moet ons oorsetting ‘n blote vertaling wees van die Statebybel, aangesien dit bestem is vir kerke wat die Statevertaling nog altyd as gesaghebbend aanvaar? Of moet daar regstreeks uit die grondteks vertaal word? Of is daar ‘n weg om die twee metodes te verenig, sodat die een gevolg en die ander nie heeltemal nagelaat word nie?

Ons het in dié opsig hier, in Suid-Afrika, taamlik heen en weer geslinger. Toe vyftig jaar gelede die saak ter sprake gekom het, was dit die plan om uit die oorspronklike te vertaal. Later, in 1886, is besluit om die Statevertaling te volg sonder inagneming van die grondtale. Toe egter ongeveer 1890 deur ds. Du Toit met die werk begin is, het die oorspronklike teks weer vorentoe gekom en is daar meer ag gegee op die „Revised Version” as op die Statevertaling. Die gesamentlike kommissie van die Hollandse Kerke, wat eindelik die werk opgevat het, het eers weer die Statevertaling as grondslag aanvaar, ewenwel met inagneming van die oorspronklike teks. In die praktyk het dit beteken (soos kan blyk uit die bekende proefvertaling van die vier Evangelies en die Psalms) dat ons Hollandse Bybel op die voet gevolg is, met hier en daar ‘n klein wysiging, regstreeks uit die Hebreeus of Grieks aangebring. Van dié standpunt word nou egter weer afgewyk.

Voordat ons verder hieroor spreek, moet eers meegedeel word wat die Dordtse Sinode van 1618 in hierdie saak besluit het. Bogerman, die voorsitter van die Sinode en later een van die vertalers, het in Dordrecht die pleit gevoer vir ‘n vertaling uit die grondteks. Onder meer het hy aangevoer dat die destyds bestaande Nederlandse vertalings geen oorspronklike werk was nie. Verder het hy ‘n goeie vertaling nodig geoordeel, sodat ‘n mens kan sê dat God ook in die Nederlandse taal spreek. In verband hiermee is van belang sy bewering dat ‘ ‘n sleg vertaalde Woord van God nie die Woord van God nie maar van mense is’.

Ek noem ook nog hierdie punt: ‘Die trou van die getroue huisbestierders en huisvaders, so het Bogerman beweer, eis dit’. Nadat die advies van die buitelandse godgeleerdes gehoor en daar op die Sinode pro en kontra gedebatteer is, het die besluit geval om direk uit Hebreeus en Grieks te vertaal. Wel sou ‘n nuwe vertolking aanstoot gee, maar dit was beter om een keer aanstoot te gee as herhaaldelik; want ‘n slegte vertaling het gedurigdeur verbetering nodig (vraag: is dit hoekom al die moderne vertalings so baie oor- en weer vertaal moet word? – slc).

By hierdie besluit is egter ‘n belangrike reserwe gevoeg. Om soveel moontlik die ergernis te voorkom wat uit groot veranderinge kon voortvloei, moes uit die ou vertaling alles behou word wat sonder skade vir die waarheid en die suiwerheid van die Nederlandse taal behoue kon bly.

Hierdie versigtigheid moes besonder in ag geneem word ten opsigte van die historiese boeke van die Nuwe Testament, omdat ‘n mens daar nie so baie plekke in aantref waar aanmerking op gemaak kon word nie—so is daar geredeneer.

‘n Dergelike reserwe, alleen in strenger woorde vervat, het ook gegeld by die totstandkoming van die sogenaamde „Authorised Version” van koning Jacobus—’n vertaling wat die Engelse afgevaardigdes aan die Dordtse Sinode met woorde van hoë lof as voorbeeld voorgehou het.

Op grond van wat die geskiedenis leer, meen ons dat ook die Bybeloorsetting in Afrikaans uit die oorspronklike bronne bewerk moet word, met hierdie voorbehoud egter dat so nou moontlik aangesluit sal word by die Statevertaling. so staan dit dan ook in die instruksie van die vertalers wat met die Bybeloorsetting in Afrikaans belas is. Die aansluiting by die Statevertaling, so lees dit daar verder, betref sowel die keuse van woorde as die bou van sinne, sover as dit bestaanbaar is met ‘n korrekte vertaling en die eis van ‘n suiwer Afrikaans.” (bl. 143-145; Die Kerkbode, 5 Mei 1926)

SLC opmerking: ek gaan in ‘n opvolgende artikel ingaan oor die kwessie van die ‘beste’ grondtekste of brontekste, met verwysing na die 2020-vertaling se gebruik van die NA tekstradisie.
_______________________

* Sekere subopskrifte is bygevoeg, bladsynommers in hakies is verwys na die 1977-uitgawe van Totius se Versamelde Werke, deel 1: Die Bybel; beklemtonings bygevoeg.

DIE DIREKTE VERTALING (2020-vertaling)

Die Messiaanse siening van die DV, spesifiek die Psalms,

nog steeds ‘n groot probleem

Die Direkte Vertaling (DV) sal amptelik einde November bekendgestel word. Vir meer inligting oor hierdie nuutste Afrikaanse vertaling, sien hul webtuiste hier. Sien ook die voorafgaande artikel wat ek geskryf het oor die DV:

Die Direkte Vertaling: Gaan dit babelse verwarring veroorsaak?

Ek het in hierdie artikel genoem, dat ek soos ek die DV lees, opmerkings hier op my blog gaan plaas. Ek begin met die Messiaanse siening van die DV en sy vertalers, soos gesien word in veral hul vertaalkeuses, gebruik van hoofletters en nie-hoofletters, inleiding op die Psalms, die voetnotas, ens.

Die Messiaanse Psalms

Hier is my oorspronklike artikel wat ek destyds geskryf het (en aangestuur het vir Bybelgenootskap), wat u asb. moet lees voor u hier verder lees:

Die Messianse Psalms in die Direkte Vertalings

Nou lyk dit vir my die finale weergawe van die DV het die sogenaamde “Messiaanse probleem” probeer oplos deur ‘n “hoofletter” en “kleinletter” uitgawe saam uit te bring, om so almal gelukkig te probeer hou?

In die voorwoord (van die hoofletter uitgawe) staan daar dat daar verskil was tussen kerke oor die hoofletters en kleinletters waar daar na Christus verwys word in die OT, en is daar besluit om op aandrang van ‘sommige kerke’ twee weergawes deur te gee.

Die voorwoord se spesifieke woorde, wat hul siening van Christus in die OT openbaar (soos spesifiek gesien word veral in die kleinletter uitgawe. Beklemtonings bygevoeg), stel dit as volg:

“Omdat die vertaalspan uiteraard wel die toepassing van die Ou Testamentiese tekste in die Nuwe Testament op Jesus as die Christus aanvaar, is daar besluit om met behulp van voetnote in die Ou Testament oor en weer deur middel van kruisverwysings hierna te verwys.”

In my bogenoemde artikel oor die probleem van die nie-Messiaanse vertalings van die DV, het ek dit as volg gestel wat die probleem was (en my mening nog steeds is, hoofletters of nie):

“As mens kyk na sekere spesifieke eksplisiete Messiaanse gedeeltes in die Psalms, o.a. Psalm 2 en 110, dan blyk dit dat die Direkte Vertaling wel meer ‘letterlik’ wil vertaal oor die algemeen, maar ongelukkig bloot die nie-Messiaanse teologie en skrifbeskouing wat onderliggend is aan die NAV, Bybel in Praktyk en die Cloete omdigting, navolg in hul vertaalwerk.

Hier is twee voorbeelde (Psalm 2 en 110, en onthou – hierdie is die 2 Psalms wat die meeste aangehaal en as direk Messiaans aangedui word in die NT. Wat met hierdie twee Psalms gedoen word is deurslaggewend vir wat met die res van die spesifiek Messiaanse Psalms, asook die res van die OT gedoen word.  Die vertaling daarvan openbaar ook die verhouding OT tot die NT, skrifbeskouing, ens., van die vertalers) …”

Nou is die vraag: los ‘n ‘hoofletter’ vertaling die probleem op?

Wel, dit is seker ‘n verbetering op die ‘tekstuele ontkenning’ van die Messias deur ‘n kleinletter weergawe, waarin Christus afgegradeer word tot in die voetnotas… maar is die ‘hoofletter uitgawe’ beter in sy geheel oor hierdie kwessie?

Ja, sou ek sê, maar net as mens die voetnotas en die inleidings en die voorwoorde wegvat, want die onderliggende probleem word vererger in die voetnotas, want kyk wat word in die voetnotas gesê by die twee bekendste eksplisiete Messiaanse Psalms:

Psalm 2:2 (DV): “…teen die HERE en sy Gesalfde:e

Voetnoot e: gesalfde: Dit verwys hier na die Koning wat gesalf is; bgl. Ps. 2:6.

Wie is hierdie Gesalfde (gesalfde met ‘n kleinletter in voetnoot e?) waarvan Psalm 2 spreek?

Volgens die ‘hoofletter uitgawe’ se voetnotas, en lyk my ook inleiding op die Psalms = onsekerheid, ons weet nie, dit is nie ‘n ‘wesentlike’ saak nie…?

Hier is Ps. 2:12 (DV): “Soen die Seun,d sodat Hye nie toornig word…”

Voetnota d en e: “Soen die Seun: Daar is onsekerheid oor die betekenis van die bronteks. Die woord wat vertaal word as ‘die Seun’, is die ‘seun’, nie die gewone Hebreeuse woord nie. Dit verwys na die Koning as God se Seun, soos in Ps. 2:7… Hy: Daar is onsekerheid of ‘Hy na God of na die koning verwys.”

Hierdie voetnotas, is om die minste te sê, verwarrend en onduidelik, dit lyk my die vertalers/verklaarders is net oor een ding seker, en dit is hul sekere onsekerheid dat Psalm 2 nie ‘n Messiaanse Psalm is, wat inherent daar in die OT (nog voor ons die NT het) eksplisiet oor Christus gaan nie?

Waarom ook ‘Koning’ met ‘n hoofletter vertaal, en dan weer ‘n volgende keer met ‘koning’, ‘n kleinletter?

Dit wil voorkom asof die ontkenning en/of onsekerheid oor die Messiaaniteit van die OT, veral die Psalms, bloot van die Teks (al is daar hoofletters), na die voetnotas geskuif is? Wat ‘toegegee’ word in die vertaalteks, word weer met die voetnotas ‘weggeneem’ en/of ontken, of ten minste in onsekerheid gedompel?

Die verdere feit dat die DV se ‘Inleiding op die Psalms’ (nog steeds) geen erkenning en blyke gee van die (direkte/eksplisiete) Messiaanse aard van die Psalmboek nie, maak dat die besorgdheid oor die DV, ook die hoofletter uitgawe ongelukkig, nog steeds bly.

Daarom geld dit wat ek in my oorspronklike artikel reeds geskryf het (met klein veranderings) – oor die wese van die Messiaanse probleme van die DV proefvertalings – en nie bloot net oor die ‘hoofletter v kleinletter’ gesprek nie – netso in beginsel nog vir die finale weergawe van die DV (beide die hoof- en kleinletter uitgawes vir verskillende redes) geld, ek haal (weer) aan:

“Die BDV is verbetering op die NAV (1983) deur die verbondsnaam (Jahwe) aan te dui met hoofletters (HERE), maar hul volhard met die nie-Messiaanse verstaan van die OT, deur waar die Skrif self Christus direk aandui in die OT, hul dit ontken met die gebruik van kleinletters (seun, gesalfde, heer, ens.), in plaas van hoofletters soos met bv. die OAV (Seun, Gesalfde, Here, ens.)

En as iemand dan weer gaan kom met die argument, “maar die Hebreeus is nie in hoof en klein letters geskryf nie”, dan is die argument dan soveel te meer:

– as die vertalers dan ons Afrikaanse taalstruktuur (wat onderskei tussen hoof en kleinletters) kan gebruik om te onderskei tussen die Godsname in die BDV (HERE en/of Here en/of heer/here), hoekom kan hulle dan nie ook daardie selfde taalstruktuur gebruik om die Messias aanduidings aan te wys nie, dus waar Christus direk ter sprake is aan te dui met ‘n hoofletter, soos die OAV dit deeglik doen (Seun, Gesalfde, Here, ens.) ?

Waarom of hoekom is die hele Teks (OT én NT en hul verhouding tot mekaar) nie bepalend vir die vertaalkeuses van die BDV nie ?

As die Heilige Gees implisiet en eksplisiet deur latere Openbaring sekere gedeeltes as Messiaans aandui, waarom dit nie aandui in ‘n vertaling met bv. hoofletters nie (in die Teks self)?  Waarom hierdie verwerping van die gebruik om van hoofletters gebruik te maak om die Messias aan te dui (die hoofletter aanduiding word ook so gebruik met meeste betroubare moderne vertalings vandag, hoekom wil die BDV dit nie navolg nie?).

Ek het ook die ‘inleiding’ gelees tot die Psalms in die BDV.  Daar is geen sprake van enige verwysings na die Messias as een van die sentrale temas regdeur die Psalms nie, ook nie eers vermelding van die NT se verklaring daarvan nie.  Dit blyk dus dat daar geen erkenning van die Skrif-moet-Skrif verklaar beginsel is, of dat die eenheid van die Skrif vasgehou word nie ?

Is die vertalers se skrifbeskouing dus: die OT moet op sy eie verstaan word, die NT is weer ‘n ander openbaring met sy eie boodskap wat opnuut geskep word met ‘n ander betekenis, die Messias word teruggelees of ‘bygevoeg’ in die OT in (soos die ‘Bybel in Praktyk’ se verklarings dit verstaan) ?

Die eenheid van die Skrif gaan juis daardeur verlore, kontra Christus se woorde:  “… en die Skrifte nie gebreek kan word nie” (Joh.10:35; Luk.24:25-27).

