Posted by: proregno | January 24, 2022

LEER PREDIKING: NGB artikel 26 – Christus ons Voorspraak

LEERPREDIKING: NGB artikel 26

CHRISTUS ONS VOORSPRAAK

Lees: Lukas 22:31-34 & Hebreërs 4:14-16

NGB artikel 26: Christus ons Voorspraak

Teksverse: “Maar Ek het vir jou gebid, dat jou geloof nie ophou nie; en as jy eendag bekeerd is, moet jy jou broeders versterk.” (Lukas 22:32)

Tema: Christus ons Voorspraak

(Preekopname: GK Carletonville, 2021-09-10, nota: let wel, die inhoud van die preek en teksnotas hier onder stem nie altyd ooreen nie, die notas is nie volledig nie, die audio preek is die volledige preek).

Aflaai (regs kliek): NGB art. 26 preek (Lukas 22:32)

Geliefdes in ons Here Jesus Christus,

Ons het reeds by artikel 21 geleer dat Jesus ons volkome Hoëpriester is, wat versoening gedoen het vir al ons sondes.

Artikels 16-23 as opsomming van wat die Skrif leer,

beskryf die wondergenade van God se reddende werk in en deur Christus.

Aan die kruis het Hy uitgeroep: dit is volbring!

Daar is dus nou, Rom. 8:1, geen meer veroordeling vir enige kind van God nie, as die wederkoms plaasvind, die finale oordeel, dan het ons die vryspraak, want ons het Christus ons Hoëpriester, ons Geregtigheid, NGB 23, deur die geloof, NGB art. 22 ontvang.

Ons het die Gees ontvang, ons het vergifnis van sondes, ons het die ewige lewe.

En ons sien met groot verlange uit na die nuwe hemel en aarde, volkomenheid.

MAAR, waarom dan nou skielik ook weer NGB art. 26?

Die belydenis aangaande dat Jesus ons enigste Voorspraak en Middelaar is?

Is dit nie onnodige herhaling nie?

Ons het mos nou geleer oor die hoëpriesterlike reddende werk in artikels 16-23 en die vrug daarvan, ’n dankbaarheidslewe, artikels 24 en 25.

Vanaf artikels 27-35 gaan dit oor die leer van die kerk, 36 owerheid, 37 laaste oordeel.

Waar pas artikel 26 nou in?

Geliefdes, artikel 26 is ’n samevattende skanier, wat juis artikels 16-25 wil saamvat, die reddende werk van die Vader in Christus, deur die krag van die Heilige Gees.

Dit moet reg en goed verstaan word, juis vir wat gaan volg, oor kerk wees.

MAAR veral belangrik, lê die fokus van artikel 26 daarin,

dat dit wil wys dat art. 21, wat Christus vir ons gedoen het om die ewige lewe te beërwe, geen oordeel meer nie, DAT DIT REEDS HIER EN NOU OOK GELD.

Die Hoëpriesterlike werk van Christus is natuurlik ja, vir die ewigheid, maar ook vir hier en nou, vir elke dag se lewe van stryd as gelowige, tot die laaste dag.

JA, Christus is gekruisig, het gesterwe as Hoëpriester vir al ons sondes.

MAAR, Hy het ook opgestaan, Hy lewe, sodat ons reeds nou al vir Hom sal lewe.

Artikel 26 wil juis wys dat Jesus nie net die BRON van ons regverdigVERKLARING is nie, maar ook die BRON van ons heiligMAKING hoe langer hoe meer.

En dit is vir ons ’n wonderlike groot Troos.

Sodat ons soos NGB art. 26 leer, nie ons troos en krag vir ons heiligmaking by onsself, mense, dinge sal soek nie, maar juis by ons volkome Hoëpriester

Jesus Christus sal soek, soos die eerste sin van NGB art. 26 op wys, die toegang wat ons deur Christus verkry het met ons Vader, is dan ook die krag en troos vir hierdie lewe.

EN daarop word ons gewys in ons Teksgedeelte.

In ons teksgedeelte leer ons daarom:

1 Waarom ons ons Hoëpriester nodig het ook vir hierdie lewe 2 Wat daardie Hoëpriesterlike werk behels wat ons nodig het 3 Hoe raak dit ons lewens prakties hier en nou

1 Waarom ons ons Hoëpriester nodig het ook vir hierdie lewe

Weens ons doodsvyande, die Satan, wereld, sondige swakke oorblyfsels

a) “EN die Here sê: Simon, Simon, kyk, die Satan het vurig begeer om julle soos koring te sif.” (Lk 22:31)

Die aanslae van die Satan sal daar wees tot op die laaste dag.

Hy kon nie ons regverdiging, redding vir die ewige lewe keer nie, dit is volbring, klaar …

Maar hy kan die vreugde en sekerheid van ons verlossing laat skade ly.

In HK V/A 126 bely ons van ons doodsvyande, waarvan Satan die aanvoeder is, Hy haat God se kinders, Hy haat die kerk.

Jesus wys op ‘julle’, hy loop rond soos ’n brullende leeu wat daarop uit is, om die kerk te wil vernietig, 1 Petrus 5:7,8

Hy mislei, hy verdraai die Woord, hy gebruik valse leraars om die ware leer te verdraai, hy is ’n mensmoordenaar van die begin.

En die draak was vertoornd op die vrou, en hy het weggegaan om oorlog te voer teen haar ander nakomelinge wat die gebooie van God bewaar en die getuienis van Jesus Christus hou.” (Op. 12:17)

En nou is daar mense wat dink gelowiges in hulself kan die Satan oorwin, nee, daarom het ons Jesus nodig, ons Voorspraak en Middelaar, om ons te bewaar van die Bose, om ons staande te hou, die kerk te bewaar.

Nie die pous nie, nie die kerkraad nie, nie predikant nie,

Die Koning van die Kerk is nodig.

En die God van vrede sal die Satan spoedig onder julle voete verbrysel. Die genade van onse Here Jesus Christus sy met julle!” (Rom. 16:20)

1 Joh 4: “Julle is uit God, my kinders, en het hulle oorwin, omdat Hy wat in julle is, groter is as hy wat in die wêreld is.” (1 Jn 4:4)

Maar waarom het ons nog Jesus se voorspraak nodig?

Omdat ons so swak in onsself is, geneig is tot die sonde… party perfeksioniste probeer dit ontken …

Maar watter mens op aarde, behalwe ouers en familie, was nader aan Christus?

Ja, Petrus… en Jesus wys hier op dat die beste van sy kinders nog kan sondig.

In stryd met hul nuwe mens kan optree.

Jesus waarsku, beklemtoon met die woorde daar ‘Simon, Simon…’

moenie dink jy het my nie nodig hier en nou, eie krag staatmaak nie.

Petrus roem in sy eie krag, goed bedoel, maar nie sy onvolkomheid besef nie. Verse 33 …

En ure later, word hy mislei om soos die wêreld te word, v. 54-62… En vind 22:34 letterlik plaas soos Jesus geprofeteer het.

Sien daar by 61,62 (lees)

EN daarom, het Petrus, en die kerk, en elke gelowige die Priesterlike middelaarskap en Voorspraak van Christus so nodig

DIT sien ons in die tweede plek.

2 Wat daardie Hoëpriesterlike werk behels wat ons nodig het

Hier is die groot troos vir elke kind van God in die stryd teen die Satan, wêreld en die oorblyfsels van die sonde, vers 32…

MAAR Ek het vir jou gebid dat jou geloof nie sal ophou nie.

Ja, die Satan kla by die Vader, ons gewetens as ons sondig kla aan, maar Jesus tree in by die Vader, aan die regterhand van God, vir Petrus, Ek het vir al sy sondes gesterwe, EK is sy geregtigheid en heiligmaking Ek het alles volbring, sodat hy alles sal ontvang om te volhard tot die einde toe.

DIT is liefde, geliefdes van die HERE!

Jesus het geweet hoe swak al sy dissipels is, Hy het geweet dat die een die naaste aan Hom, gaan Hom verloën.

Gaan vir ’n oomblik die wereld meer vrees as vir Hom

Homself meer liefhê as vir Jesus…

EN daarom het ons Hom as Voorspraak so nodig, daarom bely ons juis:

Want daar is niemand in die hemel of op die aarde onder die skepsels wat vir ons groter liefde het as Jesus Christus nie, Hý wat, alhoewel Hy in die gestalte van God was, Homself ontledig het deur vir ons die gestalte van ‘n mens en van ‘n slaaf aan te neem en aan sy broers in alle opsigte gelyk geword het.

As ons dus moes soek na ‘n ander middelaar wat ons goedgesind sou wees, wie sou ons dan kon vind wat groter liefde vir ons sou hê as Hy wat sy lewe vir ons afgelê het, selfs toe ons nog sy vyande was?

3 Hoe raak dit ons lewens prakties hier en nou

Jesus wys op die doel van Petrus se bekering,

Maar Ek het vir jou gebid, dat jou geloof nie ophou nie; en as jy eendag bekeerd is, moet jy jou broeders versterk. (Lk 22:32)

Sien u dit geliefdes?

Petrus moes besef hoe nodig hy die Here Jesus se Middelaarskap en Voorspraak vir sy lewe, sodat hy dit dan ook met ander kan deel.

Aan die einde van die Johannes evangelie, kom soek Jesus die Hoëpriester, wat vir Petrus voorspraak gedoen het by die Vader, wat vir hom gebid het, kom soek hy vir Petrus op, om die verhouding te herstel, ongelooflik, die een teen wie oortree is, soek die oortreder op….  en dan versterk Hy hom… sodat Petrus dan nou as onder- priester, profeet, koning, sy kerk kan versterk, te wys op Christus as die enigste Hoëpriester,

Petrus het hom bekeer, sien 22:62, Joh. 21…

Lees sy briewe, hoe hy geleer en dan toe ander leer, bv:

Verneder julle dan onder die kragtige hand van God, sodat Hy julle kan verhoog op die regte tyd. Werp al julle bekommernis op Hom, want Hy sorg vir julle. Wees nugter en waaksaam, want julle teëstander, die duiwel, loop rond soos ’n brullende leeu en soek wie hy kan verslind. Hom moet julle teëstaan, standvastig in die geloof, omdat julle weet dat dieselfde lyding opgelê word aan julle broederskap wat in die wêreld is.” (1 Pe 5:6–9)

Al drie die sake wat Petrus moes leer:

– nederig voor die Here, nie sy eie kragte nie, Jesus nodig

– standvastig wees in die Here

– dink aan ander, wat swak is, nietig, aangeval word…

So geliefdes, wat beteken dit vir ons:

a) sien raak dat die Satan die kerk wil vernietig en aanval, dwaling van binne, vervolging van buite …. sien u persoonlik, gesin en lewenstryd in daardie lig

b) moenie in jou eie kragte vertrou nie, ook as gelowige nugter en waaksaam wees,

‘Simon Simon … Slabbert Slabbert’’’

Daarom, wie meen dat hy staan, moet oppas dat hy nie val nie. Geen versoeking het julle aangegryp behalwe ’n menslike nie; maar God is getrou, wat nie sal toelaat dat julle bo julle kragte versoek word nie; maar Hy sal saam met die versoeking ook die uitkoms gee, sodat julle dit sal kan verdra.” (1 Kor 10:12–13)

c) ek het Jesus se Voorspraak nodig, so ook vir my naaste, Jesus bid vir ons, wat dit nie verdien nie, ons moet bid vir naaste wat nie verdien nie.

Ek moet die troos van sy voorspraak met myself en ander deel:

WAT sal ons dan van hierdie dinge sê? As God vír ons is, wie kan teen ons wees? Hy wat selfs sy eie Seun nie gespaar het nie, maar Hom vir ons almal oorgegee het, hoe sal Hy nie saam met Hom ons ook alles genadiglik skenk nie? Wie sal beskuldiging inbring teen die uitverkorenes van God? God is dit wat regverdig maak. Wie is dit wat veroordeel? Christus is dit wat gesterf het, ja, meer nog, wat ook opgewek is, wat ook aan die regterhand van God is, wat ook vir ons intree.” (Rom. 8:31–34)

Geliefdes, waar soek u u troos, soek u dit dalk by u eie werke, pogings, kragte, goeddoenery, samelewing, by die predikant wat my sien, kerk, ens.

Nee, ons belydenis vat dit pragtig saam:

Waarom sal ons ‘n ander voorspraak soek, aangesien dit God behaag het om ons sy Seun as Voorspraak te gee? Laat ons Hom geensins verlaat om ‘n ander te neem of liewer om ‘n ander een te soek sonder om hom ooit te vind nie. Want toe God Hom aan ons gegee het, het Hy goed geweet dat ons sondaars is. Volgens die bevel van Christus roep ons daarom die hemelse Vader aan deur Christus, ons enigste Middelaar, soos dit in die gebed van die Here geleer word; en ons is verseker dat alles wat ons die Vader in sy Naam sal bid, aan ons gegee sal word.

Laat ons daarom die Vader alleen nader in die gebed, in Christus ons Voorspraak, nie onsself of ander of dinge vertrou nie.

Ons sluit af met die troosvolle woorde van die Hebreër skrywer, wat ook deur NGB artikel 26 aangehaal word, en alles pragtig saamvat, Hebr. 4:

14      TERWYL ons dan ’n groot Hoëpriester het wat deur die hemele deurgegaan het, naamlik Jesus, die Seun van God, laat ons die belydenis vashou.

15      Want ons het nie ’n hoëpriester wat nie met ons swakhede medelye kan hê nie, maar een wat in alle opsigte versoek is net soos ons, maar sonder sonde.

16      Laat ons dan met vrymoedigheid na die troon van die genade gaan, sodat ons barmhartigheid kan verkry en genade vind om op die regte tyd gehelp te word.

AMEN.

Posted by: proregno | January 17, 2022

Gereformeerde Geloofsleer, prof. S.J. van der Walt

GEREFORMEERDE GELOOFSLEER

deur prof. dr. SJ van der Walt

Laasjaar het ons die Dogmatiek boek van prof PJ Coetzee hier beskikbaar gestel.  Ek het ook op nog ‘n stukkie ou gereformeerde goud afgekom, wat ons ook hier beskikbaar stel (soos altyd, baie baie dankie vir Willem Swanepoel wat ons hierdie boeke elektronies verwerk en beskikbaar stel). Dit is oud-prof. SJ van der Walt se ‘(Gereformeerde) Sedeleer’, wat deel was van die ‘Handboek vir die Standerd 10 – Handboek vir die Onderwyser’ reeks:

Gereformeerde Geloofsleer 

Prof. van der Walt gee ‘n goeie samevatting van die bybels-gereformeerde geloofswaarhede, ons ongetwyfelde Christelike geloof (HK Sondag 7).  Sien die artikel oor die verbond uit hierdie werk wat ek hier al geplaas het. Hopelik sal hierdie kosbare boek ook van groot waarde wees vir individuele gelowiges, gesinne, katkisante, kategete en gemeentes in hul geheel.

‘n Paar aanhalings: 

Die ware godsdiens: Dis duidelik dat godsdiens vir ons as gelowiges alleen kan beteken die band wat die mens aan die lewende, waaragtige God verbind. Dit is die teerste en heiligste maar ook die allerbelangrikste van ons hele bestaan. Daarin vind ons ons hoogste geluk en vrede in die lewe. Maar daarvan hang ook ons ewige geluk af. Die Bybel leer ons dat God die ewigheid in die hart van die mens gelê het (Pred. 3:11). Die mens is na Gods beeld geskape. Hy is dus op God aangelê. Om God te ken, lief te hê en te dien, is vir hom die lewe.

Al wat hy is en al wat hy het en al wat hy doen, wy hy aan die diens van God. Vir ʼn kind, byvoorbeeld, is selfs sy skoolwerk ʼn deel van sy godsdiens. Gods­diens is dus nie net ʼn kwessie van Bybel lees, bid en kerkbesoek nie, maar van ʼn volkome toegewyde lewe tot diens van God. God is dan vir ons alles in die lewe. Om Hom te verloor, is om alles te Geluk en vrede buite God is daar vir die mens nie te vinde nie. Sy siel kan nooit rus totdat in God die rus gevind is nie, soos die groot kerkvader Augustinus na bittere ervaring verklaar het.

Die valse godsdiens (afgodediens): Nieteenstaande die sondeval is godsdiens ʼn algemeen menslike verskynsel en is daar gʼn enkele mens wat nie ʼn godsdienstige of religieuse behoef te het nie. Selfs die mees geharde heiden kan die godsdienstige besef nie uit sy hart uitroei nie, want die mens bly ʼn beelddraer van God, al is dit ook deur die sonde geskend. Ook hy wat voorgee dat hy nie in God glo nie en wat aan geen kerk of geloof behoort nie, glo nogtans in God, al probeer hy dit onderdruk. Hy stry teen sy [10] eie beterwete, en daarom juis is hy so onverdraagsaam teen die godsdiens. Hy versin vir hom ʼn valse god of gode, maar sonder godsdiens kan hy nie bly nie. Sy sielehonger dryf hom om ʼn god te soek. Dit is byvoorbeeld die rede waarom Kommuniste Lenin en ander leiers tot afgode verhef.”

“God wil dat ons onderrig moet word in die heerlike waarheid wat Hy aan ons geopenbaar het (Deut. 6:1-7; Ef. 6:4). Die gods­diens behels die hoogste en die mees fundamentele wetenskap. Dis belangriker as enige ander wetenskap en kan alleen tot ons hoogste skade en diepste ongeluk nagelaat word. Dit gaan hier om die kennis van die lewende God wat die ewige lewe is. Onkundige lidmate is nie alleen swak en onstandvastig nie, maar ʼn positiewe gevaar vir kerk en staat. “My volk gaan te gronde weens gebrek aan kennis, sê die Here” (Hosea 4:6).”

Nota: die aanbeveling van die boek (en baie ander boeke), beteken nie dat ek altyd met elke detail en standpunt saamstem nie (ek stem bv. nie saam met prof. vd Walt se siening van die ‘skeppingsdae as tydperke/volgorde’ nie, ek vind my meer by prof. PJ Coetzee se verklaring daarvan in sy Dogmatiek boek).

Afrikaanse dogma boeke aanlyn:

Institusie van die Christelike Godsdiens, J Calvyn

Kosbare Goud, deur verskeie gereformeerde predikante en professore

Geloofsleer, B. Duvenhage

Dogmatiek, dr. PJ Coetzee

________________________

Nog deur dr. SJ van der Walt

Preek: Nie net die NT (Matt. 1:18-23) nie, maar Jesaja 7:14 inherent self leer dat die Christus uit die MAAGD Maria gebore sou word … en hoe wesentlik belangrik dit is vir ons enigste Troos in lewe en sterwe, en in gees en liggaam!

Lees: Jesaja 7 en Matteus 1

Tekste: “Daarom sal die Here self aan julle ’n teken gee: Kyk, die maagd sal swanger word en ’n seun baar en hom Immánuel noem.” (Jes. 7:14), en, “Kyk, die maagd sal swanger word en ’n seun baar, en hulle sal Hom Emmánuel noem, dit is, as dit vertaal word: God met ons.” (Matt. 1:23)

HK Sondag 14: Vraag 35: Wat beteken: wat ontvang is van die Heilige Gees, gebore is uit die maagd Maria? Antwoord: Dat die ewige Seun van God, wat ware en ewige God is en bly, die ware menslike natuur uit die vlees en bloed van die maagd Maria deur die werking van die Heilige Gees aangeneem het. So is Hy tegelykertyd die ware nakomeling van Dawid, in alles aan sy broers gelyk, behalwe die sonde.

Geliefdes in Christus, 

Elkeen van die vier evangelies gaan oor die koms, werke en betekenis van ons Here Jesus Christus.

Elkeen het egter sy eie beklemtoning.

Vir Matteus is die sentrale tema, wat regdeur sy evangelie loop, die koms van die Koninkryk van God, in die persoon en werke van Jesus Christus.

Die frase “koninkryk van die hemele’ of ‘koninkryk van God’ loop regdeur die Matteus – evangelie.

Dink maar aan Johannes die Doper se oproep in Matt. 3:2,3:

“IN daardie dae het Johannes die Doper opgetree en in die woestyn van Judéa gepreek en gesê: Bekeer julle, want die koninkryk van die hemele het naby gekom.”

En dan eindig die evangelie met die Koning van hierdie Koninkryk wat sê alle mag behoort aan Hom, sy dissipels moet nou alle volke dissipel in die Naam en leer om alles te onderhou – Matt.28:16-20.

In Matt.1 het ons gelees van die afkoms, van hierdie Koning van die konings,

Die Here van die here, wat ons bely as ‘Here volgens Sondag 13 … (lees)

Matteus wil aan die Jode wys WIE hierdie Koning is wat opgedaag het. 

En Hy doen dit meesterlik in twee groot dele:

– in verse 1-17 val die klem op sy menslike afkoms, en

– in verse 18-25 val dit op sy goddelike afkoms.

In Sondag 5 en 6 het ons dit reeds bely volgens die Heilige Skrif:

Vraag 15:  Hoe ’n middelaar en verlosser moet ons dan soek? Antwoord: So een wat ’n ware en regverdige mens is, maar nogtans ook sterker as alle skepsels is, dit wil sê wat terselfdertyd ware God is.

Ware regverdige mens én tegelykertyd ware God.

Dit is die Koning van die Koninkryk van God waarvan ons hoor hier in Matt.1.

In ons huidige Kategismus, Sondag 14, gaan dit dan spesifiek oor Christus se goddelike afkoms en daarom kyk ons na veral verse 18-25 in Matteus 1. 

Ons bely in antwoord 35 ‘dat die ewige Seun van God, ware en ewige God is en bly, die ware menslike natuur uit die vlees en bloed van die maagd Maria deur die werking van die Heilige Gees aangeneem het.’

Die belydenis is begrond in die woorde wat die engel tot Josef gespreek het,

toe hy gewonder het wat om nou met die swanger Maria te doen, v.20-23:

Vers 22 sê, dit het alles gebeur SODAT die woord vervul sal word wat die Here deur die profeet gespreek het, en dan volg die aanhaling uit Jes.7:14 as skrifbegronding.

In Jesaja 7 weier koning Agas van Juda om ‘n teken te eis van die Here, omdat hy  – volgens 2 Kon. 16:7- reeds hulp gaan soek het by Assirië, by mense, by politieke magte.

Deur die eeue, tot vandag toe was daar al groot verskil in verklaring van hierdie gedeelte waarin ons  Jes.7:14 vind, en ons moet ons daarom so bietjie hierby stilstaan, juis in ons tye waar daar soveel aanslae is teen die Godheid van Christus, onder andere teen sy maagdelike geboorte (opmerking oor ‘beteken’ [v.35] en ‘nut verkry’ [36]):

  • wie is die maagd: was dit Agas of Jesaja se vrou … of die latere maagd Maria?
  • wat is ‘n maagd: bloot ‘n jongmeisie, ongetroud of getroud voor sy kinders kry; of ‘n jongmeisie wat nog geen seksuele verhoudinge gehad het nie?
  • wie is die Immanuel: ‘n tydgenoot van Jesaja … of Christus self?

Daar is oor die algemeen drie verklarings: 

  1. dit wys bloot net na persone in die 8ste eeu vC, en die Nuwe Testament herinterpreteer dit vir die eerste eeu, ‘maak dit’ van toepassing op Christus in nuwe tye en omstandighede (sien die Bybel en Praktyk verklarings by daardie verse asook Matteus 1).
  2. Tipologiese verklaring: deur die persone van die 8ste eeu is dit duidelike heenwysings na Christus
  3. Messiaanse verklaring: dit verwys eksplisiet na Christus, en is daarom van toepassing vir die 8ste eeu … en alle eeue en tye, vandag nog.

Vir ons gereformeerdes is laasgenoemde twee standpunte die gesonde debat waarbinne om te beweeg.

Graag wys ek egter aan u dat volgens die konteks van die hele Skrif self,

a) dus van Jesaja self,

b) asook die res van die Skrif, veral Matteus 1,

dat ons hier te doen het met ‘n eksplisiete uitdruklike Messiaanse profesie, wat gegee is in die vorm van ‘n wonderteken (ns. ja, die hele Skrif, van begin tot einde gaan oor God Drie-enig, ook dus oor Christus, maar daar is sekere gedeeltes wat nog meer direk eksplisiet in die OT op Christus dui).

Die redes daarvoor is as volg:

1) Die aangesprokene gehoor in die 8ste gaan die onmiddelike historiese konteks ver na bowe in Jesaja se tyd, as net Agas se spesifieke tyd, die Woord van God is ‘tydsgerig, maar nie tydsgebonde‘ nie (sien Matt. 5:18; Rom. 15:4; 1 Kor. 10:11; 1 Petr. 1:10-12):

13 Toe sê hy: Luister tog, o huis van Dawid! Is dit vir julle nie genoeg om mense te vermoei, dat julle my God ook vermoei nie?

2) Die teken wys op ‘n besondere unieke gebeurtenis, nie ‘n blote nog ‘n normale swangerskap van ‘n jongmeisie nie:

Eis vir jou ’n teken van die HERE jou God: sak diep af na die doderyk, of klim hoog op boontoe. – v.11

3) Die woord vir maagd in Hebreeus is alma, wat woordverklaarders oor verskil.  Die woord dui egter ook op ‘n jongmeisie wat ongetroud is en geen seksuele gemeenskap het nie.  Die Griekse vertaling van die OT, die Septuagint vertaal die woord as parthenos, wat maagd beteken en in die Heilige Gees verkose Grieks spesifiek en duidelik wys na ‘n meisie wat geen geslagsgemeenskap ondergaan het nie.

Verder kan daar ook ‘n saak gemaak word daarvoor dat die maagd swanger is terwyl sy in die toestand van maagdelikheid is.

4) Die onmiddelike konteks van Jesaja 7 gee nie enige duidelike aanduiding dat die seun Hiskia, die seun van Agas is, of dat dit die seun van Jesaja is nie.

5) Inteendeel, in die lig van Jes. 9:5,6; 11:1 en hfst. 53 is dit baie duidelik dat hier van die Kneg van die Here, die volkome God en volkome mens, Jesus Christus wat oppad is, self gepraat word.

6) En dan, die Nuwe Testament, Matteus 1, verklaar die Heilige Gees vir ons duidelik wat nog enigsins vir ons onduidelik was in die OT (sien die beginsel van duidelik na nog meer duidelik soos genoem in NGB artikel 9 aangaande die leer van die Drie-eenheid volgens die Skrif, wat ook vir die leer oor die maagdelike geboorte geld, sien artikel 10, 18, 19):

22 En dit het alles gebeur, sodat die woord vervul sou word wat die Here deur die profeet gespreek het: 23 Kyk, die maagd sal swanger word en ’n seun baar, en hulle sal Hom Emmánuel noem, dit is, as dit vertaal word: God met ons.

Daar staan dit duidelik in vers 22: En dit het alles gebeur, sodat die woord vervul sou word wat die Here deur die profeet gespreek het …

En die godsvresende Josef wat sekerlik sy (OT) Bybel geken het, wat Jesaja 7:14 herken het, lees ons in vers 25 “en hy het haar nie beken totdat sy haar eersgebore Seun gebaar het nie”

Dit bevestig die feit dat Jes. 7:14, dat alma, in daardie bepaalde konteks, moes gedui het op ‘n letterlike maagd, ‘n jongmeisie wat nog nie seksueel verkeer het nie, en in haar toestand van geen seksuele verkeer op ‘n wonderbaarlike wyse swanger gaan word, en ‘n Seun baar. (“In die Griekse woord, Matt. 1:23, lê die nadruk op die feit dat sy ‘n maagd was.”, Bybel met Verklarende Aantekeninge, volume 2)

En JUIS daardie Messiaanse profetiese woorde in die 8ste eeu voor Christus, het betrekking gehad op ware gelowiges daar in die 8ste eeu, dit was die ware kerk van groot ewige Troos, want hul Verlosser is oppad die Kneg van die HERE,! (sien Jes. 9, 40-42 en 53!). Net soos die messiaanse belofte van die wederkoms al vir plus 2000 jaar ‘n troos is vir die ware gelowiges, so is dit ook vir ons vandag ‘n troos, al weet ons nie wanneer die wederkoms gaan plaasvind in die toekoms nie, of dit môre of oor 2000 jaar is nie!  So was die Messiaanse belofte en profesie 800 jaar vC al reeds ‘n troos vir gelowiges in daardie tyd deur verskillende profesieë tipes, beelde, ens., ja wesentlik belangrik, wanneer dit ook sou plaasvind vanuit daardie geslag gesien wat die toekomsverwagting gehad het.

En die doel van die maagdelike geboorte wat geprofeteer word, was juis dat Hy, in die woorde van antwoord 35, “tegelykertyd die ware nakomeling van Dawid, in alles aan sy broer gelyk, behalwe die sonde” sou wees. 

Nou die goddelike afkoms van hierdie seun van Dawid, die seun van Abraham, 1:1, word bevestig deur die gedeelte wat ook oor sy menslikheid gaan, v.1-17

Die sentrale woord of frase van hierdie hele gedeelte, is die woord ‘geslagsregister’ in vers 1:

Dit is die geslagsregister van Jesus Christus, die seun van Dawid, die seun van Dawid.

Die griekse woord is: geneseoo  

Dink maar aan gene, geneologie.

En hier kom die werkwoordvorm van hierdie woord, in elke vers voor tot in vers 16, altesaam 40 keer! 

Nou die OAV en die NAV parafraseer hierdie woord omdat dit so baie herhaal word, so die OAV is ook biejtie vry hier, as dit hierdie woord vertaal as op die volgende manier:

“Abraham was die vader van Isak”

Meer letterlik sou daar staan: “Abraham het vir Isak verwek”

En hierdie ‘verwek’ moet dan in elke vers en frase aangedui word, maar die OAV het bloot te veel herhaling weggelaat of vervang met die woorde ‘was die vader’

Die Engelse NKJV vertaal dit korrek letterlik met: “Abraham begot Isaac …” ens.

Hierdie frase ‘verwek’ of ‘vader was’ is almal, van verse 2-15 in die (indikatief, aoristos, aktief), d.w.s. die mense, vaders wat almal genoem word, het handelend opgetree, aktief om die vaders te word, kinders te verwek.

Nou, belangrik, in vers 16 is daar die skielike verandering en uitsondering.

Daar lees ons:

“…en Jakob die vader van Josef, die man van Maria uit wie gebore is Jesus wat Christus genoem word.” – Matt. 1:16

Hierdie woorde ‘uit wie gebore is’, in die Grieks is dieselfde griekse woord as al die ander in verse 1-15, d.w.s. verwek, of uit wie gebore is, MAAR met die wesentlike groot verskil

Dit is ‘n indikatief, aoristos PASSIEF! 

D.w.s. daar word iets gedoen aan Maria, nie die man wat handel in die seksuele daad nie, maar Maria, wat passief ontvang, mee gehandel word!

Daarom ook die duidelike verskil tussen Maria se geval, en by Ragab in v.5

Rut by v.5 lees ons by Uria se vrou in v.6,

By al die gevalle is die vaders die handelende persone, nie met Josef nie.

Daar is Maria die blote ontvanger!

En dit word verduidelik, juis deur v. 20 “want wat in haar verwek is (weereens ‘n passief), is van die Heilige Gees.

So sien ons pragtig, in die taal van die Bybel, hoe Jesus se goddelikheid bevestig word,

dat Hy uit ‘n maagd gebore is, soos ons bely in Sondag 14. volgens die Skrif van Jesaja 7 en Matt. 1

Maar, as ons nou verstaan wat dit beteken [v/a 35], is die volgende vraag [36]:

Watter nut kry ons nou uit hierdie “heilige ontvangenis en geboorte van Christus” ?

Die antwoord vind ons in die woorde van vers 21:

“… en sy sal ’n seun baar, en jy moet Hom Jesus noem, want dit is Hy wat sy volk van hulle sondes sal verlos. – Mat 1:21

Die betekenis van Jesus se naam, sien weer v/a 29, is dat Hy ons van die sondes SAL verlos.

Dit word in die toekoms gestel as ‘n vaste sekerheid, wanneer dit ookal toegepas word vir elke uitverkorene deur wedergeboorte, geloof en bekering.

Nie dalk nie, maar SAL.

En dit sien ons alreeds ook in die geslagslyn van ons Here Jesus Christus:

– die vermelding van sondaars oor die algemeen, se name,

– maar in die besonder, lees ons in vers 3, 5, en 6:

Onthou dit is die koninklike lyn, die adelafstand, en tog lees ons:

en Juda was die vader van Peres en Serag by Tamar (bloedskande!), en Peres was die vader van Hesron, en Hesron die vader van Ram, – Mat 1:3

5 en Salmon die vader van Boas by Ragab (die hoer), en Boas die vader van Obed by Rut (die Moabiet), en Obed die vader van Isai,

6 en Isai die vader van koning Dawid, en koning Dawid die vader van Salomo by die vrou van Uría (Dawid, die egbreker),

En so kan ons deur die hele geslagsregister gaan:

– Abraham met sy leuens, en mistappe met Hagar

– Jakob, die misleier en leuenaar

– Salomo die veelwywer by uitstek, ens!

Almal SONDAARS, maar wat moes vashou aan die belofte dat Een sou kom, in die woorde van antwoord 36, wat “ONS MIDDELAAR is en met sy onskuld en volkome heiligheid my sonde waarin ek ontvang en gebore is, voor God bedek.”

En AS Jesus nie uit die MAAGD Maria gebore was nie, was ons almal nou nog verlore, tot in ewigheid!

Ja, geliefde, ek en u word in SONDE ontvang en gebore,

Ons ontvang die erfsmet en dra erfskuld met ons, soos gesing in Ps. 51.

Hoor die woorde van ons belydenis in NGB art.15 …. (lees) “… verdoem.”

Ons het een nodig wat wel gebore is as volkome mens om ons straf te dra,

MAAR self nie in sonde ontvang en gebore nie!

NGB art.18 vat dit as volg saam:

“Hy is in die liggaam van die geseënde maagd Maria deur die krag van die Heilige Gees en sonder die toedoen van ‘n man verwek. Hy het nie alleen wat die liggaam betref, die menslike natuur aangeneem nie, maar ook ‘n egte menslike siel om so ‘n werklike mens te wees. Want Hy moes sowel die siel as die liggaam aanneem om altwee te red, aangesien albei verlore was.”

En daarom, o al die lof en dank aan God vir Hom wat gekom het,

IMMANUEL … God met ons! (1:23), DEUR die maagdelike ontvangenis en geboorte.

En omdat God met ons is … kan ons ook nou saam met Hom wees, vir altyd!

WANT SY VOLKOME HEILIGHEID BEDEK MY SONDE!

Ja, ‘n vorige keer het ons dit gehoor, daar uit Openbaring 14,

WIE staan saam met die Lam van God op die berg Sion?

Die 144 000, elke kind van God, wie se naam opgeteken is in die Boek van die lewe, gewas in sy bloed, BEDEK DEUR SY BLOED, rein in Christus se volmaakte werke!

Ons is NOU deel van die ‘geslagregister van genade’,

ja, nie spesifiek as Jesus se fisiese voorsate (of nasate) nie (Mat.1), nie ‘natuurlik’ nie,

maar as genade vrug van sy volkome werke:

Matt.1:21, … want dit is Hy wat sy volk van hulle sondes sal verlos …”

En daarom is ons nou die geestelike nageslag van God, die geestelike saad van die vrou

Soos ons bely daar in So.13,  ‘uit genade tot kinders van God aangeneem is’.

Geliefdes, die sonde het ons totale menswees geinfiltreer

Ons bloed, alle mense se bloed, ongeag van watter ras, geslag, taal, kleur of geur se bloed is vuil besmet met ‘n dodelike virus: sonde!

Daar is net een wat suiwer volkome bloed het, en gehad het

en daardie bloed het Hy vir sy volk, sy uitverkorenes gegee.

Roem daarom NIE in u fisiese besmette bloed nie, nie u eie of ‘n ander se bloed nie, maar alleen in die bloed van die Lam, gebore uit die maagd Maria!

Hou met u hele wese vas aan hierdie kosbare belydenis van ons ongetwyfelde Christelike geloof, dit is ‘n saak van lewe en dood, hemel en hel, en verwerp van harte enige valse profete wat hierdie wonderwerk leerstuk van die heilige ontvangenis en maagdelike geboorte aantas of wil verdraai. Onthou die waarskuwing en oproep van 2 Tim. 4:1-5!   

Hoor daarom weer die woorde van die evangelie volgens Johannes, in hfst.1:

12 Maar almal wat Hom aangeneem het, aan hulle het Hy mag gegee om kinders van God te word, aan hulle wat in sy Naam glo; 13 wat nie uit die bloed of uit die wil van die vlees of uit die wil van ’n man nie, maar uit God gebore is. 14 En die Woord het vlees geword en het onder ons gewoon – en ons het sy heerlikheid aanskou, ’n heerlikheid soos van die Eniggeborene wat van die Vader kom – vol van genade en waarheid.    

Mag ons elkeen afsonderlik, én saam as gemeente aanhou glo en bely volgens die Skrif, volgens Jesaja 7 en Matteus 1 (en die res van die Heilige Skrif),

Ek/Ons glo … in Jesus Christus, sy eniggebore Seun, ons Here; wat ontvang is van die Heilige Gees, gebore uit die maagd Maria …” 

Amen.

MATTEUS 1:18

Is die ‘maagd’ Maria swanger ‘bevind’ (OAV)… of het dit net ‘geblyk’ dat ‘die jongvrou’ Maria swanger was (BDV)?

Pieter Marx skryf (Dordt Nuus, Desember 2021), onder andere die volgende oor hierdie verskil in vertaling tussen die OAV en die BDV:

“Baie onlangs, op 31 Mei 2021, lei ‘n vroueprediker en skrywer van Hartebeespoort, Annelie Steenkamp-Nel, die oggend erediens op RSG se radio-uitsending.

Sy het in Potchefstroom in die Teologie studeer. Omdat hierdie gestewelde feminis nog nie toegelaat word om te preek by die “Doppers” nie, vind sy toe seker haar weg tot groener weivelde vir ‘n feminis en vroueprediker tot by UNISA en uiteindelik ook ‘n gemeente in Johannesburg wat sy bedien.

Sy preek die betrokke Sondag oor verhoudings en lees onder andere uit Matt.1 uit die 2020 BDV uit. Dan verklaar sy die teks in die preek soos volg:

Die Nuwe Testament begin met ‘n ongetroude, maar tog verloofde, swanger tiener, Maria, wie se verloofde ‘n egskeiding oorweeg. Toe die paartjie oplaas besluit om te trou, het hulle daarop aangedring dat hierdie swangerskap van die Heilige Gees afkom. En dan het hulle ook nog gesê dat God hierdie buite-egtelike seun Jesus aan Sy hart geneem het en hom goedgekeur het.” 

Bogenoemde kan op die webwerf van RSG se potgooie gevind word.

Hierdie lering word meermale deur predikante en teoloeë en selfs vanaf preekkansels verkondig. Hoekom? Want menige kerk vandag wil darem nie uit voeling met die wêreld wees nie wat met hulle wetenskap beweer dat ‘n maagdelike geboorte nie moontlik is nie.

‘n Bybel en woord wat mense moet behaag: Die 2020 BDV het daarom ook ‘n tree in hierdie rigting probeer gee.

In die 1953 Ou Afrikaanse Vertaling lees ons in Matt.1:18(b):

“Toe sy moeder Maria verloof was aan Josef, voordat hulle saamgekom het, is sy swanger bevind uit die Heilige Gees.”

Dis ‘n vervulling van Jes. 7:14: “Kyk, die maagd sal swanger word en ‘n seun baar en hom Immánuel noem.”

In die 2020 BDV lees hierdie tekste soos volg:

Mat.1:18: “… het dit geblyk dat sy swanger geraak het uit die Heilige Gees.”

Jes.7:14 lees so: “Kyk, die jong vrou is swanger, en gaan ‘n seun in die wêreld bring. Sy sal hom Immanuel noem.” (Hier is dit nie ‘n maagd nie maar jong vrou.)

Kan u die verskil raaksien?

‘n “Jong vrou” hoef nie noodwendig ‘n “maagd” te wees nie.

Die bg. vroueprediker se woorde kry ondersteuning uit 2020 BDV se Jes.7:14 hierbo aangehaal. Van die feit dat sy swanger bevind IS uit die Heilige Gees, is vir 2000 jaar lank aanvaar tot waar dit nou maar net geblyk het dat sy swanger was uit die Heilige Gees.

Dis so vertaal dat dit nie meer ‘n voldonge feit is nie, maar slegs ‘n bewering dat dit uit die Heilige Gees was sonder bewyse. Dis baie subtiel en onderduims verskuif na slegs ‘n bespiegeling wat die Godloënende wetenskap darem ‘n bietjie nader bring aan die kerk en die kerk weer aan die modernistiese wêreld. In die proses word die Godheid van Jesus Christus toenemend ontken en verloën en ons gereformeerde belydenis kom in ernstige gedrang …”

Tot hier Pieter Marx se belangrike vrae en opmerkings oor Matteus 1:18 se vertaling.

My eie opmerkings

1. volgens die HAT, word die woord ‘geblyk’ duidelik onderskei van ‘blykbaar’. Laasgenoemde ‘word gebruik as jy min of meer seker van jou saak is; vermoedelik; waarskynlik … skynbaar’, terwyl eersgenoemde wys op ‘bewys, teken’ … en (as werkwoord) dui op ‘duidelik wees/word’.

2. Nou in die gewone omgangstaal, dui die woord ‘blyk, geblyk’ nie vir my op ‘n vaste sekerheid nie, dit klink soos br.  Pieter dit noem, nie op ‘n ‘voldonge feit’ nie, maar ‘n ‘bespiegeling’, ‘n moontlikheid, soos ‘blykbaar’ se waarskynlikheid, ‘n ‘dalk. 

3. Daarom is die vraag, terwyl die BDV daarop wys dat hul ‘n ‘brontaalgeoriënteerde Afrikaanse vertaling’ wil wees in ‘goed verstaanbare Afrikaans’ (sien die ‘Voorwoord’ tot die BDV), slaag hul wel daarin om dit hier by Matteus 1:18 doen. Ook, veral waar dit oor so ‘n groot en belangrike leerstuk van die Bybel en ons verlossing gaan, nl. die heilige ontvangenis en die maagdelike geboorte van Christus (Sien HK Sondag 5,6, 14)? 

4. Die verdere vraag is, hoekom nie bloot die OAV se vertaling keuse volg nie (is swanger bevind..), wat deur ou vertalings deur die eeue gevolg is (Statenvertaling, KJV), asook selfs jou meer moderne vertalings (NASB, NKJV, NIV, ESV, ens. Nota: die engelse woord vir ‘blyk’ wat eerste opkom toe ek dit gesoek het, is ‘seems’ en nie een van die moderne vertalings wat ek geraadpleeg het, kies daardie woord nie, almal bly min of meer by ‘was found to be pregnant/with child’)?

5. As die BDV dan nog duideliker in meer ‘verstaanbare Afrikaans’ vir ons dag, hoekom dit dan nie vertaal as (sien HAT se beskrywing van ‘blyk’) en in lyn met die oorspronklike taal (Grieks), as ‘…het dit duidelik geword dat sy swanger bevind is …’?

Laasgenoemde sou dan mos nog meer ‘duidelik’ wees as sou dit die motief wees, maar die woord ‘blyk, geblyk’ is na my mening nie goeie Afrikaanse woordkeuses nie, veral nie vir vandag se tye van skrifkritiese liberale aanvalle op die Skrif en geloof nie.

6. Wat die oorspronklike taal betref, die woord daar is letterlik in die Grieks vir daardie Afrikaanse frase: heurethe = ‘n aoristos, passief, indikatief, wat letterlik vertaal word as …. ‘sy was gevind of bevind’. 

Ook regsinnige verklaarders meen heurethe kan as ‘blyk dit’ vertaal word (‘Heurethe kan men letterlijk vertalen: werd zij door Joseph bevonden, men kan ook vertalen: bleek zij‘, Grosheide, FW, Het Heilige Evangelie volgens Mattheus, Kok: Kampen, 1954, p. 22), maar is laasgenoemde wel die beste woordkeuse, veral as BDV verklaar in hul ‘Voorwoord’ dat hul meer ‘n ‘direkte’ vertaling wil wees, dus meer letterlik en ‘brontaalgeoriënteerd’?   

Verder is die passief van die werkwoord ook baie belangrik [dit vind met haar plaas, dit is bevind dat sy swanger is = sy (of Josef) is nie aktief die oorsaak nie, dit gebeur met haar, soos die res van die vers aandui, asook later v. 20, 23, die ‘ek Pneumatos Hagiou’, die ‘uit die Heilige Gees’ is die aktiewe Oorsprong van wat bevind is met Maria, die maagd] en word duidelik in die OAV (en ander vertalings) verreken, terwyl in die BDV dit minder duidelik is en die ‘blyk dat sy swanger geraak het’ onsekerheid skep en nie passief na vore bring nie, dit klink meer na ‘n ‘dalk’ soos Pieter Marx hierbo vermeld het. 

7. J. van Bruggen se verklaring van Matt. 1:18b vat die betekenis van die woord heurethe en vers goed saam, en sy verklaring wys indirek ook daarop dat daar nie enige ‘misverstande’ moet wees oor wat die vers se betekenis volgens vertalingskeuses nie, veral as mens die konteks van vers 18 in die NT in ag neem, en daarom is die keuse vir ‘is sy swanger bevind’ (OAV) baie beter as die ‘geblyk dat sy swanger geraak het’ (BDV), om enige misverstande uit die weg te ruim:

“Deze verwachting komt op een onverwacht moment: ‘voordat zij samenkwamen als man en vrouw’. Vele uitleggers menen dat Jozef daarom direct aan ontrouw van Maria moet hebben gedacht. In vers 18 staat echter dat Maria zwanger bleek te zijn uit de heilige Geest. Anderen constateerden (heurethè) wat er gaande was. En wel dat zij zwanger was uit de Geest: Gods eigen Geest had in Maria’s schoot deze zwangerschap doen aanvangen. Het is onjuist deze slotwoorden van vers 18 te beschouwen als informatie, die Matteüs achter de hand aan zijn lezers geeft en die geen rol speelde in Maria’s omgeving (Gnilka, Brown).

Het is niet zo dat de evangelist er tussen haakjes bijzet, dat deze zwangerschap uit de Geest was: wie Matteüs onbevangen leest vanaf 1,1 heeft geen enkele reden in 1,18 de woorden ‘uit de heilige Geest’ los te maken van de voorgaande zin. Wat de mensen rond Maria gingen waarnemen, was dat zij ‘zwanger was uit de heilige Geest’. Dat was hün bevind van zaken.

Matteüs vertelt niet hoe men dit heeft kunnen constateren. Van Lucas komen we iets meer te weten. Maria is drie maanden bij Zacharias en Elisabet geweest: de aanvang van haar zwangerschap. De oude priester en zijn vrouw zijn getuigen dat zij zuiver heeft geleefd. Zij kunnen nog wel meer vertellen: toen Maria aankwam sprong het kind in Elisabets schoot op en werden lofzangen gezongen. Dat de Geest van God wonderen werkt is toch al duidelijk uit de geboorte van Johannes en de profetie van Zachàrias: in het hele Judese bergland wordt hierover gesproken (Lc. 1 ,65). Juist in deze opzienbarende tijd komt binnen de familiekring van Maria aan de dag dat zij zwanger is uit de Geest. Het verhaal over de verschijning van Gabriël wordt bevestigd door de gang naar Elisabet en door wat daarop volgde. De gehele situatie vroeg niet om wantrouwen tegenover Maria, maar wel om bezinning op het huwelijk met Jozef.” (Matteus: het evangelie voor Israel, Kampen: Kok, 1994, p. 35)

8. Laat ons aanhou vashou aan die ware leer van die Skrif oor die heilige ontvangenis van Christus uit die Heilige Gees, wat gebore is uit die maagd Maria, soos ons dit duidelik bely in HK Sondag 14,

“Vraag 35: Wat beteken: wat ontvang is van die Heilige Gees, gebore is uit die maagd Maria? Antwoord: Dat die ewige Seun van God, wat ware en ewige God is en bly, die ware menslike  natuur uit die vlees en bloed van die maagd Maria deur die werking van die Heilige Gees aangeneem het. So is Hy tegelykertyd die ware nakomeling van Dawid, in alles aan sy broers gelyk, behalwe die sonde.”

9. Konklusie: bly by die OAV, sien hier vir meer artikels oor die BDV se probleme asook ander vertaling kwessies:

Die 2020 vertaling

Vertalingskwessies

Posted by: proregno | January 3, 2022

PRO REGNO BOEK VERKOPE: 3 JANUARIE 2022

PRO REGNO BOEKVERKOPE

3 JANUARIE 2022

Pro Regno Boeke nuus – 3 Januarie 2022

1. Sien hier onder nuwe voorraad boeke wat ingekom het.

2. Al die boeklyste is tweedehandse boeke wat nog in ‘n goeie leesbare toestand is, tensy vermeld word dat dit beskadig is of ‘n boek (nuut) is.

4. Hiermee wil ek ook enigeen wat enige teologiese/christelike boeke wil skenk of verkoop aan Pro Regno boeke, uitnooi om my te kontak, dankie.

5. Ek nooi u ook persoonlik uit om na my ‘boekwinkel’ te kom en na die boeke te kom kyk, u is baie welkom (maak asb. net ‘n afspraak, dankie).

ADMIN REëLINGS

1 Enige navrae moet per e-pos of whatsapp gedoen word, verkieslik nie telefonies nie, asb.

2 Boeke word nie uitgehou nie, behalwe wanneer inbetaling reeds gedoen is.

3 Daar moet gepoog word om boeke af te haal in Carletonville, Potchefstroom of Pretoria soos prakties gereël. Indien boeke gepos word is dit op u eie risiko. LET WEL: ek pos net deur Postnet of Courier Guy (minimum bedrag: R100 per pakkie), en verkieslik Courier Guy. Pryse hier onder sluit nie posgeld in nie, en moet dus nog by bereken word.

4) Elke opvolgende boeklys vervang die vorige boeklyste en pryse.  Ek dateer ook die laaste boeklys op soos boeke verkoop word of daar boeke bykom, so maak seker of die boeke nog beskikbaar is voordat u bestel, dankie.  Fotos en boeke beskikbaar stem nie altyd ooreen nie.

5) Hier is die rekening vir inbetaling, asook kontak besonderhede:

S. Le Cornu

Absa tjek nr. 01095190673

Takkode: 632005

Verwysing: u voorletters en van

Kontakbesonderhede

Slabbert Le Cornu

Selnr. 082 770 2669

E-pos: proregno@gmail.com

Prosedure om te volg vir boekaankope:

1 Stuur u lys van boeke wat u wil aankoop na bogenoemde kontakbesonderhede (e-pos of whatsapp).

2 Ek sal laat weet wat beskikbaar is en die spesifieke bedrag wat inbetaal moet word, laat weet ook of u boeke gaan kry in Carletonville, Potch of Pretoria, en of dit bv. per Postnet of Courier Guy gepos moet word.

3 Sodra ek u inbetaling ontvang het, is die boeke u s’n.

INHOUD/CONTENT

Afdeling A: Nuwe voorraadboeke (Afrikaans, Engels)

Afdeling B: Ou voorraadboeke (Afrikaans, Engels, Nederlands)

AFDELING A: NUWE VOORRAAD BOEKE

AFRIKAANS:

 

BARNARD, A.C. Die Erediens, R100-00

COETZEE, J.C. Kanon van die Ou en Nuwe Testament, R50-00

J. CALVYN, Institusies van die Christelike Godsdiens, 4 dele, blou hardeband stel, nog in goeie toestand, R800-00

J.C. (Kay) De Villiers, Dwarstrekkers, Dwepers en Dokters: merkwaardige vertellings uit die Anglo-Boereoorlog, R120-00

HANDBOEK BY DIE BYBEL, 3rde uitgawe, R100-00

MACARTHUR, John F. Leef met Integriteit, R70-00

J Hermine van Wyk (vertaler), ‘n Afrikaanse Samevattende Vertaling van THE INSTITUTES OF BIBLICAL LAW, 275 A4 bladsye fotostate en ring bind (kontak my direk vir bestellings en prys)

ENGELS: 

ADAMS, Jay. The Christian Counselor’s Manual, R300-00

_____________ The Christian Counselor’s Casebook, R200-00

[Spesiale aanbieding: die 2 boeke saam = R450-00]

ALEXANDER, JA. The Prophecies of Isaiah, 2 volumes in 1, unabridged (een van my top 3 kommentare op Jesaja, 492bl. + 482 bl. ), R450-00

ALLIS, OT, The Old Testament: its claims and critics, R350-00

BANNERMAN, James. The Church of Christ, 2 volumes (hardcovers), R300-00

CALVINS’s Calvinism: 1. Eternal Predestination of God & 2. The Secret Providence of God, R250-00

CARNOCK, Stephen. The Existence and Attributes of God (one volume, hard cover), R500-00 (nuwe uitgawes: R1000 of meer)

FESKO, J.V., Justification: Understanding the classic reformed doctrine, R220-00 (nuwe boek)

HOEKSEMA, Herman. Reformed Dogmatics (in one volume), R500-00 (nuwe volumes, x2 boeke = R1100)

MURRAY, John. Principles of Conduct: Aspects of Biblical Ethics, R150-00

OWEN, John. Justification by Faith, R200-00

RUSHDOONY, RJ. Institute of Biblical Law, R450-00

TURRETIN, Francis. Justification, R80-00

VOS, Geerhardus. Biblical Theology: Old and New Testaments, R150-00

YOUNG, EJ. Introduction to the Old Testament, R120-00

The Five Points of Calvinism, by Calvin, Edwards, Bonar, Gill, Fuller and Goodwin (foreword by Jay Green), R150-00

AFDELING B: OU VOORRAAD BOEKE

AFRIKAANS

BARNARD, A. 100 vrae oor die eindtyd, R100

BEERS, V. Gilbert, Reis deur die Bybel: ontdek die Bybel deur die belangrike verhale, R150-00

BARNARD. DJ. Bely en Beleef, 52 HK preke, R30-00

BAVINCK, H. Welsprekendheid, R20-00

DS. MJ BOOYENS BOEKE:

Ek glo in God: wat Christene bely volgens die Twaalf Artikels (Apostoliese Geloofsbelydenis), R20-00

‘n Vaste Vertroue op die Dinge wat ons Hoop: verklarende aantekeninge op die Hebreërbrief, R30-00

Elke dag in U Lig: dagboek vir die jaar, R50-00

Aan die voete van Jesus, R50-00

Laat My lammers wei: Bybelse geskiedenis vir katkisasie, skool en huis, R80-00

[Spesiale aanbieding vir hierdie 5 boeke: R200-00]

BUYTENDAG, FW. Aspekte van die vorm/inhoud problematiek met betrekking tot die organiese Skrifinspirasie in die nuwere gereformeerde teologie in Nederland (baie belangrike studie oor Skrifgesag en inspirasieleer), R50-00

BYBELSE AGTERGROND VIR BYBELSTUDIE BRONNE:

Gispen&Grosheide, Bybelse Ensiklopedie, x2 dele, R200-00

BEERS, V. Gilbert, Reis deur die Bybel: ontdek die Bybel deur die belangrike verhale, R150-00

Mijnhardt Bybel konkordansie, 1933/53 vertaling, R100-00

Godsdienste van die Wêreld, R100-00

HANDBOEK by die Bybel, R150-00

HANDBOEK BYBELSE GESKIEDENIS: OT (JH Kroeze) & NT (EP Groenewald), x2 vol, R120-00

[Spesiale aanbieding, 9 boeke saam: R700-00]

Broer Andrew: God se Smokkelaar, R30-00

Bunyan, John. Die Pelgrim se Reis, R50-00

VERSKEIDENHEID VAN ANDER OAV BYBELS BESKIKBAAR, SAKFORMAAT ASOOK STANDAARDGROTE, pryse en nog fotos beskikbaar op navraag:

BOEKE VAN EN OOR CALVYN:

– Calvyn Kategismus (HW Simpson), R20-00

– Calvyn Aktueel? bundel opstelle oor Calvyn, R30-00

– Calvyn en die Calvinisme (EA Venter), R20-00

– Johannes Calvyn: ‘n jeugroman (J. vd Walt), R70-00

d’ASSONVILLE EN FLOOR BOEKE:

Floor, L. Die Evangelie van die Koninkryk, R20-00

_________ Die Heilige Doop in die NT, R30-00

_________ Hy wat met die Heilige Gees Doop, R40-00

_________ Persone rondom Paulus, R20-00

d’Assonville, V.E. Die Koms van Christus en die Antichris, R50-00

_________________, Gids vir Kerkgeskiedenis, R70-00

_________________, Kerkgeskiedenis, R20-00

__________________, Bakens vir die Kerkgeskiedenis, R40-00

__________________, Oorsig oor die Nuwe Testament, R20-00

__________________, Totius – profeet van die Mooirivier, 30-00

__________________, Die dwaasheid om te preek, R20-00

d’ASSONVILLE, VE. Die Psalms sing van Christus: 150 Psalm oordenkings, R70-00

d’Assonville, V.E. Bakens vir die Kerkgeskiedenis, R40-00

Du Toit, S. Openbaringsgeskiedenis van die OT, R30-00

DE BRUYN, PJ. Kuisheid voor die Huwelik, R20-00

DE BRUYN, PJ. Die Tien Gebooie, R70-00

De Bruyn, P.J. Salf vir die wonde, R30-00

DE KLERK, PJS. Die Navolging van Christus, R30-00

De Klerk, P.J.S. Woorde en dade van die Profete, R30-00

DE KLERK, BJ. Vorme en Karakter van die Biblisisme, R30

DE KLERK, PJS. Handboek Gewyde Geskiedenis, R30

DE KLERK,, WJ. Rousmart, R30

DE VILLIERS, A. Geen veroordeling nie: oordenkinge oor Romeine hoofstuk 8, R30-00

Du Plessis, L.M. Calvyn oor die Staat, R30-00

DRANE, John. Paulus, ‘n Geïllustreerde verhandeling, R30-00

DU TOIT, AB (red.) Handleiding by NT, deel 1,2,5: die groen reeks, R70-00 elk

DUVENHAGE, A. Die Institusie van Calvyn – verkorte weergawe, R70-00

DUVENHAGE, SCW. Die Dekor van die NT, R50-00

DE WITT, AG. Loof die Here: Perspektiewe op die Psalms, x3 dele, R150-00

DU PLESSIS, JA. Die gereformeerde kerk en kerkregering, R20

DU PLESSIS, LJ. Inleiding tot die algemene regsleer en jurisprudensie, R30-00

DU PLESSIS, SJ. Jesus en die Kanon van die Ou Testament, R40-00

DU TOIT, S. Openbaringsgeskiedenis van die OT, R30

ERASMUS, J. Skrifgesag: Manuskripte en Bybelvertaling, 2 dele, R100-00

FENCHAM, FC. Die geskiedenis van Israel, R40-00

Floor, L. Kom na My – skrifstudies oor Matteus 1-13, R20-00

GROENEWALD, EP. In gelykenisse het Hy geleer, R30-00

___________________ Die Vaste Steunpunt, bespreking van aktuele sake, R30-00

HANDBOEK BYBELSE GESKIEDENIS: OT (JH Kroeze) & NT (EP Groenewald), x2 vol, R120-00

HELBERG, JL. Openbaringsgeskiedenis van die OT, R30-00

HELBERG, JL. Die Here regeer: Openbaringslyn in die OT, R50

HENDRIKSEN, William. Die Hiernamaals, R70-00 (standaardwerke aangaande vrae oor die toekoms, hemel en hel, lewe na die dood, ens.)

HANDBOEK BY DIE BYBEL, derde uitgawe, R150-00

JOHAN HEYNS BOEKE:

Teologiese Etiek volledige x3 stel boeke, deel 1 en deel 2/1 en 2/2, R150-00

Dogmatiek, R100-00

Die nuwe mens onderweg- oor die tien gebooie, R50-00

Die Kerk, R50-00

Lewende Christendom: Teologie van Gehoorsaamheid, R50-00

Teologie in Krisis, R50-00

Op weg in die Teologie (saam met WD Jonker), R50-00

Brug tussen God en Mens, R50-00

Etiek van die Liefde, R50-00

[Spesiale aanbieding: R500-00 vir 10 boeke]

Jonker, Willie D. Die Hand wat my vashou, R20-00

JONKER, Willie D. Die Gees van Christus, R50

__________________ Bevrydende Waarheid: die karakter van die gereformeerde belydenis, R50

__________________ Vreemde Bevryding, R20

KORAALBOEK vir Psalms en Gesange (1972), R100

KORAALBOEK vir Psalms en Gesange (1990, rooi hardeband), R150

Kempff, D. Gee dit deur – pastorale briewe, R20-00

Konig, Adrio. Jesus Christus, die Eschatos (eskatologie, die leer van die einde) , R70-00

KROEZE, JH. Koning Hiskia, R30

KATEGISMUSPREKE, 52 PREKE deur GKSA predikante, R40-00

KEET, BB. Ons redelike godsdiens, R40-00

KEMPFF, Die skeppingsleer van Karl Barth, R40-00

KERKSAAK TUSSEN PROF J DU PLESSIS EN DIE NGKSA, woordelikse verslag van die verrigtinge en uitspraak van die Hooggeregshof, R70-00 (Totius was ook getuie by hierdie saak oor Skrifgesag en inspirasie)

KESTELL, JD. Uitgevryfde Koringkorrels: oordenkings vir die jaar, R30-00

KONIG, A. Heil en Heilsweg, R30-00

KOSBARE GOUD, deur GKSA teoloë en predikante, Gereformeerde geloofsleer, R70-00

KRUGER, LS. Waarom is u lid van die Gereformeerde Kerk, R30-00

LE ROUX, J. Ons glo: Bybelstudie – NGB, R30-00

Lloyd-Jones, Martyn. Van vrees tot vertroue: boodskappe vir ons tyd, R30-00

Lohse, E. Die Openbaring van Johannes, R40-00

Marais, S.J.L. Die genadeverbond, R30-00

Muller, J.J. Christelike Sektewese, R30-00

DR. WILLIE MARAIS BOEKE: 

Aktuele Sake, R50-00

Leierskap, R30-00

Onder ewige vleuels: dagboek oor Tien Gebooie, R70-00

Quo Vadis? R70-00

Wonder en Wetenskap, R30-00

Wonder van Wedergeboorte, R50-00

‘n Man van God gestuur: dr. Willie Marais, sy outobiografie, R70-00

PONT, AD. Kerkgeskiedenis, R50

MACARTHUR, John, Die Jesus wat jy nie kan ignoreer nie: ontdek Jesus soos nog nooit vantevore nie, R50-00

ROSSOUW, HW. Klaarheid en Interpretasie: enkele probleem historiese gesigspunte in verband met die duidelikheid van die Heilige Skrif, R50-00

Klaas Schilder: erfenis en betekenis, R30-0

STOKER, HG. Oorsprong en Rigting (bundel lesings en artikels), 2 dele, R200-00

STOKER, HG. Beginsels en Metodes van die Wetenskap, R50-00

TOTIUS SE VERSAMELDE WERKE, 1977-UITGAWE, die blou hardeband stel, 11 dele, R700-00

TRAVIS, S. & HUGHES G, Die Wêreld van die Bybel, R70-00

VAN DER LINDE, GPL. Maak julle roeping en verkiesing vas: Preke, R30-00

VAN ROOYEN, EE. Die tien gebooie: populêre en prakties stigtelike verklaring aan die hand van die Heidelbergse Kategismus, R40-00

VAN DER VYVER, GCP. Dirk Postma 1818-1890, R50-00

VAN DER WALT, Johannes Calvyn – ‘n Jeugroman, R50-00

VAN DER WALT, SJ. Die Vaste Fondament: HK oordenkings, R40-00

____________________. Geloofsleer (hierdie boek bevat prof. vd Walt se ‘dogmatiek’, die eerste 210 bladyse), R50-00, geskryf vir hoërskool leerlinge.

VAN WYK DE VRIES, KS. Die leer van die Kerk: handboek vir gebruik by die kategetiese onderrig, R20-00

Van Staden, A.J. Die Jehova getuies weerlê, R30-00

Van Wyk, J.H. Etiek in Eenvoud: gesprekke oor morele vraagstukke, R40-00

Van Zijl, T.L. Die Openbaring van Jesus Christus aan Johannes, R50-00

Verhoef, P.A. Israel in die Krisis (toekomsverwagting oor Israel), R40-00

______________ Ons Christelike Geloofsbelydenis (Twaalf artikels), R20-00

VENSTER OP DIE GESIN: openhartige gesprekke met ouers, kinders en familie, R30-00

WOLGEMUTH, R. Pappa & die Werk: liefde vir jou gesin en jou werk, R50-00

VERHOEF, PA. Sê my dominee: vrae en antwoorde oor die geloofslewe, R30-00

ENGELSE BOEKE (ouer voorraad)

BRUNER, FD. A Theology of the Holy Spirit: the Pentecostal experience and the NT witness, R100-00

CANER, EM. Unveiling Islam: an insider’s look at Muslim life and beliefs, R120

COOPER, John W. Panentheism: the other God of the Philosophers, R150-00

Du Plessis, J. The Evangelization of Pagan Africa: a history of Christian missions to pagan tribes of Central Africa, R70-00

FEE, Gordon. How the read the Bible for all its worth, R50-00

Ham, Ken. Creation Evangelism for the new millennium, R50-00

HODGE, Charles. Epistle to the Romans, R100

LEE, F. Nigel. Calvin and the Sciences (booklet), R30

LION Handbook of the Bible, R50-00

LINDSELL, Harold, The Bible in the Balance, R80

MCDOWELL, Josh. The best of Josh MacDowell: A Ready Defense, R100

RICHARDS, L. Every Name of God in the Bible, R100

ROBINSON, JAT. Redating the New Testament, R50-00

STROBEL, L. The Case for the Resurrection, R30

Strobel, Lee. The Case for Christ: Solving the biggest mystery of all time, R70-00

WILSON, Doug (ed.) Bound Only Once: the failure of Open Theism, R100-00

WRAY, DE. Biblical Church Discipline (booklet), R20

ESKATOLOGIE/EINDTYD BOEKE:

DURAND, Jan. Die Einde: Die A-Z van die Bybelse boodskap oor die eindtyd, R150-00

BARNARD, A. 100 vrae oor die eindtyd, R100

d’Assonville, V.E. Die Koms van Christus en die Antichris, R50-00

Konig, Adrio. Jesus Christus, die Eschatos (eskatologie, die leer van die einde) , R70-00

Lohse, E. Die Openbaring van Johannes, R40-00

Verhoef, P.A. Israel in die Krisis (toekomsverwagting oor Israel), R40-00

TALE EN KOMMENTARE

KORTE VERKLARING stel, het 55 dele, kort 7 dele, R550-00

SIKKEL, JC. Boek van Geboorten: verklaring van de Boek Genesis, R50-00

BOHL, FM & GEMSER, B. De Psalmen – Tekst en Uitleg (Nederlands), R50-00

GREIJDANUS, S. Commentaar of het NT: Lucas, deel 1 en 2 (1228bl, een van die beste kommentare op Lukas), R100-00

GROSHEIDE, FW. Commentaar op het NT: Handelingen deel 1 en 2, R100-00

NG TEOLOE-DOGMATIEK REEKSE

a) Wegwysers in die Dogmatiek, 5 dele (R50-00 per boek):

deel 1: Die Lewende God (JJF Durand)

deel 2: Christus, die Middelaar (WD Jonker)

deel 3: Die Sonde (JJF Durand)

deel 4: Die Gees van Christus (WD Jonker)

deel 5: Skepping, mens, voorsienigheid (JJF Durand)

[Spesiale aanbieding vir 5 dele: R200-00]

Gelowig Nagedink-reeks (R50-00 per boek):

deel 1: Hier is Ek! -oor God (A. Konig)

deel 2: Jesus die Laaste – oor die einde (A. Konig)

deel 3: Hy kan weer en meer – oor die skepping (A. Konig)

[Spesiale aanbieding: R100 vir 3 dele saam]

GESKIEDENIS BOEKE

Scholtz, G.D. Die ontwikkeling van die politieke denke van die Afrikaner,

deel 1 (1652-1806), R70-00

deel 2 (1806-1854), R70-00

Strydom, F.W. Die Swart Verskrikking: die verhaal van Tsjaka en sy Volk van die Hemele, R150-00

M.E.R. Die Gewers, R50-00

Meintjes, Johannes. President Steyn, R150-00

Venter, F.A. Die swart pelgrim, R120-00

Kestell, JD & Van Velden,  D.E. Die Vredesonderhandelinge tussen die Boererepublieke en die Britse regering, R120-00

Van den Bergh, G.N. Die Middeleeue, R100-00

Craven, Danie. Die grondbeginsels van rugby, R170-00

[Spesiale aanbieding: 9 geskiedenis boeke = R900-00]

Original languages Study Tools:

Baumgartner Hebrew Lexicon & Supplementen, R100-00

Davidson’s Analytical Hebrew & Chaldee Lexicon, R100-00

Hebrew-Greek Key Word Study Bible (NIV), R80-00

KOHLENBERGER, JR. The Interlinear NIV Hebrew-English Old Testament, R250-00

Translation Handbooks on: Ruth, Luke, Mark, Romans, Acts, Galatians, Thessalonians, Letters of John, R30-00 each

Wenham’s Elements of NT Greek, R30-00

Thayer’s Lexicon of the NT, R100-00

Bauer-Arndt- Gingrich Greek-English Lexicon of NT and early Christian literature, 2 volumes, R200-00

Moulton and Geden’s Concordance to the Greek Testament, R250-00

New Testament in 26 Translations, R80-00

[Spesiale aanbieding: R1000-00 vir 18 tale boeke]

NEDERLANDSE BOEKE (20 % afslag as meer as R300 se boeke aankoop)

ALGRA, H. Het wonder van die 19de eeu, R40-00

BAVINCK, Herman. Gereformeerde Dogmatiek, 4 dele, R200-00

_____________________ Magnalia Dei: Onderwijzing in de Christelijke Religie naar Gereformeerde Belijdenis, R50-00

___________________ Handleiding bij het Onderwijs in de Christelijke Godsdienst, R50-00

(albei hierdie laaste 2 werke van Bavinck is korter opsommings of samevatting van sy 4 delige werk: Gereformeerde Dogmatiek)

DE GRAAF, SG. Verbondsgeschiedenis, 2 dele, R80-00

DIJK, K. Korte Dogmatiek, R20-00

DIJK, K. De dienst der prediking, R40-00

EXALTO, K. Enigste Troos, inleiding tot de heidelbergse catechismus, R30-00

__________(red.) Reformatorische Stemmen: verleden en heden, R40-00

FEENSTRA, JG. Onze Geloofsbelijdenis (NGB), R50-00

FRANCKE, Joh. Veel vragen … een antwoord: keur van onderwerpen (oor, van en vanuit die Skrif beantwoord), R70-00

GEESINK, WA. Gereformeerde Ethiek, x2 dele, R80-00

GROSHEIDE, FW. (red.) Korte Christelijke Encyclopedia, R70-00

HAMERSMA, T. De Catechismus in 52 predikasies, R30-00

JANSE, A. Karel Barth, R30-00

JANSEN, Joh. Korte Verklaring van de Kerkordening, R40-00

KOOLE, JL. Liturgie en Ambt in the apostolische kerk, R40-00

KUYPER, A. E Voto Dordaceno: toelichting op den Heidelbergschen Catechismus, 4 dele, R150-00

_____________Uit het Woord: Stichtlelijke Bijbelstudies, x6 dele, R100-00

____________ Het werk van den Heiligen Geest, R80-00

____________ De Voleinding, 4 dele, R100-00 (paar bladsye geskeur)

LINDEBOOM, Hervormd en Gereformeerd, R50-00

RIDDERBOS, Herman. Komst van het Koninkrijk, R50-00

______________________ Het Woord, het Rijk en onze verlegenheid, R50-00

SCHILDER, K. De Openbaring van Johannes en het Sociale Leven, R50-00

______________ Christus en Cultuur, R40-00

SCHUTTE, GJ. Groen van Prinsterer, R30-00

SPOELSTRA, C& DREYER, A. Bouwstoffen voor die Geschiedenis NG Kerken in ZA, x3 dele, R150-00

TRIMP, C. (red.). De biddende kerk: een bundel studies over het gebed, R30-00

VAN’T SPIJKER, W. e.a. (red.). Bij Brood en Beker: Leer en gebruik van de heilig avondmaal in het Nieuwe Testament en de geschiedenis van de westerse kerk, R200-00

 

LEERPREDIKING: NGB artikel 24&25

Ons heiligmaking, goeie werke & en die seremoniële wet in Christus vervul

Lees: Matteus 5:13-20 & Filippense. 3:8-21

Teksverse: “ie dat ek dit al verkry het of al volmaak is nie, maar ek jaag daarna of ek dit ook kan gryp, omdat ek ook deur Christus Jesus gegryp is. Broeders, ek reken nie dat ek dit self gegryp het nie. Maar een ding: ek vergeet die dinge wat agter is en strek my uit na wat voor is, en jaag na die doel om die prys te verkry van die hoë roeping van God in Christus Jesus.” (Filp. 3:12–14)

Tema: Ons heiligmaking en goeie werke in Christus, volgens God se wet

(Preekopname: GK Carletonville, 2021-09-05, nota: let wel, die inhoud van die preek en teksnotas hier onder stem nie altyd ooreen nie, die notas is nie volledig nie, die audio preek is die volledige preek).

Aflaai (regs kliek): NGB art. 24&25 preek (Filp. 3:12-14)

Geliefdes in ons Here Jesus Christus,

Ons word uit genade alleen, deur die geloof in Christus alleen, gered, en nie deur die werke, ons werke nie, al is dit hoe goeie werke.

DIT is wat ons nou die vorige keer by NGB art. 22&23 geleer het, volgens die Skrif.

Beteken hierdie redding dan dat ons werke onbelangrik is,

of nie saak maak nie?

Dat redding uit genade alleen ons roekeloos maak, onverskillig?

Nee geliefdes, ons bely daar in NGB artikel 24, in navolging van die Skrif as volg:

“Daarom is daar geen sprake van dat hierdie regverdigmakende geloof die mens vir ‘n vroom en heilige lewe onverskillig sou maak nie; inteendeel, hy sou daarsonder nooit iets uit liefde tot God doen nie5, maar slegs uit liefde tot homself en uit vrees vir die verdoemenis.”

Hoekom nie?

Die belydenis antwoord:

Dit is daarom onmoontlik dat hierdie geloof niks in die mens tot stand sou bring nie; ons praat mos nie van ‘n dooie geloof nie maar van wat die Skrif noem ‘n geloof wat tot dade oorgaan, wat die mens beweeg om hom voortdurend te oefen in die werke wat deur God in sy Woord beveel het.”

Ons wil daarom vanoggend uit die Skrif opnuut leer,

Ons word gered nie deur ons werke nie, maar tot goeie werke in Jesus Christus, in dankbaarheid vir ons groot verlossing.

Toe Paulus nog onbekeerd was, toe hy bloot uiterlik die regte dinge gedoen het, sien verse 1-7, toe hy nog op die vlees vertrou het, was sy siening van werke verkeerd.

Hy het gedink dit sal hom red… en onderliggend was ook ’n verkeerde Godsbeskouing, en verkeerde mensbeskouing,

want hy het nie besef dat hy as sondaarmens nie volkome

God se wet kon nakom nie, verkeerdelike gedink hy kom God se geregtigheid volkome na…

MAAR, toe hy gered is, waarlik bekeer het,

toe verander sy Godsbeskouing, sy mensbeskouing en hy bely daardie reddingswoorde in v. 9,

en in Hom gevind te word, nie met my geregtigheid wat uit die wet is nie, maar met dié wat deur die geloof in Christus is, die geregtigheid wat uit God is deur die geloof;” (Filp 3:9)

“in Hom” wat hy nodig gehad het vir volkome redding, ware Godsbeskouing

“nie my geregtigheid nie” ek is ‘n sondaarmens, verlore, ware mensbeskouing

“die wat deur geloof in Christus is, die geregtigheid wat uit/van God” is, ware reddingsbeskouing.

EN, die redding wat Jesus bring, verander alles, en dit sien ons dan ook in ons werke, vrugte van bekering, van ‘n lewe wat verander het!

Kyk hoe wys Paulus dan op die vrug van God se reddende geregtigheid, v. 12-14,

Nie dat ek dit al verkry het of al volmaak is nie, maar ek jaag daarna of ek dit ook kan gryp, omdat ek ook deur Christus Jesus gegryp is. Broeders, ek reken nie dat ek dit self gegryp het nie. Maar een ding: ek vergeet die dinge wat agter is en strek my uit na wat voor is, en jaag na die doel om die prys te verkry van die hoë roeping van God in Christus Jesus.” (Filp. 3:12–14)

Elke uitverkore kind van God is weens Christus se geregtigheid volkome gered, sal nie verlore gaan nie, maar ons heiligmaking wat ook in Christus is, het nog nie in hierdie lewe volmaaktheid bereik nie, en moet nou uitwerk, deurwerk, ons lewe lank tot die laaste dag op aarde.

En nou, omdat God ons gegryp het deur die wedergeboorte, lewendig gemaak het, dan gryp ons in antwoord op sy genade.

Noudat ons lewendig gemaak is, is die gevolg: “jaag … gryp … strek uit .. jaag na …”

Nou kan ons nie anders as vrug dra, doen, lewe!