Die enigste konklusie wat mens ongelukkig by uitkom, is dat die BDV volhard in die nie-Messiaanse teologie en skrifbeskouing wat onderliggend is aan die NAV, Bybel en Praktyk, Cloete omdigting, ens., wat basies leer dat:

– die Messiaanse verstaan van die OT was ‘n latere interpretasie of verwysing na die Messias in die eerste eeu,

– die Messias verklaring was nie deel van die ‘oorspronlike verstaan’ van die OT teksgedeeltes en veral Psalm 2 en 110 nie.

– die OT gelowiges het bloot ‘n ‘algemene messiaas (klein letter) idee en/of verwagting gehad’, en nie ‘n eksplisiete Messiaanse verwagting, dus ‘n spesifieke Persoon  verwag nie (sommiges beweer die Messias verwagting het eers ontstaan in die tyd van die ballingskap en daarna, en was nie van die begin af [Gen.3:15, sien HK v/a 19 daar nie).

Dit is natuurlik alles contra wat die Skrif leer en pragtig saamgevat word in HK v/a 18 en 19, die OT gelowiges het ‘n duidelike eksplisiete Messiaanse verwagting gehad, van ‘n Gesalfde wat sou kom, sien Matt.22:41-46; Luk.1:28-32,38; Joh.1:46; Hand.3:22-26; 26:22,23; 1 Pe.1:10-12; ens.  Dit is wat die ware kerk van Christus nog altyd bely….”

Tot hier ‘n aanhaling uit my vorige skrywe van die proefvertaling van die DV, sien gerus die volledige artikel waar ek wys hierbo.

Die Messiaanse dwaling

Dit lyk my die DV in sy geheel (nie noodwendig al die vertalers en samewerkers daarvan nie), se siening is dus: ja, ons erken ten volle “die toepassing van die Ou Testamentiese tekste in die Nuwe Testament op Jesus as die Christus”, menende dat die NT skrywers het OT tekste wat bloot oor konings van daardie tye gewys het, gaan ‘Messiaaniseer’, gaan herinterpreteer, ‘n ‘nuwe betekenis’ gaan gee.

Dit blyk hul glo nie die wese van die hele OT, en veral nog meer al die ‘eksplisiete’ Messiaanse verwysings, soos bv. Ps. 2 en 110, gaan eerstens, direk en indirek oor die Seun van God, die komende Messias nie, maar dit gaan eerstens oor aardse konings van daardie tye?

Die bybels-gereformeerde sieninge van die Messias in die OT

Nou moet daar enige onduidelikheid uit die weg geruim word. Die bybels-gereformeerde Messiaanse siening van die OT was nog altyd dat ons die openbaringshistoriese, of heilshistoriese, en die kultuurhistoriese konteks erken van die hele Skrif, en juis in ag neem om die Messiaanse tekste reg te verstaan ook in die OT. Ons ontken nie die aardse koninklike troonbestygings, Dawid en Salomo se koningskap en ander konings, wie se optrede die bepaalde historiese konteks is waarin en waardeur God se Gees sy Woord openbaar nie. Inteendeel, dit bevestig juis vir ons die tipologie van die koningskap, die konings as profetiese voorbeelde van dié Koning wat kom, wat heenwys na Christus, omdat die wese reeds teenwoordig was van die begin af, of dit Gen. 1, 3, die Psalms, Profete, of watter gedeelte ookal.

As Jesus verwys na Ps. 110 in Matt. 22:41-46 verwys, dan erken Hy wat daar reeds in Ps. 110 profeties deur die Gees van God geopenbaar is en in woorde neergelê is, ongeveer 1000 jaar voor die Seun van God se vleeslike menswording. Jesus, en die NT skrywers, kry nie ander of nuwe openbaringbetekenis om die OT nou ‘anders’ te verstaan of te verander nie, of dat Jesus nuwe betekenis ‘terug inlees’ in die OT nie. Nee, hul erken bloot deur die Gees van God wat daar nog altyd gestaan het en nou nog meer volkome in sy vervulling geopenbaar word, wat baie gelowiges in wese reeds duisende jare voor Christus reeds deur die geloof raakgesien het en verwag het, wat vir hul dalk nog ‘n skadu en heenwysing was, het volkome in vervulling gegaan, sien wat ons daarvan, volgens die Skrif bely in HK v/a 19.

Jesus is daarom nie net die nageslag (“NT”) nie, maar ook die ‘wortel’, die oorprong en bron (“OT”, en nog verder in die ewigheid, Tit. 1:1-4) van Dawid, sien Op. 22:16. Voor Dawid, voor Abraham, voor die hele OT, was Christus reeds as Seun van God, Joh. 1:103, en Hy openbaar Homself ‘baiekeer en op baie maniere in die (OT deur) die vaders (en) deur die profete…” (Hebr. 1:1).

Om maar net twee Skrifgetuienisse aan te haal, en daar is baie meer:

“44 En Hy sê vir hulle: Dit is die woorde wat Ek met julle gespreek het toe Ek nog by julle was, dat alles wat oor My geskrywe is in die wet van Moses en die profete en die psalms, vervul moet word.  45 Toe open Hy hulle verstand om die Skrifte te verstaan.  46 En Hy sê vir hulle: So is dit geskrywe, en so moes die Christus ly en op die derde dag uit die dode opstaan,  47 en bekering en vergewing van sondes in sy Naam verkondig word aan al die nasies, van Jerusalem af en verder.” – Lukas 24:44-47

Aangaande hierdie saligheid het die profete wat geprofeteer het oor die genade wat vir julle bestem is, ondersoek en nagevors,en hulle het nagespeur op watter of hoedanige tyd die Gees van Christus wat in hulle was, gewys het, toe Hy vooruit getuig het van die lyde wat oor Christus sou kom en die heerlikheid daarna. Aan hulle is geopenbaar dat hulle nie vir hulleself nie, maar vir ons dié dinge bedien het wat julle nou aangekondig is deur dié wat die evangelie aan julle verkondig het in die Heilige Gees wat van die hemel gestuur is—dinge waarin die engele begerig is om in te sien.” (1 Petrus 1:10–12)

Hierdie, en baie ander tekste in die NT, sê nié (soos blyk die DV nota teologie dit het nie), dat die NT skrywers het vir hul tyd Christus vir hul gaan skep terug in die OT nie!

Nee, deur die Gees van God, dieselfde Gees waardeur alles geskape is, waardeur Christus opgewek is, wat ons wedergeboorte bewerk, wat alles in stand hou, is ook die Woord van God gegee, en sê die Gees hier en elders dat Christus wesentlik, inherent, eksplisiet en inplisiet, direk en indirek deur die hele OT te vind is, en ons moet dit erken in ons belydenis, Bybelvertalings en Psalmboek.

Die DV inleiding en voetnotas vergelyk met Gereformeerde Studiebybels
Laastens, vergelyk maar gerus die DV se ‘inleidings’ en notas met ander Studiebybels (bv. Geneva Studiebybel; Reformation Studybible; Reformation Heritage Studybible, ESV Studybible, ens.), u sal dadelik die groot verskille sien, veral wat die Messiaanse kwessie betref, watter inlieidings en verklarende notas volg die Skrif getrou na, bring hoop, troos en sekerheid, en watter is verwarrend en onseker.

Ek haal hier vir u net aan uit die Statevertaling se samevatting, inleiding en sekere voetnotas (kanttekeninge) by die Psalms, spesifiek dan Psalm 2 en 110. Toets dan self wat ‘volgens die Skrif’ is, wat laat u hart brandende oor die Skrif (Luk. 24:32), en wat is daarom die beste om te gebruik as Bybel om ons geloof te bewerk, bevestig en te versterk deur die Gees (beklemtonings bygevoeg):

SAMEVATTING VAN DIE PSALMS
HIERDIE boek word tereg as ‘n spesiale juweel beskou, onder andere as kanonieke boeke van die Ou Testament in die kerk van God. Mens kan die waardigheid en bruikbaarheid daarvan nie genoeg oordink nie, en nog minder met woorde uitspreek of beskryf. Sommige noem dit ‘n plesierhof, apteek en skatkamer van Christene; ander ‘n anatomie of disseksie van gelowige siele, ‘n spieël van God se vele en onbegryplike genade. Op dieselfde manier ‘n volledige opsomming of ‘n kort begrip van die hele Bybel, die Wet en die Evangelie, of van die ware kennis en diens van God.

Die rede daarvoor is, dit bevat aan die eenkant baie heilsame leringe van God se wese en die Heilige Drie-eenheid, van God se eienskappe, ewige raad, heilige Woord en werke, veral van sy genade en wedade aan sy kerk, asook sy geregtigheid en oordele oor alle goddeloses.

Verder, van die Persoon en die saligmakende amp van die MESSIAS, ons Here JESUS ​​CHRISTUS, van sy ewige Godheid, menswording, lyding en sterwe, opstanding, hemelvaart, sy sit aan die regterhand van sy Vader, en die uitbreiding van sy koninkryk onder die heidene (nie-Jode?), deur die prediking van die Heilige Evangelie. 

Die Psalms spreek verder van die sondige staat van die mens, van die aard en eienskappe van die wedergeboorte, ware berou, liefde en vrees vir God; asook die aard van ware geloof, die vertroue en roem in God, van die sekerheid van verlossing, die stryd van die gees en van die vlees; eweneens vanuit die algemene kerk van die Jode en heidene (nie-Jode?), die kerklike tug, van die gemeenskap van die heiliges, vergewing van sondes, die opstanding van die vlees en die ewige lewe.

Aan die ander kant bevat hierdie boek ook allerlei heilige geestelike oefeninge van die godsaligheid, soos: formuliere of voorskrifte van die lof en prys van God, van danksegging vir die ontvangs van weldade, geloftes van dankbaarheid, van baie oplettende en vurige gebede tot God, vir alles wat dien tot eer van Hom en vir die besondere en algemene beswil van gelowiges, veral in alle soorte kruisdra en beproewing. Dit behels baie heilige oordenkings en besondere lieflike vertroostings en versterkings in die geloof, geduld en alle godsvrug; sodat daar geen toestand van enige Christelike persoon gedink of gevind kan word, waarin hy nie uit hierdie boek na die bevrediging van sy gewete en die bevordering van sy verlossing gedien kan word nie. Daarom moet elke Christen van enige staat, hierdie boek met spesiale ywer en aandag bestudeer en oordink, om gewoond te raak aan die werkswyse van die Heilige Gees wat daarin gebruik word. Hy moet nie twyfel dat dit op sy siel (as hy die regte sap en die deurdringende krag daarvan geproe het) ‘n baie soet en voordelige hemelse dou sal wees nie, en hy sal nie hartseer wees om dit die hele tyd in sy hart, mond en hande te dra nie.

Die Heilige Gees in die Ou Testament, en ons Here JESUS ​​CHRISTUS homself en sy apostels, in die Nuwe Testament het dit herhaaldelik beveel, ter wille van plesiere, diens van ons geheue, en die daaglikse gebruik, wat die wyse en goeie God aan Sy kerk oorgelewer het.

Die Hebreërs noem hierdie boek Tehillim, of korter Tillim, dit wil sê lofsange, of lofliedere, omdat ‘n goeie deel van die Psalms daardie inhoud bevat. Die Griekse opsieners het die woord Psalms en Psalter gebruik, wat ook in ons taal bewaar word in die Nuwe Testament, en ook in die Latyn en ander Christennasies, sowel as in ons taal, alhoewel die Griekse woord eintlik verwys na sulke lofsange wat op musiekinstrumente, met die vingers aangeraak of getrek is, op die manier van in die Ou Testament, in openbaarde godsdiens, in die tabernakel en in die tempel, en dit gesing is.

Daar word in die algemeen word daarna as die Psalms van Dawid verwys, omdat Dawid deur ‘n besondere gawe van die Heilige Gees uitgestaan het in die digting van Psalms (soos in 2 Sam. 23: 1, 2 vertel word), die meeste daarvan gemaak het. Die res is gedig deur ander profete en manne van God, soos Moses, Asaf, ens., en deur Esra na die Babiloniese gevangenis (soos mense dit verstaan) in een boek en die volgorde soos dit nou is, saamgevoeg, sonder om die tyd waarin elke psalm gemaak is, te volg.

Die Hebreërs verdeel hierdie boek (wat deur die Here CHRISTUS, Luk. 20:42, die Boek van die Psalms genoem word), in vyf dele of boeke, waarvan die eerste strek tot aan die einde van die 41ste psalm, afgesluit met Amen, ja amen; die tweede tot aan die einde van die 72ste, ook afgesluit met Amen, ja amendie einde van Dawid se gebede; die derde tot die einde van die 89ste, wat ook afgesluit word met Amen, ja amen; die vierde tot die einde van die 106de, waar dit eindig met Amen, Halleluja; die vyfde tot die einde van die 150ste of laaste psalm, eindig met Halleluja.”

Hoofstuk samevattings van Psalm 2 en 110
Psalm 2: “Profesie van die Koninkryk van die Messias, ons Here Jesus Christus; met ‘n ernstige opdrag aan die konings en regeerders van die aarde, dat hulle hul met gehoorsaamheid aan hierdie Koning moet onderwerp.”

Psalm 110: “In hierdie psalm (wat ’n kort samevatting van die hele Evangelie is) spreek Dawid oor die roeping van Jesus Christus tot die geestelike Koninkryk van sy gemeente en sy ewige Priesterdom; tegelyk stel hy die geweldige oorwinning oor Christus se vyande en sy triomf oor hulle.”

Kanttekeninge (voetnotas) by Ps. 2 en 110
Psalm 2: 2, “…teen die HERE en sy 5Gesalfde …”

Kanttekening 5: “Of: Messías, naamlik die Here Christus, dit is, die Gesalfde, van wie Dawid met sy salwing en koninkryk ’n voorbeeld was.”

Psalm 2:6, “12Ék tog het my Koning gesalf oor Sion, my heilige berg”

Kanttekening 12: “Dit is die woorde van God die Vader, oor sy Seun Jesus Christus.”

Psalm 2:7, “15Ek wil vertel 17van die 16besluit: Die HERE het aan My gesê: bU is my Seun, 18vandag het Ek self U gegenereer.”

Kanttekeninge 15-18:

15 Dit is die woorde van die Seun van God.

16 Die Hebreeuse woordjie el word soms as van geneem. Sien Job 42:7 se kanttekening. Asof ’n mens sê: Aangaande dit of dat; dit is, van hierdie of daardie saak. Sien ook Ps. 59:18 se kanttekening. Anders: Ek sal die besluit, of gebod of volgens die gebod (naamlik wat die Vader aan My gegee het), oorvertel of vertel.

17 Of: insetting, verordening, wat die Vader gemaak het oor My, as sy enige en ewige Seun; soos dadelik in die volgende vertel word; as ’n fondament, waarop God Hom tot die Hoof en Here oor sy kerk gestel het. Sien oor hierdie besluit verse 6, 8, ens. Vgl. Filip. 2:6, 9, ens. Kol. 1:15-18.

18 Dit moet ’n mens verstaan van die ewige, onbegryplike, goddelike geboorte van die Seun van die Vader. Daarvan is die waarheid op verskeie maniere in die Ou en in die besonder in die Nuwe Testament geopenbaar, in die besonder deur die opstanding uit die dood. Rom. 1:4.”

Psalm 2:12, “27Kus die Seun, dat Hy nie toornig word…”

Kanttekening 27: “Dit is, eer Hom as my ewige Seun, en neem Hom as jul Koning aan, glo in Hom, wees Hom onderdanig. Vgl. Gén. 41:40 se kanttekening. 1 Sam. 10:1.”

Psalm 110:11Die HERE het 2tot my Here 3gespreek: 4Sit aan my regterhand, 5totdat Ek u vyande maak ’n voetbank vir u voete.”

1 Naamlik God die Vader.

2 Dit is, tot Christus, wat Dawid hier sy Here noem, want Christus is die Seun van Dawid na die vlees, maar Dawid se Here, aangesien Hy ’n waaragtige God is saam met God die Vader en die Heilige Gees. Hy is ’n Here van alle mense, maar insonderheid van sy uitverkorenes. Sien Matt. 22:43, 45. Mark. 12:36. Luk. 20:42. Hand. 2:34. Hebr. 1:13.

3 Naamlik in sy ewige raad, wat Hy vir ons op sy bepaalde tyd geopenbaar en laat verkondig het.

4 Dit is, heers in heerlikheid en majesteit, in die hemel en op aarde, 1 Kor. 15:25. Ef. 1:20, ens. Hebr. 1:3, 13; 8:1; 10:12, 13. Hierdie manier van spreek is geneem na aanleiding van die konings, wat diegene wat hulle wou eer, aan hul regterhand laat sit het. Sien 1 Kon. 2:19. Ps. 45:10.

5 Dit beteken: Totdat Ek u vyande (naamlik die vervolgers van die Kerk, ja, die dood self, 1 Kor. 15:25, 26) aan U onderwerp het. Hieruit kan ’n mens geensins tot die gevolgtrekking kom, dat Christus nie ’n ewige Koninkryk sou besit nie, hoewel die manier van die bediening van die Ryk van Christus, soos dit nou is, op die laatste dag met die eindoordeel sal ophou; want dan sal daar geen vyande meer wees wat die Kerk van Christus skade kan berokken nie, 1 Kor. 15:24, 28. Sien Gén. 28:15 se kanttekening.”

Psalm 110:4, “Die 17HERE het gesweer, en dit sal Hom nie berou nie: 18U is 19priester avir ewig 20volgens die orde van Melgisédek.”

17 Sien oor hierdie psalm, insonderheid oor hierdie vierde vers, Hebreërs 7.

18 Of: Wees priester, of: U sal priester wees.

19 Naamlik wat Homself sal offer, op die altaar van die kruis, tot versoening van almal wat in Hom glo, Hebr. 5:9; 9; 10.

20 Of: na die wyse of gelykheid van Melgisédek, wat nóg begin van dae nóg einde van lewe gehad het. Net so: soos Melgisédek ’n koning en ook ’n priester was, Gén. 14:18, net so ook Jesus Christus, van wie Melgisédek ’n voorbeeld was.”

Psalm 110:5, “21Die Here aan u regterhand 22verbrysel 23konings 24op die dag van sy toorn.”

21 Naamlik die Here Jesus Christus, wat aan u regterhand sit; en so spreek Dawid hier God die Vader aan; of hy spreek die volk van God aan, aan wie beloof word dat Christus die Here hul sal bystaan en verdedig, soos in Ps. 16:8; 109:31.

22 Of: sal verbrysel of deursteek. ’n Profetiese wyse van spreke.

23 Verstaan hier sulke konings en prinse wat hul teen Christus verset en sy Kerk vervolg, soos in Ps. 2:9, 12.

24 Dit is, op die tydstip wat God bestem het dat sy toorn sal uitbreek.”

Posted by: proregno | October 29, 2020

DIE STATEVERTALING KANTTEKENINGE IN AFRIKAANS

DIE STATEVERTALING KANTTEKENINGE IN AFRIKAANS

Ek het al heelwat navrae ontvang oor die vordering van ‘Die Statevertaling se kanttekeninge in Afrikaans’ vertaalprojek. Ek plaas met erkenning die volgende artikel van die Gereformeerde Bijbelstichting wat die projek lei, vir u kennisname, en met erkennning aan die bron. U gebede vir en ondersteuning van die projek word baie waardeer:

Vertaling kanttekeningen in het Afrikaans

Sinds enkele jaren werkt de GBS aan de vertaling van de kanttekeningen uit de Statenbijbel naar het Afrikaans (Zuid-Afrikaans), voor gebruik onder christenen in Zuid-Afrika. Alle kanttekeningen worden compleet vertaald, en zijn bedoeld om gebruikt te worden naast de tekst van de Afrikaanse Bijbel van 1933/1953. Deze Afrikaanse Bijbel, aan het begin van de 20e eeuw vertaald door ‘Totius’ ofwel prof. J.D. du Toit en andere Zuid-Afrikaanse theologen, staat bekend als de klassieke bijbelvertaling van Zuid-Afrika. De vertaling kenmerkt zich net als de Statenvertaling door letterlijkheid (formele equivalentie), en is gebaseerd op dezelfde grondtekstvorm (de masoretische tekst voor het O.T. en de textus receptus voor het N.T.). De vertalers waren allen overtuigd gereformeerd. Nadat de Bijbel gepubliceerd was in 1933, is deze in 1953 nog een keer in (licht) gewijzigde vorm verschenen.

Ondanks de overeenkomsten zijn er toch ook heel wat verschillen tussen de Statenvertaling en de Afrikaanse Bijbel van 1933/1953. Dit heeft er onder andere mee te maken dat er driehonderd jaar ligt tussen de verschijning van beide vertalingen. Het taalkleed van de Statenvertaling is vanzelfsprekend anders dan dat van de ‘Totius-vertaling’. Bovendien is het Afrikaans ontstaan uit het Nederlands dat de kolonisten spraken toen zij in de 17e eeuw aankwamen in Zuid-Afrika, maar heeft het een geheel eigen ontwikkeling gehad. In sommige opzichten is het een taal die minder mogelijkheden heeft dan het Nederlands. Zo is er in het Afrikaans geen verschil te maken tussen ‘hij heeft gedaan’ en ‘hij had gedaan’. ‘Hij deed’ bestaat bovendien niet als aparte werkwoordstijd. Deelwoorden zoals ‘zeggende’ zijn bijna geheel onbekend. Aan de andere kant heeft het Afrikaans qua woordenschat veel overeenkomsten met oudere vormen van het Nederlands, en zijn woorden als ‘goedertierenheid’ en ‘barmhartigheid’ nog bekend.

Verder zijn er soms op basis van de grondtekst meerdere vertaalkeuzes te maken, waarbij de Statenvertaling het een koos, en de Afrikaanse Bijbel het ander. In zulke gevallen is het vaak zo dat de kanttekening van de Statenvertaling niet meer goed past bij hetzelfde vers in de Afrikaanse Bijbel. Om toch zoveel mogelijk recht te doen aan de inhoud van de kanttekeningen, proberen we in zulke gevallen door middel van een harmonisatie toch een brug te maken tussen beide betekenissen. Een voorbeeld:

Exodus 6:8

SV: En Mozes sprak alzo tot de kinderen Israëls; doch zij hoorden naar Mozes niet, vanwege de benauwdheid des geestes en vanwege de harde dienstbaarheid.

AFR33/53: Moses het toe so met die kinders van Israel gespreek, maar hulle het nie na Moses geluister nie, uit ongeduldigheid en weens die harde diens.

Ter harmonisatie is in de vertaalde kanttekening, die anders inhoudelijk niet genoeg zou aansluiten, eerst de keuze van de Statenvertaling en de letterlijke weergave van het Hebreeuws toegevoegd:

“Of: benoudheidHebr. kortheid van gees. Die Israeliete was zo oorbluf en onderdruk, dat hulle liewer onder die slawerny van die Egiptenaars wou bly, as dat Moses sou voortgaan om hulle te verlos, omdat hulle gevrees het dat hulle nog slegter behandel sou word. Sien Ex. 14:12 en Job 21:4 se kanttekening.”

Hoewel momenteel de eerste versie van de vertaling van de kanttekeningen gereed is, kost het nog heel wat inspanning en tijd om de vertaling te controleren en harmonisaties zoals hierboven toe te passen. Vervolgens resteert nog het eveneens ingewikkelde en tijdrovende proces van de opmaak van de tekst en het drukken ervan. Mocht u dit project willen steunen, dan kunt u uw gift overmaken op Bank: NL96 RABO 0129 4451 18 of: NL25 INGB 0001 3558 24 t.n.v. Geref. Bijbelstichting te Leerdam. Bij voorbaat hartelijk dank.

_________________________________________

Sien hier vir nog artikels en inligting: GBS

DIE DIREKTE VERTALING
GAAN DIE 2020 VERTALING BABELSE VERWARRING VEROORSAAK?

En hierdie mense was edelmoediger as dié in Thessaloníka; hulle het die woord met alle welwillendheid ontvang en elke dag die Skrifte ondersoek of hierdie dinge so was.” (Hand. 17:11)

Prof. Gerrit Smit (APK), een van die vertalers van die Direkte Vertaling (DV), het ‘n artikel geskryf om moontlike verwarring oor die hoofletter debat aangaande die nuwe DV aan te spreek. Dit kan hier gelees word:

Babelse verwarring oor die 2020 Bybelvertaling

Prof. Gerrit se artikel en my opmerkings wat daarop volg, is my afskop van hierdie onderwerp, alhoewel ek al deur die jare reeds hieroor geskryf het, met die proefvertalings van die Direkte Vertaling, sien hier. Soos ek hier onder ook vermeld, gaan ek in die toekoms, soos ek die DV deurlees, my opmerkings hier plaas vir belangstellendes, wat dit hier en elders graag wil bespreek (nota: u is welkom om die ‘comments’ afdeling hier onder te gebruik, let wel, ek laat geen skuilname en ‘keyboard warriors’ hier toe nie, u moet onder u regte naam hier opmerkings plaas). So hoop ek dit kan bydra om die kerk van Christus te help om hierdie nuwe vertaling billik te evalueer en daaroor besluite te kan neem vir gebruik.

_______________________________________________

Broeders, ‘n vraag oor ‘n sin in die bogenoemde artikel:

“Ons moet onthou dat hierdie vertaling (1933/53-slc) grootliks gebaseer was op die Nederlandse Statevertaling en nie uitsluitlik op die Hebreeuse en Griekse manuskripte van die Ou- en Nuwe Testament nie.”

Nou wat behels ‘grootliks’ en ‘uitsluitlik’ nou eintlik, dit skep vir my verwarring wat met hierdie uitsprake oor die Statevertaling (SV) en 1953/53 vertaling (OAV) én vertalers bedoel word?

Die gereformeerde Nederlandse vertalers skryf voor in die Nederlandse Statevertaling (1657), ‘hoofletters’ bygevoeg vir beklemtoning -slc:

“Bijbel, dat is de ganse Heilige Skrift, vervattende al die Canonieke Boeken des Ouden en des Nieuwen Testaments …. uit DE OORSPRONKLIKE TALE in onze Nederlandse taal getrouwelijk overgezet…”

Die gereformeerde Afrikaanse vertalers van beide die 1933/53 vertaling:

“DIE BYBEL, dit is die ganse Heilige Skrif wat al die kanonieke boeke van die Ou en Nuwe Testament bevat, oorgesit uit DIE OORSPRONKLIKE TALE….”

Beide SV en OAV se vertalers verklaar daarmee hul het uit die ‘oorspronklike tale’ (Hebreeus, Aramees, Grieks) vertaal, nie uit tale van hul eie dag of wat hul taal voorafgegaan het nie.

Natuurlik het hul soos seker alle vertalers deur die eeue gedoen het, heeltyd vertalings en ander tale vergelyk, en, omdat Nederlands en Afrikaans so nou verwant is aan mekaar veral meer in die verlede), gaan daar vanselfsprekend baie ooreenkomste wees, hoe dan anders.