Kyk hoe stel Paulus dit daar in hfst. 2:12, 13

Daarom, my geliefdes, soos julle altyd gehoorsaam gewees het, nie in my teenwoordigheid alleen nie, maar baie meer nou in my afwesigheid, werk julle eie heil uit met vrees en bewing; want dit is God wat in julle werk om te wil sowel as om te werk na sy welbehae.” (Php 2:12–13)

Paulus in die Efesiers brief,

soos Hy ons in Hom uitverkies het voor die grondlegging van die wêreld om heilig en sonder gebrek voor Hom in liefde te wees,” (Ef1:4)

Want uit genade is julle gered, deur die geloof, en dit nie uit julleself nie: dit is die gawe van God; nie uit die werke nie, sodat niemand mag roem nie. Want ons is sy maaksel, geskape in Christus Jesus tot goeie werke wat God voorberei het, sodat ons daarin kan wandel.” (Eph 2:8–10)

Dit kan nie anders nie geliefdes, soos ons bely in eerste sin NGB art. 24,

“Ons glo dat hierdie ware geloof in die mens voortgebring word deur die hoor van die Woord van God en deur die werking van die Heilige Gees, dat die geloof hom wedergebore laat word en tot ‘n nuwe mens maak, hom ‘n nuwe lewe laat lei en hom van die verslawing van die sonde bevry.”

Die gelowige, die wedergeborene word daarom gekenmerk, in sy geloofstryd in Christus teen die eie sonde, wereld en Satan (sien HK Sondag 52), dan hy en sy gryp, jaag, strek in heiligmaking.

Maar hoe weet ons wat is goeie werke?

Maar nou, dit bring ons by die vraag, maar wat is goeie werke, en hoe weet ons of ons in goeie werke wandel of nie ?

In NGB artikel 24 bely ons oor die algemeen:

nie van ‘n dooie geloof nie maar van wat die Skrif noem ‘n geloof wat tot dade oorgaan, wat die mens beweeg om hom voortdurend te oefen in die werke wat deur God in sy Woord beveel het.

HK v/a 91 gee ons ‘n pragtige definisie van goeie werke, volgens die Skrif:

Vraag 91: Wat is goeie werke?

 Antwoord: Slegs die wat uit ‘n ware geloof (a), volgens die Wet van God (b), tot sy eer gedoen word (c), en nie die wat op ons goeddunke of op oorgelewerde gebruike van mense gegrond is nie (d).

Dus drie dinge:

  1. redding: gelowige wees
  2. motief: God se eer wees
  3. standaard: God se wet is die norm/bron/standaard, nie eie goeddunke nie

Dus ons moet deur die Gees, volgens God se wet lewe in dankbaarheid vir ons verlossing, alles tot eer van God.

Maar watter wette, al die wette in die Skrif?

Nee, NGB art. 25 help ons hierin.

Ons hoef nie meer die seremoniele wette na te kom, te ‘doen’ nie. Ons glo wel en leer nog die waarheid en inhoud daarvan, maar nie meer te doen nie:

“Ons glo dat die seremonies en heenwysings na die wet met die koms van Christus opgehou het en dat alle voorafskaduwing tot ‘n einde gekom het. Die gebruik daarvan moet derhalwe onder die Christene afgeskaf word. Die waarheid en inhoud daarvan bly nogtans vir ons in Christus Jesus bestaan: in Hom het hierdie seremonies en heenwysings juis hulle vervulling.”

Byvoorbeeld: spesifieke brandoffers moes fisies gebring word in OT bedeling, dit het heengewys na Christus, wat die volkome offer sou bring (sien die hele Hebreërsboek) en daardoen ons dit nie meer soos in die OT nie, maar ons offer wel ons hele lewe in dankbaarheid in alles wat ons doen, sien Rom.12;1,2

Ons is nie meer Israel in die OT tye nie

Jesus het gekom, maar Hy handhaaf sy Vader se wet in sy vervulling (Matt. 5:17-20).

Maar dit beteken nie ons gooi alles weg of ook die wysheid van die beginsels van die burgerlike/siviele wette nie.

Ons moet die wysheid van God se wet gebruik vir ons hele lewe.

Dit is wat ons bely daar aan die einde van NGB art. 25:

“Ons gaan ook nog voort om die getuienisse van die wet en die profete te gebruik om ons in die evangelie te bevestig en ook om ons lewe in alle eerbaarheid tot eer van God en volgens sy wil in te rig.”

Sien HK Sondag 33-45, waar die morele wet, die Tien Gebooie gehandhaaf word in die lig van Jesus se vervulling!

(Sien hier vir meer detail oor die rol van die wet van God in die gelowige se lewe vandag)

Wat moet die gelowige dus doen:

Hou aan Christus se verdienste vas as die enigste grond van ons redding, en leef in biddende wysheid volgens sy Woord.

Ons moet bid vir ons lewens en tye:

Open ons oë om die wonders uit u wet en hele Woord vir ons lewens te sien, in alles (Ps. 1:2; 119:11; 1 Kor. 10:31; Hand. 17:11)

SLOT

’n Paar samevattende toepassings:

1 Ons verwerp beide nomisme en antinomisme!

Dit is die siening ons word gered ‘deur’ die wetsonderhouding (nomisme), én die siening dat Jesus maak ons los van die norm van die wet as standaard van ons lewens (antinomisme). Christus se vervulling van die wet vernietig nie die normatiwiteit van die wet nie, maar handhaaf dit.

2 Ondersoek vraag:

En dan die belangrikste, Jesus se woorde in Matt.7:

21 Nie elkeen wat vir My sê: Here, Here! sal ingaan in die koninkryk van die hemele nie, maar hy wat die wil doen van my Vader wat in die hemele is

24 Elkeen dan wat na hierdie woorde van My luister en dit doen, hom sal Ek vergelyk met ‘n verstandige man wat sy huis op die rots gebou het.

3 TROOS vir my heiligmaking stryd … Hebr. 12 nog nie eens ten bloede gestry teen die sonde nie, ja, dit is nie maklik nie, altyd ‘n misterie van ‘n spanning, reeds maar nog nie … goed as jy ‘n goeie stryd het, soos:

Paulus ook hier in Filp 3, en Rom. 7

Ja, ons moet nie God se geregtigheid volgens sy wet verander nie, Christus het dit gehandhaaf in sy vervulling, Hy sal die werk volbring in elkeen van sy kinders tot die laaste dag, sien Filp. 1:6.

En daarom die hoopvolle trooswoorde waarmee Paulus hier antwoord aan einde van Filp. 3,

verse 1-7  ken sy sonde en ellende

verse 8-9 verlossing alleen in Christus

verse 10-19 stryd in heiligmaking, in dankbaarheidslewe

EN DIE GROOT TROOS DAN … VERLANG U DAARNA SOOS EK DAARNA VERLANG?

Want ons burgerskap is in die hemele, van waar ons ook as Verlosser verwag die Here Jesus Christus, wat ons vernederde liggaam van gedaante sal verander, om gelykvormig te word aan sy verheerlikte liggaam volgens die werking waardeur Hy ook alles aan Homself kan onderwerp” (Filp. 3:20–21)

Hierdie sondeval en gevolge in en om my … gaan verby … hierdie sonde worsteling in my en om my… gaan verby …

Hierdie vernederde liggaam wat so swak is, sonde en siekte gaan verby …

Die volkome heerlikheid kom en alles wat nog gebroke is sal dan volmaak wees … ook my dankbaarheidswerke vir HOM!

AMEN.

PART 4: My own evaluation of the important contribution of theonomic postmillennialism

by Slabbert Le Cornu[1]

Previous articles:

[PART 1: Introduction & The unscholarly uninformed method of CETE and the two crucial main questions in this debate that are also of big importance for the reformed community in SA]

[PART 2: What does Theonomic Postmillennialism teach themselves in answer to CETE article’s accusations, according to the sources CETE uses but seemingly did not study?]

[PART 3: Reformed theonomic roots through church history, also in South Africa]

“Abstract: Although the extreme form of Theonomism has only affected a small number of Reformed members in South Africa, it seems that Theonomist Postmillennialism has a greater underlying influence in the Reformed Churches in South Africa. General churchgoers in the Reformed Churches of South Africa generally confuse the Regulatory Principle (sic) with Theonomism and are uninformed about precisely what Theonomism is. Furthermore, signs of Theonomism as it developed in the USA are also visible in South Africa. Yet, there is great ignorance about the exact effect that Theonomism has on Reformed congregations in South Africa, especially regarding the eschatological views held by individual congregations.”[1]

The first one to plead his cause seems right, Until his neighbor comes and examines him.” (Proverbs 18:17)

Introduction to all 4 parts

The first quote above is the ‘abstract’ summary of dr. Morne Diedericks’s[2] article, Critical evaluation of Theonomist eschatology[3], that were published in the the GKSA’s theological journal, In die Skriflig.[4]

The second quote is from Proverbs 18:17, and is the goal of this and future articles.

There will be four parts in this response on ‘Critical evaluation of Theonomist eschatology’ article (abbreviation from now on: CETE).

Part 1: The unscholarly uninformed method of CETE and the two crucial main questions in this debate that are also of big importance for the reformed community in SA

Part 2: What does Theonomic Postmillennialism teach themselves using the sources CETE mentions in its ‘references’?

Part 3: Reformed Theonomic roots through history, also in South Africa.

Part 4: My own evaluation of the important contribution of theonomic postmillennialism

Please read this last part, part 4 in the context of part 1 to 3.

PART 4: My own evaluation of the important contribution of theonomic postmillennialism 

I ended part 3 with these words: 

In part IV I will end with some of own thoughts on theonomic postmillennialism, what I believe the unique semper reformanda contribution is of Theonomic ethics for our times, because of one of their very important foundational influences: “Van Tillian Apologetics”:

There is no alternative but that of theonomy and autonomy.” – Cornelius Van Til, Christian Theistic Ethics, p. 134

In essence, theonomy is the the attempt to be the most consistent application of Van Til’s apologetic method to reformed ethics, especially socio-political ethics. Biblical Law, yes foundationally the Ten Commandments, but also the basic principles of the socio-political laws of Moses (explaining and applying the TC in detail, which is enduring for all times and not bound to Jewish/OT times), seen in the light of the NT and Christ’s coming (see part 3), should be the sole foundation of all societies laws.

Michael McVicar, who did a major academic study and published a important book on RJ Rushdoony’s teachings and impact, writes about the major influence of Van Til on Rushdoony:

“Van Til and the Origin of Christian Reconstruction

Rushdoony’s chance encounter with The New Modernism in a friend’s library precipitated his rapid adoption of the presuppositional perspective. After reading Van Til in March 1946, Rushdoony immediately began adopting Van Tillian themes and terminology in his letters. In a letter to a Presbyterian Mission official, Rushdoony offered the first clear exposition of Van Til’s ideas in his correspondence without mentioning Van Til: “I have been doing considerable studying since my coming here and am increasingly convinced that without a doubt our present day Biblical studies are grounded, not on sound scholarship but on philosophical presuppositions and are thus unrelated to fact.” Instead, Rushdoony explained that the zealous faithful look at scholarship with skepticism because it seems to deaden their encounter with God. Van Til’s ideas had clearly taken root in Rushdoony’s mind. From the first appearance of the term “presupposition” in his correspondence, to a clear rejection of the anti-intellectualism and the dispensational bent of contemporary fundamentalists, Rushdoony had seen the critical power of Van Til’s ideas.

By 1947 Rushdoony began encouraging his friends to read The New Modernism, and by the early 1950s Rushdoony embraced a systematic Reformed perspective based on Van Til’s presuppositional apologetics. He became convinced that the only way Christians could renew American culture was through epistemological self-awareness. This insight was the origin of the concept of Christian Reconstruction and the work of the Chalcedon Foundation. From it he developed the notion that  Christians can reconstruct the world by bringing “every thought captive” to the Word of God as embodied in the Bible. By developing this focus on epistemology, Rushdoony spent the 1950s authoring his first withering attacks on secular humanism and, most importantly, secular education. He worked tirelessly to popularize Van Til and sought to empower Christian educators and thinkers.

In a future issue of Faith for All of Life, I will take up where this story leaves off and provide readers the story of the long, productive friendship between Rushdoony and Van Til. Their collaboration emerged from their deep personal respect for each others’ ideas and their shared desire to develop Christian self-awareness as the prerequisite for cultural renewal. We’ll see how Rushdoony helped popularize and spread Van Til’s ideas to a wide audience and learn how the two men spent their lives as champions of one another’s work.”

See also these two helpful reviews of McVicar’s book, here and here, in answer to CETE’s evaluation,  as an example on how McVicar, as a non-theonomist, in a scholarly objective work deals with the topic of christian reconstructionism/chalcedon/theonomy, as the one reviewer puts it, which helps us also how to study and evaluate other believer’s and/or christian movements:

“Writings on Christian Reconstruction over the past fifty years have swung between one of two extremes, both within and without Reformed circles. On the one end are those who are violently uncritical, who parrot the movement’s talking points as gospel. Strangely, a number of his followers, many of whom could never have met him, refer to him as “Rush,” as though he were a lifelong buddy. On the other are those whose criticisms are just as thoughtless who lead readers to fret that theonomists are about to overrun the church or even the world (for a brief survey of such writings by McVicar, see pages 215-216). This is why McVicar’s Christian Reconstruction: R. J. Rushdoony and American Religious Conservatism is such an important book. It is a fair summary and analysis of the movement, taking in its remarkable aspects and its faults, without resorting to the triumphalism of the fanboy or the fear-mongering exemplified in the journalistic approaches of Michelle Goldberg or Chris Hedges. McVicar’s work lived up to and exceeded my expectations.”

“McVicar’s book is exemplary for its depth of analysis, setting its subject in his cultural context, with deft handling of the religious and political ethos of post-war America. It should be of great interest to those who, like I once did, got into Reconstruction through various avenues. Christian Reconstruction reveals the genius of Rushdoony, yet should warn the would-be theonomist of adhering to the movement wholeheartedly. It also serves as a rebuke to those whose hand-wringing over the theonomic overthrow of the church or society–the true nature of Rushdoony’s influence is both more and less than the fear-mongers realize, and as a failed movement, there is ultimately not much to fear. Students of American evangelicalism are also given an important look into the era with a book that has uniquely filled a gaping void. It will remain the standard socio-historical interpretation of Rushdoony for many years to come.”

But now back to Van Til’s influence on theonomy:

Van Til’s thought applied to pastoral theology and ethics

What Jay Adams, the ‘father of biblical counselling’ did in the field of pastoral theology and counseling, applying Van Til’s thoughts and teachings, i.e. no neutrality at all, the theonomist did in reformed ethics. Dr. Wes Bredenhof writes:

“Adams was following in the footsteps of Cornelius Van Til.  Van Til argued that Reformed principles, drawn from Scripture, must be consistently applied in apologetics.  Jay Adams took that approach and applied it to pastoral theology.  The starting point and governing standard must always be the Word of God. Prior to Adams, this hadn’t been fully recognized in Christian counselling.”

The reformed theonomists, following Van Til’s consistency, calls for a much more consistent understanding and application of God’s laws for our day. In essence nothing new (see part 3), but they want biblical law to be the final standard and source of all law and societies, and not be only a part or mixture with humanistic natural law, and other western society law orders.

Gary North also writes (Dennison, 324):

“It was dr. van Til which made the students aware anew of the importance of pure doctrine. No fact is unrelated to God of the Bible, he declared. All truth, to understand correctly must be seen in the light of the revelation of the Creator and Savior. By God’s grace, we as His redeemed creatures, His thoughts behind Him. The Christian faith is not possibly the truth not, it’s the truth. All human philosophy and science is weighed and found to be too light. God sustains all things, including the
unbelievers. The believer and the unbeliever all have metaphysics in common, but epistemologically they have nothing in common. In our proclamation of God and His grace, we must present the Triune God as the only ground for our redemption from sin, and from our total life and think.”

In my own evaluation of the Christian Reconstructionist and/or theonomic movement I already given some of my own critique against Rushdoony and other concerns about CR thought (mostly against ‘some’ theonomists that do not appreciate the central role of church enough, and about Federal Version realted issues that are not very clear), but I also explained the major contribution of C. van Til as one of their foundational influences (see Die Kultuurbeskouing van RJ Rushdoony), irrespective of the fact that he was not a ‘Theonomist’ (with a a capital ‘T’) himself, and that he had some concerns about ‘Chalcedon and Rushdoony’, but also appreciation for Rushdoony (see Rushdoony’s book, By What Standard – an analysis of the philosophy of Cornelius van Til, here, read appendix 4 as a summary of the book. He states on page 1,2 of this appendix, “To a great measure the crisis of modern man, as well as the crisis of theology, can be traced to a lack of an adequate standard … The book of Job made me a Calvinist. The book of Job made clear to me by what standard we must understand the whole of life.”  He then goes on the explain the answer from the book of Job in the rest of the appendix, a must read).

Gary de Mar (North, 1991: 64) writes about the further (more consistent) reformation the theonomist/recontstructionists were pleading for, based on historical calvinism:

“From Kuyper to Schaeffer, the same themes were stressed: (1) God is sovereign over all of life; (2) the Bible applies to every facet of society; (3) God’s law is the standard for righteousness and justice for men and nations; and (4) nowhere do we find a worked out system to learn how the implications of the reformed worldview are worked out in the particulars except in the writings of Christian Reconstructionist authors. If you have followed this odyssey from Kuyper to Schaeffer, you can see how easily it is to adopt the distinctives of Christian Reconstruction. Schaeffer, like those who  proceeded him, understood where worldview Calvinism leads. He chose to skip over Reconstruction and head straight for civil disobedience. But there is no hope for a culture if resistance is its only option for change. What happens if the resisters win? What then? How should we then live? Schaeffer never told us in the details. The problem remained: Who would put wings on Calvinism’s world-and-life view airplane?”

In my own evaluation, I wrote in comment of these words by de Mar (p. 2):

“Herein lies, in my view, the importance and significance of Rushdoony’s (and other theonomists) contribution to Christianity. First, negatively (which he learned from Van Til), he wants to epistemologically self-conscious totally breaks with natural law theology, philosophy and the social contract ideas – which are in line of the Greek, Roman and Enlightenment Renaissance thinkers – which is today the foundation of the modern pluralistic humanist social order, and, secondly, positively, he wants a consistent, explicit biblical social order (with biblical content) set, grounded in the Reformed faith and view of life.

In the face of contemporary humanistic natural law democracy and worldview, which also accepted by many modern Calvinists, Rushdoony (and theonomy) calls for a return and further reformation of the authentic Reformational biblical theocratic Christianity, as we find it in our Reformational heritage of men like Augustine, Calvin, Knox, Rutherford, etc.”

It was therefore especially Van Til’s total and radical rejection of the idea of ​​neutrality in any area of ​​life between believer and unbeliever, and especially the rejection of “natural law” as the common ground between believers and unbeliever (hence also on cultural life), which led to some of his ‘followers’ began to ask the very important question:’ if natural history ideology does not must not form the basis of human thoughts and deeds [nor of cultural life], then, what should be the foundation of all of life? Some of his students ‘books’ titles reflect also this question:
– By What Standard [Rushdoony]
– By This Standard [Bahnsen]
– No Other Standard [Bahnsen]

Van Til’s apologetic and philosophical contribution – which is a head-on collision with the modern theological and philosophical thinking – unequivocally leads to the choice: “theonomy or autonomy “in the people’s total cultural life. However, he never really had the positive alternative, effect or content of his ‘theonomy’ established.

Gary North made it clear “you can not beat something with nothing”, and that was were Rushdoony and others works stepped in with the idea of ​​a biblical social order (which of course everything has to do with our cultural life), based on the gospel and biblical law.  The starting point was a rejection of the humanistic natural law ideas as the standard for life … In a sense, it can be said that Rushdoony and other theonomists wanted to rebuild further where Van Til rightly broke down humanistic thought and ideas.

Conclusion
My own conclusion of the theonomic-postmillennial debate, CETE’s evaluation of it, is the following:

Reformed Theonomic postmilliannialism in its basic teachings according to Scripture is not a ‘extreme’ danger to reformed thought, believers and churches, but a welcome contribution to further thought and studies in the field of ‘reformed ethics’, especially ‘reformed socio-political ethics’ that should be studied in their original sources by all.  The last words of one of the reviewers of McVigar’s important book at the end of his review (Selbrede), regardless that he also disagrees with some of McVigar’s evaluation of RJR/CR, is the same that could be applied to the theonomic posmillennialism thought tank and authors, past and current … and future:

“No, the book is not perfect, but the author has made the next researcher’s job ten thousand times easier. The stables can now be cleaned out with a swish broom. If this volume isn’t the cause for appreciation on that ground alone, we have proven how dull of understanding we are. In the shadow of Dr. McVicar’s book, the world will no longer have a beam in its eye when it comes to R. J. Rushdoony and Christian Reconstruction. To then whine and complain about any motes in Dr. McVicar’s eye is to quibble. Buy it. Read it. Critique it. Learn from it. If you can do better, prove it.”

We can learn a lot from CR/Theonomy, while giving good critique where needed, especially against the over zealous tone of some of the theonomist advocates, yes, they have been fighting like Peter of old (cutting of ears) against the anti-theonomists, defending against some ‘extreme attacks’, and yes even fighting among themselves, some very sad stories about division even among family members … like it happens with other believers, families, churches, even reformed ones … since the Fall…. nothing new.

Like I mentioned in part 1, I cannot agree with many of the ‘battle rhetorics’ on both sides of the debate, but I can understand some of the reasons for the strong replies against all the anti-theonomic postmillennialism ignorant attacks against theonomic thought, as can be seen unfortunately in the ignorant one sided evaluation given in CETE in many of the quotes (see part 1).

But knowing that even a Calvin and Luther were no angels in rhetoric and debates themselves, and not trying to justify unloving debate and critique from both sides or any other side, we still have to focus on the original sources and writings and studies of theonomy and postmillinialism itself.

The ‘extreme’ dangers in terms of the law through at least reformed history, has always been, and still is legalism (salvation by law/politics) on the one side, and antinomianism (we have been freed of God’s law by Jesus in all aspects) on the other side … and theonomists are not legalists or antinomianists at all.

I see myself as a Belgic Confession article 25 theonomist (see part 3). In terms of eschatology I am convinced by many aspects of both postmillennialism and amillennialism, maybe I am a optimistic ammillennialist or a pessimistic postmillennialist? What ever the future holds by God’s sovereign good plan that works everything for our good, the victories and the losses, the crosses and the crowns (Rom. 8:28-39) through our personal lives and all of history, the church are always more than conquerors in Christ our Lord and Saviour.  We must hold on to both the parables of the ‘wheat and the tares’ (Matt. 13:24-30) and the ‘mustard seed’ (Matt. 13:31-33) with all it teaches and all it applications for all of life and history (1 Kor. 10:31).  Building on God’s sovereign grace, will and election, then from our side faith, repentance, obedience and calling in every area of life and thought is central, not the detail specifics of our eschatological charts.

But most of all, I hope all serious reformed brothers will study the original sources of reformed theonomists, like Bahnsen (ethics), Rushdoony  (statism and education) and Gentry (postmillenialism) that all have a major contribution to these different areas of Christian thought and life, to help believers and churches to fulfill their callings in the 21st century, to the glory of God and service of our neighbours.

I want to conclude with the advice I have given readers at my blog here, when I replied to one of the more aggressive critics of theonomy, how to approach any debate, especially between reformed brothers, adapted for this article:

1. Most important, go read Calvin, Rushdoony and Bahnsen (and any other theologian) themselves, ad fontes (back to the sources!), not what others say about them, for or against, that is secondary sources that could be helpful, but not original.

2. One does not have to agree with all detail, to still learn a lot from a past or current theologian. I learn a lot from RS Clark and other Westminster Californian R2K theologians on many other topics, and recommend many of their works, while disagreeing with their R2K, non-literal 24 day creation views, etc. The same with many other (past and current) reformed theologians that are (in my view) much too anti-theocratic/theonomic, but I still love and respect these brothers to learn from them, and recommend them with some reservations. They still are my reformed brothers in the faith, once delivered, and I will fellowship with them.  I do not go along with the ‘for or against theonomy’ sjibolet of some zealous warriors (from both sides!).  The irony is, that many that warn against ‘extreme’ reformed brothers and groups, seem to be ‘extreme’ in their own rejections and evaluations of other reformed groups?

3. Dr. Clark has given recourses to read for being against our theonomy reformed brothers, you can read it there at his website. But don’t stop reading there…

4. Here are some other sources about the topic, also pro and against, and also some of my own writings (in Afrikaans) wherein I also give my own critiques about christian reconstructionism, etc.:

Die Kultuurbeskouing van RJ Rushdoony, ds. S Le Cornu

Pro and Con Theonomy

Bahnsen sources

(Standard works on the topic: Theonomy in Christian Ethics; By This Standard; No Other Standard)

What is Theonomy?

(A two page introduction and summary by Bahnsen)

The Westminster Assembly and the Equity of the Judicial Law

The Bahnsen Project: all his lectures and preaching at sermon audio

Rushdoony sources

(Standard works on the topic: Institutes of Biblical Law, vol. 1-3)

Teokrasie en Teonomie in die ZAR, by Totius, by Calvyn en die outentieke Reformatoriese belydenisskrifte van die 16/17de eeu

Pro Regno nr.12 – Die teokrasie en teonomie van NGB artikel 36

Theonomy library

Adding: see the different sources to this 4 part study, from both sides of the debate.

References

Bahnsen, G.L., 1991, No other standard: Theonomy and its critics, Inst for Christian Economics, Tyler, TX.

Bahnsen, G.L., 2002, Theonomy in Christian ethics, 3rd edn., Covenant Media Press, Nacogdoches, TX.

Bos, F.L. (red.), 1957, Ware Christelijke Belijdenis der Nederlandse Kerken, Kok, Kampen.

Bucer, M. 1954, De Regno Christi, in the Library of Christian Classics, Westminster, Philadelphia, 1954. https://bit.ly/3dupgKU

De Mar, G., 2017, Theonomy: an extension of Calvinism’s judicial theology. https://americanvision.org/14290/theonomy-an-extension-of-calvinisms-judicial-theology/

Dennison, C.G. (ed.), 1986. , The Orthodox Presbyterian Church, 1936-1986, Philedelphia, OPC.

Diedericks, M., 2021, ‘Critical evaluation of Theonomist eschatology’, In die Skriflig 55(1), a2753. https://doi.org/10.4102/ids.v55i1.2753

Du Plessis, J.A., 1917, Op die spore van Calvinisme in ons maatskaplike en staatkundige lewe, Veritas Vincet: Potchefstroom.

Du Plessis, L.J., 1941. Die Moderne Staat, Stellenbosch, Pro Ecclessia Drukkery.

Du Plessis, L.M., 1977, Calvyn oor die staat en die reg, Potchefstroom, PU vir CHO.

Feenstra, J.G. 1950. Onze Geloofsbelijdenis. Kampen, Kok. https://bit.ly/3rJfyN3

Ferguson, S., 1990, ‘An Assembly of Theonomists?’, in W.S. Barker & W.R. Godfrey (eds.), Theonomy, A reformed critique, Zondervan, Grand Rapids, MI.

Gillespie, G. 1846. Wholesome severity reconciled with Christian Liberty. https://www.gutenberg.org/files/26849/26849-h/26849-h.html

Gillespie, G. 1985. Aaron’s Rod Blossoming: or, the Divine Ordinance of Church Government Vindicated, Sprinkle Publications, Virginia, 1646 (reprint) https://quod.lib.umich.edu/e/eebo/A42757.0001.001?view=toc

Harris, R.L. 1979, “Theonomy in Christian Ethics: A Review of Greg L. Bahnsen’s Book”, in Presbuterion: Covenant Seminary Review 5:1 (Spring 1979).

Jonker, W. D. 1975. Die Bybel en Gods wil vir ons lewe, Kaapstad, NG Kerk-Uitgewers.

Junius, F., 2015, The Mosaic Polity (Sources in Early Modern Economics, Ethics, and Law), . Acton Institute for the Study of Religion & Liberty. Kindle Edition.

Kline, M.A., 1977, ‘Review of Greg L. Bahnsen: Theonomy in Christian ethics’, The Craig Press xvii, 619–630.

Kline, M.A., 1978, Comments on a Old-New Error: A Review Article, in Westminster Theological Journal 41:1 (Fall 1978).

Le Cornu, S., 2000. Die Kultuurbeskouing van RJ Rushdoony. https://proregno.com/2010/02/01/verbondseminaar-2000-christus-en-kultuur/

McVicar, M.J., 2015, Christian reconstruction: R.J. Rushdoony and American Religious Conservatism, University of North Carolina, Chapel Hill, NC.

North, G., 1991. Theonomy: An Informed Respone, ICE, Tyler, Texas.

Oosterhuis, J. (2020). Roman Dutch criminal law and Calvinism: Calvinist morality in De Criminibus (1644) of Antonius Matthaeus II. In A. Masferrer (Ed.), Criminal Law and Morality in the Age of Consent: Interdisciplinary Perspectives (pp. 67-95). Springer International Publishing. Ius Gentium: Comparative Perspectives on Law and Justice Vol. 84 https://doi.org/10.1007/978-3-030-64163-4_4

Polman, A.D.R., 1958, Woord en Belijdenis: eenvoudige verklaring van de Nederlandse Geloofsbelijdenis, deel 2, T. Wever, Franeker.

Polyander, J. et. al, 1625/1964, Synopsis of Overzicht van de Zuiverste Theology. J. Boersema Drukkerij, Enschede. https://proregno.com/2020/05/12/polyander-oor-die-wet-van-god-stelling-49-51-geld-die-burgerlike-wette-van-israel-nog-vir-vandag-se-owerhede-en-onderdane/

Rushdoony, R.J., 1973, The institutes of biblical law, The Craig Press, Nutley, NJ.

Rutherford, S., 1649, A Free Disputation against Pretended Liberty of Concience, London. https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=eebo;idno=A92140.0001.001

Schilder, K., 1977. Christelijke Religie: over de Nederlandse Geloofsbelijdenis. Kopiëerinrichting v.d. Berg, Kampen.

Schissel, S.M. (ed.), 2002. The Standard Bearer – A Festschrift for Greg. L. Bahnsen,  Covenant Media Press, Texas.

Strevel, C.B., Theonomic Precedent in the Theology of John Calvin, in: The Standard Bearer – A Festschrift for Greg. L. Bahnsen (Texas: Covenant Media Press), p. 319-368. https://proregno.com/2020/07/15/theonomic-precedent-in-the-theology-of-john-calvin/

Van der Vyver, J.D., 1982. Inleiding tot die Regswetenskap, Butterworth, Durban.

Van Bruggen, J., 1965. Het Amen der Kerk: De Nederlandse Geloofsbelijdenis Toegelicht s: Oosterbaan & Lê Cointre N.V., Goes. https://bit.ly/3oERLfz

TEEN DESMOND TUTU SE VALSE EVANGELIE – DIE WARE EVANGELIE VAN JESUS CHRISTUS!

Want wat sal dit ’n mens baat as hy die hele wêreld win en aan sy siel skade ly? Of wat sal ’n mens gee as losprys vir sy siel? Want elkeen wat hom vir My en my woorde skaam in hierdie owerspelige en sondige geslag, vir hom sal die Seun van die mens Hom ook skaam wanneer Hy kom in die heerlikheid van sy Vader met die heilige engele.” (Markus 8:36–38)

Inleiding

Desmond Tutu is vandag, 26 Desember 2021, oorlede. Daar sal genoeg lofsange die volgende paar weke in die hoofstroom media volg. Sien hier ‘n oorsig van alles wat hy gedoen en bereik het in sy 90 jaar lewe, en al die medaljes, trofees, eredoktersgrade, erkennings, ens., wat hy ontvang het.

Maar, hoe moet die gelowige sy bydrae in hierdie wêreld beoordeel?

Ons kan allerlei persoonlike en sosio-politiese maatstawwe aanlê, wat reg of verkeerd kan wees, maar bo-alles moet ons dit wat hy geglo, gesê en geleer het toets aan die onfeilbare Woord (Joh. 17:17; Hand. 17:11), veral omdat hy ‘n kerkmens was wat gemeen het hy is deel van die Christelike geloof.

Ek het in 2010 reeds ‘n resensie geskryf oor ‘n ‘boek’ wat Tutu uitgebring het, waarin ek ‘n wesentlike paar dwalinge uitwys, ook met verwysing na ‘n paar uitsprake wat hy gemaak het.

Volgens my kennis het hy nie enige van die standpunte wat hier onder vermeld word of aan sy boek gekoppel is, later in sy lewe tot sy afsterwe, verander of hom daarvan bekeer nie. As hy dit wel gedoen het, en u is bewus van bewyse daarvan, is u welkom om my in te lig, ek sal wel veranderinge aanbring indien die bewyse getuig van ‘n ware hartgrondige bekering volgens die Woord, by Desmond Tutu.

Hier is my resensie, met hier en daar ‘n byvoeging (let wel: van die skakels werk ongelukkig nie meer nie, gaan kyk by Amazon en Zondervan vir nuwe skakels):

TUTU SE CHILDREN OF GOD

‘n Paar voorlopige opmerkings oor sy boek, Children of God Storybook Bible

Inleidend

‘n Mens doen seker nie ‘n resensie van ‘n boek nog voordat die boek verskyn het nie. Maar, aangesien die propaganda en indoktrinering om hierdie boek te koop al reeds begin het, sonder dat dit al verskyn het (eers einde Julie 2010), kan ‘n paar opmerkings reeds daaroor gemaak word.

Die webblad van die boek en die ‘teologie’ van die skrywer gee reeds genoegsame redes om teen die boek te begin waarsku, maar ek kan nie waarborg dat dit nie die nr.1 topverkoper plek orals, insluitende by jou naaste ‘Christelike boekhandelaar’ gaan behaal nie. Op die webblad word die boek ge-adverteer onder die slagspreuk ‘the biggest children bible project ever’, dit is reeds in 12 tale vertaal (ongelukkig Afrikaans ook) en ‘n groot uitgewer van oorsee, Zondervan, het al ‘n bestelling van 60 000 ingesit.  Ja, die tille rol.

Die boek se naam is, ‘Children of God Storybook Bible’, soos vertel deur Desmond Tutu, gewese aartsbiskop van Kaapstad.  Die biskop was ook die eerste persoon wat dit reg gekry het om die Nobelprys vir Vrede (1984) te wen vir ‘n land met die minste vrede…..

Dit is nie duidelik of die biskop al die skryfwerk en vertelwerk gedoen het nie, en of sy berugte naam en stem net gebruik word nie?  Hoe dit ookal sy, ons sal die uitgewer op sy woord vat.

Die Beeld het die boek hier ge-adverteer (1 Julie 2010):

http://www.beeld.com/Vermaak/Nuus/Tutu-se-kinderbybel-behels-n-denkskuif-20100630

Hier is die boek se webtuiste, wat heelwat inligting gee oor die aard en doel van die boek, met pragtige illustrasies wat jou laat terug verlang nou al die vader Kersfees dae:

http://www.luxverbi-bm.com/storybook-bible

Let veral op al die skrywer/vertel se (politieke) ‘kwalifikasies’ om so ‘n boek te skryf, hier:

http://www.luxverbi-bm.com/content/biography-desmond-tutu

Volgens die boek se webblad-inligting, sien veral die volgende 4 uitstaande kenmerke van hierdie boek:

1 Almal is kinders van God (kontra die Bybel wat leer alleen hulle wat Jesus Christus aangeneem het en in Hom glo onder alle volke en nasies deur die eeue, is kinders van God):

“This Bible (sic … oftewel: siek) will emphasise that all people on this planet are members of the same family, embodying the “rainbow character” of the Kingdom of God. One of Desmond Tutu’s major theological themes over the years has indeed been that God is the God of all nations and all people. … The illustrations convey the message that God is the God for all people, and the King of the entire universe.”

Opmerking: Ja, die Drie-enige God van die Bybel is Skepper en Koning oor die ganse Kosmos, of mense en volke dit wil erken of nie (Ps. 2; Op.11:15), en, ja, in die eerste Adam is ons almal familie (Hand.17:26), maar, belangrik, in die tweede Adam (Jesus Christus) is alle mense nie deel van die geloofsfamilie nie, is almal nie outomaties ‘familie van God’ nie, en kan alleen deel daarvan word as dit aan hul genadiglik geskenk word deur die geloof in Jesus Christus (Joh.1:12,13; Ef.2:8-10).

Die ware Evangelie van verlossing in Christus, dat Christus gekom het om sondaars te red (1 Tim.1:15), deur te ly, te sterwe aan die kruis, op te staan uit die dode en op te vaar na die hemel (1 Kor.15), het ek nog nooit gehoor uit Tutu se mond of skrywes nie,  en nog minder dat elke mens nou opgeroep word om hom te bekeer van sonde (ook van valse godsdienste en selfverlossingsidees deur ons eie goedheid) en ongehoorsaamheid (ook homoseksualiteit en aborsie-moord) (Hand.17:3), in lyn met 1 Kor.6:9-11 (wat beskryf wie sal en wie sal nié die koninkryk van God be-erwe nie).

Ek sal daarom ook nie verbaas wees as Tutu beide die eerste Adam as historiese mens (en saam met dit die historisiteit van Genesis 1-11), en Jesus as tweede Adam as volkome mens én volkome God, ontken nie.

2 ‘n Valse teenstelling en verbreking van die eenheid tussen die ware Christelike leer én Christelike lewe [kontra wat ons leer uit die Skrif dat die ware gesonde leer van ons Here Jesus Christus (1 Tim.6:3) lei tot ‘n Christelike lewe tot Sy eer (1 Tim.6:11,12), volgens Sy Woord, deur die krag van die Heilige Gees, en nie gegrond op ons eie menslike sondige idees en standaarde nie, Joh.14:15; Rom.13:8-10; 1 Tim.4:16 (leer én lewe)]: 

“The concept for this Children’s Bible is unique because the stories are not merely a traditional retelling of the Bible stories, as in most Children’s Bibles. The content focuses on the educational methodology of Christianity as a way of life, not a system of belief – with a text that is gender-friendly, ethnically inclusive and culturally sensitive.”

Die Beeld artikel verwoord dit as volg: “Die meeste kinderbybelboeke het tot op hede met feitelike kennis gewerk. Geloof by kinders het dus oor kennis van die Bybel gegaan. Pienaar sê Tutu beklemtoon egter in sy hervertellings van 56 Bybelverhale Christenskap as ’n leefwyse.”

Opmerking: Tutu se swart bevrydingsteologie sien sonde in strukture opsigself, nie in die wese, die hart van die mens nie.  Natuurlike Godgegewe grense, soos bv tussen man en vrou, tussen geslagte, tussen volke, ens. sien hy as ‘sondig’ en dit moet afgebreek word.  Daarteenoor leer die Skrif dat die groot antitese, of stryd, is geestelik van aard: tussen sonde en genade, tussen Christus en die Satan, tussen reg en verkeerd, tussen die Waarheid en die leuen, tussen die Evangelie en die Revolusie.

3 Dit blyk dat politieke en horisontale versoening en verhoudings die groot fokus is van hierdie boek, terwyl die Skrif leer dat die geestelike versoening tussen die Vader en mens in Christus alleen(Joh.14:6) deur die krag van die Heilige Gees, dié fokuspunt van ons lewens moet wees, én dan die fondament is van waaruit versoening tussen mense en volke kan plaasvind (Ps.127:1; Matt.22:37-40; Hand.4:12):

“As the overall themes are relationships and reconciliation, wherever possible or appropriate we show in the illustrations the emotional or physical connection between the characters. A hint or sense of different cultures is conveyed with textures, colours, backgrounds and foliage.”

Opmerking: Alle valse godsdienste en filosofieë leer dat die mens se krisis is sy omstandighede en sy naaste en die oplossing lê dan binne of in homself (=humanisme); die enigste ware godsdiens leer die krisis lê in homself (die sondige hart, Matt.15:18-20; Ef.2:1-3), die oplossing lê buite homself in Christus deur sy Woord en Gees (Matt.11:28-30; Joh.15:5).  Revolusie leer verandering van buite na binne. Reformasie, die ware evangelie, leer verandering (bekering) van binne na buite.

4 Die tweede gebod word, soos alle ander ‘kinderbybels’, met groot vrymoedigheid oortree, deur afbeeldings van Jesus Christus te maak, natuurlik met ‘n meer Afrikane aanslag:

“A hint or sense of Africa – Wherever possible or appropriate, we will want to show the emotional or physical connection between the characters. To be conveyed with textures, colours, backgrounds, and foliage, but not explicitly African.Close-ups. Seeing what the characters are seeing or experiencing as if we are right there with them as the story is happening.”

Opmerking: Teenoor die afbeeldings van God, en die vervanging van die Woordgesentreerde geloof met ‘n Beeldgesentreerde godsdiens, bely ons die volgende waarhede aangaande die tweede gebod, volgens die Heidelbergse Kategismus:

Sondag 35 Vraag 96: Wat eis God in die tweede gebod?

Antwoord: Ons mag God op geen enkele manier afbeeld nie (a) en Hom op geen ander manier vereer as wat Hy in sy Woord beveel het nie (b).

(a) Isa 40:18-19, Isa 40:25; Deu 4:15-16; Rom 1:23; Act 17:29.

(b) 1Sa 15:23; Deu 12:30; Mat 15:9.

Vraag 97: Mag ons dan glad nie beelde maak nie?

Antwoord: God kan en mag op geen enkele manier afgebeeld word nie (a). Die skepsels mag wel afgebeeld word, maar God verbied dat ons van hulle afbeeldings maak en besit om dit te vereer en Hom daardeur te dien (b).

(a) Isa 40:25.

(b) Exo 34:17; Exo 23:24; Exo 34:13; Num 33:52.

Vraag 98: Mag ons beelde as “boeke van die leke” in die kerkgebou toelaat?

Antwoord: Nee, want ons moet nie wyser as God wil wees nie. Hy wil sy Christene nie deur stom beelde nie (a), maar deur die lewende verkondiging van sy Woord laat onderrig (b).

(a) Jer 10:8; Heb 2:18.

(b) Rom 10:14-15, Rom 10:17; 2Pe 1:19; 2Ti 3:16-17.”

Hier kan daar ook gesien word dat daar selfs tot Japanese/Chinese Jode was in Jesus se tyd, via ‘sosio-historiese’ revisie (as ons SA se geskiedenis kan herskryf om by ons behoeftes aan te pas, hoekom nie ook die Bybel s’n nie?):

http://www.luxverbi-bm.com/content/illustration-samples

Die verteller/skrywer van die boek: Desmond Tutu

Oor die skrywer, hier is ‘n paar aanhalings uit sy roemryke loopbaan, wat dalk op die agterblad van hierdie boek gaan verskyn. Hierdie aanhalings sal ook aantoon wat Tutu onder ‘Children of God’ bedoel (ek is nie bewus daarvan dat hy enige van ondergenoemde uitsprake later terug getrek het voor sy sterwe op 26 Desember 2021 nie):

Hy bely nie openlik en duidelik die liggaamlike (letterlike) opstanding van ons Here Jesus Christus nie:

“About 15 years ago I was watching a television interview of Desmond Tutu, being conducted by TV presenter John Bishop. The interview was taking place in the days preceding Easter. Bishop asked Mr. Tutu if he believed that Jesus Christ actually, physically rose from the dead. Mr. Tutu evaded answering this clear, straightforward question, and so Bishop asked him again, only to receive the same evasive religious-sounding, yet empty response. Bishop was obviously not going to let go of this question and thus with appropriate forthrightness he demanded a direct answer to his question, “Do you believe that the body of Jesus Christ actually came back from the dead after three days?” Mr. Tutu answered with great enthusiasm, “It does not matter whether or not Jesus’ body came back to life. What matters is that the spirit of Christ lives on today.”

Well I, along with millions of others, beg to differ. It does matter. It matters a lot. For the resurrection makes all the difference in the world. It makes all the difference to us who live in this world. It makes all the difference as to where and how we will live in the next world. Yes indeed, it does matter whether or not you believe that Jesus rose from the dead.”

Opmerking: lees 1 Kor. 15, veral verse 12-19.

Tutu ondersteun die inter-faith beweging en het al die (valse) godsdienste se ‘seëninge en gebede’ gereël vir die begin van die nuwe SA:

“Tutu attended Mandela’s inauguration ceremony; he had planned its religious component, insisting that Christian, Muslim, Jewish, and Hindu leaders all take part.”

“Leiers van verskillende geloofsgemeenskappe het die geleentheid gekry om te bid. Dit sluit in verteenwoordigers van die Khoisan-gemeenskap, die Joodse Raad van Afgevaardigdes en die Moslem Juridiese Raad.” (Huldeblyk geleentheid vir Tutu in Kaapstad, Beeld, 30 Desember 2021)

Opmerking: lees Spreuke 28:4,9.

On the Divinity of Christ: “Some people thought there was something odd about Jesus’ birth… It may be that Jesus was an illegitimate son.” (Cape Times, 24.10.80)

On the Holy Spirit: “The Holy Spirit is not limited to the Christian Church. For example, Mahatma Gandhi, who is a Hindu… The Holy Spirit shines through him.” (St. Alban’s Cathedral, Pretoria, 23.11.78)

On Violence: “One young man with a stone in his hands can achieve more than I can with a dozen sermons.” (Daily Telegraph, London, Nov. 1984) “Unless America puts pressure on South Africa… the only way forward is to overthrow the Government by force.” (Sunday Times, 26.1.86) “There comes a time when it is justifiable to overthrow an unjust system by violence.” (Argus, 3.4.86) “I will tell you the day… (when) we must use violence to overthrow an unjust system.” (The Argus, 24.6.87)

“Hy (Tutu) was nooit ‘n voorstaander van die gewapende stryd teen apartheid nie, maar het ook nie diegene wat daaraan deelgeneem het, veroordeel nie, aldus Carolus.” (Huldeblyk geleentheid vir Tutu in Kaapstad, Beeld, 30 Desember 2021)

Opmerking: contra Rom. 1:25-32, sien veral vers 32 wat leer dat ons ons eie sondes en ander wat dit doen , wat in stryd is met God se wil, regverdig moet veroordeel, Joh. 7:24; Matt. 5:19.

On Economics: “I am a socialist. I hate capitalism.” (Sunday Times, 29.12.85; idea 32/83) “I think I would use Marxist insights, ‘From each according to his ability, to each according to his need.’ That, I think, is in line with what Our Lord, himself, would have taught.” (Inside South Africa, April 1988)

On the Last Judgment “Thank God I am black. White people will have a lot to answer for at the last judgment.” (Argus, 19.3.84)

Opmerking: laasgenoemde aanhaling laat ‘n mens dink aan George Orwell se ‘Animal Farm’ – sommige diere (swartes) is meer gelyk as ander diere (wittes).  Dit blyk ook dat vanuit Tutu se bevrydingsteologie, die ‘social gospel’ wat nou die nuwe SA oorweldig het, dat ‘n mens gered word, hemel toe gaan, nie vanuit die antwoord op die vraag van Christus, “Maar jy/julle, wie sê julle is Ek” (Matt.16:15) nie, maar op grond van die vraag of jy vir of teen een of ander sosio-politieke sisteem (bv. Apartheid) is/was ?

Bron van aanhalings hierbo: https://www.gospeldefenceleague.org/index.php/articles/31-the-archbishop-and-the-bible (hier is meer aanhalings beskikbaar)

On Homosexuality: “We say the expression of love in a monogamous, heterosexual relationship is more than just the physical but includes touching, embracing, kissing, maybe the genital act. The totality of this makes each of us grow to become giving, increasingly god-like and compassionate. If it is so for the heterosexual, what earthly reason have we to say that it is not the case with the homosexual, provided the relationship is exclusive, not promiscuous?

It is only of homosexual persons that we require universal celibacy, whereas for others we teach that celibacy is a special vocation. We say that sexual orientation is morally a matter of indifference, but what is culpable are homosexual acts. But then we claim that sexuality is a divine gift, which used properly, helps us to become more fully human and akin really to God, as it is this part of our humanity that makes us more gentle and caring, more self-giving and concerned for others than we would be without that gift. Why should we want all homosexual persons not to give expression to their sexuality in loving acts? Why don’t we use the same criteria to judge same-sex relationships that we use to judge whether heterosexual relationships are wholesome or not?

I was left deeply disturbed by these inconsistencies and knew that the Lord of the Church would not be where his church is in this matter. Can we act quickly to let the gospel imperatives prevail as we remember our baptism and theirs, and be thankful?”

Bron: http://jmm.aaa.net.au/articles/15400.htm

“Our lesbian and gay brothers and sisters across Africa are living in fear.  And they are living in hiding — away from care, away from the protection the state should offer to every citizen and away from health care in the AIDS era, when all of us, especially Africans, need access to essential HIV services. That this pandering to intolerance is being done by politicians looking for scapegoats for their failures is not surprising. But it is a great wrong. An even larger offense is that it is being done in the name of God. Show me where Christ said “Love thy fellow man, except for the gay ones.” Gay people, too, are made in my God’s image. I would never worship a homophobic God.

“But they are sinners,” I can hear the preachers and politicians say. “They are choosing a life of sin for which they must be punished.” My scientist and medical friends have shared with me a reality that so many gay people have confirmed, I now know it in my heart to be true. No one chooses to be gay. Sexual orientation, like skin color, is another feature of our diversity as a human family.

Isn’t it amazing that we are all made in God’s image, and yet there is so much diversity among his people? Does God love his dark- or his light-skinned children less? The brave more than the timid? And does any of us know the mind of God so well that we can decide for him who is included, and who is excluded, from the circle of his love?”

Bron:https://gcmwatch.wordpress.com/2010/05/25/desmond-tutu-takes-a-step-backward-on-biblical-truth/ (hierdie blog gee ook goeie kritiek teen Tutu se pro-gay standpunt)

“I would refuse to go to a homophobic heaven. No, I would say sorry, I mean I would much rather go to the other place. I would not worship a God who is homophobic and that is how deeply I feel about this. I am as passionate about this campaign as I ever was about apartheid. For me, it is at the same level. Tutu in 2013

Opmerkings: Tutu verstaan ‘homofobies’ nie net as iemand wat ‘n naaste verkeerd of onregverdig behandel weens sy sondes sy sonde nie, maar ook die bybelse standpunt van “die Bybel leer dat homoseksualisme, soos alle ander sondes, ‘n sonde is wat a) verkeerd is, en b) van bekeer moet word). Teenoor Tutu se valse evangelie en valse liefde van God, en valse liefde teenoor volhardende sondaars (bv. sodomiete), bely ons die ware liefde van God in Christus, ook teenoor mede verlore sondaars, wat sny tot ware bekering, genesing, belydenis, vergifnis, versoening en herstel, 1 Kor.6:9-11:

9 Of weet julle nie dat die onregverdiges die koninkryk van God nie sal beërwe nie?  10 Moenie dwaal nie! Geen hoereerders of afgodedienaars of egbrekers of wellustelinge of sodomiete of diewe of gierigaards of dronkaards of kwaadsprekers of rowers sal die koninkryk van God beërwe nie.  11 En dit was sommige van julle; maar julle het jul laat afwas, maar julle is geheilig, maar julle is geregverdig in die Naam van die Here Jesus en deur die Gees van onse God.”

Die ware familie van God, die ware kinders van God onder alle volke,tale en nasies, is hulle wat hul verlossing in Christus alleen vind (Joh.14:6), en hul hele lewe lank teen die eie sonde, wêreld en die Satan stry (Op.12:11,17)

Oor die verlede: (Moet sê, ‘n sarkasties-humoristiese Tutu het darem ‘n komplement ook vir ons Boere, of hy dit bedoel het of nie). Lees die volgende aanhaling van hom op die wysie van ” ‘n Boer maak ‘n plan”:

“When the missionaries came to Africa they had the Bible and we had the land. They said, ‘Let us pray.’ We closed our eyes. When we opened them we had the Bible and they had the land.”

Waarskuwing

Die boek word bemark as ‘n ‘retold’, ‘n ‘hervertelling’, ‘n ‘denkskuif’ van die manier van Bybelse geskiedenis vertelling.  Na my mening, lyk dit na ‘n wegskuif, ‘n herinterpretasie weg van die algemene Christelike geloof soos bely in die Apostoliese Geloofsbelydenis.

In 2 Tim.4:3 word ons gewaarsku, “… daar sal ‘n tyd wees wanneer hulle die gesonde leer nie sal verdra nie, maar, omdat hulle in hul gehoor gestreel wil wees, vir hulle ‘n menigte leraars sal versamel volgens hulle eie begeerlikhede,  en die oor sal afkeer van die waarheid en hulle sal wend tot fabels.”

Hierdie skrywe is ‘n paar voorlopige opmerkings, maar vanuit die inligting wat reeds beskikbaar is, lyk dit of hierdie boek ‘n versameling van fabels gaan wees, wat nie gefokus is op die eer en lof van die Drie-enige God nie, en nog minder op ware liefde, vergifnis en versoening met die naaste, dus met alle volke, nie.

En, as jy die waarheid vir fabels kan verruil met mooi prente en ‘n ‘oulike omie’ wat dit vertel, soveel beter.

Ouers en gemeentes moet daarom hierdie boek vermy, die prentjie’bybels’ opsy stoot (ook die sogenaamde ‘goeies’), en opnuut hul Ou Vertaling (0f ander goeie betroubare) Bybels uithaal, die gesin saamroep om die huisaltaar, en weer begin vashou aan 2 Tim.3:14-17,

Maar bly jy in wat jy geleer het en waarvan jy verseker is, omdat jy weet van wie jy dit geleer het,  15 en dat jy van kleins af die heilige Skrifte ken wat jou wys kan maak tot saligheid deur die geloof in Christus Jesus.  Die hele Skrif is deur God ingegee en is nuttig tot lering, tot weerlegging, tot teregwysing, tot onderwysing in die geregtigheid,  sodat die mens van God volkome kan wees, vir elke goeie werk volkome toegerus.

Sonder God se genade deur die geloof in Jesus Christus (2 Tim.1:9; 2 Tim.3:15)

– sola Gratia, sola Fide, Solus Christus.

Sonder die ‘gesonde leer’ wat ons ‘van kleins af in die Skrifte leer’ (2 Tim.3:16; 2 Tim.4:3)

– sola Sacra Scriptura,

kan ons nie God verheerlik (soli Deo Gloria) en ‘volkome toegerus … vir elke goeie werk’ (2 Tim.3:17), d.w.s. kan daar geen ware “Christenskap as ‘n lewenswyse” (Beeld, 1 Julie 2010) wees nie.

Sonder die gesonde leer van ons Here Jesus Christus sal hierdie boek van Tutu geen ware versoening bring tussen God en mens nie, en nog minder tussen mens en mens, nie in die nuwe SA nie, maar ook nie regoor die wêreld tussen volke nie.

Psalm 127:1  “As die HERE die huis nie bou nie, tevergeefs werk die wat daaraan bou; as die HERE die stad nie bewaar nie, tevergeefs waak die wagter.”

Joh. 15:5 “Ek is die wynstok, julle die lote. Wie in My bly, en Ek in hom, hy dra veel vrug; want sonder My kan julle niks doen nie.”

2 Kor. 5:17-21  17 Daarom, as iemand in Christus is, is hy ‘n nuwe skepsel; die ou dinge het verbygegaan, kyk, dit het alles nuut geword.  18 En dit alles is uit God wat ons met Homself versoen het deur Jesus Christus en ons die bediening van die versoening gegee het,  19 naamlik dat God in Christus die wêreld met Homself versoen het deur hulle hul misdade nie toe te reken nie en die woord van die versoening aan ons toe te vertrou.  20 Ons tree dan op as gesante om Christus wil, asof God deur ons vermaan. Ons bid julle om Christus wil: Laat julle met God versoen.  21 Want Hy het Hom wat geen sonde geken het nie, sonde vir ons gemaak, sodat ons kan word geregtigheid van God in Hom.”

Die uitgewer

Die uitgewer van die boek is Lux Verbi.  My latyn is nie te goed nie, maar ek het altyd gedink Lux Verbi beteken ‘Lig van die Woord’, ten minste die jare toe ek daar gewerk het. Volgens hul webblad is dit egter ‘Lig van die wêreld’  (http://www.luxverbi.co.za/content/meer-oor-lux-verbibm).

‘n Profetiese taalfout ?

As hul sulke boeke begin uitgee dan pas hierdie ‘nuwe latyn’ daarby: dit is nie meer die verspreiding van die ware lig van die Woord (lux Verbi) nie, maar die ‘lig’ (eintlik duisternis) van die 1 Joh.2:15-17 wêreld = ‘wêreldsheid’.  Dit sal dalk goed wees as die naam van die uitgewer verander na ‘Tenebrae mundi’, dit is die ‘duisternis van die wêreld.”

Ten einde, is daar geen toekoms sonder die ware Lig, Jesus Christus nie (Jes. 8:20; Joh. 1:5; 3:19,36).

Mag ware gelowiges eerder aanhou vashou aan die volgende leuse vir alle volke, en die ganse wêreld (Matt. 28:16-20):

Post tenebrax lux!

___________________________

English translation of this article: Against Desmond Tutu’s false gospel – the True Gospel of Jesus Christ!

Posted by: proregno | December 15, 2021

GELOFTE DAG BESINNING: HET DIE CHRISTENDOM GEFAAL?

HET DIE CHRISTENDOM GEFAAL?

deur prof. H. DU PLESSIS

[Hoogleraar in die Sendingwetenskap aan die Potchefstroomse Universiteit vir C.H.O. en Teologiese Skool te Potchefstroom].

Inleiding – S. Le Cornu

Op die vooraand van die Geloftedag 2021, is dit goed om opnuut persoonlik, in gesins- gemeente en veral volksverband oor hierdie belangrike vraag te besin.  Ek gaan DV, in my preek vanuit Ps. 127 & 128 by Geloftedag môre, daarop antwoord: JA en NEE….

Vir nou wil ek prof. Du Plessis aan die woord stel, toe hy reeds in 1960 hierdie vraag aangespreek en beantwoord het, in die breë konteks van sy tyd, veral die stryd tussen ‘Ooste en Weste’, en hoe die Weste sy geestelike fondament (die Christendom) verwerp en verag het, en daardeur geen antwoord of profetiese stem meer het teenoor die ‘heidense’ Ooste nie …. en as ons na die wêreld om ons kyk, ook na die ‘nuwe SA’ … nog steeds nie het vir die huidige heidendom om ons nie. Hy skryf:

Duisende studente uit die Ooste het na Amerika en Europa gegaan om daar verder te studeer. Sou hulle miskien hier ‘n ideologiese basis vind vir hulle nuwe volksgebou? Maar hulle is wreed ontnugter, want hier moes hulle ervaar dat die Westerling sy eie godsdiens reeds verloën het. Dat die Weste ‘n grootskaalse ontkersteningsproses deurgaan en dat die Weste alleen nog maar materiële hulp kan aanbied maar geen boodskap van hoop vir die wêreld in sy nood en ellende het nie. Van ‘n Christelike ideologiese basis is daar niks meer te bespeur nie. Inderdaad diep beskamend dat erken moet word dat die Weste in hierdie opsig niks vir die Ooste aan te bied het nie.  … En as die Weste sy eie godsdiens so verloën, waarom sal die Ooste dan nog hier geestelike houvas soek?  … Kan ons die Ooste kwalik neem dat hier tot die oortuiging gekom is dat die Christendom gefaal het. Die Christendom is geweeg en te lig bevind, dit bied geen hoop vir die wêreld nie. Wat ‘n ontsettende aanklag!

Hy wys ook waar ons hand in eie boesem moet steek, self ondersoek doen oor ons roeping en taak hier in Afrika, maar ook die baie baie belangrike onderskeid tussen wat ons kan en moet doen in die verspreiding van die Christendom, wat maar gebrekkig en onvolmaak is, en wat God onfeilbaar deur die geskiedenis reeds gedoen het, en aanhou sal doen, sy Koninkryk sal nooit gestop kan word deur die eeue in die ganse geskiedenis tot die laaste dag nie, want sy Seun het uitgeroep, dit is volbring:

Die verwyt en aanklag teen die Christendom kan egter nie God en sy Woord tref nie, want hierdie evangeliewoord is die enigste vaste anker en hoop vir ‘n ontredderde wêreld. Ook moet erken word dat daar heelwat ondankbaarheid in die spel is en dat die ellende van die nie-blanke ook tot ‘n groot mate aan homself te wyte is en dat hier ook verharding is teen die  kruiswoord van genade. Maar selfs as ons dit alles in aanmerking neem kan die feit nie ontken word nie dat die baie ernstige aanklag dat die Christendom gefaal het wel deeglik betrekking het op die draers van die sogenoemde Westerse beskawing. Ook moet erken word dat die sendingwoord meestal gebring is sonder ‘n boodskap vir die werklike lewe, dat die kerk verbind is aan die Westerse beskawing as ‘n vreemde instelling vir die nie-blanke en dat van honger en uitgeputte en versieklikte mense soms verwag is om van die geestelike Woord alleen sonder brood te lewe.

In een van my ou geskiedenisboeke wat ek het, begin die skrywer sy boek met o.a. die volgende woorde, in my eie woorde deurgegee: ons moet bid én werk dat die kinders van Augustinus (Noord-Afrika), die kinders van Calvyn (suidpunt van Afrika), mekaar halfpad in Afrika sal ontmoet, menende: dat deur die verspreiding van die evangelie en wet van Christus, die Christendom oor en in die hele Afrika sal versprei, tot eer van die Here se Naam (Rom. 11:36) en die heil van sy kerke onder alle volke, nasies en tale. Deur die eeue het dit al hier en daar gebeur, maar mag dit deur sy genade weer en nog meer gebeur! Dit was en is nog altyd ons roeping, nie net persoonlik, gesin en gemeentes nie, maar ook ons volksbestaan, roeping!… soos verwoord in die gebed van Jan van Riebeeck (1654) en die geestelike toon van die Gelofte self, dat daar vir Hom ‘n huis gebou sal word, wat nie net in Pietermaritzburg gebeur het nie, maar ook ‘n kerk en latere kerke onder die Zoeloes.

Baie dekades het verloop sedert prof. du Plessis die belangrike vraag gevra het, maar dit is ‘n vraag wat ons heeltyd moet vra, sodat ons ons sal verootmoedig voor ons Here, dat ons die sondes sal bely waarvan ons ons moet bekeer (Dan. 9), en op die goeie sal voortbou van die verlede, soos oom Pauls ons geleer het.  En dan, moet ons opnuut voortbou volgens God se Woord, deur die evangelie van Christus, en volgens sy wet en woord (Op. 12:17), vir elke volk in Afrika.

Prof. du Plessis skryf oor die enigste Hoop en Troos vir ons eie volk en elke volk in Afrika en orals as volg, nl. Jesus Christus wat red deur die evangelie alleen, en regeer deur sy wet (Op. 11:15; 12:17):

Die Weste, smadelik teruggedring uit die Ooste, verwerp, het gefaal en daarmee ook die Christendom in die oë van die Oosterling, en nou die diepe vernedering dat die lig van die Ooste in die plek van die verdwynende son van die Aandland moet kom!  Dit wil egter nie sê dat Christus ook hiermee verdryf is nie. Daar is nog oral Christelike kerke, wat, hoewel hulle nou ‘n minderwaardige posisie moet inneem en die heidense godsdienste daarnaas voorrang geniet, nou dat hulle selfstandig is, oorgaan tot ‘n meer bewuste getuienis van die waarheid teenoor die heidendom van hulle eie mense.

En dan moet vurg van geloof in Christus, ook in ons lewe teenoor ons naaste, ook van ander volke gesien word, dus nié net die Verlosserskap nie, maar ook die Koningskap van Christus moet orals geleer en verkondig word, die evangelie én wet, elkeen in sy regmatige plek soos die Skrif leer:

Op ons word ‘n baie groot verantwoordelikheid gelê ook om deur ‘n voorbeeld van ‘n ware christelike lewe die nie-blankes vir die koninkryk van God te wen. Hoe baie word afgeskrik deur die slegte voorbeeld van die onsedelike, onchristelike en ongelowige lewe van blankes. Sal dit later gesê word dat die Christendom in Afrika gefaal het deur die slegte voorbeeld van die volk wat God hierheen gestuur het om ‘n lig vir die nasies te wees?

Maar het ons nog so ‘n boodskap vir die wêreld, is daar by ons die waaragtige oortuiging dat Christus alleen die Weg en die Waarheid en die Lewe is vir alle lewensprobleme en omstandighede? Het ons ook hierin gefaal dat ons dit nie meer werklik glo nie?”

Prof. du Plessis se slotwoorde, roep ons ook om vandag en vir die toekoms, wat ons roeping hier betref, opnuut biddend te besin, mag dit ook die gesindheid wees waarin ons Geloftedag vier môre:

Die Here self bring ons nou in die vuurproef en Hy verwag ‘n antwoord van ons, nie môre of oormôre nie maar nou. En die antwoord wat Hy van ons verwag is die daad van gehoorsaamheid. Gehoorsaamheid aan die bevel van Jesus Christus, om aan al die volke die Lig te bring. ‘n Lig tot verligting van die heidene. Hierdie Lig sal seker nie faal nie.

______________________________________

HET DIE CHRISTENDOM GEFAAL?

deur prof. H. DU PLESSIS

I. DIE OOSTE ONTNUGTER?

Dit is die wil van God dat elke volk vry moet wees in sy eie land. So het die Here ook ons Afrikaanse volk hier in Suid-Afrika geplant en laat groei tot ‘n volk met ‘n eie land. Maar dit is ook die wil van die Here dat die Bantoevolke vry word in hulle eie gebiede. en die vrug van die prediking is dan ook dat die Bantoe-christen nie meer onherroeplik vasgeketting wil wees aan die slaafse bande van sy eie heidense stam gemeenskap en die ongelowige en fatalistiese onderworpenheid aan die natuur en die kragte daarvan nie, maar dat hy as beelddraer van God ook oor die natuur wil heers, en as ‘n mens met menslike waardes wil strewe na vooruit-gang; dat by hom ‘n tydsbesef gebore word en dat hy besiel word met toekomsideale vir homself, sy huisgesin en sy volk.

Teen dit alles as sodanig kan niks ingebring word nie, en ons wat self gely en gestry het vir die bestaansreg en voort-bestaan en toekoms van ons eie volk, ons taal, ons land en kultuur, sal die laaste wees om aan die Bantoe ‘n eie nasionale toekoms te ontsê.

Maar die nasionale ontwaking in Afrika wat nie gekeer kan word nie en op een of ander tydstip moes kom, maar ons nou onverhoeds oorval, kan sonder Christus die chaosmagte uit die wêreldsee wees wat alle christelike beskawing wil uitroei en wat kan terugval tot ‘n barbaarse woestheid en goddelose heidendom.

Iets wat dus op sigself goed is kan ontaard tot die teenoorgestelde daarvan deur die menslike faktor. Is daar tekens dat met die verwerping van die voogdy van die blanke ook die Christendom verwerp sal word, en sal die aanklag teen ons ingebring word dat teen die Christendom gekies word ook omdat dit in die oog van die nie-blankes gefaal het as ‘n opbouende en inspirerende krag vir hulle nuwe lewe?

Omdat die nasionale ontwaking onder die nie-christelike volke van die wêreld reeds die verste gevorder het in die Ooste en hier reeds taamlik omlynde omtrekke aangeneem het wat simptomaties kan wees vir die moontlike ontwikkeling in Afrika, wil ons die tendens van ontwikkeling hier probeer skets om so ook te probeer om moontlike wegwysers vir ons eie optrede aan te toon.

Die Ooste met sy oeroue beskawing, wat reeds in die gryse verlede tot hoë ontwikkeling gekom het en telkens maar wou deurdring na die Weste, het, nou na ‘n eeuelange slaap, weer ontwaak. Die eerste geluide van hierdie onverwagte wending in die wêreldgeskiedenis het weerklink met die kanonskote van die Japanse vloot wat die Russiese vloot in 1905 verslaan het. Soos die seismograaf die fynste trillinge van ‘n aardbewing opvang, so het die trilling van hierdie kanonskote dwarsdeur die Ooste in die harte van die Oosterlinge gebewe en dit het selfs ver in Afrika ‘n weerklank gevind.

Japan, wat soos niks gereken was, ‘n veragte nie-blanke volk, het ‘n wêreldmag geword. En as Japan sy vlerke so hoog en ver en wyd kan uitslaan bo die eeuelange beklemming en minderwaardigheid, waarom ons ook nie? So is in die Ooste gevra. Japan, wat nieteenstaande dit daarna op sy knieë gedwing is met die tweede wêreldoorlog maar wat nou reeds weer ‘n wêreldmag van betekenis word en as bewys van die potensialiteit van sy slaankrag nou weer kom met die prestasie van die bou van die grootste tenkskip ter wêreld; of China die groot reus wat nou skielik ontwaak het uit sy slaap van eeue en eersdaags sy eie kernkrag sal ontwikkel; of Indië wat wil ontwikkel tot ‘n industriële staat, straks met sy eie lug en see vloot hier aan ons poorte; of die Mohammedaanse Midde-Ooste wat weer eens ‘n bedreiging word vir Afrika en die Weste — watter hiervan kan beskou word as die grootste gebeurtenis van hierdie eeu en watter is die grootste gevaar?

Dit is die nuwe Asië, die groot wêrelddeel met meer as die helfte van die wêreldbevolking, die ou Asië wat nou uit sy slaap ontwaak het wat nou soos ‘n donkerswart dreigende gevaar voor ons staan; daar is China wat reeds meer as ‘n halwe eeu gelede deur dr. A. Kuyper gesien is as dié groot gevaar vir die Weste as dit eers tot ontwaking kom en wat nou saam met die kommunistiese wêreld of alleen uit is op wêreldverowering; daar is die Mohammedaanse Midde-Asië wat al dieper indring in Afrika; daar is Indië wat uitbreiding soek na Afrika; daar is die ganse Ooste saam en die wêreldkommunisme verenig in die opset om Afrika van die Weste te vervreem en dit by hierdie anti-Westerse blok in te skakel.

Die Weste, wat nog kort gelede in trotse hovaardigheid en onversteurbare selfversekering dit as vanselfsprekend beskou het dat die nie-Westerse wêreld daar is in belang van die blanke en wat oral koning gekraai het. moes die vlag stryk, en die blanke wat oral geëer was se prestige het nou soos mis voor die son verdwyn, en die Ooste wat die eeuelange onderworpenheid aan die Weste as ‘n diepe vernedering beskou, hef nou fier en trots die hoof na bo en is besiel met ‘n diep gesetelde haat teen die blanke; en hulle leiers, wat as opstandige rebelse kommunistiese agitators beskou was en byna almal een of ander tyd in tronke beland het, ontmoet nou die grotes van die Weste, hulle eertydse “onderdrukkers”, as hulle gelykes.

Ja, die Oosterling wil in geen enkel opsig onderdoen vir die blanke nie, hy wil in alle opsigte as die gelyke en selfs as die meerdere van die blanke beskou. erken en behandel word. Die tyd van blanke hegemonie is vir goed verby en die blanke sal geheel en al moet afsien van die gedagte en houding dat alles in hom gesentreer is en sy wêreld die enigste wêreld is. Daar is nie meer plek in hierdie nuwe wêreld vir enige vorm van Europasentrisme nie.

Maar dit word baie deeglik deur die Oosterling besef dat gelykheid in naam nog nie ‘n magsfaktor kan wees nie sonder die daad van vooruitgang in materiële welvaart, tegnologiese en industriële ontwikkeling en algemene rehabilitering nie. Waar die Weste hierdie lande in die grootste armoede agtergelaat het en dit beskuldig word dat dit die helfte van die aarde uitgebuit en geëksploiteer het tot eie voordeel en die skatte van die wêreld nou by die Weste opgehoop is, eis die Ooste ook nou sy regmatige aandeel hierin en hulle wil dit ook deur eie prestasie verwerf.

Hulle wil ook, wat kennis en ontwikkeling en welvaart betref, die Weste ewenaar en selfs oortref. Maar terwyl aanvanklik van die standpunt uitgegaan is dat vir sodanige ontwikkeling dit ‘n vereiste is dat die Oos­terling die blanke in alles moet na-aap en daar selfs gespreek is van een wordende wêreldkultuur van ‘n kosmopolitiese wêreldbevolking, het die nasionale ontwaking nou meegebring ‘n gloedgolf van nasionale entoesiasme en aspirasies. Hulle wil hulleself wees en geen nageaapte blankes nie. Hulle wil wel die skatte van die blanke vir hulleself toeëien en verwerf maar hulle verag die blanke en sy kultuur. Hulle is trots op hulle eie taal, hulle eeu-oue kultuur, hulle tradisies en hulle volk. Hulle is nasionaliste en vaderlanders en verseg dit ten enemale om vir iets anders as wat hulle is aangesien te word.

Maar hier het die denkende deel van hierdie bevolkings voor ‘n moeilikheid bly steek, want ook hulle godsdiens is deel van hulle verlede en hulle het getwyfel of hierdie ou godsdienste soos die Islam, Hindoeïsme en Boeddhisme as basis kan dien en nog van lewende betekenis wees vir die moderne lewe. So het hulle gedeeltelik in ‘n geestelike vakuum beland. Waarmee sou dit opgevul word? Sou die Christendom hiervoor kan dien en ingepas word by hierdie nuwe nasionale ontwikkeling en as die eie aanvaar word?

Duisende studente uit die Ooste het na Amerika en Europa gegaan om daar verder te studeer. Sou hulle miskien hier ‘n ideologiese basis vind vir hulle nuwe volksgebou? Maar hulle is wreed ontnugter, want hier moes hulle ervaar dat die Westerling sy eie godsdiens reeds verloën het. Dat die Weste ‘n grootskaalse ontkersteningsproses deurgaan en dat die Weste alleen nog maar materiële hulp kan aanbied maar geen boodskap van hoop vir die wêreld in sy nood en ellende het nie. Van ‘n Christelike ideologiese basis is daar niks meer te bespeur nie.

Inderdaad diep beskamend dat erken moet word dat die Weste in hierdie opsig niks vir die Ooste aan te bied het nie. Vir die sosio-politieke-ekonomiese lewe word nie meer gevra wat sê God en sy Woord nie maar wat sê Eisenhower of MacMillan of Kroetsjef. ʼn Massale konstruksie wat sonder ‘n vaste fondament uiteindelik moet ineenstort.

Wel word deur wetenskaplike navorsers vandag in teenstelling met vroeër erken dat aanvaar moet word dat God die oorsprong is van die skepping, en wel is selfs ‘n historikus soos Toynbee op grond van sy wetenskaplike historiese studies verplig om te erken dat die Europese beskawing geen toekoms het sonder ‘n godsdienstige ideologie nie, maar watter gods­diens en watter God word hiervoor voorgehou? Volgens Toyn­bee kan enige soort godsdiens hiervoor dien, die Buddhisme of Hindoeïsme of Confucianisme of Islam vir die Ooste en die Christendom vir die Weste of selfs omgekeerd.

Die feite dwing dus tot die erkenning van die goddelike, maar soos deur niks anders word juis hierdeur aan die lig gebring die verhardingsproses waardeur die mens nie vir Christus wil buig nie.

En as die Weste sy eie godsdiens so verloën, waarom sal die Ooste dan nog hier geestelike houvas soek? Die Oosterling is trouens reeds ontnugter deur die twee wêreldoorloë waarin blanke nasies mekaar wreed na die keel gegryp het en mekaar in strome bloed wou uitdelg, en die Weste word verwyt dat dit gefaal het deurdat dit geen oplossing kan bied vir die rasse- en die oorlogsvraagstuk en die groot nood van Asië nie kon verlig nie.

Wat het die Weste gedoen om bv. die verskriklike nood en ellende van Indië te verlig waar 75% van die bevolking ly aan ondervoeding en die gemiddelde lewensduur maar 27 jaar is, waar miljoene sterf sonder dat hulle ooit die genot van ‘n volle maaltyd geniet het. Volgens dr. H. Bergema in Pioniers van het nieuwe Azië het dr. Idenburg na ‘n besoek aan Indië geskrywe dat al die ellende wat hy in sy lewe tot nou toe aanskou het, net ‘n fraksie is van die verskrikking wat hy op die trappe na die Ganges waargeneem het. Wat het die Weste gedoen om China te help om op die been te kom? Kan dit China kwalik geneem word dat die toevlug tot die kommunisme geneem is in sy groot nood met ‘n boere bevolking waarvan 85% ten tyde van die onttrekking van die Westerse invloed-sfeer, uitgesuigde bywoners was?

Kan dit nog verwag word dat die Ooste by die Weste geestelike houvas en hoop moet soek as onder die wêreldheerskappy van die Weste meer as twee-derde van die bevolking van die wêreld feitlik ondervoed is. terwyl die Weste self in oordadigheid lewe? In plaas van af te neem, sê dr. Bergema, beweeg die persentasie van die ondervoede bevolkingsdeel van die wêreld nog steeds in stygende lyn. Van minstens 38% voor die tweede wêreld-oorlog het dit tot byna 60% in 1952 gestyg o.a. deur die sterk toeneming van die bevolking van hierdie deel van die wêreld met ongeveer 30 miljoen mense per jaar.

Kan ons die Ooste kwalik neem dat hier tot die oortuiging gekom is dat die Christendom gefaal het. Die Christendom is geweeg en te lig bevind, dit bied geen hoop vir die wêreld nie.

Wat ‘n ontsettende aanklag!

Moet ons hier in Suid-Afrika onsself nog sien as deel van so ‘n ontkerstende Weste? Kan ons nog trots wees om die naam van Westerlinge te dra, kan ons ons nog verhef op ons Westerse beskawing? Moet so ‘n beskawing nog deur ons gehandhaaf en hier in Afrika voortgesit word? Is dit die blanke beskawing wat ons ook in Afrika moet propageer?