En, hoekom is dit ‘n probleem vir baie, as albei ‘uit die oorspronklike’ by die dieselfde woorde, frases, ens. uitkom, dan beteken dit dalk juis dat albei getroue vertalings is volgens die ‘oorspronklike’ of hoe? (en ja, natuurlik is daar ook verskille tussen Ned. en Afr., en soms groot verskille [vandag baie meer!], wat ek goed agtergekom het toe ek die afgelope paar jare gehelp het om die kanttekeninge van die Statevertaling in Afrikaans te vertaal).

Maar die punt is, beide die Statevertaling en OAV verlaar dit is ‘uit die oorspronklike tale’ as brontale gedoen, nie ‘uit die Latyn/Frans/Duits/Nederlands, ens.’ nie, of hoe?

Of het die Statevertaling en OAV vertalers nie uit die ‘oorspronklike tale’ vertaal nie, of het hul dit dalk ‘baie swak’ gedoen, of moes daardie woorde nie voor in die Bybelvertalings gewees het nie?

Indien hul wel nie uit die oorspronklike vertaal het nie en/of swak gedoen het, dan moet ons eerlik wees en dit sê of, hoe?

Ek is versigtig vir die gevaar van ‘n (evolusionisties-post?)moderne benadering wat moontlik beweer aangaande die vertalers wat ons deur die eeue voorgegaan het:

a) hulle kon en het nou nie eintlik so goed vertaal nie, hulle het maar bloot ander tale se vertalings vertaal, nie ‘uit die oorspronklike’ nie, en/of,

b) eers nou in die 20/21ste eeu met al ons geleerheid, taaltegnieke, nuwe ontdekkings, nuwe tekste(?) kan ons nou eers waarlik korrek en duidelik en goed vertaal in ons taal, ‘nou’ is die Bybel vir die eerste keer ‘duidelik’?

Het ons al werklik mooi gedink wat al die verreikende implikasies is van sulke stellings, hoe goed ons dit ookal bedoel met al ons verbeterings aan Bybelvertalings?

Ja, daar is seker ‘n fyn lyn tussen die Woord bly dieselfde van geslag tot geslag deur alle eeue, asook om aan te hou reformeer ook in vertaalwerk, nuwe woorde, taal wat (ten goede) verander, verbeterings wat werklik nodig is, ens.?

En, laat ek dit baie duidelik stel, ek beweer hiermee glad nie dat prof. Gerrit dit wat ek nou laastens noem beweer nie, inteendeel. Maar soos hy, is ek ook eerlik dat daar vir my ook hier nou verwarring is in sekere uitsprake wat gemaak word oor bv. ouer vertalings, ouer/vorige vertalers, soos die van die SV en OAV, en dit moet myns insiens deeglik bespreek en verduidelik word om enige misverstande uit die weg te ruim oor die verlede en hede.

Ek het ook vandag my 2020 vertaling weergawe gekry, ja, DIE HOOFLETTER EEN… (ekself beplan om hopelik later ook hieroor te skryf, om ‘te hoofletter of nie te hoofletter nie’… wat is die konfessioneel-teologies-kerklike implikasies van ‘n hoofletter en nie-hoofletter uitgawe, wat sê ons daardeur vir die kerk van Christus … en die wêreld, oor die Messias van die … Nuwe … én Ou Testament?)

Ek gaan soos ek deur die DV lees, op my blog hier opmerkings maak van wat ek raaklees, in beide die vertaling en notas, boekinleidings, ens. Nie noodwendig net kritiese opmerkings/vrae waar ek dink dit nodig is nie, maar bloot ook om verskille uit te wys in vergelyking met bv. die SV, NAV, OAV, ander verklarende Bybels en notas, ens.

Ek is dankbaar saam prof. Gerrit dit volkome eens oor die wesentlike belangrikheid van die Messiaanse OT in sy dele en geheel, nie ‘net’ omdat die NT die OT ‘van toepassing maak’ op Jesus nie (ek glo die NT erken en bevestig dit wat reeds daar nog altyd staan, hul ontvang dit bloot, hul ‘maak’ dit nie Messiaans nie), maar juis omdat die OT wesentlik, inherent oor die Messias, die Seun van God reeds gaan vanaf die begin tot einde (vanaf Gen. 1 tot Op. 22), ja, nog voor die eerste eeu (en ons en die kerk deur alle eeue) die NT ontvang het en gelees het … soos die NT self, deur die Gees openbaar, 1 Petrus 1:10-12:

“Aangaande hierdie saligheid het die profete wat geprofeteer het oor die genade wat vir julle bestem is, ondersoek en nagevors, en hulle het nagespeur op watter of hoedanige tyd DIE GEES VAN CHRISTUS WAT IN HULLE WAS, gewys het, toe Hy vooruit getuig het van die lyde wat OOR CHRISTUS sou kom en die heerlikheid daarna. AAN HULLE IS GEOPENBAAR dat hulle nie vir hulleself nie, maar vir ons dié dinge bedien het wat julle nou aangekondig is deur dié wat die evangelie aan julle verkondig het in die Heilige Gees wat van die hemel gestuur is—dinge waarin die engele begerig is om in te sien.”

“Ek, Jesus, het my engel gestuur om hierdie dinge aan julle voor die gemeentes te betuig. Ek is die wortel en die geslag van Dawid, die blink môrester.” (Op. 22:16)

Laastens, vra ek vir almal wat lief is vir die Here, vir sy Woord (in ons eie taal) en sy kerk, ook onder ons Afrikaanse volk:

Beoordeel elke vraag of kritiek oor die DV (en ander vertalings) van wie dit spesifiek kom, en elkeen op sy meriete.

Die feit dat ek op grond van wat ek reeds uitgewys het groot besorgdheid het oor die DV (gaan kyk hier en vergelyk wat het verander of nie in die nuutste DV uitgawe), beteken nie ek is saam op sommiges se “heksejag en samesweringsteorië bootjie nie’, of om vertalers persoonlik aan te val nie, ens.

Iteendeel, ek ken van die vertalers en medewerkers as kinders van die Here vir wie ek groot respek het, maar ek glo ons kan wel in liefde met mekaar verskil, al is dit selfs sterk verskil oor sekere sake en vertalings, en of dit gebruik kan of moet word.

Sien daarom my ‘kritiese opmerkings’ wat ek reeds gedoen het, en in die toekoms gaan doen, in die lig van ‘n medegelowige wat saam wil buig voor God se Woord, wat ons saam liefhet (Ps. 19; 119; 2 Tim. 3:15-17) en daarvoor bewe in eerbied en ontsag (Jes. 66:2).

Hoop regtig ons kan goeie gesprekke oor die DV voer, want ja, ten einde wil ons graag ‘n betroubare getroue vertaling gebruik in ons eie taal vir ons kerke, vir ons volks- en taalgenote behou.

Broedergroete in Jesus Christus, die Messias-Koning van die OT en NT, die genadeverbond van die Ou en Nuwe Testamentiese bedelings

Slabbert Le Cornu

Leerprediking: Nederlandse Geloofsbelydenis artikel 7

Die vleesgeworde en geskrewe Woord is volkome (1 Petrus 1:13)

Lees: 1 Petrus 1:1-13

Teks: “DAAROM, omgord die lendene van julle verstand, wees nugter en hoop volkome op die genade wat julle deel word by die openbaring van Jesus Christus.” (1 Petrus 1:13)

Tema: NGB artikel 7: Die volkomenheid van die Heilige Skrif

Preekopname (GK Carletonville, 2020-10-25, nota: die inhoud van die preek en teksnotas hier onder stem nie altyd ooreen nie, die audio preek is meer volledig):

Geliefdes in ons Here Jesus Christus,

Petrus verkondig deur die Gees aan die gelowiges in die verstrooiing, v. 1

en dus ook aan ons, die Evangelie van Jesus Christus.

In vers 13 spesifiek die woorde:

DAAROM, omgord die lendene van julle verstand, wees nugter en hoop volkome op die genade wat julle deel word by die openbaring van Jesus Christus.” (1 Pe 1:13)

Ja, hoop ‘volkome’ op die genade van die Vader,

dit is die evangelie, wat julle by die openbaring van Jesus,

deur die krag van die Gees ontvang het.

En waar spesifiek hoor die kinders van die Here in die verstrooiing,

die Evangelie ‘volkome’?

Ja, daar in die eerste eeu deur die apostels self se getuienis en prediking,

maar dan ook v. 9-12, en later 2 Pe. 1:16-21,

deur die geskrifte van die OT en NT wat – ons in die woorde van NGB art. 2 – die heilige Goddelike Skrif noem,

Die vleesgeworde Woord, Jesus Christus, openbaar vir ons die Vader,

openbaar vir ons in die OT en NT sy geskrewe Woord.

Dit wat ons al geleer het sover, vanaf artikel 1 tot hier waar ons nou is.

Die enige God wat … sleutelwoord ‘volkome’ wys is, NGB art. 1

gee vir ons sy ‘volkome’ Woord, NGB art. 2-7,

wat in die woorde van NGB art. 7, die eerste twee sinne:

“… die wil van God volkome bevat en dat alles wat die mens vir sy saligheid moet glo, daarin voldoende geleer word1. Aangesien die hele wyse waarop God deur ons gedien moet word, daarin breedvoerig beskrywe word, mag ook niemand, selfs nie die apostels nie, anders leer as wat ons reeds deur die Heilige Skrif geleer word nie2 – ja, al was daar ook ‘n engel uit die hemel, soos die apostel Paulus sê (Gal 1:8). En aangesien dit verbode is om iets by die Woord van God by te voeg of daarvan weg te laat (Deut 12:32) 3, blyk dit duidelik dat die leer daarvan heeltemal volmaak en in alle opsigte volkome is. …”

In NGB bely ons in navolging van die Skrif,

dat die ‘openbaring van Jesus Christus’ 1 Pe. 1:13,

van Gen. tot Op., en soos ons dit nou het in die OT en NT,

volkome is, volmaak is, ja, in alle opsigte,

die sentrale boodskap: die koninkryk en skap van God in JC deur die krag van die HG, asook elke liewe detail, is volmaak en volkome.

Die volkomenheid beteken juis dit, dit is perfek, dit is volmaak, dit is genoeg, voldoende, ons is daarmee tevrede, niks hoef bygevoeg te word of weggeneem te word nie, alles is daar wat nodig is, berus daarby, en daarom ook die woorde van Deut. 12:32 …”En aangesien dit verbode is om iets by die Woord van God by te voeg of daarvan weg te laat”

Ja, in die woorde van NGB art. 4, “daar kan niks teen ingebring word nie”

En, daarmee moet ons – die kerk in die verstrooiing (1 Pe. 1:1) …. tevrede wees: die Bybel is genoeg, volkome.

MAAR, nou die groot vraag: waarvoor is is die Bybel ‘genoeg’, volkome?

Vir letterlik alles in die lewe ?

Leer die Bybel vir my watter kleur hemp ek moet aantrek,

Of hoe om met rekenaars te werk

Of gee die Bybel vir my die naam  met wie ek moet trou,

Of waar ek moet bly.

Wel, volgens art.2 leer die Bybel ons wel hoe om tot eer van God te lewe,

in alles van my lewe, sien 1 Kor. 10:31.

So die Bybel gee vir my die algemene raamwerk en beginsels,

waarbinne ek die besluite kan neem,

Bv. die Bybel gee my nie naam nie, maar wel vereistes met wie ek moet trou, sien 1 Kor. 7:39.

Die Bybel is nie ‘n wetenskaplike handboek van alles en nog wat in die lewe nie … dank God, daarvoor, want die wetenskap is nie volkome, perfek nie, verander heeltyd, is vol foute en feilbaar.

Die Bybel is ‘n openbaringshistoriese Boek, onfeilbaar in alles wat dit spreek.

Waaroor gaan die ‘genoegsaamheid’ hier?

Dit lees ons in die eerste 2 sinne van ons belydenis:

Ons glo dat hierdie Heilige Skrif die wil van God volkome bevat en dat alles wat die mens vir sy saligheid moet glo, daarin voldoende geleer word. Aangesien die hele wyse waarop God deur ons gedien moet word, daarin breedvoerig beskrywe word.

Dit behels dus die twee wesentlike sake:

– saligheid, d.w.s. die mens se redding

– die hele wyse waarop God gedien moet word

Let wel, die ‘gedien’ moet word, wys hier spesifiek op die erediens aan

en aanbidding van God.

Verduidelik: ‘lewensdiens’ en ‘erediens’ Latyn: cultus divinus

Lewensdiens bely ons in NGB art.2 (asook NGB art. 24, 25, 36)

Hier gaan dit bepaal oor die erediens en aanbidding in NGB artikel 7

Dus, eerstens, die Skrif leer volkome, genoegsaam van ons saligheid, van ons redding.

Dit wat ons gehoor het in v. 3, 11 en 12 …. (lees)

En, wat nou belangrik is, dit is genoeg,  alles wat noodsaaklik is om te weet van Jesus, God se reddingsplan, hoekom en hoe ons gered word … God se wil aangaande ons redding, vind ons ‘volkome’ in die Bybel

– daar is nie ‘n nuwe openbaring of verlossingswyse nodig nie.

– ons het dit reeds in die Bybel

– ons het nie nuwe apostels nodig nie

Dink aan Paulus se woorde ook  in 1 Kor.15:

3 Want in die eerste plek het ek aan julle oorgelewer wat ek ook ontvang het, dat Christus vir ons sondes gesterf het volgens die Skrifte;  4 en dat Hy begrawe is, en dat Hy op die derde dag opgewek is volgens die Skrifte;  5 en dat Hy aan Céfas verskyn het; daarna aan die twaalf.

Alle ander boeke, mense is hulpmiddels, maar om te weet wat ons moet glo vir ons saligheid, daarvoor is die Bybel genoegsaam.