Die verwyt en aanklag teen die Christendom kan egter nie God en sy Woord tref nie, want hierdie evangeliewoord is die enigste vaste anker en hoop vir ‘n ontredderde wêreld. Ook moet erken word dat daar heelwat ondankbaarheid in die spel is en dat die ellende van die nie-blanke ook tot ‘n groot male aan homself te wyte is en dat hier ook verharding is teen die  kruiswoord van genade. Maar selfs as ons dit alles in aanmerking neem kan die feit nie ontken word nie dat die baie ernstige aanklag dat die Christendom gefaal het wel deeglik betrekking het op die draers van die sogenoemde Westerse beskawing. Ook moet erken word dat die sendingwoord meestal gebring is sonder ‘n boodskap vir die werklike lewe, dat die kerk verbind is aan die Westerse beskawing as ‘n vreemde instelling vir die nie-blanke en dat van honger en uitgeputte en versieklikte mense soms verwag is om van die geestelike Woord alleen sonder brood te lewe.

Terwyl dit vir die Ooste baie duidelik geword het dat die Christendom gefaal het, is daarna die nodige ideologiese basis gesoek by die kommunisme, en op grond van die feitlike verbeteringe wat hierdeur in verskillende lande teweeg gebring is, is die hoop op die kommunisme met sy ideaal van materiële gelykheid in voorspoed gevestig. Maar ‘n groot gedeelte van die Ooste is ook reeds deur die kommunisme ontnugter. Sy ateïsme stuit die godsdienstige Oosterling teen die hors, en so ‘n ideologie kan nie dien as ‘n basis vir die Oosterse lewe nie. Daarbenewens wen die oortuiging veld dat die kom­munisme, veral die kommunistiese Rusland, nog meer imperialisties is as die eintlike Weste. Daarom word dit nou oor ‘n groot deel van Asië verwerp, en daar word nou weer terug-gegryp na die ou godsdienste. Wat eers onmoontlik voorgekom het kan miskien nog moontlik wees, en pogings word nou in die werk gestel om hierdie nasionale godsdienste te laat herleef, te moderniseer. selfs met vermenging van chris­telike elemente en aanpassing by die moderne omstandighede.

Terwyl dr. S. Zwemer in 1916 nog gedink het dat die Islam nie meer onder die moderne omstandighede kan dien as ‘n ideologiese basis nie, moes hy reeds in 1931 erken dat dit weer opgestaan het en herlewe.

As ons hierdie eeu wil vergelyk met ‘n vorige tyd in die geskiedenis, dan kom dit, wat die Ooste betref en miskien Afrika ook, die naaste aan die eerste paar eeue voor en na die koms van Christus op aarde. Toe was daar ook ontwortel-de volke en daar is gesoek na ‘n vaste godsdienstige houvas en fondament. Toe was daar ook verskillende godsdienste wat hiervoor aangebied is. Maar die kardinale verskil van toe met nou is dat in daardie tyd die Christendom ‘n nuwe lewenskragtige godsdiens was, terwyl volgens die Oosterlinge die Christendom vandag reeds gefaal het vir ‘n nuwe toekoms, maar hiermee net die vernedering vir die Christendom nog nie tot sy klimaks gekom nie, want aangesien aangeneem word dat die Christendom gefaal het en geen hoop vir die wêreld bied nie, word nou met ‘n fanatieke sendingywer hierdie nie-christelike godsdienste gepropageer as die nuwe hoop vir die wêreld.

En waar ons nie wou uitgaan tot die eindes van die aarde met die Enigste Lig en Waarheid nie, kom die eindes van die aarde nou na ons met die lig van die heidendom, as die nuwe hoop vir die wêreld. Sendelinge word opgelei en oor die hele wêreld gestuur om hierdie godsdienste, veral die Islam en Boeddhisme, te propageer. Honderde sulke Islamse sendelinge is oral in Afrika geplaas en meer as 100 opgeleide arbeiders is gestuur na ander nie-Mohammedaanse lande, tot in Amerika en Europa. En hulle dring deur Afrika met die leuse: “Die son kan sy loopbaan verander en die sterre hulle plekke maar niks of niemand kan Allah en sy profeet oorwin nie”, en diep in hulle hart is daar die geloof: “Oor die wêreld van môre sal net een vlag waai.”

Ook die herleefde Boeddhisme is in beweging.

In Duitsland alleen is daar meer as 30 Boeddhistiese monnike wat hulle geloof onder die Duitsers propageer en daar is reeds ongeveer 10,000 Boeddhiste in hierdie land.

Die Weste, smadelik teruggedring uit die Ooste, verwerp, het gefaal en daarmee ook die Christendom in die oë van die Oosterling, en nou die diepe vernedering dat die lig van die Ooste in die plek van die verdwynende son van die Aandland moet kom!

Dit wil egter nie sê dat Christus ook hiermee verdryf is nie. Daar is nog oral Christelike kerke, wat. hoewel hulle nou ‘n minderwaardige posisie moet inneem en die heidense godsdienste daarnaas voorrang geniet, nou dat hulle selfstandig is, oorgaan tot ‘n meer bewuste getuienis van die waarheid teenoor die heidendom van hulle eie mense.

Daarbenewens is dit nog te betwyfel of hierdie ou godsdienste kan dien as ‘n basis van moderne welvaartstate en gemeenskappe, en dr. H. Kraemer is selfs van gedagte dat die evangeliewoord nog nie so gebring is dat die Ooste voor ‘n beslissende keuse gestel is nie.

Niemand kan egter met sekerheid voorspel wat uit hierdie kookpot van die Ooste te voorskyn kan kom nie.

2. DIE CHRISTENDOM EN AFRIKA

Teen die agtergrond van hierdie ontwikkeling moet ons die ontwaking tot wordende nasies in Afrika sien. Ook hier is daar verset teen blanke voogdy, ook hier word leiers as agitators in die tronke gestop maar een na die ander land word onafhanklik en hulle leiers is nou hoog geëerde volksleiers van die nuwe Afrika. Ook in Suid-Afrika is daar die begin van ‘n nasionale ontwaking, opstootjies wat onderdruk word en telkens maar weer opvlam. Ook hier is daar tekens dat hier en daar die Christendom afgesweer word, dat teruggekeer word na die ou heidendom of dat dit weer in die baie sinkretistiese sektes herlewe, nou vermeng met christelike bestanddele.

Ook hier reeds, veral by die meer ontwikkeldes, die oortuiging dat die Christendom gefaal het, en in Afrika veral ‘n sterk Mohammedaanse propaganda aan die gang, waarvoor duisende naturelle beswyk. Reeds meer as 80 miljoen Mohammedane in die Noorde, en in Wes-Afrika gaan van elke 10 bekeerlinge tot ‘n ander geloof sewe oor tot die Islam en slegs drie tot die Christendom.

Die ou heidense godsdienste van Afrika sal nie as ‘n godsdienstige basis onder die moderne omstandighede kan dien nie en die kommunisme sal o.i. ook nie deur die na­turelle aanvaar word nie. Hulle sal uiteindelik kies tussen die Islam en die Christendom. Watter van die twee gaan hulle kies? Die Islam pas aan by die bygeloof en kultuur van die naturelle en dit ken geen rasse-onderskeid nie en dit word gesien as ‘n bondgenoot teen die blanke “onderdrukkers,” of sal die inboorlinge van Afrika dan net die sekularistiese beskawingsvoordele verkies sonder enige binding aan die Woord van God?

Sal dit ook een dag soos in die Ooste deur Afrika ge­sê word: die Christendom het sy tyd gehad maar dit het gefaal? Wat die antwoord op hierdie vraag gaan wees hang tot ʼn groot mate af van die optrede van ons blankes hier in Afrika. Veral ons hier in Suid-Afrika word gesien as die verteenwoordigers in Afrika van die Weste en die Christendom. Maar nou word deur die hele wêreld die vinger na ons gewys en selfs deur gelowige mede-christene word gesê dat een van die twee grootste gruwels van die Weste, waardeur die nie-blanke wê­reld met wantroue vervul is teenoor die Weste, apartheid is. Die ander een hieraan gelyk is: Hiroshima! Nou ontsê ons ten enemale aan die Weste, gesien hulle eie verlede. die reg om ons voor die vierskaar te daag, en ons is ook geensins van plan om hier in Suid-Afrika te kapituleer nie. Daar word baie vir die nie-blankes van Suid-Afrika gedoen en dit dikwels ten-spyte van ondankbaarheid van hulle kant. Ons hoef ook nie die wêreld te vrees as ons beleid en die toepassing daarvan asook ons eie optrede in alle opsigte christelik en regverdig is.

Maar nou is daar ‘n sekere mate van ongerustheid oor die vraag of die toepassing van die beleid in alle opsigte op grond van die Woord van God geregverdig kan word. Ook in hierdie opsig word ons gedwing om onsself hieromtrent rekenskap, baie ernstige rekenskap te gee.

Ons sal moet hard en gou dink om, sonder prysgawe van ‘n beleid van afsonderlike ontwikkeling, reg te stel wat verkeerd en onchristelik mag wees en om aan die nie-blankes ‘n menswaardige toekoms te verseker. Daar mag nie later gesê word dat ons as erfenis vir die naturelle nagelaat het ‘n ontwortelde proletariaat in ons midde en uitgeputte reservate.

Ons sal moet leer om af te sien van die gedagte dat ons alleenreg het op Suid-Afrika en dat ons Afrikaners die enigste volk is vir hierdie land, en ons sal moet leer om te gee en te offer, want van hom aan wie baie gegee is sal ook baie geëis word.

Veral is nodig dat ons die nie-blankes met baie groter simpatie moet bejeën. Hoewel ons nie wil ontken dat beperkende apartheidsmaatreëls nog nodig is, verloor ons die nie-blanke as mens te veel uit die oog en word apartheid vir ons ‘n ideologie: ons moet leer om onsself in die nie-blankes se plek te stel en van hulle gesigspunt dinge te sien.

Stel u self in die plek van ‘n beskaafde naturel wat vanweë die karige loon nie as ‘n beskaafde kan lewe nie en wat telkens geïrriteer en lastig geval word deur die optrede van die polisie. Stel u self in die plek van die naturelle-arbeider wat wil vorentoe beur in die lewe en die geleentheid daarvoor word nie aan hom gegun nie.

Die lewensmoeilikhede oorval dikwels veral die meer ontwikkelde naturelle. Die goeies onder hulle word deur opruiende elemente geïntimideer, hulle staan onder wette wat as dwangmaatreëls sonder hulle op hulle gelê word. en dit is soms vir hulle of die hele blankendom teen hulle gekant is en hulle weet nie altyd wat om te, doen nie. Wat ‘n oplugting is dit vir hulle as ons aan hulle werklike belangstelling toon in hulle moeilikhede, as ons waarlik simpatiek teenoor hulle optree, met hulle oorleg pleeg en hulle raadgee, maar ook luister wat hulle sê en hulle laat uitpraat. So alleen kan die wantroue oorwin word.

Op ons word ‘n baie groot verantwoordelikheid gelê ook om deur ‘n voorbeeld van ‘n ware christelike lewe die nie-blankes vir die koninkryk van God te wen. Hoe baie word afgeskrik deur die slegte voorbeeld van die onsedelike, onchristelike en ongelowige lewe van blankes. Sal dit later gesê word dat die Christendom in Afrika gefaal het deur die slegte voorbeeld van die volk wat God hierheen gestuur het om ‘n lig vir die nasies te wees?

Met reg word gesê dat ons hier in Suid-Afrika die Christendom in Afrika verteenwoordig en dit word ook gesê dat ons beleid van apartheid hier die hele Weste by die nie-blanke wêreld in verdenking bring. Waar ons hier gestel is as die verteenwoordigers van die Christendom veral m.b.t. die besondere rasse probleme wat eie is aan hierdie land en dit ons eie probleme is, verteenwoordig ons inderdaad die Christendom in ons optrede in hierdie verband, veral vir die naturel van groot Afrika. As ons hierin faal, word dit die Christendom as sodanig ten laste gelê. Daar word dus inderdaad ‘n baie groot en swaar verantwoordelikheid op ons gelê.

Maar nog swaarder is die verantwoordelikheid en ernstiger die saak in die lig van die smaadheid wat op Christus gelê kan word deurdat ander struikel deur ons onchristelike op­trede en die Christendom verwerp word deurdat ons faal. Dat ons hierdie tyd besonder begaan is oor die toekoms van ons eie volk is begryplik en handhawing en bevordering van ‘n eie volksbestaan is roeping en plig, maar die groot versoeking in so ‘n krisistyd soos nou is om alle ander oorweginge en belange hieraan ondergeskik te maak en om vanuit hierdie gesigspunt ‘n selfsugtige beleidsrigting neer te lê wat alleen maar die eie belange beoog.

So ‘n optrede moet noodwendig lei tot die aanvaarding en deurvoering van maatreëls wat in die pad is van die uitbreiding van die koninkryk van God. Ons vrees dat nou reeds by baie die hoof- en soms ook die enigste, oorweging is die versekering van ons blanke toekoms en ons blanke “be­skawing”. Daarvoor kan selfs die sending ook desnoods ingespan word. So ‘n houding lei nie alleen tot ?n onchristelike optrede en tot die uitvoering van onderdrukkende maatreëls nie maar daardeur word ook die lewe verloor. Ons sal steeds op ons hoede moet wees om nie bewus of onbewus ons deur sulke selfsugtige oorweginge te laat lei nie en ons sal baie ernstig werk daarvan moet maak om in die geloof eers die koninkryk van God en sy geregtigheid te soek, of sal daar ook gesê word dat die Christendom in Afrika gefaal het omdat ons hier aan die suidpunt ons eie volks- of persoonlike belange gestel het bo dié van die koninkryk van God?

Boweal sal die sendingtaak vir ons die groot lewenstaak moet wees, en dit sal op baie groter en grootser skaal aangepak moet word. Daarbenewens sal veral elke Christen moet besef dat hy hierin ʼn roeping het. Die Here het hier ‘n volk geplant om hier in Suid-Afrika ‘n lig vir die heidene te wees. Daarom het elkeen ‘n persoonlike roeping in hierdie verband en kan dit nie net gelê word op sendelinge en sending-kommissies en ander indiwiduele persone nie. Dan kon die Here net so goed enkele sendelinge van Europa gestuur het en kon Hy ons maar weer laat teruggaan na Europa. Die sending is alleen dan waarlik kerklik as die hele kerk, die hele gemeente aktief sendingbewus en werksaam is.

As ons nie hieraan wil beantwoord nie, sal ons die beskuldiging moet hoor dat die Christendom gefaal het vanweë die nalatigheid van die hierheen gestuurde blanke volk.

As ons werklik glo dat alleen die evangelie-woord die hoop is vir onsself en vir die wêreld en dus ook vir Afrika, dan sal ons ook besiel met heilige ywer hierdie lewenswoord wil laat gestalte aanneem ook in die naturellelewe.

Maar het ons nog so ‘n boodskap vir die wêreld, is daar by ons die waaragtige oortuiging dat Christus alleen die Weg en die Waarheid en die Lewe is vir alle lewensprobleme en omstandig-hede? Het ons ook hierin gefaal dat ons dit nie meer werklik glo nie? Die Woord van God sal so gebring moet word dat dit spreek tot die siel van die naturel, as ‘n nuwe blye boodskap van hoop vir ‘n nuwe lewe, ook vir die ontwakende nasionalisme. ‘n Woord vir die hele lewe en nie net ‘n Sondagsboodskap nie.

Ons sal as kerk, as volk, ons ook rekenskap daarvan moet gee of ons die Woord waarlik bring as ‘n krag vir die hele lewe en ons sal baie ernstige werk daarvan moet maak om die evangelie so te bring dat dit spreek tot die siel van die nie-blanke en vir sy hele lewe en ook vir die opbou van sy eie nasionale toekoms. Ook sal ons baie diep moet dink om die kerk vir die Bantoe so te bring dat dit ook waarlik aangevoel word as ‘n eie kerk en nie ‘n Westerse kerk of ‘n regerings-kerk nie of as deel van die beskawing nie. ‘n Vrye kerk dus, alleen in Jesus Christus self gebind aan die Lewende Woord en so één met die Kerk van alle eeue.

Die naturel sal moet voel dit is die kerk van Christus. sy Verlosser, dit is die kerk waarin hy hom as naturel tuisvoel en in sy geloofslewe op sy manier hom kan uitlewe. Of moet ons ook aanskou dat die kerk hier net soos in die Ooste ver-werp word vanweë die Westerse vorm waarin die Christendom aangebied word, die vreemdheid van ‘n vreemde kerk?

Benewens die gevaar van ‘n vreemde kerk hang daar oor Afrika die dreigende wolk van die materialistiese beskawing en kultuur van die Weste. Waar die hele wêreld vandag die oë op Afrika rig en die volke wat saamgetrek is in die V.V.O. begerig is om materiële hulp aan die onderontwikkelde gebiede in Afrika te verleen, moet by alle waardering daarvoor die vraag gestel word of dit al is wat die Weste aan te bied het. As dit so is en maar net klippe vir brood gegee kan word, sal hierdie hulp alleen maar lei tot die algehele ontwrigting van die swart heidendom, wat dan vir die nodige geestelike houvas uitgedryf sal word na die Islam of sal ontaard tot die mees antichristelike chaosmag in die wêreld sonder enige gods-dienstige binding, en so sal hierdie bloot materiële hulp nog die grootste ramp wees wat Afrika kan tref.

En so sal ook ons universiteite en ons hospitale en die versnelling van die tempo van die ontwikkeling van die reservate — alles baie goeie en nodige dinge — sonder Christus en sonder die christelike suurdeeg vir die hele lewe nog blyk die grootste van alle gevare vir die naturel te wees.

Die groot krisis vir ons hier in Suid-Afrika lê nog voor en die beslissende keuse van die nie-blankes in Afrika moet nog gedoen word.

Mag die Here verhoed dat Christus verwerp word en gekies word vir ʼn blote sekularistiese beskawing of dat die keuse teen die Christendom gaan op grond van die beskuldiging dat die Christendom gefaal het van­weë die onchristelike voorbeeld van die draers daarvan hier in Suid-Afrika of deur hulle nalatigheid om die Woord van God onder die nie-blankes te verkondig, of deur hulle onsimpatieke selfsugtige optrede, of hulle ongeloof en koue onbesieldheid vir die heilige saak van God.

Die Here self bring ons nou in die vuurproef en Hy verwag ‘n antwoord van ons, nie môre of oormôre nie maar nou. En die antwoord wat Hy van ons verwag is die daad van gehoorsaamheid. Gehoorsaamheid aan die bevel van Jesus Christus, om aan al die volke die Lig te bring. ‘n Lig tot verligting van die heidene. Hierdie Lig sal seker nie faal nie.

Posted by: proregno | December 14, 2021

PROFETIESE WOORDE VAN 1941 TEEN STAATSABSOLUTISME

STAATSABSOLUTISME

Ds. S.J. Stander

[Bron: Koers in die Krisis, deel 3, HG Stoker & JD Vorster (redakteurs), Stellenbosch: Pro Ecclesia Drukkers, 1941]

HK Sondag 34 Vraag 95 : Wat is afgodery? Antwoord: Dit is om in die plek van die enige ware God wat Hom in sy Woord geopenbaar, het, of naas Hom iets anders uit te dink of te hê waarop jy jou vertroue stel.

Inleiding

Afgodery van mense en dinge kom al van die sondeval af, dit neem deur die eeue verskillende vorme aan. In die oploop tot die Reformasie van die 16de eeu, het die kerk as instelling ‘n afgod geword wat die mens moet red en reguleer in alles van sy lewe. In die 20ste eeu het dit in die vorm van die Fascisme en Naziisme die ‘bloed en volk’ as redder gehad, met die Fuhrer as messias-redder figuur. Een van die grootste afgode, deur die eeue, maar veral aan die einde van die 20ste eeu, en nou die 21ste eeu, is ‘die Staat’, waar mense en volke, selfs kerkmense blindelings hul vertroue en hoop op die staat stel. om na ‘gees en liggaam’ te sorg en te red. Dit wat God ingestel het as een van die vorme van regering (naas die individu, gesin, gemeente, ens.), het alles oorheersend geword, alles bepalend vir die hele lewe, oor alles en in alle regerings-instellings ingegryp.

Die ‘covid pandemie’ het dit veral duidelik uitgewys, hoe staatsleiers en burgerlike owerhede hul beperkte mag al meer uitbrei en misbruik om vir almal en alles voor te skryf, ook so ver al dat  dit neerkom op die verbod teen eredienste, om in te meng en namens die kerk te regeer en besluite te neem, want hul weet mos van beter…

En wat tragies is, is dat soos met die Naziisme, soos met die Marxisme, werk die kerk lekker saam en preek saam dat die burgerlike owerhede ook oor hierdie ‘goeie mediese saak’ heeltemal reg is, hoe hul dit hanteer en dat kerke gedweë moet saamdoen, ja, alle verbiedinge en reëls wat die owerhede daar stel absoluut gehoorsaam moet word.  Ja, dieselfde owerhede wat bv, korrupsie, misdaad, onreg, aborsie-moord, pogings tot grond diefstal, ens. in stand hou …. is skielik die messias-redder as dit by die ‘covid pandemie’ kom en natuurlik baie ander sake … buig onvoorwaardelik, want Romeine 13 leers so… meen baie.

Hierdie afgodery van die staat, is egter niks nuuts nie, die vorme daarvan verskil deur die eeue, ongelukkig ook in ons volkslewe en geskiedenis, daardie absolute vertroue dat ‘die goeie president of goeie staat’ sal ons en ons volk red op elke terrein: medies, onderwys, ekonomie, ens ens…. Daar is groot bekering en reformasie nodig op die terrein van ‘kerk en staat’, om opnuut te sien dat die staat se taak is alleen die handhawing van wet en orde en die gepaardgaande strafreg wat daarmee saamgaan, nie om god op aarde te probeer speel nie. Hul taak is nie om die hele samelewing, elke mens te probeer red en reguleer nie.

Ja, ons as burgers, as gelowige burgers moet ons bekeer daarvan, die verlange na die Egiptiese slawehuis van staatisme, of soos ds. SJ Stander dit in 1941 noem, staatsabsolutisme. Die Evangelie moet ons van eie sondes en afgodery bevry in denke, elke terrein van die lewe, ook die sonde teen die 1ste gebod, om op mense en dinge en instellings te wil vertrou en te hoop vir ons geluksaligheid na gees én liggaam. Sodra enige instelling buite sy bybelse terrein en bevoegdheid beweeg, of dit gesin, gemeente of burgerlike owerheid is, is daardie instelling en mense wat dit dryf, besig om God te probeer speel, Psalm 2 opstand teen die Here en sy Gesalfde.  Daarom moet ons opnuut besin oor wat die Skrif leer oor elke mens, en elke goddelike instelling se roeping, taak en terrein, soos die Here dit leer deur sy Woord.

Ek plaas ds. SJ Stander se artikel hier onder (na my mening is ds. Stander self hier en daar geneig na staatisme, maar hy sien wel baie duidelik die wesentlike probleem raak), in PDF dokument. Die boek waaruit ek dit geskandeer het, se bladsye is so verdof, dat ek dit nie ordentlik kon oorsit in MS Word formaat om hier volledig te plaas nie, en daarom as ‘n PDF dokument wat nog leesbaar is. Bestudeer dit gerus. Die profetiese woorde teen staatsabsolutisme in ds. Stander se tyd, 1941, is nog net so aktueel, as in ons tyd. Hy waarsku tereg teen die staatsabsolutisme van Facisme en Naziisme, maar ook in die SA van destyds, hoe die regering van sy dag ook elke lewensterrein en ander instellings begin oorheers het, wat natuurlik baie kenmerkend is ook van ons tye.

Ek gee hier onder ‘n paar aanhalings uit die artikel (beklemtonings bygevoeg), maar lees gerus die volledige artikel.

______________________________________________________

AANHALINGS UIT ‘STAATSABSOLUTISME‘, deur ds. SJ Stander

Wat is staatsabsolutisme?

“Die onderwerp waaroor hierdie artikel handel is “staatsabsolutisme.” Dit is ‘n onderwerp van lewensbelang, in besonder vir die Afrikaner vandag, waar hy deur die voortwoekering van die staatsalmag in sy land bedreig word. Ons moet ons afvra, wat is die staat, wat is sy gebied, waaroor hy bevoegd is, wat is die grense waaroorheen hy nie mag gaan nie, en wat is die gevare, as die staat hierdie perke oorskry en absoluut, onbeperk, wil heers. Ons moet duidelik sien hoe die staat in ons land sy perke te buite gaan, en hoe ons dit moet keer.”

“Die staat is ‘n instelling, ‘n verbinding van mense naas die gesin, die kerk, en ander instellinge. Elke instelling het sy eie taak wat aan hom alleen behoort. Die taak van die staat is nie om die ander instellinge te oorheers nie, maar om toe te sien dat orde en reg gehandhaaf word. Want deur die sonde is die mense geneig om die regte van ander hom toe te eien, ‘n gevaar vir ander te word, en die staat moet sorg dra dat die regte van elkeen geëerbiedig word, sodat elke burger en elke instelling vry sy pligte kan doen en vry kan ontwikkel.

Die staat moet nie net orde en reg handhaaf nie, maar moet ook geleentheid en voorwaardes skep, waarin sy burgers en die ander instellinge gunstig kan ontwikkel; hy moet help om alles wat hierdie ontwikkeling strem, te oorwin. Maar die staat het geen seggenskap oor die Kerk, oor die private gesinslewe, oor die geloof en die gewete van die mens, ens., nie; hy mag hulle nie oorheers nie, maar moet hulle vry laat om hul eie ideale uit te werk en hul regte te verwesenlik. Die staat is, van Calvinistiese oogpunt beskou, gebonde aan die ordinansieë van God, waarop die Heilige Skrif besondere lig gee.”

“Die staat kan egter sy gebied van regshandhawing oorskry en oor die mens se persoonlike lewe en oor die besondere gebied van ander instellinge probeer heers deur self te wil doen, wat eintlik hulle taak is, en nie die taak van die staat nie. Dan spreek ons van staatsabsolutisme. Staatsabsolutisme, kry ons waar die staat vir hom die monopolie en opperheerskappy oor al wyer gebied begin toe-eien, sodat hy langsamerhand alleen-seggenskap verkry, en alle terreine van die lewe (ook die van die kerk en die gesin, van die skool, van die enkele mens) oorheers en sodoende feitlik ‘n almagtige staat word. Dan eerbiedig die staat nie die besondere regte van ander nie en eis hy alle reg vir hom alleen op. So lê die staat naderhand sy hand op alles.”

Staatsabsolutisme in die ekonomie

“Tog is die staat in sulke gevalle geneig om alleenseggenskap te eis en die regte van ander nie te eerbiedig nie. Bowendien waar die staat te veel op hom neem, bestaan die gevaar dat hy private inisiatief en verantwoordelikheidsgevoel smoor. … Ook op ekonomiese gebied eien die regering in ons land hom al meer seggenskap toe. Ook hier is duidelike tekens van ‘n neiging tot  staatsabsolutisme gegee. … Liggame wat beter as die staat geskik sou wees om hierdie probleme aan te pak, kan dit uit gebrek aan fondse nie doen nie. Maar die staat het hier ook ‘n roeping, waar die armes ‘n deel van sy burgers uitmaak. Die strekking en die wyse van die hulp, wat die staat egter verleen, moet veroordeel word, omdat die staat absolutisties optree. Die staat brei sy magsgebied op so ‘n wyse uit dat dit nie alleen onoordeelkundig in sy hulpverlening optree nie, maar verslawend. Hy leer nie alleen ons armes om maar vir enige soort moeilikheid staatshulp in te roep nie, i.p.v. om hulle te leer hulle self te help, maar bind die armes op so ‘n wyse aan die staat dat hulle vryheid as burgers ondermyn word.  … Hierdie staatsabsolutistiese neiging om die vrye burgerregte en burgeroortuiginge van hulle, wat deur die staat gehelp word aan bande te lê, maak van hierdie armes meer en meer staatseiendoim, slawe van ‘n toevallig regerende party.”

“Hier by ons het die staat langsamerhand al dieper ingegryp in die belange van ander, en is hy besig om steeds verder in te gryp in die regte en besondere belange o.a. van die huisgesin. die skool, die ekonomiese lewe en selfs van die kerk.  Hierdie voortwoekering van die staatsalmag is vir ons as Calviniste en as Afrikaners nie alleen gevaarlik en verderflik nie, maar prinsipieel verkeerd. Dit raak ons diep en tref ons hoogste beginsels en belange. Ons mag ons hier nie oorgee aan die slegte neiging, wat ons het om alles maar gedweë  te laat loop; inteendeel moet ons ons aan hierdie neiging ontworstel en op een of ander wyse tot ons eie redding optree.”

Staatsabsolutisme mag nie predikers en die kerk se profetiese woord stilmaak nie

In die algemeen reeds mag die beginsel van ‘n oppermagtige en alleenmagtige staat op Bybelse grondslag en volgens Calvinistiese beginsels nie deur ons aanvaar word nie. Dit sou voer tot ‘n verafgoding van die staat, ‘n verheffing van die staat tot die posisie van God. Ons is geroepe om God te dien en Hom alleen te vrees. Die magte oor ons van Hom verorden, het wel gesag oor ons, maar alleen ontleende gesag. Dit mag nie verder strek as wat God die Oppermagtige en alleen absoluut Gesaghebbende toegelaat het nie, die grense waarvan Hy in sy Woord bepaal het.

Daar kom ‘n perk waar dit moet heet: ‘n mens moet vir God – soos die drie jongelinge vir Nebukadneser en die apostels vir die Joodse Raad laat verstaan het – meer gehoorsaam (moet) wees as vir die mens. As die mens, in watter posisie hy ook gestel mag wees, bevele uitvaardig in stryd met hoëre duidelik neergelegde verordeninge van God dan eis Gods Woord, en op grondslag daarvan die Calvinisme, dat die bestel van God nagekom en die bevel van die mens opsy geskuif sal word, want ook die owerheid is onderworpe aan die ordinansies van God. God alleen is absoluut soewerein. Alle mense, ook die staat is gebind aan die eise van God en sy Woord. Vir wie op Bybelse en Calvinistiese grondslag staan, kan daar dus geen absolute gesag bestaan buite of in stryd met die gesag van God nie.  Die draer van die boodskap van God, die verkondiger van sy Woord, mag dus nie verhinder word om ook aan die staat te sê: “So sê die Here!” nie.”

“Die neiging om behendig tussen die klippe deur te wil stuur ten einde niemand aanstoot te gee nie, is ‘n verderflike diplomatiese optrede in verkeerde skool geleer, wat allesins af te keur is en grootliks verantwoordelik vir die huidige betreurenswaardige toestand van sake gehou moet word. As die kerk hier steeds van sy pligte om te spreek probeer wegskram, dan word dit later van hom as sy plig verwag om hier te swyg; en as hy dan later anders sou wil optree, sou dit hom ten kwade gedui word en sy optrede as onchristelik bestempel word. Hierdie vernederende gevolge is dan sy eie skuld en verdiende loon, want hy het dan immers self die verkeerde vorm van christelikheid neergelê. … Nee, die kerk het ‘n dure roeping en sware verantwoordelikheid. Dit is sy taak om die lig van God se Woord onvervals, getrou en onverskrokke te laat hoor op alle lewensterrein – ook die  van die staat. Daaraan moet hy getrou wees, of hy word uit die plan van God as nutteloos opsy geskuif. Verdagmaking van bedienaars van die Goddelike Woord, wat die Woord getrou en na waarheid en in opregtheid verkondig is in grond ‘n sataniese werk, wat bereken is om ‘n herhaling van die paradys-episode te verseker en ‘n chaos in die menslike samelewing te veroorsaak.”

“Daarom mag die kerk nie toegee aan die staatsabsolutistiese strewe, wat hom die swye oplê, waar hy geroepe is om orals te spreek en te waarsku. Die vryheid van die verkondiging van Gods Woord mag die staat die kerk nie ontneem nie. Die staat het geen reg om die kerk voor te skryf, dat hy net dele van die Skrif wat geen direkte betrekking het op vraagstukke, wat ook die staat raak, mag verkondig nie. Christus is Koning van alle lewensgebiede en die kerk moet sy koningskap bly verkondig, veral juis daar waar die staat ‘n deel van die wêreld aan die koningskap van Christus wil onttrek.”

Die staat mag nie gesin en skool oorheers nie

“Ten slotte wil ons nog wys op die gevaarlike en prinsipieel verkeerde optrede van die staat i.v.m. die verhouding van huisgesin en skool. Dit is opvallend om te sien hoe min seggenskap die ouers, die natuurlike en van God verordende opvoeders van die kind, oor hul kinders het. Vir die hele, tienjarige periode van verpligte skoolbesoek, wat gedeeltelik die mees ontvanklike tyd is, gaan die kind in ‘n staatsinrigting skool, die seggenskap van die ouers in hierdie inrigting ontbreek geheel en al of is hoogstens nomineel. … Ook moet hier gewys word op die optrede van staatsweë om algemeen die beheer oor koshuise in te palm, waardeur die kinders nie net gedurende die vyf uur van skoolgaan per dag, maar ook gedurende die orige tyd onder staatsbeheer kom. Daardeur word die geleentheid vir die ouers om invloed op die opvoeding van hul kinders uit te oefen tot ‘n hulpelose minimum gereduseer. So word die kind byna geheel en al aan die staat toevertrou en die ouers hul van God gegewe regte ontneem.”

“Ons moet, wat die kwessie van alleen- en onbeperkte seggenskap van die staat oor die onderwys betref, allereers let op die eerste reg van die ouers. God het bepaal, dat die voortbestaan van die menslike geslag in die algemeen en van volkere in besonder sou verseker word langs die weg van natuurlike voortplanting deur die ouers. Daarmee het hy ‘n band gelê tussen ouers en kinders en tussen nasate en voorgeslag, wat seker nie aan getorring durf word sonder groot gevaar te loop om onberekenbare skade te berokken aan die mensdom in die algemeen en aan die volkere in die besonder nie. … Ouers wat dus toelaat dat hier ingegryp word en ‘n owerheid wat hom die reg  aanmatig om hier verkeerdelik in te gryp ten nadele van die eis van die gebod, maak hulle stellig  skuldig voor God en sal vroeër of later op een of ander wyse daarvoor moet boet. Daar is nog meer Skrifplase vir die Calvinistiese beginsel, dat die kinders in die eerste plek aan die ouers behoort en dat die ouers in die eerste plek vir die onderwys en opvoeding van die kinders verantwoordelik is.

“Gelykgesinde ouers behoort hulle eie groepskole te hê en te beheer, hulle behoort die gees en rigting van hulle skole en daarmee die toekomstige vorming van hul kinders te bepaal, en hulle alleen kan dit die beste doen. Elke groep van gelykgesindes sorg so vir die onderwys en opvoeding van sy eie kinders. … Die algemene gees en rigting van die onderwysstelsel sal sodoende aan die ideale en oortuiginge van ons Afrikanervolk reg laat wedervaar, christelik en nasionaal wees. Op ons groepskole kan ons die Bybel die ereplek laat inneem wat hom toekom en kan ons ons kinders volgens ons geloofsbelydenis laat opvoed en onderrig. Hulle sal hier beginselvastheid, vastheid van koers en karakter hul eie kan maak.”

Staatsabsolutisme vernietig die vryheid van die individuele persoonlike vryheid en ‘n vrye samelewing

“Soos dit hom vertoon, waar dit in die praktyk gebring word, en soos dit hom ook nie anders kan vertoon nie, loop staatsabsolutisme uiteindelik uit op die vernietiging van die indiwiduele, persoonlike vryheid van die mens. Hy word maar ‘n gedweë skakel of ratjie in die staatsmasjinerie. Sy wetenskaplike, sedelike en godsdienstige vryheid, die vryheid om ‘n mens se innerlike oortuiging te lug sal uiteindelik moet wyk en verdwyn. Die vryheid van ander organisasies en instellinge as die staat word aan die belange van die oppermagtige staat onderwerp, en verloor hulle vryheid. Die kerk, die gesin, die maatskappy, die pers, die handel, die boerebedryf, ensovoorts sal hulle vryheid moet inboet.”

Staatsabsolutisme in Fascistiese Italië en Nazi-Duitsland moet vir ons ‘n les wees

As ons let op die diktatorskap in Italië en Duitsland, dan moet ons toestem dat hulle baie goeds gedoen het om die volke ekonomies en nasionaal op te hef. Vir hul waarde mag ons nie blind wees nie. Maar vir hulle gevare en vir wat in hulle verkeerd is, mag ons ook nie ons oë sluit nie. Die  beginsels, wat aan die Fascisme en veral aan die Naziisme ten grondslag lê, kan nie met die beginsels van die Heilige Skrif gerym word nie. Alle gevare, wat die staatsabsolutisme saambring,  tref ons ook in die diktatorskappe aan. Individuele vryheid, vryheid van kerk en godsdiens, vryheid van denke en wetenskap kan hier nie tot sy reg kom nie. Daarom moet ons hierdie stelsels veroordeel. As ons egter die stelsels van Naziisme en Fascisme veroordeel en daarmee die beginsels van die regerende party (wat alle ander partye moet doodmaak) verwerp, wil ons daarmee die volke, die Duitsers en die Italiane, nie in hulle geheel veroordeel nie, want daar is onder hulle vele wat nie anders kan as om hulle aan die stelsels te onderwerp, maar die beginsels wat aan die stelsels ten grondslag lê, nie aanvaar nie. Daarom is Naziisme en Duitser-wees of Fascisme en Italianer-wees, nie noodwendig dieselfde nie.”

Alles moet God verheerlik, elkeen en elke instelling, ook die staat, op sy regmatige plek

Alles moet egter per slot van rekening om God gaan. Die ideaal: ‘God alles in almal’ (1 Kor. 15:25) moet nagestreef en sal uiteindelik verwesenlik word. Nou is dit ‘n eienaardige verskynsel dat Satan die meester-nabootser, telkens ook hierdie ideaal op eie manier en vir eie doel soek na te aap. Soos God sy heilige samekomste verorden en by ons laat posvat het, so het hy ook sy teensamekomste waarheen hy verlok en verlei— teenoor huisaltaar rig hy kaartpartye, ens. op; teenoor erediens en nagmaalsviering het hy dansparty en swelgparty, ens. Dit is ontsettend om die dinge op te merk oral in die lewe as die mens se oë daarvoor oopgegaan het.