Maar, tweedens, ook hoe ons die erediens, die aanbidding van God moet inrig, bely ons in sin 2 van NGB art.7:

Aangesien die hele wyse waarop God deur ons gedien moet word, daarin breedvoerig beskrywe word, mag ook niemand, selfs nie die apostels nie, anders leer as wat ons reeds deur die Heilige Skrif geleer word nie – ja, al was daar ook ‘n engel uit die hemel, soos die apostel Paulus sê (Gal 1:8). En aangesien dit verbode is om iets by die Woord van God by te voeg of daarvan weg te laat (Deu 12:32), blyk dit duidelik dat die leer daarvan heeltemal volmaak en in alle opsigte volkome is.  

Geliefdes, ook ALLES wat ons moet weet aangaande die aanbidding van God,

Alles wat ons nodig het om Hom te loof en te prys,

vind ons in die Bybel

Die belydenis beklemtoon die genoegsaamheid van die Skrif vir aanbidding, die erediens aan God, met woorde soos:

– ‘daarin breedvoerig beskrywe’

– ‘verbode om iets by te voeg of weg te laat’

– ‘ die leer van die Skrif is heeltemal volmaak en in alle opsigte volkome’

In die OT vir hul tyd was wat God geopenbaar het genoeg om te leer van hul saligheid,

sien 1 Pe. 1:10-12,

maar ook vir hul erediens, daarom bv.

Deut.4:2 lees ons dan ook God se uitdruklike bevel:

Luister dan nou, Israel, na die insettinge en die verordeninge wat ek julle leer om te doen, sodat julle mag lewe en inkom en die land wat die HERE, die God van julle vaders, aan julle sal gee, in besit mag neem.

 2 Julle mag by die woord wat ek julle beveel, niks byvoeg nie, en julle mag daar niks van weglaat nie; sodat julle die gebooie van die HERE julle God mag onderhou, wat ek julle beveel.

En in Deut.12:29-32, wat hier in NGB aangehaal word:

32 Alles wat ek julle beveel, dit moet julle sorgvuldig hou; jy mag daar niks byvoeg en daar niks van weglaat nie.

En, as iemand dink dit was net in die OT, dat God volgens sy bevele gedien wil word, dat ons nou skielik in die NT God se erediens/aanbidding moet aanvul met ons eie idees en planne van aanbidding, nee, dink weer

In Matt.15 verwerp Jesus juis die gedagte dat sy Woord en erediens nie genoeg is nie, as ons lees:

8 Hierdie volk nader My met hulle mond en eer My met die lippe, maar hulle hart is ver van My af.

 9 Maar tevergeefs vereer hulle My deur leringe te leer wat gebooie van mense is.

Matt.28:19, as die Here die dissipels nader roep, bevel gee om orals die evangelie te verkondig, volke in sy Naam te doop, dan hoor ons ook die woorde:

En leer hul om alles te onderhou wat Ek beveel het

Ja, die bevele van die Here is genoeg, dit is volkome vir ons erediens, vir ons redding

Ons mag niks byvoeg, of niks weglaat nie, waarsku ons belydenis ons vanuit die Skrif, omdat die Woord volmaak en in alle opsigte volkome is.

Die groot tragedie van ons tyd, is dat die Skrif nou glad nie meer as genoegsaam beskou word nie

Die mens soek by homself en valse godsdienste om idees by te voeg by die Bybel, byvoeging by die redding en aanbidding van God, en daarteen waarsku die belydenis in die volgende sinne:

Ons mag ook geen geskrifte van mense, hoe heilig die mense ook al was, met die Goddelike Skrif gelykstel nie; ook mag ons nie die gewoonte of die groot getalle of oudheid of opvolging van tye of van persone of kerkvergaderings, verordeninge of besluite met dié waarheid van God gelykstel nie, want die waarheid is bo alles. Alle mense is immers uit hulleself leuenaars en nietiger as die nietigheid self (Psa 62:9 [Ou Vert. Vers 10]). Ons verwerp daarom met ons hele hart alles wat nie met hierdie onfeilbare reël ooreenkom nie, soos die apostels ons leer as hulle sê: “…maar stel die geeste op die proef of hulle uit God is” (1Jo 4:1) en: “As iemand na julle kom en hierdie leer nie bring nie, ontvang hom nie in die huis nie…” (2Jo 1:10).

Rome was alreeds daarmee besig gewees om te sê dat die Skrif nie genoegsaam/volkome is vir ons redding en erediens nie

Hulle leer nou nog:

Redding: genade ja, maar plus werke. Christus doen alles, maar jy moet byvoeg met jou werke, hetsy deur die sakramente of jou geloof as ‘werk’.

Die sakramente is nog nodig vir saligheid, ens.

Erediens: dink aan al die seremonies wat hul weer byvoeg by die erediens. Dit is ook Rome wat die tradisie van kerklike feesdae en ekstra liedere so sterk bevorder, en baie protestante het gevolg.

Kanon: apokriewe boeke bygevoeg (sien weer NGB artikel 6), asook later dat die Pous ook soos die Skrif onfeilbare uitsprake kan maak, tradisie bevat ook gesag en waarheid gelyk aan die Skrif.

Leringe bygevoeg: Maria is medemiddelaar, vir altyd ‘n maagd, bid deur en vir heiliges, ens.

MAAR ook die pinkster en charismatiese groepe, wat nog openbaringe, tale, apostels en nuwe visioene soek in stryd met NGB art. 7 se Skrifleer.

Daarom die belydenis: – geen mense se boeke, geskrifte gelyk aan die Skrif nie

– ook nie tradisies of getalle of vergaderings nie: as my voorvaders verkeerd gedoen het … dan moet ons reformeer volgens die Skrif.

– ons doen dinge omdat Skrif dit leer, en nie omdat die meerderheid mense dit wil hê nie, of minderheid nie, sien Ex. 23:1-3

 of omdat dit populêr is,

of omdat ander kerke, al is dit die meerderheid so sê nie

Die belydenis, in navolging van die Skrif waarsku juis daarteen:

Alle mense is immers uit hulleself leuenaars en nietiger as die nietigheid self (Psa 62:9

Die verskeurdheid van kerke bevestig juis dat die kerk nie waarheid kan skep of self bron en norm wees nie.

God en sy Woord, die redding en erediens daarin is volmaak en volkome, nie die mens wat onvolkome en nietig en onvolmaak is nie.

Hoe kan ons nietige mense dan ‘n beter erediens as God uitdink?

LET WEL: ons is nie teen tradisie, mense, vergaderings, getalle ens. opsigself nie, ons leer graag van mekaar, ons het belydenisskrifte, ons het tradisies wat goed is, MAAR, dit is nie normatief, die waarheid self nie, maar dit wys en getuig van die waarheid, God en sy Woord!

In die woorde van ons belydenis: “…WANT DIE WAARHEID IS BO ALLES”

Alles moet God en sy Woord dien en daarna wys, en daaraan getoets word.

In ons eie geskiedenis het die eerste geslag doppers hul juis op art.7 beroep om die Gesange uit te weer.

Van der Vyver (Dirk Postma) wys daarop dat die Doppers hul beroep het op skrifgedeeltes soos Deut.4:2; Matt.15:9 en Op.22:19, om te bevestig:“dat die in­voer van die Gesange gelykstelling was van ‘n menslike geskrif met die geïnspireerde Woord van God. Met ‘n beroep op Art.7 van die Nederlandse Geloofsbelydenis het hulle die Woord van God as volmaak en genoegsaam beskou, waaraan niks toegevoeg mog word nie. Die Gesange naas die Psalms in die erediens het hulle beskou as sodanige toevoeging.”[1]

Daarom is hierdie belydenis vir ons so ‘n kosbare ‘n belydenis!

Die belydenis sê eenvoudig: wat ons redding betref en hoe ons die Here moet dien in die erediens, in aanbidding word volkome in die Skrif vir ons gegee, en daarmee moet ons TEVREDE wees.

Hoor dieselfde sentiment op ander plekke in ons belydenis:

NGB art.24 ons heiligmaking en goeie werke: ons moet ons voortdurend oefen in die werke wat God in sy Woord beveel het.

NGB art.32: Ons glo verder dat die regeerders van die kerk, al is dit nuttig en goed om onder mekaar ‘n bepaalde orde tot instandhouding van die liggaam van die kerk in te stel en te handhaaf, tog noukeurig moet oppas om nie af te wyk van wat Christus, ons enigste Meester, vir ons ingestel het nie.

NGB 33: Verder is ons tevrede met die aantal sakramente wat Christus, ons Meester, vir ons ingestel het en wat slegs twee is, naamlik die sakrament van die doop en van die heilige nagmaal van Jesus Christus.

NGB art.35: Ons verklaar dat ons tevrede moet wees met die verordening wat Christus en sy apostels ons geleer het en ons sê dieselfde as wat hulle daarvan gesê het. En daarom verwerp ons alle menslike versindsels en alle wette wat mense sou wil invoer om God te dien en om, op watter manier ook al, die gewetens daardeur te bind en te dwing.

Dus:

God se redding in Christus, is genoeg en volkome, ons is daarmee tevrede. Dit is volbring, volkome!

God het vir ons 66 boeke gegee, as sy Woord, en dit is vir ons genoeg, ons is daarmee tevrede!

God het in die NTvir ons die Sondag as sabbatdag gegee, en dit is genoeg en ons is daarmee tevrede!

God het in sy Woord vir ons sy Sangboek gegee, die Psalmboek, dit is genoeg en ons is daarmee tevrede!

God het vir ons 2 sakramente ingestel deur Christus, dit is genoeg en ons is daarmee tevrede!

God het geopenbaar oor wie in die besondere ampte moet dien in sy eredienste, dit is genoeg!

Ek hoop u sien die patroon, geliefdes:

Die vraag is nie soseer, bv. is sielkunde of filosofie verkeerd, of gesange, of die apokriewe boeke, of die feesdae of die ander dinge wat mense wil byvoeg by God se erediens nie.

Dit gaan daaroor dat dit wat God reeds gegee het, genoegsaam, volkome is en ons moet daarmee tevrede wees.

In 2 Kor.12:9 sê God vir Paulus:

9 En Hy het vir my gesê: My genade is vir jou genoeg, want my krag word in swakheid volbring. Baie liewer sal ek dus in my swakhede roem, sodat die krag van Christus in my kan woon.

Geliefde,

Is God se genade vir u genoeg ?

Is Jesus se redding vir u genoeg

Is God se erediens in die Skrif, vir u genoeg ?

Of probeer u byvoeg en wegneem na goeddunke,

soos dit u begeertes en behoeftes of ons tydsgees pas ?

Is u ontevrede met die Skrif, met die Psalms, met die rusdag van die Here, dalk ontevrede met Christus self?

Ag, mag dit nie so onder ons wees nie!

Laat ons tevrede wees:

In die woorde wat ons gesing het uit Ps. 131,

Voorwaar my siel is in my stil,

weer één met God se heil’ge wil.

Net soos ‘n kind, tevrede by

sy moeder, is my siel in my.

131:3

Laat Isr’el op die HEER vertrou,

sy hoop op Gods ontferming bou,

en stil berus in sy beleid

van nou af tot in ewigheid.

Laat ons, in die woorde van 1 Pe. 1:13, die lendene van ons verstand omgord, nugter wees, en volkome hoop op die genade wat ons deel geword het met die openbaring van Jesus Christus.

Dit is vir ons alles genoeg, ons is tevrede.

Amen.


[1] Ibid., p.204, 205.

LAAT U KONINKRYK KOM
DIE BYBELS-GEREFORMEERDE KONINKRYKSBESKOUING

Gereformeerdes bely in navolging van die Heilige Skrif, ons koninkrykbeskouing in die Heidelbergse Kategismus, Sondag 48:

Vraag: Wat is die tweede bede?
Antwoord: Laat u koninkryk kom. Dit is: Regeer ons so deur u Woord en Gees dat ons ons hoe langer hoe meer aan U onderwerp1. Bewaar u kerk en laat dit groei2. Vernietig die werke van die duiwel, elke mag wat teen U opstaan, en alle kwaadwillige planne wat teen u heilige Woord bedink word3, totdat die volkomenheid van u ryk kom4 waarin U alles in almal sal wees5.

Skriffundering:

  1. Psalm 119:5; Psalm 143:10; Matteus 6:33
  2. Psalm 51:20; Psalm 122:6-7
  3. Romeine 16:20; 1 Johannes 3:8
  4. Romeine 8:22-23; Openbaring 22:20
  5. 1 Korintiërs 15:28

Ek plaas dr. SJ van der Walt se verklaring van hierdie Koninkryksondag graag hier, bestudeer dit gerus, sodat dit ons ook kan help om te leer wat ons roeping en toekoms is vir ons hele lewe, om in die woorde van ons Here Jesus, eers sy koninkryk en geregtigheid te soek, en dan sal al die dinge wat ons nodig het, vir ons bygevoeg word (Matt. 6:33).

ONS KONINKRYKSTAAK EN VISIE

WAARVOOR ONS BID IN DIE ONSE VADER*

deur dr. SJ van der Walt

“LAAT U KONINKRYK KOM” — Vr. 123.

“Maar soek eers die koninkryk van God en sy geregtigheid, en al hierdie dinge sal vir julle bygevoeg word” — Matt. 6:33.

Die tweede bede van die “Onse Vader” gaan in teen die ryk van satan hier op aarde. Die gelowige verkeer diep onder die besef van die sondige toestand van die wêreld. Deur die sondeval het die mensdom onder die mag van satan gekom. Ons lees in Luk. 4:5-7 hoedat satan Christus op ‘n hoë berg gebring en hom al die koninkryke van die aarde getoon het en vir Hom gesê het: “Ek sal U al hierdie mag gee en hulle heerlikheid, want dit is aan my oorgegee, en ek gee dit aan wie ek wil. As U my dan aanbid, sal alles aan U behoort”.

Goddank dat Christus nie voor die versoeking beswyk het nie! Dan was die wêreld verlore. Vir ‘n tydjie sou Hy in mag en glorie geregeer het, om uiteindelik te gronde te gaan en saam met die aardse ryk in die graf weg te sink. Immers, dit is die kenmerk van al die wêreldryke, die ryke van satan, dat, alhoewel hulle uiterlik skitter in glorie, mag en rykdom, hulle tog innerlik verdorwe is en hulle die kiem van die verderf in hulle dra. Hoe groot en magtig ook die wêreldryke mag wees, nie een van hulle sal bly bestaan nie. Die ewige lewe en die ware geluk is nie in hulle te vinde nie. En daarom het Christus gekom om ‘n ander, ‘n hemelse Koninkryk te stig. ‘n Ryk wat sal bly tot in alle ewigheid. ‘n Ryk van onverganklike vrede en geluk, waarin die sonde en die dood g’n plek meer sal hê nie. En daardie Koninkryk het Christus dan gestig deurdat Hy satan op Gólgota oorwin het.

Nou heers Hy as Koning en stry Hy deur sy kerk om die mag van satan vir goed te breek en sy Koninkryk op aarde uit te brei totdat die volkomenheid bereik sal wees en God weer alles sal wees in almal (vgl. 1 Kor. 15:27 en 28). Daarom het God aan Hom alle mag gegee en ‘n naam wat bo elke naam is, sodat elke knie voor Hom sal buig (Fil. 2:9-11). Die ganse geskiedenis draai om hierdie stryd tussen die koninkryk van die hemele en die ryk van satan, die owerste van hierdie wêreld.

Die gelowige stry tot die dood toe om die ryk van Lig en Vrede op aarde te laat seëvier. Hy besef dat daar g’n geluk, g’n vrede op aarde kan wees, solank God nie in Christus Jesus as die enigste Koning van hemel en aarde erken en gedien word nie. God regeer wel ook vandag op die aarde, sodat daar niks buiten sy wil geskied nie. Maar tog moet Hy met dwang heers oor die magte wat Hom weerstaan. Daar is dus gedurig stryd en onrus. En vrede kan daar alleen kom wanneer alles en almal vrywillig in die liefdediens van God staan, wanneer Sy wil die enigste wet op aarde is en alle harte en sinne in Christus saamverbind is tot ‘n volkome en waaragtige eenheid.

Daarom bid die gelowige: “Laat u koninkryk kom”, en voeg hy ook die daad by die woord en stry met alle mag teen al Gods vyande, insluitende sy eie hart, wat ook tot verset teen God geneig is. Sy begeerte is ‘n wêreld wat net één Koning het en waarop net één Koningstroon staan en waar net een septer swaai, nl. dié van God almagtig, Skepper en Verlosser van hemel en aarde.

“REGEER ONS DEUR U WOORD EN GEES” — Vr. 123.

“Leer my om, u welbehae te doen, want U is my God. Laat u goeie Gees my lei in ‘n gelyk land” — Ps. 143:10.

As ons bid: “Laat u koninkryk kom”, dan is dit ‘n versoek, ‘n uitnodiging, ‘n bede tot God dat Hy ons aan Hom wil onderwerp en ons tot gewillige en getroue onderdane van Hom wil maak. Ons vra dan meer van God as net blote leiding, soos die Oxford Groep en ander doen. Nee, ons wil nie net gelei wees nie, ons wil diensknegte wees wat in gehoorsaamheid die wil van ons Heer en Meester doen. Die mens is van nature geneig om hardnekkig en eiesinnig te wees en hy wil graag sy eie baas . wees en oor homself regeer. Die kind van God is egter iemand wat homself verloën en sy knie voor God buig en vir wie dit ‘n eer en voorreg is om ‘n dienskneg van God, die Allerhoogste, te wees.

En dan juis is ons vry wanneer Christus ons vrygemaak het van die bande van die sonde en ons aan God verbind het met bande van kinderlike liefde en trou. Daartoe gebruik God sy Woord en Gees. Wanneer die Woord deur die Gees in ons harte geplant word, dan word ons nuwe skepsele en word die boeie van satan in ons lewe verbreek. En so word God dan Koning oor ons en regeer Hy in ons harte.

Maar die bede: “Laat u koninkryk kom“, is dan ook gerig teen al die werke van die duiwel in die ganse wêreld, selfs ook onder die heidendom! Die begeerte van die gelowige is dat God altyd en oral Koning moet wees. Hy moet regeer in ons huise, in die kerk, in die skole en universiteite, in ons maatskaplike en politieke lewe. Daar mag g’n enkele organisasie van watter aard ook wees wat God nie as Koning erken en dien nie. Dit is die ideaal van die gelowige, waarvoor hy bid en werk. En selfs onder die heidendom het hy net die een groot gedagte wat hom besiel in sy sendingswerk, en dit is “Laat u koninkryk kom!”

Dis nie in die eerste plek uit liefde vir die heiden of met politieke bybedoelings dat hy die heidendom vir die Christendom wil win nie; nee, dis net met die loflike gedagte dat God in Christus ook daar, onder die heidene, moet regeer en dat satan se ryk daar neergewerp moet word. Die gelowige kan nooit tevrede wees as daar nog mense op aarde is wat God se heerskappy nie wil erken nie, selfs al weet hy ook dat hy nie in staat is om almal vir Christus te win nie.

Vandaar die onuitblusbare sendingsywer wat die kerk deur al die eeue heen besiel het. In sy wese is elke gelowige ‘n sendeling wat hom steeds beywer om Gods koninkryk op aarde uit te brei. Daarom kan hy nie stilsit nie. Daarom kan hy hom nie terugtrek in ‘n hoek soos sommige sektes doen nie. Hy kan nie berus in die gedagte dat sy plekkie in die hemel wel versekerd is nie, Dit gaan vir hom nie in die eerste plek om sy eie saligheid nie maar om die eer van God.

En daarom kan hy nie die wêreld aan homself oorlaat nie. Hy kan nie maar dinge laat begaan nie. Nee, hy verset hom met alle mag teen alles en almal wat God se Naam onteer en streef om die ganse wêreld te onderwerp aan sy Koning, Jesus Christus. Daarom bid hy ook steeds: “Kom, Here Jesus, Amen, ja, kom Here Jesus!” (Openb. 22:20).

“BEWAAR EN VERMEERDER U KERK” — Vr. 123.

“Bid om die vrede van Jerusalem; mag hulle wat jou liefhet, rustig lewe. Mag daar vrede wees in jou skanse, rus in jou paleise” — Ps. 122:6 en 7.

God gebruik veral sy kerk op aarde vir die uitbreiding van sy koninkryk. Aan die kerk is die opdrag gegee om die Evangelie te verkondig (Matt. 28:19). En die apostel verbind die geloof aan die Evangelieprediking as hy sê: “Hoe kan hulle Hom dan aanroep in wie hulle nie geglo het nie? En hoe kan hulle in Hom glo van wie hulle nie gehoor het nie? En hoe kan hulle hoor sonder een wat preek?” (Rom. 10:14).

Die doel van die kerk op aarde is dus nie in die eerste plek die redding van siele nie, maar om as instrument in Gods hand te dien vir die uitbreiding van sy koninkryk. Die kerk moet dus nie net daarop uit wees om siele te win, soos in Metodistiese kringe die geval is nie. Nee, die kerk moet in sy wese en optrede steeds soek om God Koning te maak oor alles en almal, waarby die redding van siele dan nie ‘n doel op homself is nie maar. alleen ‘n middel tot ‘n doel, nl. om God se eer te bevorder.

Die kerk is ook nie ‘n maatskaplike organisasie om volkswelsyn te bevorder nie. Die kerk het nie ‘n tydelik-aardse doel nie. Wel sal die kerk deur die prediking hervormend in werk op die aardse toestande en dit deurdring met ewigheids- en hemelse beginsels en gedagtes. Ook die kerklike barmhartigheidswerk het nie sosiale opheffing in die oog nie maar om die koningskap van Christus in sy gemeente te openbaar as die Weldoener en Helper van sy volk.

As ons daarom bid vir die kerk op aarde, dan is dit nie in die gees van kerkverheerliking, asof die kerk ‘n doel op sigself sou wees nie. Die kerk is ‘n instrument om Gods koninkryk te vestig en daarom mag die kerk nie soek om in kerkistiese sin die wêreld te domineer nie. Dis nie die kerk nie maar God wat in Christus die wêreld moet regeer. As mens die aktiwiteite van baie kerke nagaan, kry jy die indruk dat die kerk nie meer sy eie taak en roeping goed verstaan nie. Daar word meer aandag gegee aan politieke, ekonomiese, sosiale en rasse-kwessies as aan die godsdienstige vraagstukke. So kan die kerk naderhand ‘n politieke masjien word en in die gees van Rome die ganse wêreldlewe wil oorheers.

Wel is daar aan allerlei sake ‘n sedelik-godsdienstige aspek verbonde waarop die kerk ‘n duidelike Bybelse getuienis moet gee, maar die kerk mag nie met allerlei menslike aksies en organisasies wil affilieer as ‘n soort hooforganiseerder of besturende direkteur daarvan nie. Die koninkryk van Christus is nie van hierdie wêreld nie (Joh. 18:36, 37).

Daarom moet ons ook steeds vir die kerk bid en nie net altyd klaarstaan om die kerk te kritiseer nie. Die kerk is die mees geseënde instelling op die ganse aarde, en dit sou ‘n ramp vir die wêreld wees as die kerk te gronde moet gaan. Ons moet daarom bid dat die kerk bewaar mag bly teen vervalsing, insinking van die geestelike lewe, wêreldgelykvormigheid, verderwing deur sonde, verdeeldheid en so meer. Ons moet bid vir die ampsdraers en hul gesinne, dat hulle getrou mag bly en krag mag ontvang vir hul uiters moeilike en verantwoordelike werk. Ons moet bid dat die kerk steeds uitgebrei mag word deur aanwas van verbondskinders, deur toetrede uit die heidendom, deur terugkeer van dié wat afgeval het.

Ons moet bid dat die Here mag voorsien in die behoefte aan arbeiders in sy wingerd. En as ons dan so vir die kerk bid, sal ons ook weet om ons plig te doen en die kerk te dien net waar ons kan, met alle middele wat God ons gegee het. Ons sal lewende lidmate wees. Ons sal met vreugde ons bydraes vir die kerk gee en met die kerk saam lewe in alle opsigte. En ons sal op die Sabbatdag nie gemis word onder diegene wat na Gods huis gaan om te bid om die vrede van Jerusalem nie.

“ALLE BOSE PLANNE WAT TEEN U HEILIGE WOORD BED1NK WORD” — Vr. 123.

“Omdat jy die woord van my lydsaamheid bewaar het, sal Ek jou ook bewaar in die uur van beproewing wat oor die hele wêreld kom om die bewoners van die aarde op die proef te stel” — Openb. 3:10.

Die Skrif noem Gods Woord die swaard van die Gees (Efés. 6:17). Dis die magtige wapen in die hand van die kerk waarmee dit Gods vyande moet verslaan en God se koninkryk opbou. Daar is niks bestand teen Gods Woord nie; dit keer nooit leeg terug nie. Dis ‘n tweesnydende swaard en ‘n dodelike wapen. Die Skrif sê: “Die Woord van God is lewend en kragtig en skerper as enige tweesnydende swaard, en dring deur tot die skeiding van siel en gees en van gewrigte en murg, en is ‘n beoordelaar van die oorlegginge en gedagtes van die hart” (Hebr. 4:12).

Satan het dan ook van die begin af sy bitterste aanvalle gerig teen Gods heilige’ en dierbare Woord. Selfs onder die Ou Testament was daar tye dat die Woord van God totaal vergeet is en weer ontdek moes word (vgl. 2 Kron. 34:14 e.v.). Onder die Nuwe Testament was daar ook van die vroegste tye af valse leraars wat die woorde van die Skrif verdraai het en ‘n valse geloof gepropageer het (vgl. Openb. 2:15 en 20).

Ook weet ons uit die kerkgeskiedenis hoe dat daar venynige aanvalle op die Skrif gedoen is om dit bespotlik voor te stel en die waarheid daarvan te betwyfel. Verder het keisers en priesters saamgespan om die Bybel uit die hande van die mense te hou. Daar is soms talle Bybels met vuur verbrand. In die moderne tye was dit weer die ongelowige wetenskap en die Skrifkritiek wat oneindig veel kwaad gedoen het en duiwelse aanslae op die waaragtigheid en betroubaarheid van die Bybel gemaak het.

Desnieteenstaande het die Bybel homself gehandhaaf en het al die aanslae teen die Skrif misluk. En vandag word erken dat die Bybel ‘n wonderlike boek is, ja, selfs ‘n unieke boek, onvergelyklik skoon en verhewe en waaragtig. Ja, daar is ‘n terugkeer tot Skrifstudie, en selfs die ongelowige wetenskap stel hom meer en meer op die algemene standpunt van die Skrif, nl. dat daar ‘n Skepper moet wees wat alles gemaak het en wonderbaarlik bestuur. En weer blyk dit dat “wat dwaas is by God, wyser is as die mense, en wat swak is by God, is sterker as die mense” (1 Kor. 1:25). Die Bybel word vandag gelees in oor die 1100 tale en is die mees gelese boek ter wêreld.

Daarom moet ons steeds bid dat God al die aanslae teen die Bybel mag verydel. Dit sou vir ons en ons kinders in alle opsigte ondergang en verderf meebring as die Skrif uit ons hande moet raak. Dan sou ons g’n troos, g’n raad, g’n lig meer hê op ons lewenspad nie. Nee, ons moet God dank dat ons die Bybel nog ongeskonde mag besit, en ons moet met dankbare harte die Skrifte ondersoek, sodat dit nie naderhand in die kerk of in ons huise onder die stof begrawe word soos dit by Israel in die tyd van Josia was nie.