So is hy ook besig om op grond van die menslike rede met verontagsaming van Gods Woord ook die idee van ‘alles in almal” te probeer verwesenlik en dit wel in die almagtige al-enige staat. In die grond van die saak het ons dus hier te doen met die Antichris en dien die christen en die Afrikaner as telg van ‘n kerngesonde christenvolk volk hier op die hoede te wees en geen onsekere geluid van hom te laat uitgaan nie. Die gang en ontwikkeling van die staat en die strekking van sy optrede moet goed dop gehou en ernstig nagegaan word, en gesorg moet word, dat elke ongesonde uitwas dadelik raakgesien en in die kiem gesmoor word. …

Wees waaksaam teen die staatsabsolutisme

“Elke lid van ons volk moet ontwaak, homself op hoogte van sake stel en probeer ‘n besef kry van wat staatsabsolutisme is, wat die volle verwesenliking daarvan elders meebring en hier ten gevolge sal hê en hoever ons reeds op weg daarheen is. Om te wag tot dit eers daar is en dan in opstand  daarteen te wil kom sou ‘n bloedbad veroorsaak, ‘n te dure prys verg en miskien ook te laat wees. Veel beter is dit om vooraf te besin, te besef en te voorkom. Miskien sou dit op die weg lê van ons  kultuur-vereniginge om hier op te tree ten einde die publiek in te lig en wakker te hou, asook om rigting van handeling te verstrek.  Ongetwyfeld sou dit seker ook nie uit die weg van die kerk wees om hier voorligtend en besielend op te tree nie, aan-gesien ons kultuur en godsdiens albei hier op die spel is, en dit terreine is waar die kerk hom seker nie behoor afsydig te hou nie.

As hierdie artikeltjie sal bygedra het om aan die dink te sit, om oë te open en mense in beweging te bring—dan sal skrywer se moeite en opoffering meer as beloon wees. Mag die alarm dan verneem en ter harte geneem word. Die gesonde ewewig tussen indiwidu en gemeenskap, tussen volk en staat moet gevind en behou word. Elke een soewerein op sy gebied tot eer van God sy ons leuse en wekroep.”

Volledige artikel: Staatsabsolutisme

Posted by: proregno | December 9, 2021

PRO REGNO BOEK VERKOPE: 9 Desember 2021

PRO REGNO BOEKVERKOPE

8 DESEMBER 2021

Pro Regno Boeke nuus – 9 Desember 2021 

1. Sien hier onder nuwe voorraad boeke wat ingekom het.

2. Al die boeklyste is tweedehandse boeke wat nog in ‘n goeie leesbare toestand is, tensy vermeld word dat dit beskadig is of  ‘n boek (nuut) is.

4. Hiermee wil ek ook enigeen wat enige teologiese/christelike boeke wil skenk of verkoop aan Pro Regno boeke, uitnooi om my te kontak, dankie.

5. Ek nooi u ook persoonlik uit om na my ‘boekwinkel’ te kom en na die boeke te kom kyk, u is baie welkom (maak asb. net ‘n afspraak, dankie).

ADMIN REëLINGS

1 Enige navrae moet per e-pos of whatsapp gedoen word, verkieslik nie telefonies nie, asb.

2 Boeke word nie uitgehou nie, behalwe wanneer inbetaling reeds gedoen is.

3 Daar moet gepoog word om boeke af te haal in Carletonville, Potchefstroom of Pretoria soos prakties gereël. Indien boeke gepos word is dit op u eie risiko. LET WEL: ek pos net deur Postnet of Courier Guy (minimum bedrag: R100 per pakkie). Pryse hier onder sluit nie posgeld in nie, en moet dus nog by bereken word.

4) Elke opvolgende boeklys vervang die vorige boeklyste en pryse.  Ek dateer ook die laaste boeklys op soos boeke verkoop word of daar boeke bykom, so maak seker of die boeke nog beskikbaar is voordat u bestel, dankie.

5) Hier is die rekening vir inbetaling, asook kontak besonderhede:

S. Le Cornu

Absa tjek nr. 01095190673

Takkode: 632005

Verwysing: u voorletters en van

Kontakbesonderhede

Slabbert Le Cornu

Selnr. 082 770 2669

E-pos: proregno@gmail.com

Prosedure om te volg vir boekaankope:

1 Stuur u lys van boeke wat u wil aankoop na bogenoemde kontakbesonderhede (e-pos of whatsapp).

2 Ek sal laat weet wat beskikbaar is en die spesifieke bedrag wat inbetaal moet word, laat weet ook of u boeke gaan kry in Carletonville, Potch of Pretoria, en of dit bv. per Postnet of Courier Guy gepos moet word.

3 Sodra ek u inbetaling ontvang het, is die boeke u s’n.

 

INHOUD/CONTENT

Afdeling A: Nuwe voorraadboeke (Afrikaans, Engels)

Afdeling B: Ou voorraadboeke (Afrikaans, Engels, Nederlands)

AFDELING A: NUWE VOORRAAD BOEKE

AFRIKAANS:

DS. MJ BOOYENS BOEKE:

Ek glo in God: wat Christene bely volgens die Twaalf Artikels (Apostoliese Geloofsbelydenis), R20-00

‘n Vaste Vertroue op die Dinge wat ons Hoop: verklarende aantekeninge op die Hebreërbrief, R30-00

Elke dag in U Lig: dagboek vir die jaar, R50-00

Aan die voete van Jesus, R50-00

Laat My lammers wei: Bybelse geskiedenis vir katkisasie, skool en huis, R80-00

[Spesiale aanbieding vir hierdie 5 boeke: R200-00]

DR. WILLIE MARAIS BOEKE: 

Aktuele Sake, R50-00

Leierskap, R30-00

Onder ewige vleuels: dagboek oor Tien Gebooie, R70-00

Quo Vadis? R70-00

Wonder en Wetenskap, R30-00

Wonder van Wedergeboorte, R50-00

‘n Man van God gestuur: dr. Willie Marais, sy outobiografie, R70-00

[Spesiale aanbieding vir die 7 boeke saam: R300-00]

OU VERTALING BYBELS (naslaan-1953) & PSALMBOEKE-STELLE:

Wit stel: R100-00

Bruin stel: R200-00

VERSKEIDENHEID VAN ANDER OAV BYBELS BESKIKBAAR, SAKFORMAAT ASOOK STANDAARDGROTE, pryse en nog fotos beskikbaar op navraag:

OU AFRIKAANSE 1933 UITGAWE (1941 gedruk) BYBEL, R300-00:

SWART KOMMENTAAR REEKS (R50-00 per boek)

Amos (A Konig)

Markus (EP Groenewald)

Lukas (EP Groenewald)

Johannes (EP Groenewald)

Handelinge deel 1 (JL de Villiers)

Romeine (WD Jonker)

1 Korinthiërs (EP Groenewald)

2 Korinthiërs (EP Groenewald)

Efesiërs (JH Roberts)

Hebreërs (FC Fencham)

1 en 1 Petrus en Judas (EP Groenewald)

Openbaring (EP Groenewald)

[Spesiale aanbieding, al 11 swart kommentare vir R450-00]

ESKATOLOGIE/EINDTYD BOEKE:

DURAND, Jan. Die Einde: Die A-Z van die Bybelse boodskap oor die eindtyd, R150-00

BARNARD, A. 100 vrae oor die eindtyd, R100

BOOYENS, MJ. Kom Here Jesus: Openbaring oordenkings, R50-00

d’Assonville, V.E. Die Koms van Christus en die Antichris, R50-00

HENDRIKSEN, William. Die Hiernamaals, R70-00 (standaardwerke aangaande vrae oor die toekoms, hemel en hel, lewe na die dood, ens.)

Konig, Adrio. Jesus Christus, die Eschatos (eskatologie, die leer van die einde) , R70-00

Lohse, E. Die Openbaring van Johannes, R40-00

Verhoef, P.A. Israel in die Krisis (toekomsverwagting oor Israel), R40-00

NG TEOLOE-DOGMATIEK REEKSE

a) Wegwysers in die Dogmatiek, 5 dele (R50-00 per boek):

deel 1: Die Lewende God (JJF Durand)

deel 2: Christus, die Middelaar (WD Jonker)

deel 3: Die Sonde (JJF Durand)

deel 4: Die Gees van Christus (WD Jonker)

deel 5: Skepping, mens, voorsienigheid (JJF Durand)

[Spesiale aanbieding vir 5 dele: R200-00]

Gelowig Nagedink-reeks (R50-00 per boek):

deel 1: Hier is Ek! -oor God (A. Konig)

deel 2: Jesus die Laaste – oor die einde (A. Konig)

deel 3: Hy kan weer en meer – oor die skepping (A. Konig)

[Spesiale aanbieding: R100 vir 3 dele saam]

JOHAN HEYNS BOEKE:

Teologiese Etiek volledige x3 stel boeke, deel 1 en deel 2/1 en 2/2, R150-00

Dogmatiek, R100-00

Die nuwe mens onderweg- oor die tien gebooie, R50-00

Die Kerk, R50-00

Lewende Christendom: Teologie van Gehoorsaamheid, R50-00

Teologie in Krisis, R50-00

Op weg in die Teologie (saam met WD Jonker), R50-00

Brug tussen God en Mens, R50-00

Etiek van die Liefde, R50-00

[Spesiale aanbieding: R500-00 vir 10 boeke]

[SPESIALE aanbieding op die spesiale aanbieding … al die NG dogmatiek boeke, 18 boeke = R700-00]

d’ASSONVILLE EN FLOOR BOEKE:

Floor, L. Die Evangelie van die Koninkryk, R20-00

_________ Die Heilige Doop in die NT, R30-00

_________ Hy wat met die Heilige Gees Doop, R40-00

_________ Persone rondom Paulus, R20-00

d’Assonville, V.E. Die Koms van Christus en die Antichris, R50-00

_________________, Gids vir Kerkgeskiedenis, R70-00

_________________, Kerkgeskiedenis, R20-00

__________________, Bakens vir die Kerkgeskiedenis, R40-00

__________________, Oorsig oor die Nuwe Testament, R20-00

__________________, Totius – profeet van die Mooirivier, 30-00

__________________, Die dwaasheid om te preek, R20-00

_________________ Die Psalms sing van Christus, R70-00

[Spesiale aanbieding, al die Floor en d’Assonville boeke, 12 boeke vir R400-00]

BYBELSE AGTERGROND VIR BYBELSTUDIE BRONNE:

Gispen&Grosheide, Bybelse Ensiklopedie, x2 dele, R200-00

BEERS, V. Gilbert, Reis deur die Bybel: ontdek die Bybel deur die belangrike verhale, R150-00

Mijnhardt Bybel konkordansie, 1933/53 vertaling, R100-00

Godsdienste van die Wêreld, R100-00

HANDBOEK by die Bybel, R150-00

HANDBOEK BYBELSE GESKIEDENIS: OT (JH Kroeze) & NT (EP Groenewald), x2 vol, R120-00

[Spesiale aanbieding, 9 boeke saam: R700-00]

Storieboeke

Van Bruggen, Jochem. Stryd, R150-00

FA Venter, Die Swart Pelgrim, R60-00

BOEKE VAN EN OOR CALVYN:

– Institusie in een volume (verwerk deur A. Duvenhage), R70-00

– Gulde reëls vir die christelike lewe, R20-00

– Calvyn Kategismus (HW Simpson), R20-00

– Calvyn Aktueel? bundel opstelle oor Calvyn, R30-00

– Calvyn en die Calvinisme (EA Venter), R20-00

– Johannes Calvyn: ‘n jeugroman (J. vd Walt), R70-00

Broer Andrew: God se Smokkelaar, R30-00

Bunyan, John. Die Pelgrim se Reis, R50-00

d’Assonville, V.E. Bakens vir die Kerkgeskiedenis, R40-00

_________________ Die Psalms sing van Christus, R70-00

De Klerk, P.J.S. Woorde en dade van die Profete, R30-00

De Bruyn, P.J. Salf vir die wonde, R30-00

Du Plessis, L.M. Calvyn oor die Staat, R30-00

Du Toit, S. Openbaringsgeskiedenis van die OT, R30-00

Floor, L. Kom na My – skrifstudies oor Matteus 1-13, R20-00

Jonker, Willie D. Die Hand wat my vashou, R20-00

Kempff, D. Gee dit deur – pastorale briewe, R20-00

Konig, Adrio. Jesus Christus, die Eschatos (eskatologie, die leer van die einde) , R70-00

Lloyd-Jones, Martyn. Van vrees tot vertroue: boodskappe vir ons tyd, R30-00

Lohse, E. Die Openbaring van Johannes, R40-00

Malan, C.J. Die Nadere Reformasie, R30-00

Marais, S.J.L. Die genadeverbond, R30-00

Muller, J.J. Christelike Sektewese, R30-00

Klaas Schilder: erfenis en betekenis, R30-0

Van Staden, A.J. Die Jehova getuies weerlê, R30-00

Van Wyk, J.H. Etiek in Eenvoud: gesprekke oor morele vraagstukke, R40-00

Van Zijl, T.L. Die Openbaring van Jesus Christus aan Johannes, R50-00

Verhoef, P.A. Israel in die Krisis (toekomsverwagting oor Israel), R40-00

______________ Ons Christelike Geloofsbelydenis (Twaalf artikels), R20-00

GESKIEDENIS BOEKE

Scholtz, G.D. Die ontwikkeling van die politieke denke van die Afrikaner,

deel 1 (1652-1806), R70-00

deel 2 (1806-1854), R70-00

Strydom, F.W. Die Swart Verskrikking: die verhaal van Tsjaka en sy Volk van die Hemele, R150-00

M.E.R. Die Gewers, R50-00

Meintjes, Johannes. President Steyn, R150-00

Venter, F.A. Die swart pelgrim, R120-00

Kestell, JD & Van Velden,  D.E. Die Vredesonderhandelinge tussen die Boererepublieke en die Britse regering, R120-00

Van den Bergh, G.N. Die Middeleeue, R100-00

Craven, Danie. Die grondbeginsels van rugby, R170-00

[Spesiale aanbieding: 9 geskiedenis boeke = R900-00]

ENGELS: 

Commentaries:

The (unabridged) Matthew Henry Commentary, 1986p., R250-00 (nuwe prys: R390)

DALE RALPH DAVIS commentaries, R90-00 per kommentaar (nuwe prys tussen R120-R150 per boek)

– Judges

– 1 Samuel

– 2 Samuel

– First Kings

– Second Kings

Bruce, F.F. The Epistle of John, R50-00

Hendriksen, Willem. NTC: Mark, R90-00

Johnston, Mark. Let’s Study John, R90-00

Lloyd-Jones, Martyn. Studies in the Sermon of the Mount, 2 volumes (hardback edition), R150-00 (nuwe prys, sagteband weergawe: R260-00)

Law, Henry. The Gospel of Genesis, R30-00

____________ The Gospel of Exodus, R30-00

Olyott, Stuart. The Gospel as it Really is: Romans simply explained, R50-00

DOGMATIEK EN INLEIDING TOT NT BOEKE:

Carson, D.A. & Moo, D. An Introduction To The New Testament, 2nd edition, goed soos nuut, R390-00 (nuwe prys: R650)

Grudem, Wayne. Systematic Theology: An Introduction to Biblical Doctrine, 2007-edition, goed soos nuut, R390-00 (nuwe prys: R600)

[Spesiale aanbieding, Carson&Grudem vir R750-00]

Hendriksen, Willem. NTC: Mark, R90-00

Johnston, Mark. Let’s Study John, R90-00

Lloyd-Jones, Martyn. Studies in the Sermon of the Mount, 2 volumes (hardback edition), R150-00 (nuwe prys, sagteband weergawe: R260-00)

Law, Henry. The Gospel of Genesis, R30-00

Adams, Jay. Competent to Council, 1970-edition, R80-00

____________ Christ and our Problems, R20-00

Du Plessis, J. The Evangelization of Pagan Africa: a history of Christian missions to pagan tribes of Central Africa, R70-00

Ferguson, Sinclair B. Man overboard: the story of Jonah, R70-00

Ham, Ken. Creation Evangelism for the new millennium, R50-00

Longman III, Tremper, Old Testament Commentary Survey, R70-00

Lutzer, Erwin W. Getting to NO: How to break a stubborn habit, R50-00

Mack, Wayne. Homework Manual for Biblical Counseling, vol. 2 family and marital problems, R50-00

MacArthur, John. Remember & Return: Rekindling your love for the Saviour, R50-00

Morley, Patrick M. The Seven Seasons of a Man’s Life, R50-00

Morey, Robert. Confronting the World’s Fastest Growing Religion, R70-00

Pink, A.W. Elijah, R50-00

Ryle, J.C. Expository Thoughts on the Gospels, 3 volumes, R300-00 (nuwe pryse: R170 per boek = R510 plus): Matthew, Mark, Luke vol. 2 (chapters 11-24)

Strobel, Lee. The Case for Christ: Solving the biggest mystery of all time, R70-00

AFDELING B: OU VOORRAAD BOEKE

Original languages Study Tools:

Baumgartner Hebrew Lexicon & Supplementen, R100-00

Davidson’s Analytical Hebrew & Chaldee Lexicon, R100-00

Hebrew-Greek Key Word Study Bible (NIV), R80-00

KOHLENBERGER, JR. The Interlinear NIV Hebrew-English Old Testament, R250-00

Translation Handbooks on: Ruth, Luke, Mark, Romans, Acts, Galatians, Thessalonians, Letters of John, R30-00 each

Wenham’s Elements of NT Greek, R30-00

Thayer’s Lexicon of the NT, R100-00

Bauer-Arndt- Gingrich Greek-English Lexicon of NT and early Christian literature, 2 volumes, R200-00

Moulton and Geden’s Concordance to the Greek Testament, R250-00

New Testament in 26 Translations, R80-00

[Spesiale aanbieding: R1000-00 vir 18 tale boeke]

AFRIKAANS

BARNARD, A. 100 vrae oor die eindtyd, R100

BEERS, V. Gilbert, Reis deur die Bybel: ontdek die Bybel deur die belangrike verhale, R150-00

D’ASSONVILLE, VE. Gids vir Kerkgeskiedenis, R70

DE KLERK, BJ. Vorme en Karakter van die Biblisisme, R30

DE KLERK, PJS. Handboek Gewyde Geskiedenis, R30

DE KLERK,, WJ. Rousmart, R30

DE WITT, AG. Loof die Here: Perspektiewe op die Psalms, x3 dele, R150-00

DU PLESSIS, JA. Die gereformeerde kerk en kerkregering, R20

DU TOIT, S. Openbaringsgeskiedenis van die OT, R30

DUVENHAGE, SCW. Die dekor van die NT, R40

HANDBOEK BY DIE BYBEL, derde uitgawe, R150-00

HELBERG, JL. Die Here regeer: Openbaringslyn in die OT, R50

JONKER, Willie D. Die Gees van Christus, R50

__________________ Bevrydende Waarheid: die karakter van die gereformeerde belydenis, R50

__________________ Vreemde Bevryding, R20

KORAALBOEK vir Psalms en Gesange (1972), R100

KORAALBOEK vir Psalms en Gesange (1990, rooi hardeband), R150

KROEZE, JH. Koning Hiskia, R30

MARAIS, Willlie. Aktuele Sake, R50

PONT, AD. Kerkgeskiedenis, R50

BARNARD. DJ. Bely en Beleef, 52 HK preke, R30-00

BAVINCK, H. Welsprekendheid, R20-00

BOOYENS, MJ. Kom Here Jesus: Openbaring oordenkings, R50-00

BOOYENS, MJ. Laat My lammers wei: bybelse geskiedenis vir katkisasie, skool en huis, R100-00 (nuwe boek)

_______________ Julle sal my getuies wees – verklaring van Handelinge, R40-00

______________ Aan die voete van Jesus, R40-00

BUYTENDAG, FW. Aspekte van die vorm/inhoud problematiek met betrekking tot die organiese Skrifinspirasie in die nuwere gereformeerde teologie in Nederland (baie belangrike studie oor Skrifgesag en inspirasieleer), R50-00

d’ASSONVILLE, VE. Die Psalms sing van Christus: 150 Psalm oordenkings, R70-00

DE BRUYN, PJ. Kuisheid voor die Huwelik, R20-00

DE BRUYN, PJ. Die Tien Gebooie, R70-00

DE KLERK, PJS. Die Navolging van Christus, R30-00

DE VILLIERS, A. Geen veroordeling nie: oordenkinge oor Romeine hoofstuk 8, R30-00

DRANE, John. Paulus, ‘n Geïllustreerde verhandeling, R30-00

DU PLESSIS, LJ. Inleiding tot die algemene regsleer en jurisprudensie, R30-00

DU PLESSIS, SJ. Jesus en die Kanon van die Ou Testament, R40-00

DU TOIT, AB (red.) Handleiding by NT, deel 1,2,5: die groen reeks, R70-00 elk

DUVENHAGE, A. Die Institusie van Calvyn – verkorte weergawe, R70-00

DUVENHAGE, SCW. Die Dekor van die NT, R50-00

ERASMUS, J. Skrifgesag: Manuskripte en Bybelvertaling, 2 dele, R100-00

FENCHAM, FC. Die geskiedenis van Israel, R40-00

GROENEWALD, EP. In gelykenisse het Hy geleer, R30-00

___________________ Die Vaste Steunpunt, bespreking van aktuele sake, R30-00

HANDBOEK BYBELSE GESKIEDENIS: OT (JH Kroeze) & NT (EP Groenewald), x2 vol, R120-00

HELBERG, JL. Openbaringsgeskiedenis van die OT, R30-00

HENDRIKSEN, William. Die Hiernamaals, R70-00 (standaardwerke aangaande vrae oor die toekoms, hemel en hel, lewe na die dood, ens.)

KATEGISMUSPREKE, 52 PREKE deur GKSA predikante, R40-00

KEET, BB. Ons redelike godsdiens, R40-00

KEMPFF, Die skeppingsleer van Karl Barth, R40-00

KERKSAAK TUSSEN PROF J DU PLESSIS EN DIE NGKSA, woordelikse verslag van die verrigtinge en uitspraak van die Hooggeregshof, R70-00 (Totius was ook getuie by hierdie saak oor Skrifgesag en inspirasie)

KESTELL, JD. Uitgevryfde Koringkorrels: oordenkings vir die jaar, R30-00

KONIG, A. Heil en Heilsweg, R30-00

KOSBARE GOUD, deur GKSA teoloë en predikante, Gereformeerde geloofsleer, R70-00

KRUGER, LS. Waarom is u lid van die Gereformeerde Kerk, R30-00

LE ROUX, J. Ons glo: Bybelstudie – NGB, R30-00

MACARTHUR, John, Die Jesus wat jy nie kan ignoreer nie: ontdek Jesus soos nog nooit vantevore nie, R50-00

ROSSOUW, HW. Klaarheid en Interpretasie: enkele probleem historiese gesigspunte in verband met die duidelikheid van die Heilige Skrif, R50-00

STOKER, HG. Oorsprong en Rigting (bundel lesings en artikels), 2 dele, R140-00

STOKER, HG. Beginsels en Metodes van die Wetenskap, R50-00

TOTIUS SE VERSAMELDE WERKE, 1977-UITGAWE, die blou hardeband stel, 11 dele, R700-00

TRAVIS, S. & HUGHES G, Die Wêreld van die Bybel, R70-00

VAN DER LINDE, GPL. Maak julle roeping en verkiesing vas: Preke, R30-00

VAN ROOYEN, EE. Die tien gebooie: populêre en prakties stigtelike verklaring aan die hand van die Heidelbergse Kategismus, R40-00

VAN DER VYVER, GCP. Dirk Postma 1818-1890, R50-00

VAN DER WALT, Johannes Calvyn – ‘n Jeugroman, R50-00

VAN DER WALT, SJ. Die Vaste Fondament: HK oordenkings, R40-00

____________________. Geloofsleer (hierdie boek bevat prof. vd Walt se ‘dogmatiek’, die eerste 210 bladyse), R50-00, geskryf vir hoërskool leerlinge.

VAN WYK DE VRIES, KS. Die leer van die Kerk: handboek vir gebruik by die kategetiese onderrig, R20-00

VENSTER OP DIE GESIN: openhartige gesprekke met ouers, kinders en familie, R30-00

WOLGEMUTH, R. Pappa & die Werk: liefde vir jou gesin en jou werk, R50-00

VERHOEF, PA. Sê my dominee: vrae en antwoorde oor die geloofslewe, R30-00

ENGELSE BOEKE

BRIGHT, J. A History of Israel. R70

CANER, EM. Unveiling Islam: an insider’s look at Muslim life and beliefs, R120

EDWARDS, Brian H. The Ten Commandments for Today, R70

ENGELSMA, DJ. The Belgic Confession: A Commentary, volume 1 (348p.) & volume 2 (382p.), brand-new books, new price (without shipping): R1100-00. Pro Regno price: R600-00 for the set.  

FEE, Gordon. How the read the Bible for all its worth, R50-00

HODGE, Charles. Epistle to the Romans, R100

LEE, F. Nigel. Calvin and the Sciences (booklet), R30

LINDSELL, Harold, The Bible in the Balance, R80

MARTIN, Walter. The Kingdom of the Cults, R100

MACARTHUR, John. Charismatic Chaos, R100

MCDOWELL, Josh. The best of Josh MacDowell: A Ready Defense, R100

RICHARDS, L. Every Name of God in the Bible, R100

STROBEL, L. The Case for the Resurrection, R30

WRAY, DE. Biblical Church Discipline (booklet), R20

BRUNER, FD. A Theology of the Holy Spirit: the Pentecostal experience and the NT witness, R100-00

COOPER, John W. Panentheism: the other God of the Philosophers, R150-00

LION Handbook of the Bible, R50-00

FORSYTH, PT. Positive Preaching and the Modern Mind, R50-00

ROBINSON, JAT. Redating the New Testament, R50-00

THISELTON, Anthony C. New Horizons in Hermeneutic: the theory and practice of transforming Biblical Reading, R200-00

VANHOOZER, Kevin J. Is there meaning in the Text: the bible, the reader and the morality of literary knowledge, R200-00

WILSON, Doug (ed.) Bound Only Once: the failure of Open Theism, R100-00

TALE EN KOMMENTARE

KORTE VERKLARING stel, het 55 dele, kort 7 dele, R550-00

SIKKEL, JC. Boek van Geboorten: verklaring van de Boek Genesis, R50-00

BOHL, FM & GEMSER, B. De Psalmen – Tekst en Uitleg (Nederlands), R50-00

GREIJDANUS, S. Commentaar of het NT: Lucas, deel 1 en 2 (1228bl, een van die beste kommentare op Lukas), R100-00

GROSHEIDE, FW. Commentaar op het NT: Handelingen deel 1 en 2, R100-00

NEDERLANDSE BOEKE (20 % afslag as meer as R300 se boeke aankoop)

ALGRA, H. Het wonder van die 19de eeu, R40-00

BAVINCK, Herman. Gereformeerde Dogmatiek, 4 dele, R200-00

_____________________ Magnalia Dei: Onderwijzing in de Christelijke Religie naar Gereformeerde Belijdenis, R50-00

___________________ Handleiding bij het Onderwijs in de Christelijke Godsdienst, R50-00

(albei hierdie laaste 2 werke van Bavinck is korter opsommings of samevatting van sy 4 delige werk: Gereformeerde Dogmatiek)

DE GRAAF, SG. Verbondsgeschiedenis, 2 dele, R80-00

DIJK, K. Korte Dogmatiek, R20-00

DIJK, K. De dienst der prediking, R40-00

EXALTO, K. Enigste Troos, inleiding tot de heidelbergse catechismus, R30-00

__________(red.) Reformatorische Stemmen: verleden en heden, R40-00

FEENSTRA, JG. Onze Geloofsbelijdenis (NGB), R50-00

FRANCKE, Joh. Veel vragen … een antwoord: keur van onderwerpen (oor, van en vanuit die Skrif beantwoord), R70-00

GEESINK, WA. Gereformeerde Ethiek, x2 dele, R80-00

GROSHEIDE, FW. (red.) Korte Christelijke Encyclopedia, R70-00

HAMERSMA, T. De Catechismus in 52 predikasies, R30-00

JANSE, A. Karel Barth, R30-00

JANSEN, Joh. Korte Verklaring van de Kerkordening, R40-00

KOOLE, JL. Liturgie en Ambt in the apostolische kerk, R40-00

KUYPER, A. E Voto Dordaceno: toelichting op den Heidelbergschen Catechismus, 4 dele, R150-00

_____________Uit het Woord: Stichtlelijke Bijbelstudies, x6 dele, R100-00

____________ Het werk van den Heiligen Geest, R80-00

____________ De Voleinding, 4 dele, R100-00 (paar bladsye geskeur)

LINDEBOOM, Hervormd en Gereformeerd, R50-00

RIDDERBOS, Herman. Komst van het Koninkrijk, R50-00

______________________ Het Woord, het Rijk en onze verlegenheid, R50-00

SCHILDER, K. De Openbaring van Johannes en het Sociale Leven, R50-00

______________ Christus en Cultuur, R40-00

SCHUTTE, GJ. Groen van Prinsterer, R30-00

SPOELSTRA, C& DREYER, A. Bouwstoffen voor die Geschiedenis NG Kerken in ZA, x3 dele, R150-00

TRIMP, C. (red.). De biddende kerk: een bundel studies over het gebed, R30-00

VAN’T SPIJKER, W. e.a. (red.). Bij Brood en Beker: Leer en gebruik van de heilig avondmaal in het Nieuwe Testament en de geschiedenis van de westerse kerk, R200-00

 

PART 3: REFORMED THEONOMIC ROOTS THROUGH CHURCH HISTORY, ALSO IN SOUTH AFRICA

by Slabbert Le Cornu[1]

[PART 1: Introduction & The unscholarly uninformed method of CETE and the two crucial main questions in this debate that are also of big importance for the reformed community in SA]

[PART 2: What does Theonomic Postmillennialism teach themselves in answer to CETE article’s accusations, according to the sources CETE uses but seemingly did not study?]

“Abstract: Although the extreme form of Theonomism has only affected a small number of Reformed members in South Africa, it seems that Theonomist Postmillennialism has a greater underlying influence in the Reformed Churches in South Africa. General churchgoers in the Reformed Churches of South Africa generally confuse the Regulatory Principle (sic) with Theonomism and are uninformed about precisely what Theonomism is. Furthermore, signs of Theonomism as it developed in the USA are also visible in South Africa. Yet, there is great ignorance about the exact effect that Theonomism has on Reformed congregations in South Africa, especially regarding the eschatological views held by individual congregations.”[1]

The first one to plead his cause seems right, Until his neighbor comes and examines him.” (Proverbs 18:17)

Introduction to all 4 parts

The first quote above is the ‘abstract’ summary of dr. Morne Diedericks’s[2] article, Critical evaluation of Theonomist eschatology[3], that were published in the the GKSA’s theological journal, In die Skriflig.[4]

The second quote is from Proverbs 18:17, and is the goal of this and future articles.

There will be four parts in this response on ‘Critical evaluation of Theonomist eschatology’ article (abbreviation from now on: CETE).

Part 1: The unscholarly uninformed method of CETE and the two crucial main questions in this debate that are also of big importance for the reformed community in SA

Part 2: What does Theonomic Postmillennialism teach themselves using the sources CETE mentions in its ‘references’?

Part 3: Reformed Theonomic roots through history, also in South Africa.

Part 4: A Plea for biblical scholarship and brotherly relations among reformed brothers in our Kingdom callings here in Africa for now and the future

We deal with part THREE now, please read part 1 & 2 First to understand the context of part 3:

PART 3: Reformed Theonomic roots through church history, also in South Africa

Introduction
The last CETE accusation (nr. 6) against theonomic postmillennialism (accusations 1-5 was answered in part 2, see also the introduction – part 1 – to this four part articles series, here) to answer is: that – according to CETE – Theonomy’s unique contribution to reformed socio-political ethics, namely the abiding validity of the judicial laws and penalties for today, are ‘new’ and not in line with the ‘traditional view of the church’

We will see from historical sources, that the essence, of course not the detail (times and contexts differ), but the essence of theonomy, i.e. a call for a return to the wisdom of the Mosaic case/judicial laws and penalties for our socio-political times, is no 20th century or american reconstructionist ‘new’ idea, but has been there as part and parcel of reformed theology, confessions and ethics among many theologians and churches of the Reformation. Of course one can disagree on the specifics and precisely what (and how) laws and penalties are still binding and/or applicable, but the essence of theonomy is rooted in biblical reformed theology, ethics and history.

Modern day social-political antinomianism
What is actually ‘new’ in our day, is not the historical theonomic thought, but as can be seen in CETE’s critique, that more and more who say they are ‘confessional reformed’, are very hostile towards the usefulness and application of Moses’ civil laws ‘in their general equity’, also for today.

It could also be because of a lot of ignorance of the history of Mosaic law as understood by reformed theologians and jurist in the past, and that could thankfully be fixed, if there is a humble return in studying original sources from the past, yes, ad fontes needed!

Therefore, what is ‘modern and new’, is that many reformed brothers of our day, are not only throwing out the filthy waters of the misuse of BC article 36/WCF chapter 23 theocratic-theonomic ‘church and state’ thought and practice in the past, but they are throwing out the magisterial Reformers biblical foundation that all of life, including socio-politics, must bow before King Christ and serve Him in all areas of life and thought, therefore also in the laws of a country or nation. As one theologian quoted below, said (PY De Jong):

“We refuse to compartmentalize our lives by limiting our worship of and obedience to God to some small part. In his word, given in both Old and New Testaments, God demands that we recognize the sweeping scope of his claims upon our lives. Our relationship to God and self, to fellow man and the created order is regulated by his revealed will.”

Unfortunately many of these reformed brothers of us will plead for God’s law for personal, family and church life, and we wholeheartedly agree with that, but then they want to stop there. They then also say in society and ‘the world’, God’s Ten Commandments as given through Moses, and applied and explained by other moral and civil laws, must not be the final and highest rule or be standard for our societies, magistrates and leaders.

They have become socio-political ‘antinomianists’, contra to the confessional reformed churches and theologians through history, which pleaded for the Word of the God, the gospel and biblical law, to be the standard for all of live: personal, family, church and the whole of society, each area of life and thought.

Many have also become (very) anti-Belgic Confession article 36 and anti-Westminster Confession article 23, anti-theocratic (and not only anti-theonomists), i.e. they don’t like the idea that not only the church, but that both church and the civil government are called to bow before King Jesus Christ (Psalm 2; Rom. 13; 1 Tim. 2) and should fulfill their callings, each in their own areas (‘sovereignty in each area/sphere’) according to God’s Word, both tables of the law.

As proven already in part 1 and 2, it is much easier (but lazy bad scholarship) to give a twisted and/or misrepresented view of Reformed Theonomic socio-political ethics, and then claim it is ‘new’ or not in line with the ‘traditional view of the church’.

Approach

I will do the same as in part 2, first give the essence of CETE’s accusation with one quote, and then answer it all with giving extensive quotes from the following sources (not necessarily in that order), about the judicial laws and penalties, and also a related issue that are seen as ‘new and theonomic’, and that is, that the magistrate must apply both tables of the law in their area or domain:

– Dutch Reformed theologians and jurists

– Belgic Confession article 25 explanations

– English reformed theologians, also on WCF 19.4 (general equity of the ‘judicial laws’)

– South African Reformed jurists and theologians on the law as standard for society/civil government

In part 4 I will conclude with my own thoughts on ‘theonomic postmillennialism’, and some thoughts for the future.

CETE ACCUSATION 6: Theonomic Postmillenialism’s view of the judicial laws are not in line with the ‘traditional view of the Church’ (p. 2)

CETE asserts:

“What distinguishes Theonomism from the traditional view of the Church, is that Theonomism holds to the continuity of the judicial law, as given to Old Testament Israel, except for the judicial laws that were brought to fulfilment in the New Testament (McVicar 2015:5). Theonomists acknowledge that the ceremonial laws were fulfilled in Jesus Christ, and therefore no longer apply today. Theonomism is thus characterized by its specific view of the Old Testament judicial laws and the validity of the judicial laws today (Bahnsen 2002:207–214).” (p. 2)

Now, let’s look at this, is the modern Theonomists ‘new’ and has the (reformed) traditional church, i.e. theologians never said that the judicial laws (and penalties) are still binding or not applicable at all?

BUT, before we dive into history, what does Theonomy actually teach, let us hear from their best reformed exponent, from his own words (book), dr. Greg L. Bahnsen (1991: 9-16), and ask yourself as the reader, is this at all ‘new’ or so-called ‘extreme’ = dangerous for the biblical reformed faith and church?:

A Brief Synopsis of Theonomy

“Any conception of the role of civil government that claims to be distinctively “Christian” must be explicitly justified by the teaching of God’s revealed word. Anything else reflects what the unbelieving world in rebellion against God may imagine on its own. If we are to be Christ’s disciples, even in the political realm, it is prerequisite that we abide in His liberating word (John 8:31). In every walk of life, a criterion of our love for Christ or lack thereof is whether we keep the Lord’s words (John 14:23-24) rather than founding our beliefs upon the ruinous sands of other opinions (Matt. 7:24-27).

And as those especially in the Reformed heritage confess, to the extent that our view of civil government (or any matter) does adhere faithfully to Scripture, that view stands above any and all challenges which stem from human wisdom and tradition (Rom. 3:4; 9:20; Col. 2:8).

Thus Christians who advocate what has come to be called the “theonomic” (or “reconstructionist”) viewpoint reject the social forces of secularism which too often shape our culture’s conception of a good society. The Christian’s political standards and agenda should not be set by unregenerate pundits who wish to quarantine religious values (and thus the influence of Jesus Christ, speaking in the Scripture) from the decision-making process of those who set public policy.

Theonomists equally repudiate the sacred/secular dichotomy of life, which is the effect of certain extra-scriptural, systematic conceptions of Biblical authority that have recently infected the Reformed community – conceptions which imply that present-day moral standards for our political order are not to be taken from what the written word of God directly and relevantly says about society and civil government. This sacred/secular stance is a theologically unwarranted and socially dangerous curtailing of the scope of the Bible’s truth and authority (Ps. 119:160; Isa. 40:8; 45:19; John 17:17; Deut. 4:2; Matt. 5:18-19).

We beseech men not to be conformed to this world, but transformed by the renewing and reconciling work of Jesus Christ so as to prove the good, acceptable and perfect will of God in their lives (2 Cor. 5:20-21; Rom. 12:1-2). We call on them to be delivered out of darkness into the kingdom of God’s Son, who was raised from the dead in order to have preeminence in all things (Col. 1:13-18). We must “cast down reasonings and every high thing which is exalted against the knowledge of God, bringing every thought into captivity to the obedience of Christ” (2 Cor. 10:5) in whom “all the treasures of wisdom and knowledge are deposited” (Col. 2:3).

Thus believers are exhorted to be holy in all manner of living (I Peter 1:15), and to do whatever they do for the glory of God (I Cor. 10:31). To do so will require adherence to the written word of God, since our faith does not stand in the wisdom of men but rather in the work and teaching of God’s Holy Spirit (I Cor. 2:5, 13; c£ I Thes. 2: 13; Num. 15:39; Jer. 23:16). That teaching, infallibly recorded in “every scripture” of the Old and New  Testaments, is able to equip us “for every good work” (2 Tim. 3:16-17) – thus even in public, community life.

For these reasons theonomists are committed to the transformation (reconstruction) of every area of life, including the institutions and affairs of the socio-political realm, according to the holy principles of God’s revealed word (theonomy).