Bron:  Die Vaste Fondament: Dagboek uit die Heidelbergse Kategismus (11-14 Desember)

_______________________________

* Opskrif bygevoeg.
Pro Regno artikels: Die koninkryk van God

Leerprediking: Nederlandse Geloofsbelydenis

artikels 5&6

Die gesag van die 66 boeke, die Heilige Skrif

(1 Thess. 2:13)

Lees: 1 Thess. 2:9-16

Teks: “Daarom dank ons God ook sonder ophou dat, toe julle die woord van God ontvang het wat deur ons verkondig is, julle dit aangeneem het nie as die woord van mense nie, maar, soos dit waarlik is, as die woord van God wat ook werk in julle wat glo.” (1 Th 2:13).

Tema: NGB artikel 5&6 – Die gesag van die 66 boeke, die Heilige Skrif

Preekopname (GK Carletonville, 2020-10-11, nota: die inhoud van die preek en teksnotas hier onder stem nie altyd ooreen nie, die audio preek is meer volledig):

Preek: NGB artikels 5&6 – Die gesag van die Heilige Skrif

Geliefdes in Christus,

Daar is ‘n groot gesagskrisis in ons tye, in ons land, die wêreld.

Omdat God se gesag verwerp word, Ps. 2

omdat God se gesag oor wie Hy is, wat reg en verkeerd is,

soos geopenbaar in die Bybel verwerp word,

word die gesag van mense oor mense wat God daarstel

ook verwerp, bv.

ouers oor kinders

kerkrade oor lidmate

owerhede oor onderdane

En om dit erger te maak, is die gesagsinstelings ook nie onskuldig nie,

baie ouers, kerkrade en burgerlike owerhede misbruik hul gesag,

om onreg en boosheid te bevorder.

En nou is die gevaar dat die gelowige in sulke situasies,

hetsy as gesagsdraers en/of gesagsontvangers

ook in stryd met God se gesag optree,

dus in stryd met God se Woord.

Dit is een van die redes waarom ons juis belydenisskrifte het,

om ons te help om te hoor wat die Here se Woord ons leer oor sy Woord se gesag.

Ons hoor dit daar in 2 Tim. 3:16,17 …

“sodat die mens van God volkome toegerus kan wees vir elke goeie werk,”

dus wat ons moet glo en hoe ons moet lewe,

midde ons wêreld van gesagsmisbruik en wanorde.

NIE hoe heidene optree nie, nie wat my hart voel nie,

nie wat die goddelose verdien nie,

maar God se wil, sy gesag moet ons lewens en optredes bepaal.

En daarom, baie toepaslik, leer ons uit God se Woord,

aangaande ons belydenis in NGB art. 5 en 6

– art. 5 oor die gesag van die Heilige Skrif, en

– art. 6 oor die onderskeid tussen kanonieke en apokriewe boeke

Ons wil die belydenis belig uit verskillende Skrifgedeeltes.

Eerste saak: “Ons aanvaar hierdie boeke en hulle alleen”

Dit verwys dus terug na art. 4, waar die 66 boeke genoem word,

nie 65 of 67 nie, maar 66, soos ons ‘n vorige keer gehoor het.

Ons aanvaar al hierdie boeke en hulle alleen, as heilig en kanoniek om ons geloof daarna te rig, daarop te grondves en daarmee te bevestig.”

Hier is die sleutelwoord, die woordjie ‘aanvaar’

Dit beteken ons bepaal nie wat die 66 boeke is wat heilig en kanoniek is nie.

Heilig = afgesonder, die 66 boeke wat God afgesonder het en wat as die ‘heilige en Goddelike Skrif’ bekendstaan, art.3

Wat dus deur God inginspireer is, deur Gees uitgeasem.

Kanoniek = maatstaf, meetstok, vandag meetinstrument soos ‘n liniaal. 

Nou aanvaar ons dit, d.w.s. ons het dit ontvang, ons erken dit wat God aan ons gegee het

Ons bepaal en stel nie vas wat God se Woord is en wat dit nie is nie,

ons ‘stem’ nie oor die Woord van God nie.

Daarvan het ons juis gelees in Paulus se brief aan die Tess, as hy skryf:

“Daarom dank ons God ook sonder ophou dat, toe julle die woord van God ontvang het wat deur ons verkondig is, julle dit aangeneem het nie as die woord van mense nie, maar, soos dit waarlik is, as die woord van God wat ook werk in julle wat glo.”

Die gelowiges ‘ontvang’ God se Woord, hul sê nie vir Paulus wat is God se woord en wat is nie.

So lees ons ook in hfst.1 vers 6:

En julle het navolgers van ons geword en van die Here deurdat julle die woord in baie verdrukking ontvang het met die blydskap van die Heilige Gees,

En in 2 Thess 2:15,

So dan, broeders, staan vas en hou julle aan die voorskrifte wat julle geleer is òf deur ‘n woord òf deur ‘n brief van ons.

En so vind ‘n mens dit reg deur die Bybel,

-of dit Moses, Jesaja, Dawid of Maleagi is wat God se woord gebring het, of later die apostels

die gelowiges het daardie woord ontvang vir wat dit is: die lewende woord van God.

En die woord, vir ons vandag, die 66 boeke, word ontvang om, bely ons in art.5:

ons geloof daarna te rig, daarop te grondves en daarmee te bevestig”

Hierdie 66 boeke is die riglyn, fondament en sekerheid van ons geloof.

Niks daarbuite bepaal ons geloof nie, ons staan of val by die 66 boeke.

Nie nuwe stemme of mense idees of nuwe apostels nie,

nee ons het God se wil en ons het God se gesag reeds!

Maar, hoe het ons sekerheid daarvan ?

Hoe weet ons dat dit net hierdie 66 boeke is ?

Dit bely ons in die volgende 2 sinne:

“Ons glo ook sonder twyfel alles wat daarin vervat is, nie juis omdat die kerk hulle aanvaar en as sodanig beskou nie maar veral omdat die Heilige Gees in ons hart getuig dat hulle van God is. Hulle het ook die bewys daarvan in hulleself, aangesien selfs die blindes kan tas dat die dinge wat daarin voorspel is, plaasvind.”

Rede 1: nie juis omdat die kerk dit leer nie

Rede 2: die Heilige Gees bevestig dit in ons harte

Rede 3: die Skrif se selfgetuienis

Ons erken dat God deur sy Gees, gelowiges deur die eeue, die kerk gelei het om die 66 boeke te ontvang en te erken as die Bybel

Agv dwaalleraars wat wou vermeerder of verminder, moes die kerk lyste opstel

dit het einde AD 397 plaasgevind met die Sinode van Carthage.

MAAR, belangrik ons bely nie omdat die kerk dit erken nie, daarom glo ons dit nie.

Nee, in die begin was die Woord

Jesus: hierdie belydenis, woord, sal ek my gemeente bou, Matt. 16:18

Die woord is die fondament van die kerk en nie andersom nie!

Die Roomse kerk se die kerk bepaal die Woord,

ons bely die Woord bepaal die kerk!

2. Die Heilige Gees bevestig dit in ons harte

Dit is wat Paulus dan ook leer in 1 Tess.2;13

Die woorde “maar soos dit waarlik is, as die woord van God wat ook werk in julle wat glo”

Deur die Gees het die gelowiges sy woord en die woord van God ontvang.

Ons het geleer in 2 Petrus 1:19-21, dat “deur die Heilige Gees gedrywe” het die Woord ontstaan,

2 Tim. 3:16,17 dat die hele Woord deur die Gees van God geinspireer is.

Die Thess gelowiges word deur die Gees van God gelei om God se Woord te erken, te ontvang, te aanvaar.

Sonder die Gees kan mens nie die Woord aanvaar nie,

noem dit die subjektiewe bevestiging van God se Woord:

2 Kor. 3:12-18, leer hoe ons die Gees nodig het om sy vleesgeworde en geskrewe Woord ‘van harte’ te aanvaar:

2 Kor. 3:12 – 13:18  12 Terwyl ons dan sodanige hoop het, gebruik ons baie vrymoedigheid;  13 nie soos Moses nie, wat ‘n bedekking oor sy aangesig gesit het, sodat die kinders van Israel nie die oë kon vestig op die einde van wat moes vergaan nie.  14 Maar hulle sinne is verhard. Want tot vandag toe bly by die lesing van die Ou Testament dieselfde bedekking sonder dat dit opgelig word, die bedekking wat in Christus vernietig word.  15 Ja, tot vandag toe, wanneer Moses gelees word, lê daar ‘n bedekking oor hulle hart;  16 maar wanneer hulle tot die Here bekeer is, word die bedekking weggeneem17 Die Here is die Gees, en waar die Gees van die Here is, daar is vryheid.  18 En terwyl ons almal met onbedekte gesig soos in ‘n spieël die heerlikheid van die Here aanskou, word ons van gedaante verander na dieselfde beeld, van heerlikheid tot heerlikheid, as deur die Here wat die Gees is. 

Maar, die Woord is ook objektief die Woord van God,

het die getuienis in ditself:

Hulle het ook die bewys daarvan in hulleself, aangesien selfs die blindes kan tas dat die dinge wat daarin voorspel is, plaasvind.

3) Alles wat voorspel is en geprofeteer word in die OT, bv. aangaande Christus, is vervul, almal kan dit raaksien.

Dit is wat bedoel word met die woorde ‘selfs die blindes’ kan dit sien,

dws dit is so duidelik as jy die Bybel self lees!

Van die eerste tot die laaste belofte word vervul.

DIT BEVESTIG God se Woord en die gesag waarmee dit kom.

Petrus skryf hiervan in 1 Petr.1:10-12,

1 Petrus 1:10-12  10 Aangaande hierdie saligheid het die profete wat geprofeteer het oor die genade wat vir julle bestem is, ondersoek en nagevors,  11 en hulle het nagespeur op watter of hoedanige tyd die Gees van Christus wat in hulle was, gewys het, toe Hy vooruit getuig het van die lyde wat oor Christus sou kom en die heerlikheid daarna.  12 Aan hulle is geopenbaar dat hulle nie vir hulleself nie, maar vir ons dié dinge bedien het wat julle nou aangekondig is deur dié wat die evangelie aan julle verkondig het in die Heilige Gees wat van die hemel gestuur is — dinge waarin die engele begerig is om in te sien.

Dit bring ons by artikel 6:

In artikel 6 word genoem wat die apokriewe boeke is, en wat ons daarmee kan doen en nie doen nie.

Apokrief = wat verborge is

Daar is onsekerheid oor wie dit geskryf en wanneer geskryf is

Daardie boeke het ongeveer ontstaan tussen die 300 VC tot 100 NC

Maar, die kerk van Christus het dit nooit erken as die Woord van God nie,

as kanoniek nie.

Wel het die LXX (Griekse vertaling van die OT) en die Latynse Vulgaat dit ingesluit in hul bybels weens druk van die mense

Maar die Hebr. OT, die 39 boeke het dit nooit ingesluit nie

Ons hoor baie die woorde, die wet, profesie en geskrifte, maar nooit van die apokriewe in die NT nie.

Rome erken wel die geskrifte, maar nie die gereformeerdes nie, en die redes is as volg:

1. OT Hebr Bybel het dit nie in nie, die Jode het dit nie erken nie

2. Jesus en die apostels het nooit daarna verwys of aangehaal nie

3. die vroeë kerk het dit nooit as kanoniek aanvaar nie, baie kerkvaders het teen die insluiting daarvan gepleit.

4. Die apokriewe boeke bevat baie onakkuraathede en fabels

5. Hulle het baie leringe wat in stryd is met die Bybel, o.a. Pred. 3:30 en Tobiu 12:8-9.17 = redding deur werke.

Maar, as die apokriewe boeke nie heilig en kanoniek is nie, wat maak ons daarmee?

Ons bely:

Die kerk mag hierdie boeke wel lees en daaruit lering trek vir sover hulle met die kanonieke boeke ooreenstem.

Hulle het egter geensins sodanige krag of gesag dat iemand deur hulle getuienis enigiets van die geloof of van die Christelike godsdiens sou kan bevestig nie. Hulle mag nie in die minste aan die gesag van ander, die heilige boeke, afbreuk doen nie.

Dit beteken, dat ons die apokriewe boeke soos enige ander kommentaar of boek oor die Bybel moet hanteer.

Dit kan ons help om die Bybel beter te verstaan, maar dit mag nie gelyk gestel of bo die Skrif gestel word nie, geen kanonieke gesag nie.

Dit is blote hulpmiddels.

As u iets daarvan wil lees, lees 1 en 2 Makkabeers,

gee goeie inligting oor tussen tydperk tussen Maleagi en Matteus,

vervolging van die Jode, ens.

Natuurlik het Paulus nie oor die apokriewe boeke geskryf nie,

maar die implikasie van sy woorde geld:

1 Thess. 2:13  13 Daarom dank ons God ook sonder ophou dat, toe julle die woord van God ontvang het wat deur ons verkondig is, julle dit aangeneem het nie as die woord van mense nie, maar, soos dit waarlik is, as die woord van God wat ook werk in julle wat glo.

Ons moet DUS duidelik onderskei tussen die aard en gesag van God se Woord en enige ander mense woorde.

Die ‘sleutel van die kennis en verstaan’ van die Skrifte is die Gees en die Woord (Joh.4:24; 16:13; 17:17).  Soos prof. L. Floor dit tereg …. Dat hierdie gegewens ‘n dienende funksie het, sal niemand betwyfel nie. Maar wanneer hulle oor die teks gaan heers, is ons nie meer op die reformatoriese pad nie.  My wens is dat ons met mekaar indringend gaan besin oor hoe ons die Bybel wil verklaar.” (Die Kerkblad, Des 2003, p.11.  Beklemtonings bygevoeg – SLC ).

Dus, bestudeer soveel as moontlike inligting, Bybelse of buite Bybelse bronne, maar altyd met die volgende gesindheid en perspektief: “En hierdie mense was edelmoediger as dié in Thessaloníka; hulle het die woord met alle welwillendheid ontvang en elke dag die Skrifte ondersoek of hierdie dinge so was” (Hand.17:11).

Toepassing, vandag:

1 Thess. 2:13  3 Daarom dank ons God ook sonder ophou dat, toe julle die woord van God ontvang het wat deur ons verkondig is, julle dit aangeneem het nie as die woord van mense nie, maar, soos dit waarlik is, as die woord van God wat ook werk in julle wat glo.

God se Woord en Gees is onlosmaaklik verbonde aan mekaar,

mag nie losmaak nie, ook nie teenoor mekaar stel nie.

Die Gees het sy Woord gegee in die 66 boeke

En dan sal dieselfde Gees ons nie in ander of nuwe openbaringe lei nie,

maar om God se gesag wat ons reeds ontvang het,

te kan verstaan, glo, en te doen tot sy eer en heil van ons naaste.

Jesus se belofte self:

Maar wanneer Hy gekom het, die Gees van die waarheid, sal Hy julle in die hele waarheid lei; want Hy sal nie uit Homself spreek nie, maar alles wat Hy hoor, sal Hy spreek en die toekomstige dinge aan julle verkondig.” (Joh. 16:13)

En dan sê Jesus in Joh. 17:17, Heilig hul in U waarheid, U woord is die waarheid.

Dit wat ons van harte glo en bely in NGB art. 4 en 5.

Sien ook hierdie twee bronne:

– dr JC Coetzee, Die Kanoniek van die OT en NT

– prof. GJC Jordaan, Wie het besluit dat die 66 Boeke in die Bybel moet wees?

Geliefdes, om die gesag van God, van die Bybel te aanvaar is ‘n saak van geloof … van harte, soos ons ook bely HK v/a 21:

“Vraag: Wat is ‘n ware geloof?

Antwoord: ‘n Ware geloof is nie alleen ‘n vasstaande kennis waardeur ek alles wat God in sy Woord aan ons geopenbaar het vir waar aanvaar nie, maar ook ‘n vaste vertroue wat die Heilige Gees deur die evangelie in my hart werk, naamlik dat God nie net aan ander nie, maar ook aan my uit loutere genade, slegs op grond van die verdienste van Christus vergewing van sondes, ewige geregtigheid en saligheid geskenk het.”

In die woorde van NGB art. 5,

glo u sonder twyfel ALLES wat daarin vervat is …

die evangelie, God se Woord, sy wil vir gesagsinstellings en ontvangers.

“om ons geloof daarna te rig, daarop te grondves en daarmee te bevestig”?

In Thess 2:13, se woorde, ‘ontvang’ jy van harte, woord en daad, gedagtes,

God se wil, gesag, woord, het jy dit ‘ten volle’ aangeneem?

As u sukkel, moet u juis na Christus gaan en vra vir geloof,

en sy Woord dan ondersoek,

sodat die Gees u kan oortuig om ALLES te aanvaar vir u lewe en alles wat dit leer!

WANT soos Jes. 66:2 dit stel: …. Maar op hierdie een sal Ek let: op hom wat arm is en verslae van gees, en wat bewe vir my woord.” (Is 66:2) 

Amen.

PRO REGNO BOEKE

TWEEDEHANDSE EN NUWE BOEKE TE KOOP

(PR boekelys nr. 9: 13 Oktober 2020)

ADMIN REELINGS

1 Enige navrae moet per e-pos of whatsapp gedoen word, verkieslik nie telefonies nie.

2 Boeke word nie uitgehou nie, behalwe wanneer inbetaling reeds gedoen is.

3 Daar moet gepoog word om boeke af te haal in Carletonville, Potchefstroom of Pretoria soos prakties gereël. Indien boeke gepos word is dit op u eie risiko. LET WEL: ek pos net deur Postnet of ander privaat pos instansies (minimum bedrag: R100 per pakkie). Pryse hier onder sluit nie posgeld in nie, en moet dus nog by bereken word.

4) Elke opvolgende boeklys vervang die vorige boeklyste en pryse.  Ek dateer ook die laaste boeklys op soos boeke verkoop word of daar boeke bykom, so maak seker of die boeke nog beskikbaar is voordat u bestel, dankie.

5) Hier is die rekening vir inbetaling, asook kontak besonderhede:

Pro Regno Boeke

Absa tjek nr. 01095190673

Takkode: 632005

Verwysing: u voorletters en van

Kontakbesonderhede

Slabbert Le Cornu

Selnr. 082 770 2669

E-pos: proregno@gmail.com

6 Prosedure om te volg vir boekaankope:

6.1. Stuur u lys van boeke wat u wil koop na bogenoemde kontakbesonderhede (e-pos of whatsapp).

6.2. Ek sal laat weet wat beskikbaar is en die spesifieke bedrag wat inbetaal moet word, laat weet ook of u boeke gaan kry in Carletonville, Potch of Pretoria, en of dit bv. per Postnet gepos moet word.

6.3. Sodra ek u inbetaling ontvang het, is die boeke u s’n.

————————————————————————————–

Boekelys 9: 13 Oktober 2020

AFDELING A: TWEEDEHANDSE BOEKE
Bybel met Verklarende Aantekeninge, 3 dele volledige stel, R1300-00  

–  Bybelse Ensiklopedie, FW Grosheide (red), vertaal in Afrikaans, een volume hardeband weergawe, 512 bladsye, R80-00 VERKOOP!

Bybelse Ensiklopedie, 2 volumes, hersiene uitgawe vertaal in Afrikaans, onder redaksie van WH Gispen, 688 + 316 bl., R150-00 VERKOOP!

[Nota: hierdie boeke, die een volume of 2 volumes is ‘n moet vir elke gelowige huisgesin. Dit verklaar al die belangrikste woorde en terme van die Bybel, en kan as ‘n goeie hulpmiddel vir huisgodsdiens en bybelstudies gebruik word. Ook heelwat kaarte, tabelle, illustrasies, ens.]

Koraalboek vir Psalms en Gesange, R150-00

Liedboek van die Kerk: Begeleiersboek, R150-00

Die Tien Gebooie, prof. PJ De Bruyn, 331bl., R50-00

Die Brief aan die Romeine kommentaar (swart hardeband), dr. Willie D. Jonker, 207bl., R50-00

Die Openbaring van Johannes kommentaar (swart hardeband), dr. EP Groenewald, 227bl., R50-00

Die Hiernamaals: wat sê die Bybel?, klassieke werk van William Hendriksen oor die hiernamaals, verskillende belangrike vrae beantwoord, vertaal in Afrikaans, 205bl., R80-00 (baie skaars boek)

Quo Vadis? deur dr. Willie Marais, waarin hy verskillende vrae oor die Bybel en etiese vrae van ons tyd beantwoord, hardeband, 324bl., R70-00

Die dekor van die Nuwe Testament: ‘n Kultuurhistoriese Agtergrondstudie, prof. dr. Schalk Duvenhage, goeie boek om die regte gebruik van kultuur agtergrond te gebruik om die Bybel beter te verstaan in sy historiese en kultuur konteks, hardeband, 240bl., R60-00

Christus die Middelaar (Wegwysers in Dogmatiek), dr. WD Jonker, 213bl., R40-00

Die Gees van Christus (Wegwysers in die Dogmatiek), dr. WD Jonker, 277bl., R40-00

Die Nederduitse Gereformeerde Kerk, vier dele, hardeband (kerkgeskiedenis), prof. PB van der Walt, R120-00 (deel 1: 1652-1824, 87bl.; deel 2: 1834-1866, 138bl.; deel 3: 1824-1905, 221bl.; deel 4: 1905-1975, 412bl.)

The Heidelberg Catechism: a study guide, GI Williamson, 240bl., R70-00

Kingdom of the Cults, Walter Martin, 544bl., R90-00

Knowing God, JI Packer, 316bl, R40-00

Nuwe en Ou Dinge: artikels van dr. Willie Snyman, R50-00

Elke Dag in U Lig: oordenkings uit die Johannes Evangelie, MJ Booyens, R30-00

Die werk van Geloof, gesprekke oor die boek Handelinge, MJ Booyens, R20-00

Die Heilige Doop in die NT, L. Floor, R30-00

Hy wat met die Heilige Gees Doop, L. Floor, R30-00

Die Evangelie van die Koninkryk, L. Floor, R20-00

Die Kerkorde, GPL van der Linde, R40-00

Handleiding by die Kerkorde, Kruger, Spoelstra, ens., R40-00

Geloof deur die Eeue, LF Schulze (dogma geskiedenis), R30-00

Verklaring en Prediking van die OT, JL Helberg, R20-00

Die Navolging van Christus, SCW Duvenhage, R30-00

Die Kultuurkleed van die Mens, H van der Wateren, R30-00

Evangelical Hermeneutics: The New vs the Old, Robert L. Jones, 524p., R100-00

Truth War: Fighting for Certainty in an age of deception, John MacArthur, 224p., R50-00

Worldly Saints: The Puritans as they really were, Leland Ryken, 281p., R100-00

Lectures to my Students, C Spurgeon, 443p., R80-00

Long War against God: The History and Impact of the Creation/Evolution Conflict, Henry Morris, 344p, R100-00

Divine Sovereignty and Human Responsibility, DA Carson, 270p., R70-00

Reading between the Lines: A Christian Guide to Literature, GE Veith, 254p., R50-00

Preaching to a Postmodern World, G. Johnson, 189p., R40-00

A History of Israel: From Conquest to Exile, John J Davis & JC Whitcomb, 542p., R100-00

Preaching with Freshness, B. Mawhinney, 258p., R50-00

Christianity and Western Thought, volume 1, C. Brown, 447p., R100-00

Angels in Architecture: A Protestant Vision of Middle Earth, Doug Wilson, R50-00

Acts of the Apostles with the Greek Text, FF Bruce, 491p. R50-00

An Introduction to the Old Testament, EJ Young, 456p., R50-00

The Millenium, L. Boettner, 389p., R40-00

Revised Church Order Commentary, I van Dellen & M. Monsma, 372p., R70-00

Roman Catholicism, L. Boettner, 466p., R50-00

Handboek by die Bybel, DP Alexander, 2de uitgawe, 680p R100-00

– D. Martyn LLoyd Jones Authorised Biography by Iain Murray, 2 volumes (394&831p.), R150-00

Afdeling B: Nuwe boeke

Ancient Philosophy, Gordon H. Clark, 530p., R150-00

The Challenge of Postmodernism: An Evangelical Assessment, DS Dockery (ed.), 425p., R100-00

The Gospel According to Jesus: What is Authentic Faith?, John Macarthur, 300p., hb, R200-00

Jesus Blood and Righteousness: Paul’s Theology of Imputation, B. Vickers, 254p., R70-00

In Six Days God Created: Refuting the Framework and Figurative Views of the Days of Creation, P. Bedard, 252p., R100-00

Handbook of Contemporary Theology, David L. Smith, 393p., R100-00

A Tale of Two Cities: The Father and His Two Sons, John MacArthur, 221p., R50-00

Creation without Compromise: A Christian worldview response to evolutionary challenges to the faith, DD Crowe, 296p., R50-00

New Life in the Wasteland: 2 Cor and the Ministry, Douglas Kelly, 160p., R40-00

Living Zealously, Joel Beeke, 137p., R30-00

Famine of the Land: A Passionate Calling for Expository Preaching, Steven Lawson, 134p., R50-00

Light and Heat: The Puritan View of the Pulpit, B. Bickel, 184p., R30-00

Truth Decay: Defending Christianity against Challenges of Postmodernism, Douglas Groothuis, 302p., R70-00

Creation: A Witness to the Wonder of God, Mark Futato, 120-00, R30-00

OAV (1933/53) Sakbybel (akkerbruin, ritsluier, goue bladsye, uitdruk), R250-00 

Justification: Understanding the Classic Reformed Doctrine, 461p., R150-00

The Banner of Truth: Magazine Issues 1-16, Sept. 1955 to Aug. 1959, 516p., R200-00

By His Grace and for His Glory: A Historical, Theological and Practical Study of the Doctrine of Grace in Baptist Life, 442p., R100-00

Marriage, Divorce and Remarriage: Critical Questions and Answers, J. Newheiser, 310p., R100-00

Refuting Compromise: A Biblical and Scientific Refutation of Progressive Creationism (Billions of Years) as popularized by Astronomer Hugh Ross, J. Sarfati, 411p., R50-00

A Biblical-Theological Introduction to the Old Testament: The Gospel Promised, edited by Miles van Pelt (foreword by J. Ligon Duncan), 601p. R350-00

A Biblical-Theological Introduction to the New Testament: The Gospel Realized, edited by Michael J. Kruger (foreword by J. Ligon Duncan), 655p. R350-00

Concise Reformed Dogmatics, J. van Genderen & W.H Velema, 922p. R350-00

Historical Theology: An Introduction to Christian Doctrine, Gregg L. Allison, 778p. R300-00

Philosophical Foundations for a Christian Worldview, J.P. Moreland & William Lane Craig, 653p. R250-00

– J. Gresham Machen: Selected Shorter Writings, D.G. Hart (ed.), 590p. R200-00

Christian Apologetics Past and Present: A Primary Source, vol. 1: to 1500, W. Edgar & K. Scott Oliphant (ed.), 498p. R200-00

The Pattern of Sound Doctrine: Systematic Theology at the Westminster Seminaries (essays in honor of Robert B. Strimple), D. van Drunen (ed.), 311p. R100-00

 

« Newer Posts - Older Posts »

Categories