It is toward this end that the human community must strive if it is to enjoy true justice and peace. Because space will not allow a full elaboration, with extensive qualifications and applications, of the theonomic position here, it may prove helpful to begin with a systematic overview and basic summary of the theonomic conception of the role of civil government in terms of Christ’s rule as King and of His inscripturated laws:

  1. The Scriptures of the Old and New Testaments are, in part and in whole, a verbal revelation from God through the words of men, being infallibly true regarding all that they teach on any subject.
  2. Since the Fall it has always been unlawful to use the law of God in hopes of establishing one’s own personal merit and justification, in contrast or complement to salvation by way of promise and faith; commitment to obedience is but the lifestyle of faith, a token of gratitude for God’s redeeming grace.
  3. The word of the Lord is the sole, supreme, and unchallengeable standard for the actions and attitudes of all men in all areas of life; this word naturally includes God’s moral directives (law).
  4. Our obligation to keep the law of God cannot be judged by any extrascriptural standard, such as whether its specific requirements (when properly interpreted) are congenial to past traditions or modern feelings and practices.
  5. We should presume that Old Testament standing laws continue to be morally binding in the New Testament, unless they are rescinded or modified by further revelation.
  6. In regard to the Old Testament law, the New Covenant surpasses the Old Covenant in glory, power, and finality (thus reinforcing former duties). The New Covenant also supersedes the Old Covenant shadows, thereby changing the application of sacrificial, purity, and “separation” principles, redefining the people of God, and altering the significance of the promised land.
  7. God’s revealed standing laws are a reflection of His immutable moral character and, as such, are absolute in the sense of being non-arbitrary, objective, universal, and established in advance of particular circumstances (thus applicable to general types of moral situations).
  8. Christian involvement in politics calls for recognition of God’s transcendent, absolute, revealed law as a standard by which to judge all social codes.
  9. Civil magistrates in all ages and places are obligated to conduct their offices as ministers of God, avenging divine wrath against criminals and giving an account on the Final Day of their service before the King of kings, their Creator and Judge.
  10. The general continuity which we presume with respect to the moral standards of the Old Testament applies just as legitimately to matters of socio-political ethics as it does to personal, family, or ecclesiastical ethics.
  11. The civil precepts of the Old Testament (standing ‘judicial” laws) are a model of perfect social justice for all cultures, even in the punishment of criminals. Outside of those areas where God’s law prescribes their intervention and application of penal redress, civil rulers are not authorized to legislate or use coercion (e.g., the economic marketplace).
  12. The morally proper way for Christians to correct social evils which are not under the lawful jurisdiction of the state is by means of voluntary and charitable enterprises or the censures of the home, church, and marketplace – even as the appropriate method for changing the political order of civil law is not violent revolution, but dependence upon regeneration, re-education, and gradual legal reform.

Notice what these principles tell us about the theological and moral character of theonomic ethics. The foundational authority of scripture (#1) and the precious truth of salvation by grace alone (#2) provide the context within which every other theonomic thesis is developed and understood.

“Theonomic” ethics is committed to developing an overall Christian world-and-life-view (#3) according to the regulating principle of sola Scriptura (#4) and the hermeneutic of covenant theology (#5). The new and better covenant established by Christ does offer Biblical warrant for recognizing changes in covenantal administration (#6), but not changes in moral standards, lest the divinely revealed ethic be reduced to situationism or relativism -just one tribal perspective among many in the evolutionary history of ethics (#7).

Righteousness and justice, according to Biblical teaching, have a universal character, precluding any double-standard of morality. “Theonomic” ethics likewise rejects legal positivism and maintains that there is a “law above the (civil) law” to which appeal can be made against the tyranny of rulers and the anarchy of overzealous reformers alike (#9).

Since Jesus Christ is Lord over all (cf. #3), civil magistrates are His servants and owe obedience to His revealed standards for them (#9). There is no Biblically based justification (c£ #5) for exempting civil authorities from responsibility to the universal standards of justice (c£ #7) found in God’s Old Testament revelation (#10).

Therefore, in the absence of Biblically grounded argumentation which releases the civil magistrate from Old Testament social norms (c£ #5, #6), it follows from our previous premises that in the exercise of their offices rulers are morally responsible to obey the revealed standards of social justice in the Old Testament law (#11). This does not mean, however, that civil rulers have unlimited authority to intrude just anywhere into the affairs of men and societies (#11 #12); their legitimate sphere is restricted to what God’s word has, authorized them to do – thus calling for a limited role for civil government.

Finally, Christians are urged to use persuasive and “democratic” means of social reform – nothing like the strongarm tactics slanderously attributed to the theonomic program (#12).”

________________________________________

REFORMED QUOTES ON THE MOSAIC JUDICIAL LAWS AND PENALTIES

Now with that 12 theonomic thesis’s, let’s see what some reformed theologians, etc. said about God’s judicial laws and penalties. Yes, of course there has always been differences, some just deny any relevance and application of Mosaic judicial laws and penology, but many also made statements that are in essence ‘theonomic’, as represented by Bahnsen’s words above (remember: the question is not whether they were biblical correct or not, but whether there is also theonomic lines in the past, theologians that also pleaded application of judicial laws and penalties, like ‘modern’ theonomists do):

THE REFORMED CONFESSIONS

In Belgic Confession article 25 we confess about the law, the latter part:

“… In the meantime we still use the testimonies taken from the law and the prophets, both to confirm us in the doctrine of the gospel and to order (or ‘regulate’, French: regler, Latin: componamus) our life in all honour, according to God’s will and to His glory.” (see also BC art. 2-7, 24 and 36)

Let’s hear some dutch reformed theologians theonomic thoughts on it, i.e., that the judicial laws still apply, yes differently in our NT times … as the Theonomists also teach:

a) KLAAS SCHILDER (1890 – 1952)

“We are protesting against the Antinomians that attempt to leave the OT closed, they say: we have nothing to do with it. The OT may not stay closed, because we are taking evidence/witness from it. One may speak about the civil and ceremonial laws, provided it is done in New Testament light. That is, we should not apply all laws today. A certain national and societal form was given to Israel. With us it is a different form. But the underlying principle must be maintained. The prophets too, yes, the whole Old Testament must be maintained.” (1977: 83)

b) J. VAN BRUGGEN  
“Also, Israel’s law for civil and moral life has certainly not lost its force. The Mosaic law has received far too little attention from the church. The theologians leave it because it is ‘law’ and the jurists pass it because it is written in the Bible. The revived interest among us in understanding the law is a good thing.” (1965: 125)

c) ADR POLMAN (1897 – 1993)
“The children of God are indeed delivered from the law as a letter that kills, because through Christ they have been redeemed from the curse of the law. But with this the law, which is holy, just, and good (Rom. 7:12), has not lost its meaning as rule of gratitude. The towards God and the neighbour, as defined in the law of the ten commandments, remains the fulfillment of the law for the Christian (Rom. 13:10, Gal. 5:14). One can even rightly say that the civil and ceremonial parts of the Law have not lost their significance for the practical life of the Christian life. The Mosaic legislation enshrines principles for political and social life, which are valid for all times.” (1958: 115, 116)

d) FL BOS

“Also the spirit of the civil laws of Moses, as declared by Christ, is of abiding validity. The great commandment of love, upon which the whole law hangs (Matt. 22:40), retains eternal power (1 Cor. 13:13).

And although those Old Testament ordinances had to do with completely different situations and relationships, their concrete application of the commandment to love, especially also in matters of property and social relations, is still strongly preached against all kinds of neo-socialist aspirations (cf. Ex. 22:21-27; 23:1-22; Deut. 15:1-11, etc.)

In short, considering times and circumstances and the progress of God’s revelation, the entire Old Testament still contains an ongoing message to us, and the law and the prophets continue to help direct our faith toward the gospel of Jesus Christ (cf. John 5:46; Luke 24:25-27; Acts 26:22,23, etc.), and also useful for training in righteousness, that the man of God may be complete, fully equipped for every good work (2 Tim. 3:16,17).” (1957: 129)

e) PY DE JONG (1915-2005)

“In addition, the Old Testament retains its validity to regulate our life in all honorableness to the glory of God, according to his will. Usually in speaking of the Old Testament we distinguish the moral, the civil and the ceremonial laws. The law of the ten commandments, though containing certain ceremonial and civil aspects, retains its force in the church of all ages. This law is proper to man’s being. By grace we are enabled to follow its precepts again in cultivating a life of good works which shall be to the praise of God. The ceremonial laws which regulated Israel’s worship pointed forward to the atoning work of the Savior and were fulfilled by him. The civil laws were grounded in God’s announcement of himself as king of his covenant people. In these laws we find many matters which pertained peculiarly to the Jews. Yet the underlying principles are valid for all peoples and nations. On this basis they deserve respectful and repeated attention.

For the Christian all of life is religiously conditioned.

We refuse to compartmentalize our lives by limiting our worship of and obedience to God to some small part. In his word, given in both Old and New Testaments, God demands that we recognize the sweeping scope of his claims upon our lives. Our relationship to God and self, to fellow man and the created order is regulated by his revealed will. To ascertain him we must listen to his voice which speaks so eloquently of him as the God of the covenant. This conviction alone will provide a powerful antidote to prevalent secularization ot life. With the saints of the Old Testament we still sing (Psalm 119-slc),

“Thy Word is as a lamp unto my feet,

A light upon my pathway unto heaven;

I’ve sworn an oath, which gladly I repeat,

That I shall keep, as always I have striven,

Thy righteous judgments, holy and complete,

When unto me Thy helping grace is given.”

(1980: 195, 196)

f) JG FEENSTRA

“c. The civil law.

God is the King of Israel. Theocracy is in Israel. Therefore, God as the Lawgiver has also given laws for civil life. In those laws we find something specifically Israelite and something universally human. God had given a law that with the Jubilee all property would be returned to its original owner. In fact, only the lease years of a country were sold. So many years separated from the Jubilee, so many years were reckoned for the price of the land. Now the Jubilee in Christ has been fulfilled. But the general human idea is this, that we must be careful not to move field after field, and that we have the vocation to fight against poverty. And that universal humanity remains in effect.

Here the Christian jurist, above all, has the task of studying Israelite law, in order to find the enduring norms which God has given in that law, and to make them valid even for today’s life. Francis Junius has pointed to the rich significance of Israelite law. This study should be taken in hand.” (1950: 321)

JOH. FRANCKE

“This part of the Report is the weakest part of the argument. It has been admitted that in Israel’s legislation there are principles for all times and peoples … Calvin wants to hold on to the basic idea of the law and then see it concretely applied in contemporary legislation. He doesn’t want to hear about an imitation. … The mosaic legislation does provide a model to follow. We will therefore also use art. 36 on this point should be read in the light of art. 25 of the same confession, where it plainly reads, That the truth and substance of the divine law abides, though the shadows have come to an end, to REGULATE OUR LIFE ALSO IN ALL HONESTRY, TO GOD’S HONOR, ACCORDING TO HIS WILL. … “If the Report recognizes that in Israel’s law there are principles for all times and peoples.”

H. VELDKAMP

If the law is thus for all time, it is also binding on all nations, yes on all people. Formally, it was given only to Israel. And that when Israel has its own people, freed from Egypt. At the same time, it got more laws, which were transient, but this was the immutable constitution. It was the law of the covenant, and every transgression was a breach of the covenant. But the intention was that Israel
would pass on these words of God to all nations. They were entrusted to them, not to them
to keep for himself alone, but to bless all nations with it.

The shape wears of course a strong Israelite stamp, such as, for example, the promise of a long life in the Promised Land in the fifth commandment, and also the repeated mention of ox and ass,
and so on. But it’s the content that counts, and that applies to everyone. There is no separate law for different nations. There is also no double standard for different classes. Princes and subjects, lords and servants, rich and poor are equal to one law of the Lord bound. Everyone without distinction has to submit to it. And the church of the Lord in our time has the same calling as Israel of old: this will of the Lord through to give, and to submit to the conscience of all.

In every sermon always the the voice of John the Baptist, who did not hesitate to say to the prince: It is you not permitted! Silence is infidelity! If the Church no longer bears her testimony, and
does not call for an unconditional bow to the eternal law of God, even in political and social life, then it may be anxiously asked, who will? Yes, then God Himself will do it, and He will destroy the disobedient church and the disobedient let the world experience through the language of facts that there is no future for those who do not turn to the law and the testimony. [p. 118]

FRANCISCUS JUNIUS & THEODORE BEZA

“This treatise (The Mosaic Polity), appearing in English for the first time, engages the perennial question of how the laws of Moses ought to be applied to contemporary political situations. Through clear distinctions and theses, and by drawing on diverse sources ranging from Greek and Roman law to medieval Christian theology, Junius develops a method of classifying and interpreting the Mosaic laws that honors both their particular Jewish context and their universal and perpetual significance. Junius’ Mosaic Polity also reveals the interdisciplinary nature of early modern theology, law, and politics, and the influence of Junius’ treatise and method is evident in such Reformed political luminaries as Johannes Althusius and Abraham Kuyper.”

“… With respect to the judicial laws, Junius argues that there is an immutable part and a mutable part—an enduring universal obligation and a temporal particular obligation. This distinction is developed at length (Theses 12–30), and the discussion of the mutable part of the laws takes him into an analysis of how immutable principles are accommodated to mutable circumstances….”

“Whereas Calvin has occasional forays into these topics, Beza treated the Mosaic law and political matters extensively, sometimes in entire treatises. He too preserves the traditional three-part division of the Mosaic law, although his Lex Dei Moralis, Ceremonialis, et Politica (1577) does not so much explain as collate the Mosaic laws into the ethical (or moral), ceremonial, and judicial categories for ease of reference. Regarding the application of the political laws of Moses, Beza makes two basicpoints: “the political shows what the use of the ethical is in the common society of human beings and arms magistrates against transgressors,”[46] and “the magistrate is the guardian of both tables of the commandments, considered with respect to human society.”[47] Similarly, Junius assumes that the magistrate is responsible for guarding both tables of the Decalogue and for “assisting his society in aspiring to the gate of eternal salvation,” and Junius also sees the Mosaic political (or judicial) laws as a “servant” of the moral law and existing on account of it.[48]” (2015)

JOHANNES POLYANDER (1568-1646)

“Theorem 49 (on the law): The Civil Law is the laws which determined the duties of the Authorities and subjects of the Israeli Civil State in fixed civil statutes, and ratified them with corporal punishment against the rebels, according to the standard of the two tables of the Decalogue, and especially from the second table.

Theorem 50: Its main utility was that through careful observance of the commandments of the moral and the ceremonial law, righteousness associated with godliness would prevail, among the Jews in particular.

Theorem 51: The things that belong to the common law in these laws now also oblige all kinds of Authorities and subjects; but the things of these laws, which belonged in particular to Jewish law, perished along with the ordinance of Moses.” (1625/1964)

JOHANNES PISCATOR, German Reformed theologian (1546–1625)

“In his book, Disputations of the Judicial Laws of Moses, he has the following chapters, that confirms his view that the judicial laws and penalties, all seen in the light of the NT fulfillment in Christ, are still applicable in NT times, rightly understood, here are some headings:

“3. Against Twenty-Two Objections.

  1. The judicial law was for Israel only.
  2. The judicial law requires revision of itself.
  3. The judicial law no longer binds unless it is repeated in the New Testament.
  4. Paul’s teaching in Romans 13
  5. Must we become Jews first?
  6. Jewish legislation ended with Christ’s Advent.
  7. The Gospel does not affect civil governments.
  8. Caesar has the authority to make new laws
  9. The judicial law existed only to distinguish Israel until the Blessed Seed should come.
  10. The entirety of the law was abrogated after John the Baptist.
  11. Christians are free from the yoke of the entire law.
  12. Galatians establishes the abrogation of both the judicial and the ceremonial laws.
  13. Whatever laws may be are from God”

In the introduction to the book we read:

“His clear and firm stance on God’s justice as revealed in the judicial laws of Moses influenced giants of Reformed theology for nearly two centuries afterward. As the reader will learn, Piscator’s views were held by several key figures, helped shape the Puritan movements and governments in both England and America, and influenced the formation of the Westminster Confession of Faith. It is time that this nearly-forgotten theologian, and his doctrine of the law, be resurrected and given a rightful consideration among the hall of fame of Reformers. To that end, we present Piscator’s work on the judicial laws of Moses most often cited often by subsequent writers: the Appendix to his commentary on Exodus. Originally titled “Observations on Chapters 21, 22, 23, namely, an explanation of controversial questions about the abrogation of the judicial laws of Moses,” it is here published as a stand-alone book: Disputations on the Judicial Laws of Moses.”

ANTONIUS MATTHAEUS II (1601-1654)

“The pervasiveness of Calvinism and Calvinist morality on criminal law in the early modern Dutch Republic, is shown through an analysis of the work of Antonius Matthaeus II, De criminibus (On crimes) of 1644. In Matthaeus’s restatement of criminal law, certain inherent ambiguities of Calvinism become manifest. Matthaeus’s Calvinist conviction becomes particularly evident in contested issues of criminal law. At these places, in discussion with Civil and Canon lawyers, but particularly also with other Reformed theologians and legal scholars, Matthaeus developed his own stance, on how to interpret and explain Roman criminal law and local customary criminal laws in light of the orthodox—Calvinist—religion.

Matthaeus’s consequent Calvinism can help to explain certain ‘modern’ opinions, such as his rejection of torture as a mean to achieve confessions. Due to the absolute primacy of divine will and law in De criminibus, the role of natural, practical reason remains quite limited. Indeed, although Matthaeus distinguished between moral and enduring laws with direct bearing on criminal law and religious prescripts without such direct consequence for the law, he failed to give any clear reason or criterion for such distinction.

For criminal law, the enduring moral laws were to be found mainly in the Decalogue and the Mosaic Laws that explicated those commandments. According to Matthaeus, these enduring moral laws of the Decalogue corresponded with natural law.” (Oosterhuis, 2020)

“In the passage quoted above, Matthaeus argued that the rule that simple theft should be punished with a fine—and not a capital penalty—was not only juridical (judicialis), but partly moral (moralis). Here, Matthaeus employed terminology principally in use by theologians and moralists, both Catholic and Protestant. These theologians distinguished between three types of biblical laws: (i) moral laws (lex moralis), the enduring moral teachings of the Decalogue and the New Testament; (ii) juridical, forensic or civil laws (lex juridicales, ius forensi), the rules and procedures by which ancient Israelites and apostolic Christians governed their religious and civil communities; and (iii) ceremonial laws (lex ceremonialis), the Mosaic laws that governed the religious life of the ancient Israelites.

Certain Protestant theologians argued that only the definition of crimes was part of the moral and enduring law, but that the punishment of those crimes was part of the juridical or civil law, and thus at the discretion of magistrates. As proponents of this view, Matthaeus listed some prominent first and second generation Reformers—French, Italian, German and English: Calvin, Vermigli, Melanchton, Chemnitius and Perkins.

Matthaeus argued, however, that also the punishment of crimes was part of the moral law, at least partly, admittedly in the sense that magistrates were limited in their discretion insofar that they should not impose a capital penalty for theft. Indeed, several Protestant theologians defended that the kinds of punishment of the crimes in the Mosaic Laws pertaining to the Decalogue were also of a moral and enduring nature, not just the definition of the crimes. Of the Reformed theologians listed by Matthaeus to support his opinion, Vermigli and Musculus, had a quite nuanced opinion. The more strict opinion that simple theft should never be punished capitally was held by a number of Calvinist Divinity professors at Leiden—Franciscus Junius (1545–1602), Lambertus Daneau (1535–1590) and André Rivet (1572–1651)—, Strasbourg—Johannes Piscator (1546–1625)—and Franeker—Guilelmus Amesius (or William Ames, 1576–1633).” (Oosterhuis, 2020: 75, 76)

Matthaeus’s own words:
“All Mosaic Laws, on the evidence of Duarenus and Contius, which pertain to the teaching of the Decalogue have their foundation in natural equity and bind Christians today. This law does not exclusively belong to the courts, but in part to morals: since our Saviour in different places confirms laws of this nature (for example John 8:3; I Corinthians 10:8; Matthew 15:3–4; Matthew 26:52; Job 12:8 juncto Deuteronomy 15:11; Matthew 5:8 et seqq.), it follows that they are not abolished and cannot be abolished by the decree of any human being, since every magistrate ought to be the servant and executor of the divine will (Romans 13:1–4).” (Oosterhuis, 2020: 75)

“This law [i.e. on the capital punishment for adultery] does not belong exclusively to the courts nor was it written for the Jews alone, but is in accordance with natural reason and it has reference to the observation of the seventh commandment and it must be regarded as of a mixed nature, in part belonging to the courts and in part moral. Laws of that kind bind us even today, as I said in the preceding book in the Title on Theft.” (Oosterhuis, 2020: 78)

LUTHER, MELANCHATON, ETC.

“Just as the civil magistracy is obligated to restrain and punish public blasphemy and perjury, it is also obligated to restrain and punish individuals in its own judicial district, for public false teachings, improper worship services and heretical acts. And this God orders in the second commandment, where he says, “Whoever dishonors God’s name, shall not remain unpunished” [editor’s note: it is really the third commandment, paraphrased]. Everyone is obligated, in keeping with his station and office, to avoid and to deter blasphemy.

And on the strength of this commandment, princes and magistrates have the power and duty to abolish improper worship services, and in their place, to establish true teaching and correct worship services. This commandment also instructs them to deter public false teaching, and to punish the obstinate. Leviticus 24[:16] speaks to this: “Whoever blasphemes God is to be killed.” [I]f we hold God’s honor in high respect, we must in all seriousness take preventive measures, so that blasphemy and damaging errors are not carried far and wide”

ULRICH ZWINGLI COMMENTING ON EX. 18:21

“[A] judge or magistrate ought particularly to be a Christian and a spiritually-minded man. So God himself deigned to call them by his own name Elohim, because they should be most like God as high priests of righteousness, equity and firmness.”

JOHN CALVIN, THE THEONOMIST?

“I had several goals in publishing this collection of John Calvin’s sermons on Deuteronomy. The first was to provide primary source evidence to answer the question: “Was Calvin a theonomist?” These sermons reveal clearly that the answer is yes. … This pamphlet reprints North’s preface to John Calvin, The Covenant Enforced. North argues from Calvin’s writings that Calvin believed that the Mosaic law should form the foundation for Christian socio-political reflection. Calvin further held that the curses and blessings of the covenant, enunciated by God in Leviticus 26 and reiterated by Moses in Deuteronomy 28, are still in force today.”

For a excellent explanation of Calvin’s ‘anti-theonomic’ words in the Institutes, IV.20.14, see this article:

Theonomic Precedent in the Theology of John Calvin

“Calvin’s understanding of the continuing authority and applicability of the Mosaic judicials to modern civil governments is warmly debated in Reformed circles. Theonomists maintain that their commitment to apply God’s law to all areas of life, including civil magistrates, is the judicial extension of Calvin’s theology. Citing natural or common law as a sufficient basis for civil ethics, others strongly reject the theonomic appeal to Calvin.

It is also suggested that even though Calvin and theonomists reach many of the same formal conclusions on Christian political ethics and penology, Calvin’s rationale for utilizing the Mosaic judicials is markedly contrary to that of theonomists, thus rendering any appeal to him illegitimate. These and similar criticisms, while helpful in clarifying many issues, do not overturn the theonomic conviction that the theology and ethic of the great Geneva reformer provide Reformed precedent for the continuing authority and application of the Mosaic judicials to modern civil governments.

It is suggested that the reason for the widely divergent assessment of Calvin’s political ethic is due to his “divided judicial legacy.” While his sermons and commentaries are basically theonomic, in that they seek to apply the Old Testament case laws and penalties to modern civil governments, Institutes, with its teaching on natural law, is clearly anti-theonomic. North states that some of Calvin’s comments concerning natural law in the Institutes have “left the door open to generations of Calvinists who could, in good conscience, call themselves Calvinists and still accept a wide range of political and economic humanism.”

Such a concession is unnecessary. As this paper will demonstrate, one weakness of current Calvin scholarship, though not of North’s research, is the failure of analysts to deal adequately with Calvin’s copious commentaries and sermons. There is no fundamental difference, however, between these and his Institutes. If Calvin’s comments on natural law are interpreted in the light of his overall theology, his use of natural law terminology does not represent a departure from his constant commitment to Sola Scriptura in the realm of political ethics.”

“Clearly, therefore, Calvin’s comments to the King of France in 4:20:14 are specifically directed against the Anabaptists. His primary purpose, the intent that must govern all other interpretations, was to expose the anti-Christian practices of the Muensterites and to separate the French Protestants from them. The radicals were the ones who denied that a commonwealth is duly framed which neglects the political system of Moses. Revolution, not evangelization and education, was the Anabaptist answer to sin in a society. Moreover, the Muenster Anabaptists were guilty of failing to distinguish in God’s law that which remains perpetually binding and that which does not. They were guilty of seeking to establish a Jewish theocracy.

Of course, according to Calvin, this is impossible and illegitimate. Those aspects of the ceremonial and judicial laws that applied only to Israel have passed away. “We must bear in mind that common division of the whole law of God published by Moses into moral, ceremonial, and judicial. And we must consider each of these parts, that we may understand what there is in them that pertains to us, and what does not.”

JD van der Vyver (Calvinist jurist) on Calvin’s view of the law

“Calvin deduced some natural law norms from the other Mosaic laws (i.e. not directly or not only from the Ten Commandments – slc). He says, there must be a distinction in the laws of Moses, those Mosaic laws that have eternal value, and those that were only for the Jews.” (1982: 56)

WES BREDENHOF ON CALVIN’S VIEW OF MOSAIC CIVIL AND JUDICIAL LAWS

“Calvin had a nuanced view of the Mosaic civil and judicial laws.  His guiding principle was general equity – looking for the kernel that is universally applicable since it is written on the hearts of men.  The entire Law of God as summarized in the Decalogue remains in force for magistrates today, both the first and the second table.  However, the penalties attached to infractions of the second table can vary according to times and circumstances.  The important thing is that such infractions are punished.  When it comes to the first table, because God’s honour is at stake, Calvin maintained that the most severe penalties were appropriate.”

LJ DU PLESSIS ON CALVIN’S THEORY OF THE STATE

“The Ten Commandments namely, also has a political aspect as formulation of the general legal principles, the application or positivization of which by the state is partly determined by varying national and country circumstances. Yes, in the Mosaic legislation itself a distinction must be made between the enduring principles and the then positivization of it according to the circumstances of Judaism at that time. The enduring legal principles of the Decalogue were briefly specified by Calvin as follows. The first table requires that also the authority will serve God according to his Word and, after official capture of the public worship service, will protect it from revolutionary violation, in the extreme cases even with the death penalty, further that everything that can promote superstition, from the public worship is served, blasphemy is punished and the oath is used to settle disputes and at least one day out of seven is made available for public participation in the public worship service associated with the service of mercy. ” [1941:124]

LM DU PLESSIS ON CALVIN’S CALL TO KINGS TO SERVE THE KING

“While Calvin defends his case before the king (as judge) from the Holy Scriptures (and even with the help of the statements of the church fathers), he is also bold enough to tell the king from the Scriptures, unashamedly, what exactly is expected from him: the king should grant the rightful protection to matters concerning the inviolability of God’s glory and the kingdom of Christ, because the prince is, after all, a servant of God. A prince commits robbery if does not rule accordingly.” [1977:  99, 110]

HENRICH BULLINGER (1504-1575)

“I know that many have wished that you had not defended this principle; but many also thank you, and among others our church. Urbanus Regius has long ago proved, in a work of his own, and all the ministers of Luneberg agree with him, that heretics, when they are blasphemers, ought to be punished. There are also many other pious men who think the same, and consider that such offenders ought not only to be silenced, but to be put to death. Do not repent therefore of what you have done: the Lord will uphold your righteous efforts. I know that your disposition is not cruel, and that you will favour no barbarity. Who knows not, that a boundary must be set to things of this kind? But how it could be possible to spare such a man as Servetus, that serpent of all heresies, that most obdurate of men, I see not.”

MARTIN BUCER (1491-1551)

“Since no one can describe an approach more equitable and wholesome to the commonwealth than that which God describes in His law, it is certainly the duty of all kings and princes who recognize that God has put them over his people that they follow most studiously His own method of punishing evildoers. For inasmuch as we have been freed from the teaching of Moses through Christ the Lord, so that it is no longer necessary for us to observe the civil decrees of the law of Moses, namely in terms of the way and circumstances In which they are described, nevertheless, insofar as the substance and proper end of these commandments are concerned, and especially those which enjoin the discipline that is necessary for the whole commonwealth, whoever does not reckon that such commandments are to be conscientiously observed is certainly not attributing to God either supreme wisdom or a righteous care for our salvation.” (1954: 378)

WILHELMUS A’BRAKEL (1635-1711)

“It is the duty of civil government to uphold not only the second table of the law, but also the first. It must see to it that God is honored. It may not tolerate any idolatry, worship of images, or any false religion within her jurisdiction, but must rather eradicate these. It must prevent the vain use of God’s Name practiced by cursing, swearing, and blasphemy. It must prevent the desecration of the Sabbath, punish violators of this commandment, and see to it that the gospel is proclaimed everywhere within its jurisdiction. It must see to it that the church, as the darling of the Lord Jesus, is protected and preserved; and that neither internal dissension nor any external oppression disturb or destroy the church, but that instead she be safely preserved in the use of the privileges and liberties which her King Jesus has given her.”

DE JURE MAGAZINE (April 1977)

“The fact that church and state in the ZAR were so close to each other had no small effect on the judiciary. The Protestant church affiliation of all judicial officials, for example, was an important qualifying factor. Judges were to be people who were “practiced with the laws of Moses alone, but who tested and examined daily the law and the Gospel of Moses with costly attention.” As for legislation, the people wanted the law “that God and our Creator gave to Moses to serve as the basis of all laws. … In the verdict one could notice in most cases that the magistrate was well acquainted with the civil laws given to the Jewish people through the intervention of Moses, and that the magistrate was of opinion, that he was not far from the would be way if he did not rule in accordance with the laws. ”

B. SPOELSTRA

“Because each separate district got its own magistrate and the learned legal men were very scarce at first, magistrates were appointed people with a very common sense, even though they rarely sat on the school benches. In the court session it was then nor the law book that was always consulted, not a search for precedents, but only the common sense was ready to give guidance. In the verdict one could notice in most cases that the magistrate was well acquainted with the civil laws that were given to the Jewish people through Moses, and that the magistrate was of the opinion that he would not be far off the road if he ruled in accordance with the laws. ”

DIRK POSTMA (1818-1890)

“Question 21: What do we mean by the civil laws of God given to Israel? Answer: Those statutes, commandments, and ordinances, which pertain to Israel as a special nation in the land of Canaan, according to which they should conduct themselves in their homely and public life, in both peace and war.

Queston 22: Are we still bound by those laws under the New Testament? Answer: In so far as they concerned Israel as a special nation, they never imposed any direct obligation upon other nations; but in so far as they have a general moral character, they are certainly for all peoples, therefore also — and especially for us Christians — the very best laws and precepts of justice and equity.

Consequently, Christian nations should behave accordingly, and their statesmen and lawyers should take care that their laws do not conflict with it, although in many respects the proverb mutatis mutandis (other circumstances require different laws) must also be observed here, but inasmuch as they have general moral features, they are equivalent to the Ten Commandments, they are, as it were, a further explanation and application of them; they thus contain the declaration of God’s eternal will.

And woe to a nation and people that sin against this, especially when it is done by a Christian nation, which has been informed by the word of God!”

TOTIUS THE THEONOMIST? (prof. dr. JD Du Toit)

“Note further that although the Book of Proverbs is so world-wide in content, the common name “God” is not used here, but “LORD”, specifically the Covenant Name. The wisdom meant here, therefore, relies entirely on the Revelation as contained in the Holy Scriptures When, therefore the Law of the Lord is not explicitly mentioned here, yet it is clear that the fear of the Lord is closely related to the Revelation of God; i.e. the wisdom rests on the Law and the Prophets. Even more. The words righteousness and justice and righteousness, which are spoken of throughout Scripture, more or less agree with what is meant by wisdom here. It is therefore clear that wisdom in the Old Testament is distinct from all other natural wisdom, and that its purpose is the realization of the will of the Lord in life.”

“With the claim that a commandment, (which) was given in the Old Testament, was abolished, we must be careful. For such a conclusive assertion, good reasons must be given. And if that is missing, our claim will have to be further qualified or given up altogether. In general, in connection with the civil and ceremonial laws given by the Lord to Israel, we must establish that a distinction must be made between the particular Israelite form in which the legislation came into being and the generally applicable essence or core on which it is based... As for the tithe, we think that the specifically Israelite form has passed away; but with it the great principle contained in it is not given up.”

“Imagine that it was said to Moses: You must not interfere with politics, and to Isaiah, leave politics alone, and to Amos and Ezechiel or to reprimand Paul or Peter to not speak about slave or free, kings and subjects, men and women, parents and children, taxes and many other things!” (Du Plessis, 1917: 21)

GKSA THEOLOGIANS: LJ DU PLESSIS, WJ SNYMAN, JD DU TOIT (TOTIUS), A DUVENHAGE, S. DU TOIT (20th century Reformed theologians from South Africa)

“Important in this regard is also the following conclusion to which Prof. LJ du Plessis comes: ‘Now it is hardly necessary to point out that although Calvin accepts many of the provisions (namely of the Decalogue-Dep.) as universally valid, he nevertheless does not consider them as applicable as such in all states. On the contrary, if God Himself moderates His strict commandment requirement to make it feasible by political means, then He Himself shows the way for positivization of the abiding aequitas core of His commandment, i.e., that what certain social circumstances require will be taken into account.

The Mosaic law do provide a model to follow. But the appropriate way is to adapt the commandment to local circumstances and to educate the company concerned to a higher legal conviction, where he can not yet bear the severity of the commandment. Especially the nature and degree of punishment (for certain crimes will depend on circumstances, provided that what God forbids is only also opposed by state roads in proportion to the seriousness and multiplicity of the crime. ”(The State Theory of Jean Calvin, p. 60.) (Cf. also from the same work, p. 58: “Thus heresy must not be punished, but revolutionary violation of the right with regard to religion.”)

“It may still be mentioned here that the first and second Helvetic Confessions, the English Confession of 1553, the Scottish Confession of 1560 and the Westminster Confession of 1647 in this matter, agrees with Belgic Confession article 36.”

WILLIE D. JONKER

Thus, in the Old Testament there are also laws that are specific to the existence of the people of Israel. It contains provisions over the division of the land, over the sabbath year. about slaves, law codes and similar matters. When the national existence of Israel with the coming of Christ were not the bed anymore in which the stream of God’s redemptive work flow anymore, so did those laws lose their binding character for the people of God. In Christ,  the position that the Israelite king had in God’s rule over the people of Israel, were  fulfilled. The kingdom of God becomes universal in nature since the day of Pentecost. The people of God live spread in many nations and countries. Israel’s civil laws therefore does not count in the same way for the believers in the New Covenant. … Still it is about concrete applications in one-time personal and historical situations. Therefore, such concrete prescriptions do not apply to exactly same way for all people of other times. The lasting will of God must in obedience to the guidance of the Spirit in new circumstances are “concretized” anew. The Bible itself show us this way.

“This does not mean that the very concrete precepts and commandments of the Bible would no longer have meaning for us. No, they retain their meaning to us, not in the sense that we have to literally execute them as they stand there, but in the sense that they put us on a authoritative way shows how God wanted His will in certain situations had to be done. They leave us the many finer shades of doing the will of God as it is in the complex, sinful life must take place.

If we carefully study the different concrete commandments and commands of the Bible, we will notice that they always point to the abiding will of God which also applies to us and that they even in their concrete form want to show us what we should take into account keep in our obedience to the will of God in our own situation.

Therefore, we should keep reading the whole Bible and not too soon think that we can only skip the law passages of the Old Testament, or that we are not interested in specific assignments assigned to specific people are not given in the Bible. The Holy Spirit can use those passages to convince us today of what God wants for we are in our own situations.” (1975: 20-23)

D. ARNOLD

“The mosaic legislation and enforcement of justice is so good that it could serve as a model for all states of law. That’s what Daniel Arnold said yesterday at the Colloque Biblique Francophone. Daniel Arnold, teacher of ethics and dogmatics at the Institut Biblique Emmaüs in Saint-Légier (Switzerland), continued his series of lectures on “Ethical Education of the Old and New Testaments”. … All earthly judges must realize that as vicars they judge for God and therefore cannot judge arbitrarily.  The Old Testament knows only two kinds of punishment, according to Arnold: the death penalty for serious crimes and the satisfaction in the form of money or property. Imprisonment is absent from the mosaic penal system, as well as physical mutilation as it does occur in Islamic law.”

Minister VAN MIDDELKOOP

Christian thinking about humanitarian intervention can easily be combined with the practice as experienced and shaped by Minister Van Middelkoop of Defense. The mosaic martial laws and the Pauline definition of government are important sources of inspiration for him. … It says there (Rom. 13), “For she is God’s servant for your good.”  “According to Paulus, the government acts well if it protects its citizens well,” says the minister. “If that doesn’t happen, you can pat the government on the fingers. In the latter case, also with military means.” Effortlessly, Van Middelkoop switches back to the Old Testament when he refers to the mosaic martial laws of Deuteronomy 20. “There is an incredible amount of wisdom in that.” Wars must be waged as disciplined as possible, the minister concludes. He also referred to it in a parliamentary debate on cluster bombs, which often cause many civilian casualties. “In the siege of a city, the fruit trees must be spared, because after the siege, life must be allowed to resume.”

WESTMINSTER CONFESSION OF FAITH, CHAPTER 19:3,4

“Beside this law, commonly called moral, God was pleased to give to the people of Israel, as a church under age, ceremonial laws, containing several typical ordinances, partly of worship, prefiguring Christ, his graces, actions, sufferings, and benefits; and partly, holding forth divers instructions of moral duties. All which ceremonial laws are now abrogated, under the new testament. To them also, as a body politic, he gave sundry judicial laws, which expired together with the State of that people; not obliging any other now, further than the general equity thereof may require.”

GEORGE GILLESPIE (1613-1648)

“It will be asked, “But how does it appear that these or any other judicial laws of Moses do at all appertain to us, as rules to guide us in like cases?” I shall wish him who scruples this, to read Piscator’s appendix to his observations upon the 21-23 chapters of Exodus, where he excellently disputes this question, whether the Christian Magistrate is bound to observe the judicial laws of Moses, as well as the Jewish Magistrate was.”

“Christ’s words (Matt. 5:17), “Think not that I am come to destroy the Law or the Prophets, I am not come to destroy, but to fulfill,” are comprehensive of the judicial law, it being a part of the Law of Moses. Now he could not fulfill the judicial law, except either by his practice, or by teaching others still to observe it; not by his own practice, for he would not condemn the adulteress (Joh. 8:11), nor divide the inheritance (Luke 12:13-14). Therefore, it must be by his doctrine for our observing it.

If Christ in his sermon (Matt. 5), would teach that the moral law belongs to us Christians, in so much as he vindicates it from the false glosses of the scribes and Pharisees; then he meant to hold forth the judicial law concerning moral trespasses as belonging unto us also; for he vindicates and interprets the judicial law, as well as the moral (Matt. 5:38), An eye for an eye, etc.” (1846)

“I know some divines hold that the judicial law of Moses, so far as concerneth the punishments of sins against the moral law, idolatry, blasphemy, Sabbath-breaking, adultery, theft, etc., ought to be a rule to the Christian magistrate; and, for my part, I wish more respect were had to it, and that it were more consulted with.” (1985: 3)

SAMUEL RUTHERFORD (1600 – 1661)

“It is clear the question must be thus stated, for all the laws of the Old Testament (which we hold in their Moral equity to be perpetual) that are touching blasphemies, heresies, solicitation to worship false Gods and the breach of which the Godly Magistrate was to punish, command or forbid only such things as may be proved by two or three witnesses, and which husband and wife are not to conceal, and from which all Israel must abstain for fear of the like punishment. … The express law of God, and of nature written in the hearts of all, proveth that the seducer should die, Deut. 13. If a prophet or a Dreamer arise, and say, let us go after other gods, he shall be put to death. That is no temporary law obliging the Jews only.  … Our adversaries are obliged to give us precept, promise or godly practice why a moral sin forbidden and severely punished in the Old Testament, should yet remain a moral sin in the New Testament, and yet not be punishable by men or churches” (1649)

JOHN OWEN (1616 – 1683)

“Although the institutions and examples of the Old Testament, of the duty of magistrates in the things and about the worship of God, are not, in their whole latitude and extent, to be drawn into rules that should be obligatory to all magistrates now, under the administration of the gospel,–and that because the magistrate then was “custos, vindex, et administrator legis judicialis, et politiae Mosaicae,” from which, as most think, we are freed;– yet, doubtless, there is something moral in those institutions, which, being unclothed of their Judaical form, is still binding to all in the like kind, as to some analogy and proportion.

“Subduct from those administrations what was proper to, and lies upon the account of, the church and nation of the Jews, and what remains upon the general notion of a church and nation must be everlastingly binding.”

“And this amounts thus far, at least, that judges, rulers, and magistrates, which are promised under the New Testament to be given in mercy, and to be of singular usefulness, as the judges were under the Old, are to take care that the gospel church may, in its concernment as such, be supported and promoted, and the truth propagated wherewith they are intrusted; as the others took care that it might be well with the Judaical church as such. And on these, and such like principles as these are, may you safely bottom yourselves in that undertaking wherein you seek for direction from God this day.”

FRANCIS NIGEL LEE ON THE GENERAL EQUITY OF THE JUDICIAL LAWS THROUGH HISTORY

“Church history teaches us that not only after Calvary but even after the destruction of the nation of ancient Israel in 70 A.D., the “general equity” of the judicial laws continued in the Christian Church as the new Israel of God! And not only at the nominal christianization of the Roman Empire under Emperor Constantine at the beginning of the fourth century A.D., but even subsequently under  Christian Emperors like Justinian, civil codes were established which in large measure reflected the “moral duties” or the “general equity” of the judicial laws of Israel.

Later, even after the disintegration of the Holy Roman Empire, the first civil laws of all modern Western nations were largely modelled on Biblically-judicial principles, as a result of the widespread corpus christianum idea of the later middle ages (cf. Charlemagne and the Carolingian revival). This is reflected also in Wycliffe and his Lollards. Later still, after the sixteenth century Protestant  Reformation, John Calvin encouraged the imposition of the Biblical punishments for witchcraft and adultery and incest in Geneva.

So too other early Reformed theologians such as (Calvin’s friends) Bucer and de Chandieu and Bullinger; Knox’s Scots Confession (arts. 14f), De Bres’ Belgic Confession (art. 25), Olevianus’ & Ursinus’ Heidelberg Catechism (91-115); and Thomas Cartwright and Philip Stubbs and Henry Barrow and William Perkins and John Wollebius and William Ames are all good examples of the many consistent Protestants who regarded the “moral substance” of the judicial laws of Israel as still binding in the world today.”

MEREDITH KLINE, A ‘EXTREME’ ANTI-THEONOMIST CONCEDES

“At the same time it must be said that Chalcedon (referring to RJ Rushdoony’s institution and theonomic thought as such) is not without roots in respectable ecclesiastical tradition. It is in fact a revival of certain teachings contained in the Westminster Confession of Faith – at least in the Confession’s original formulations. These particular elements in the Confession, long since rejected as manifestly unbiblical by the mass of those who stand in that confessional tradition (as well as by virtually all other students of the Scriptures), have been subjected to official revision. The revision, however, has left us with standards whose proper legal interpretation is perplexed by ambiguities, and the claim of Chalcedon is that it is the true champion of confessional orthodoxy. Ecclesiastical courts operating under the Westminster Confession of Faith are going to have their problems, therefore, if they should be of a mind to bring the Chalcedon aberration under their judicial scrutiny.” (1978: 173)

LAIRD HARRIS (non-theonomist)

“Theonomy was until recently a little-used word…. But the word is now being used to designate a new idea… that the governments of the world today should be guided in their judicial decisions by all the legislation of the Old Testament and, in particular, should assess the Old Testament penalties for an infraction of those laws, where civil or religious… The view is not really new; it is just new In our time. It was the usual view through the Middle Ages, was not thrown over by the Reformers and was espoused by the Scottish Covenanters who asked the Long Parliament to make Presbyterianism the religion of the three realms—England, Scotland and Ireland.” (1979: 1)

SINCLAIR FERGUSON (non-theonomist)

“… It would have satisfied those Divines (at the Westminister Assemby – slc), like Gillespie, who wished that more attention woulde be given to the Mosaic penology … Essentially, Bahnsen accepts the doctrinal orthodoxy of the original text [of the Confession = WCF 19]. Whether or not this is in conflict with the intention of the American Presbyterian emendation of the Confession, it is certainly in keeping with the traditional Scottish Reformed understanding of it.”

“It should be noted that in many instances the practical implications theonomy may not necessarily be a denial of the  teaching of the Westminster Confession. The words of Chapter XIX, IV can be understood to include the view that Mosaic penalties may be applied by the Christian magistrate (of ‘general equity’ so dictates).  We have already noted that such views were widespread among the Divines in relation to specific crimes. But this is simply to recognize that there may be common ground in practice between the Confession’s teaching and theonomy.”

“The strongest position a theonomist could adopt on the basis of the Confession would be that it did not a priori reject the application of the Mosaic judicial punishment for crimes considered seriatim. But theoretical theonomy as such is not the teaching of the Westminster Confession of Faith.”

“… the Confession’s teaching on the Mosaic judicials extends as far as to include certain applications of the Mosaic law consistent with those sought by theonomists … the penological implications of this view might be indistinguishable from the practical implications of theonomy … in several instance, therefore, in practical outworking and that of theonomy are one … (the confession position) is not necessarily identical with that of theonomy … (Rutherford’s) arguments are at some points strikingly similar to those of Bahsen.” (1990: 327-348)

BAHNSEN’S EXPLANATION OF WCF 19.4 (GENERAL EQUITY OF THE CIVIL LAWS)

“There can be no question, then, that the leading and most influential theologian at the Westminster Assembly (Gillespie -slc) maintained that the “general equity” of the Mosaic judicial laws continued to require civil officials in the New Testament era to enforce the penal sanctions of that law. According to George Gillespie, “the will of God concerning civil justice and punishments is no where so fully and clearly revealed as in the judicial law of Moses. This therefore must be the surest prop and stay to the conscience of the Christian Magistrate.” Gillespie openly stated that he had no hesitation in holding “that he who was punishable by death under the judicial law is punishable by death still; and he who was not punished by death then, is not to be punished by death now.” He saw the modern state as regulated in its civil code by the penal provisions of the law of Moses.”

OPC (Orthodox Presbyterian Church) on Theonomy

Question: Does the OPC have a position on theonomy, or done any “official” studies on the subject?

Answer: To the best of my knowledge, our General Assembly has never appointed a study committee on theonomy, which is how a matter would be dealt with by our entire denomination. Our official doctrinal positions are found in the Westminster Confession of Faith and Catechisms (which is subordinate to the Bible, of course, and which we believe is an accurate summary of its essential doctrines). The Orthodox Presbyterian Church would have an “official position” on theonomy if the Westminster Standards somehow required it or ruled it out of bounds.

The problem is that “theonomy” is a rather broad category, encompassing a range of views. A number of self-described theonomists disagree with each other on various points of doctrine. Thus, the relationship of theonomy to the Westminster Standards depends on what “brand” of theonomy is under discussion.

Some critics of theonomy argue that it contradicts the Westminster Standards’ on how the Law of God given to Moses is to be applied to day (Westminster Confession of Faith ch. 19). Some theonomists argue their views are in fact required by the Westminster Standards. All theonomists (to the best of my knowledge) would argue their views are at the very least allowable by the Westminster Standards.

As you can see, I’m unable to give a clear answer to your question because there is no one definition of the term “theonomy.” You will find a range of opinion in the OPC regarding theonomy, but no official position on the movement one way or the other.”

REFORMED CHURCH IN NZ: WHAT HAVE WE LEARNED?

“Theological controversy can bring out the best and the worst in the Church. If handled correctly, it will sharpen our understanding of the message of the Scriptures and its application to our contemporary world. The Church can emerge from a period of theological discussion and debate with a much greater clarity on the issue at hand. However, if badly handled, contention over a point of doctrine can be destructive and harmful for the Church. It can lead to unnecessary division and ill-feeling between brothers and sisters in both blood families and the family of God. …

In view of this divergence of viewpoint among theonomists, the committee concluded that it was “not possible to make a blanket endorsement or denial of theonomy with respect to the confessions.” We believed the conclusions reached in the report to be in harmony with both Scripture and Confessions, yet we could not say this of all the various shades of theonomic opinion. …

Comparing Bahnsen’s views with the historic Reformed view it is clear that there is a basic agreement about the relationship between Church and State. “The debate does not center around whether or not the magistrate should apply God’s law, but to what extent God’s law applies in its detail.”

The committee believed it was both beyond their mandate and their ability to offer a definitive solution to a problem that has exercised the minds of able Reformed theologians and thinkers through the centuries. Instead they formulated statements regarding the Church, the State and God’s law which they could all agree with. The areas of agreement are as follows: …

Having looked at the theonomy issue in New Zealand, one of the first observations we could make is that there is nothing new under the sun. Long ago the writer of Ecclesiastes reminded us of this (Ecclesiastes 1:9). Through all the centuries of Church history and theological debate Christians have discussed the relationship between the Testaments, the respective roles of the Church and State, and the application of God’s law to society at large. In the 17th century in particular the English Puritans invested a great deal of time and energy unto discussions on God’s law. Our own study in New Zealand in the 20th century is but a small and humble contribution to the ongoing work of the Church in coming to understand God’s word and its application to the contemporary world.”

MORE QUOTES ON THEONOMY THROUGH EARLY-MEDIEVAL-REFORMATION AND MODERN CHURCH HISTORY

CONCLUSION

It is very clear from this few sources that theonomic ethics and thought are not ‘new’ and whether one agrees with it or not, that is part of the ‘tradition of the church’, i.e. the reformed churches of the reformed confessions and reformation heritage.  Of course many of the theologians quoted above where not 20-21st century Theonomists (for obvious reasons!), but they were theonomic in basic views of the judicial laws and penalties.

Therefore the wisdom and wise words of RCNZ brothers should be careful thought and prayer for all debates between reformed believers, groups and churches, yes pro- and non- or anti- theonomic  brothers, to watch that our zeal to whatever side of a issue, glorifies the Lord and serve His church. Let’s keep on learning from each other, also from reformed history on law and ethics, all in the light of Acts 17:11 and a lot of prayer to really listened, read, understand and differ if we need to, in love for God and His church.

In part IV I will end with some of own thoughts on theonomic postmillennialism, what I believe the unique semper reformanda contribution is of Theonomic ethics for our times, because of one of their very important foundational influences: “Van Tillian Apologetics”:

“There is no alternative but that of theonomy and autonomy.” – Cornelius Van Til, Christian Theistic Ethics, p. 134

References

Bahnsen, G.L., 1991, No other standard: Theonomy and its critics, Inst for Christian Economics, Tyler, TX.

Bahnsen, G.L., 2002, Theonomy in Christian ethics, 3rd edn., Covenant Media Press, Nacogdoches, TX.

Bos, F.L. (red.), 1957, Ware Christelijke Belijdenis der Nederlandse Kerken, Kok, Kampen.

Bucer, M. 1954, De Regno Christi, in the Library of Christian Classics, Westminster, Philadelphia, 1954. https://bit.ly/3dupgKU

De Mar, G., 2017, Theonomy: an extension of Calvinism’s judicial theology. https://americanvision.org/14290/theonomy-an-extension-of-calvinisms-judicial-theology/

Diedericks, M., 2021, ‘Critical evaluation of Theonomist eschatology’, In die Skriflig 55(1), a2753. https://doi.org/10.4102/ids.v55i1.2753

Du Plessis, J.A., 1917, Op die spore van Calvinisme in ons maatskaplike en staatkundige lewe, Veritas Vincet: Potchefstroom.

Du Plessis, L.J., 1941. Die Moderne Staat, Stellenbosch, Pro Ecclessia Drukkery.

Du Plessis, L.M., 1977, Calvyn oor die staat en die reg, Potchefstroom, PU vir CHO.

Feenstra, J.G. 1950. Onze Geloofsbelijdenis. Kampen, Kok. https://bit.ly/3rJfyN3

Ferguson, S., 1990, ‘An Assembly of Theonomists?’, in W.S. Barker & W.R. Godfrey (eds.), Theonomy, A reformed critique, Zondervan, Grand Rapids, MI.

Gillespie, G. 1846. Wholesome severity reconciled with Christian Liberty. https://www.gutenberg.org/files/26849/26849-h/26849-h.html

Gillespie, G. 1985. Aaron’s Rod Blossoming: or, the Divine Ordinance of Church Government Vindicated, Sprinkle Publications, Virginia, 1646 (reprint) https://quod.lib.umich.edu/e/eebo/A42757.0001.001?view=toc

Harris, R.L. 1979, “Theonomy in Christian Ethics: A Review of Greg L. Bahnsen’s Book”, in Presbuterion: Covenant Seminary Review 5:1 (Spring 1979).

Jonker, W. D. 1975. Die Bybel en Gods wil vir ons lewe, Kaapstad, NG Kerk-Uitgewers.

Junius, F., 2015, The Mosaic Polity (Sources in Early Modern Economics, Ethics, and Law), . Acton Institute for the Study of Religion & Liberty. Kindle Edition.

Kline, M.A., 1977, ‘Review of Greg L. Bahnsen: Theonomy in Christian ethics’, The Craig Press xvii, 619–630.

Kline, M.A., 1978, Comments on a Old-New Error: A Review Article, in Westminster Theological Journal 41:1 (Fall 1978).

Le Cornu, S., 2000. Die Kultuurbeskouing van RJ Rushdoony. https://proregno.com/2010/02/01/verbondseminaar-2000-christus-en-kultuur/

Oosterhuis, J. (2020). Roman Dutch criminal law and Calvinism: Calvinist morality in De Criminibus (1644) of Antonius Matthaeus II. In A. Masferrer (Ed.), Criminal Law and Morality in the Age of Consent: Interdisciplinary Perspectives (pp. 67-95). Springer International Publishing. Ius Gentium: Comparative Perspectives on Law and Justice Vol. 84 https://doi.org/10.1007/978-3-030-64163-4_4

Polman, A.D.R., 1958, Woord en Belijdenis: eenvoudige verklaring van de Nederlandse Geloofsbelijdenis, deel 2, T. Wever, Franeker.

Polyander, J. et. al, 1625/1964, Synopsis of Overzicht van de Zuiverste Theology. J. Boersema Drukkerij, Enschede. https://proregno.com/2020/05/12/polyander-oor-die-wet-van-god-stelling-49-51-geld-die-burgerlike-wette-van-israel-nog-vir-vandag-se-owerhede-en-onderdane/

Rushdoony, R.J., 1973, The institutes of biblical law, The Craig Press, Nutley, NJ.

Rutherford, S., 1649, A Free Disputation against Pretended Liberty of Concience, London. https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=eebo;idno=A92140.0001.001

Schilder, K., 1977. Christelijke Religie: over de Nederlandse Geloofsbelijdenis. Kopiëerinrichting v.d. Berg, Kampen.

Schissel, S.M. (ed.), 2002. The Standard Bearer – A Festschrift for Greg. L. Bahnsen,  Covenant Media Press, Texas.

Strevel, C.B., Theonomic Precedent in the Theology of John Calvin, in: The Standard Bearer – A Festschrift for Greg. L. Bahnsen (Texas: Covenant Media Press), p. 319-368. https://proregno.com/2020/07/15/theonomic-precedent-in-the-theology-of-john-calvin/

Van der Vyver, J.D., 1982. Inleiding tot die Regswetenskap, Butterworth, Durban.

Van Bruggen, J., 1965. Het Amen der Kerk: De Nederlandse Geloofsbelijdenis Toegelicht s: Oosterbaan & Lê Cointre N.V., Goes. https://bit.ly/3oERLfz

Posted by: proregno | December 1, 2021

25 STELLINGS OOR WET EN EVANGELIE BY PROF. JA HEYNS

25 STELLINGS OOR WET EN EVANGELIE BY PROF. JA HEYNS

(Bron: Die Mens Onderweg – oor die Tien Gebooie, Kaapstad: Tafelberg, 1970)

“Met die nuwe gebod (van Jesus, Joh. 13:34 – slc) – laat ons dit baie duidelik stel – is die wet nie afgeskaf of gepasseer nie. Trouens, juis omdat die wet vervul is, kan die wet ook bind, want die vervulde wet is die bindende wet. Maar dan sal ons steeds goed moet begryp dat die wet as vervulde wet bind. Die wet as imperatief van die indikatief en responsief bly geld vir die menslike lewe en is nie kragteloos gemaak nie. Dit is die gronddwaling van die sg. nuwe moraliteit, of die sekularistiese moraal, soos dit m.i. in samehang met ‘n algemene tendens in die modernistiese teologie, genoem behoort te word. …

Jesus Christus vervul die wet; die gelowige bewaar of onderhou die wet, en die ongelowige doen die werke van die wet. …. Meer nog: wie soos Christus sou probeer om die wet te vervul, oortree dit en doen sonde. Die gelowige vervul nie die wet nie; hy bewaar of onderhou die wet. … Geloof in Jesus Christus is die geboorte van die nuwe mens; onderhouding van die wet is die groei van die nuwe mens. …  Wie dus aan die wet gehoorsaam is, leef as burger van die koninkryk. Of anders gestel: waar die wet gehoorsaam word, daar breek iets van die koninkryk deur. … Daar is geen enkele terrein waaroor Gods heerskappy nie gaan nie en waar Sy wet – die wet van die koninkryk!nie geld nie– JA Heyns

Inleiding

Ons kan nie die wet sonder die evangelie, en die evangelie sonder die wet verstaan nie.

Daarom dat ek hierdie ‘wet en evangelie’ reeks beskikbaar stel, hoe verskillende gereformeerde teoloë vanuit die Skrif hierdie verhouding tussen ‘wet en evangelie’ verwoord het. Wet en evangelie is ook ‘n vraag na die verhouding tussen wet en genade, die verhouding OT en NT, verhouding skeppingswet en morele wet, Jesus en die wet, hoe moet ons nou lewe, waarvoor is die wet gegee, wat is die rol en plek van die wet in die gelowige se lewe, geld die wet net vir gelowiges of ook vir ongelowiges, en indien wel, hoe?  Waar kom die wet vandaan, is die wet net die Tien Gebooie, het die samevatting van die wet die wet vervang in die NT, het die liefde en die Gees die wet vervang, hef die genade die wet op, en baie meer vrae.

Nou van hierdie vrae, word beantwoord deur prof. JA Heyns (NG professor in Dogmatiek en Etiek, aan die einde van die 20ste eeu) in sy etiek werk, Die Mens Onderweg.  Ek stel die boek opnuut bekend, deur ‘n paar aanhalings daaruit vir u weer te gee, hopelik sal dit u motiveer om die hele boek te gaan lees (ook beskikbaar by Pro Regno Boeke) en te bestudeer, asook die volle konteks te vind van die aanhalings hier onder.

Dit is een van die beste, oorsigtelike boeke wat ek nog gelees het oor die wet in sy verhouding tot die evangelie, veral in die Afrikaanse taal. Soos altyd, stem mens nie met alles noodwendig saam nie, maar die hooflyne, veral die eerste twee hoofstukke, is baie belangrik vir die regte verstaan van die plek van die wet, ook vir die NT gelowige en die kerk van Christus midde die wêreld.

Prof. Heyns se definisie van wet is, God se bevel tot ordelike bestaan en voortbestaan.

Geen ordelike bestaan en voortbestaan in die nuwe SA?

Toe ek die definisie lees, die boek gelees het, die baie uitsprake van prof. Heyns – om God se heilige wet in ons lewens, maar ook ons samelewing te handhaaf as norm/standaard, vir die gelowige en ongelowige, vir alle volke, natuurlik vervul in Christus en sy NT konteks – toe kon ek nie anders as om te vra: hoe kon hy dan saam met die NG (en NP?) leierskap gewerk het om ons pragtige land met al sy volke, ons Christelike beskawing, hoe gebroke en sondig ookal, geestelik en fisies help oor te gee aan die wanordelike revolusionêre chaos van die marxistiese humanistiese orde wat, menslik gesproke, al die volke en mense se voortbestaan bedreig en aanhou bedreig sedert die ‘Teologie van Revolusie’ losgelaat is en in praktyk begin ondersteun is deur so baie wat eers daarteen was?  Die verval op haas elke terrein getuig van die verwerping van God se bevel tot orde volgens sy wet en evangelie.

Hoe kon iemand, wat selfs ‘n boek geskryf het teen die marxistiese revolusie, Teologie van die Revolusie, wat hierdie boek, Die mens onderweg oor die Tien Gebooie, geskryf het, help om die land en sy mense oor te gee aan hulle – wit en swart en alle ander kleure – wat juis in in ongeloof-opstand was en nog steeds is (Psalm 2) teen wat prof. Heyns bv. hier skryf:

“Wie (die wet) oortree – gelowig of ongelowig – eindig in chaos. … Wie die wet minag en die werke wat die wet eis, nie doen nie, hy stel hom buite die orde wat God vir hierdie wêreld en vir die lewe van die mens bepaal het. Meer nog: sy lewe is ‘n inbreuk op die Goddelike regsorde. … Wie die wet van God nie gehoorsaam nie, plaas homself buite Gods orde vir hierdie lewe en verval in chaos.”

Die geestelike en fisiese bloed revolusie van die afgelope 30 jaar getuig orals daarvan, hoe swart en wit lewens ‘slagoffers is van die nuwe humanistiese SA’.

Ja, vanselfsprekend verwerp ek die sluipmoord op prof. Heyns ((sien die dokumentêr daaroor hier), en ja, die regsorde van die ou Suid-Afrika moes in verskeie aspekte bekeer en verder reformeer (sien my eie skrywes daaroor hier en hier), veral nader na God se regsorde vir alle mense, soos geopenbaar deur die Woord, maar om die Christelike beskawingsorde, die Christelike geloof en God se wet te verruil vir ‘n veelgodery, ‘n marxisties-sosialistiese humanistiese nuwe SA regsorde, om radikale bekering (tereg) te eis van jou eie volk, maar tegelykertyd jou land en volk oor te gee aan ‘n nog meer onbybelse humanistiese ‘wanorde’, is myns insiens totaal in stryd met die wese van prof. Heyns se twee boeke: Teologie van die Revolusie, en Die Mens Onderweg.

Die radikale bekering oor sondes van die verlede wat mens hier hoor en oproep vir ‘geregtigheid’, het blykbaar nie gegeld vir die humanistiese marxistiese nuwe regime wat oorgeneem het nie, en volgens my kennis nog nooit hul sonde en skuld oor die terrorisme, ongeregtigheid en wanorde van die verlede bely het nie?

Ons wag nou nog vir dieselfde verdoemenis en belydenis van skuld van hulle wat die nuwe humanistiese goddelose nuwe SA help bou het, ongeag baie waarskuwings in die verlede dat die baba (Christelike geloof en beskawingsroeping vir Afrika) nie saam met die verlede (wat sondig was, haat en bitterheid tussen volke, ongeregtigheid, ens.) uitgegooi moes word nie (sien prof. Sybrand Strauss se opmerking in hierdie verband, “they throw reformed theology out with apartheid”, in die videon ‘Johan Heyns & Willie Jonker: setting the record straight in the DRC in SA, by 0:30 sekondes).

Daar was ook ongelukkig geen sprake van bekering en skuld bely, ten minste van wat ek gehoor het, by bv. FW de Klerk wat onlangs gesterwe het nie, maar weereens net ‘n eensydige veroordeling van apartheid SA, en geen sprake van veroordeling van die humanistiese nie-Christelike, en selfs nou al meer anti-Christelike wordende nuwe SA nie?

Lees die regsinnige NG teoloë
Dit is jammer dat baie mense, vir begryplike redes, vir prof. Heyns meer sal onthou vir sy politieke rol in sy latere dae, waarin hy direk of indirek die nuwe nie-Christelike humanistiese SA help bou het, en nie vir sy goeie gereformeerde leer, onderrig en boeke nie. Hy was nog een van die laaste regsinnige bekende teoloë van die NG Kerk wat onder andere teen die groeiende teologiese liberalisme van die nuwere geslag probeer staan het (so ook prof. Willie Jonker, maar die politieke rol aan die einde van sy lewe veroorsaak dat baie meer aan hom dink in terme van politiek as ongelukkig die gereformeerde teologie.  Lees veral ook die volgende twee regsinnige gereformeerde predikante en teoloë se werke van die verlede, dr. Francis Nigel Lee en dr. Willie Marais.)

Tog wil ek elke leser aanmoedig om nog steeds proffs. Johan Heyns en Willie Jonker se gereformeerde werke te bestudeer, soos ons met baie ander gereformeerde teoloë sal doen wat ons oor bepaalde sake, leringe (en/of optredes, standpunte, ens.), dalk sterk verskil het, natuurlik alles in die lig van die Hand. 17:11 beginsel. Sien ook die video hierbo vermeld oor Heyns en Jonker as gereformeerde teoloë en nie ‘politici’ nie.

Prof. Heyns se Dogmatiek, verklaring op die NGB (Inleiding op die Dogmatiek), sy Teologiese Etiek reeks (3 dele), om maar net ‘n paar te noem, is baie leersaam (doen gerus navrae by Pro Regno Boeke vir van sy boeke, asook die ander NG teoloë wat ek hierbo vermeld het).

Uitleg van ‘wet en evangelie’ aanhalings
Wat die aanhalings hier onder betref oor ‘wet en evangelie’, ek het die meeste opskrifte bygevoeg, ook om as opsommings te dien van wat prof. Heyns oor daardie bepaalde saak geskryf het, alles onder die titel ’25 stellings’. Die liefde vir God se wet/orde én die evangelie straal duidelik uit die pen van prof. Heyns, en hy verduidelik sekere konsepte en idees op treffende wyse, daar het vir my nog meer lig opgegaan oor bepaalde aspekte van die verhouding tussen ‘wet en evangelie’.

Lees en bestudeer gerus, dit is ‘n goeie bron om te gebruik as inleiding en oorsig op die Tien Gebooie, en dit spreek baie ander sake ook aan aangaande ‘wet en evangelie’ wat baie behulpsaam is, wat die gelowige en kerk van Christus sal help om ‘n sout en lig in hierdie wêreld te wees, tot die Here se eer en die heil van die naaste (Matt. 5:1-20).

__________________________________

25 STELLINGS OOR WET EN EVANGELIE BY PROF. JA HEYNS

1 Die wet is vrug van die verbond (God se heilshandelinge), nie voorwaarde tot die heil nie

“As God in Sy verbond op mense beslag lê, dan lê Hy op hulie beslag soos dit in die wet tot uitdrukking kom. En omgekeerd: as mense in die verbond vir God kies – die verbond begin wel éénsydig, maar is immers bestem om twéésydig te word – dan lyk die konkrete gestalte van hul keuse soos dit in die wet beskrywe word. Daarom mag die wet nooit as geisoleerde en selfstandige grootheid gesien word nie: nie los van God nie – so het ons vroeër al gesê, maar ook nie los van die geheel van Gods heilshandelinge nie.

Alleen binne die ruimte van die verbond het dit sy legitieme plek. Binne die kader van die verbond is die wet bedoel as bewys en as vrug van Gods heilshandelinge en nie as voorwaarde vir die ontvangs van die heil – soos Israel dit telkens verkeerd verstaan het nie. Hierop kom ons later weer terug.

Soos die verbond self, is dus ook die wet ‘n gawe van God, enkel en alleen op grond van Sy liefde. En die volk se gehoorsaamheid hieraan – hul konkrete en sigbare verbondsaanvaarding – sou tegelykertyd hul dankbaarheid wees vir Gods heilsweldade aan hulle bewys.” [p. 26]

2 Die wet is God se bevel tot ordelike bestaan en voortbestaan hiér op aarde

“Die wet is immers – so het ons vroeêr gesê en dit is waar ook van die dekaloog – Gods bevel tot ordelike bestaan en voortbestaan. Daarom is die woorde wat die aankondiging van die wet voorafgegaan het, so belangrik: As julle dan nou terdeë na my stem luister en my verbond hou, sal julle my eiendom uit al die volke wees, want die hele aarde is myne. En julle sal vir My’n koninkryk van priesters en’n heilige nasie wees… (Ex. 19:5,6). Nooit weer sou Israel na die ingrypende Sinai-gebeure dieselfde kon gewees het nie. Nou het hy God se geskrewe wet gehad en voortaan sou die beslissende vraag wees of Israel daarna luister of nie.

Gehoorsaam hy dit, is sy lewe vanselfsprekend anders as vroeër. Gehoorsaam hy dit nie, sou dit ook nog anders wees, want dan kom hy onder die vernietigende oordeel van die Verbondsgod te staan. En inderdaad was dit die twee pole waarbinne die geskiedenls van Israel afgespeel het: gehoorsaamheid en ongehoorsaamheid. Maar diepste bedoeling van die dekaloog was tog die bestaan en voortbestaan van Israel – nee, die ordelike bestaan en voortbestaan, d.w.s. die lewe as bondsvolk.

Dit was immers die sin van die heilsgeskiedenis: om opgeneem te wees in en deel te hê aan en te getuig van God se nuwe orde vir ‘n ou wêreld. Die lewe as bondsvolk was bestem nie vir die hemel nie, maar vir die aarde. Want die volk kon sy hart nie tot die verbondsgod ophef sonder om deur Hom na die aardse lewe, die-met-die-wet-van-God-geseënde aardse lewe, terug verwys te word nie. Die misverstand wat die verbond by die volk sou kon opwek, nl. dat hy bestem was vir ‘n bo-aardse, buite-wêreldse en hiernamaalse bestaan, is deur die wet ondervang: hiér op hiérdie aarde mag Israel geen ander gode voor Sy aangesig hê nie, hiér mag hy geen gesnede beelde maak nie, hiér moet hy die sabbat gedenk, hiér nie doodslaan of egbreek of steel nie.”

3 Israel ‘n lig van die nasies deur die wet en evangelie

“En as Israel die wet gehoorsaam, dan is dit nie maar net ‘n deurgang tot die koninkryk nie, maar ‘n ingang in die koninkryk; dan is Israel nie op weg na die ewigheid nie, maar in die ewigheid. En hierdie lewe in die koninkryk moes Israel maak tot ‘n “lig van die nasies” (Jes. 49:6). Die nasies moes bewus word van die volk in hul midde wat uitdrukking gee aan ‘n lewe waarvan die oorsprong nie in hulleself nie, maar elders te vind is. Hul oë moes getref word deur die helder lig wat in die duisternis skyn (Deut.4:7-8;8:29). So ken God juis deur die wet aan hierdie aarde en die lewe op hierdie aarde, ‘n buitengewoon belangrike betekenis toe: hiér moet sy koninkryk sigbaar tot openbaring kom.

Die dekaloog sê daar is ‘n Iewende verband tussen God en hiérdie wêreld; die wêreld van die groot én die wêreld van die klein, ja, die allerkleinste gebeure. Daarom sal ons kan sê dat die skepping die ruimte is waar Gods verbond opgerig word, die verbond die bestaansgrond van die skepping, terwyl die dekaroog die grondwet is vir die menselewe in hierdie skepping van God.” [p. 32-33]

4 Die wet wat die Here in die mens geskape het (skeppingswet), is by Sinai skriftelik vasgelê (morele wet), juis vanweë die sondeval en gevolge daarvan

“En tog kan ons o.a. op grond van Rom. 1 : 19 e.v. nie beweer dat daar hoegenaamd geen insig in Gods wet oorgebly het nie. Ook hier geld wat in die dogmatiek gesê word m.b.t. die mens as beeld van God : wél aangetas en in sy teendeel verander, maar nie volledig vernietig nie. Nietemin: die sonde was in beginsel so vernietigend van aard en het gaandeweg so toegeneem dat God moes ingryp en opnuut die godsdienstig-sedelike wet aan die mens gee.

Wanneer Hy dan later by Sinai aan Israel binne die kader van die verbond die dekaloog gee, bedoel Hy daarmee ten diepste niks anders nie as die handhawing van wat Hy reeds by die skepping aan die mens gegee het. Maar ‘n blote herhaling sou dit nie wees nie. Twee dinge het nou bygekom: kodifisering en differensiëring. By Sinai is die wet skriftelik vasgelê in ‘n sistematies geordende geheel, en daarom kan ons van ‘n wette kodeks praat. Maar die wetgewing by Sinai het ook beteken dat die vroeë, in die mens ingeskape wet, nl. die liefde, in sy tweeërlei gerigtheid op God en die naaste, nou in meerdere wette uiteengeval het.

Vanweë die sonde het dit nou nodig geword dat die Here God die n liefdeswet as ‘t ware nader moes omskrywe en verduidelik. Die verduistering van die menslike verstand het so ‘n verheldering noodsaaklik gemaak. Presies wat liefde tot God en tot die naaste beteken, het die mens nie meer geweet nie. En dit het God in die differensiëring van die wet in ‘n tiental gebooie gedoen. … So verstaan, sou ons dus ook kon sê: in die wet het God Sy woord by die skepping herhaal. Gods wet is Gods voortdurend herhaalde – skeppingswoord.

Dit beteken nie dat die wet identies is met die skeppingswoord nie. In ses dae het God die hemel en die aarde gemaak . . . Hy gaan dus nie met Sy skeppingsdaad voort nie, en tog gaan die skepping voort. Die herhaling van die wet is die werk van Gods rustyd, die werk van die sewende dag. Daarom sal hulle wat Sy wet nakom, deel hê aan Sy rus (vgl. Hebr. 4 : 4-11), en hulle wat rus, sal hul rus in die wet van God vind. Soos die verlossingswoord deur die sakrament onderstreep en benadruk word, so bevestig die wet die skeppingswoord van die Here God. Die wet is die “teken en seëI” van Gods werk in die skepping.”

5 Jesus wys dat die fondament van die wet die liefde is

“Wie laasgenoemde nie aanvaar nie, sal die wet ook nie begryp nie. Die blote feit dat die woord van die skepping in die wet herhaal word – sy dit dan ook op ‘n ander wyse en in ‘n ander vorm – was as sodanig al teken van Gods versoening. Hy kon immers ook geswyg en geweier het om die woord van die skepping as die “tien woorde” te herhaal. Maar Hy doen dit nie, en in die aankondiging van die wet word teruggegryp na die skepping, maar ook vooruitgegryp op die figuur van die Messias. Daar, by die inkarnasie sou nie die blote woord by die skepping herhaal word nie, maar sou die spreker van die woord self, in die mens Jesus “herhaal” word.

Waar Jesus Hom dan ook met die wet besig hou – wat dit alles beteken, sal ons later sien – maak Hy Hom weliswaar nie skuldig aan geringskatting van die op Sinai geformuleerde dekaloog nie, maar gryp Hy by hierdie “tien woorde” verby na God se eerste woord oor die liefde as essensiêle bestanddeel van menswees. En ook hierin word dit duidelik dat Jesus gekom het om God se oorspronklike oerplan met die mens te kom herstel en te voltooi.”

6 Die sonde, nie die natuur nie, is die probleem: die dekaloog is wet vir alle mense
“Die herskepping staan nie los van nie, maar bou voort op die skepping; die Christusryk dien die Godsryk. Nie die natuur nie, maar die sonde in die natuur het Jesus kom verwyder. Dit beteken dat die lewenspatroon wat in die dekaloog afgeteken is en in Jesus Christus vervul is, inderdaad die lewenspatroon vir alle mense is. Met reg merk R. S. Wallace op: “It is a pattern which reveals anew the meaning of our creation and the meaning of all human destiny.”

Natuurlik sal die dekaloog as Gods geopenbaarde wil vir die menslike lewe eers deur die geloof as sodanig verstaan kan word, maar dit neem nie weg nie dat Gods wet vir gelowige en ongelowige, vir troue bondsvolk en onbesnede Filistyne, die grondwet van hul lewe is; die waarborg van ‘n ordelike bestaan en voortbestaan. Wie die wet van God nie gehoorsaam nie, plaas homself buite Gods orde vir hierdie lewe en verval in chaos.

Die Sinaitiese wetgewing beteken dus nie ‘n gans nuwe bedeling of selfs ‘n nuwe heilsweg naas dié wat tot daar gegeld het nie. In die dekaloog gaan dit om Gods voortgaande genadige handelinge met die mens in die algemeen, en met Israel, ook die Nieu-Testamentiese Israel in besonder. Dat Hy die wet gegee het, en wat Hy in die wet gee, is die konkrete openbaring van Sy koninkryk langs die weg van die uitverkiesing van en verbond met die volk Israel. Gods heilshandelinge is nooit abstrak nie, speel nie in lugleë ruimtes af nie, maar gryp konkreet in in die lewe.”

7 Die wet is goed vir alle mense, en as God se wetsorde verwerp word, eindig dit in chaos

“Wat Hy in Sy wet gee, is vir die heil en voortbestaan van die mens – alle mense, binne én

buite die verbond. Om dit met enkele voorbeelde te illustreer:

– ‘n bende diewe kan as bende nie funksioneer nie, tensy hulle, uitgesproke of stilswyend, afspreek om ten minste nie van mekaar te steel nie en so die agste gebod in elk geval onderling, sy dit dan ook maar net vir ‘n tyd lank, na te kom.

– ewe min kan ‘n afdeling soldate as sodanig optree en die vyand om die lewe bring, as hulle nie besluit het om ten minste mekaar nie dood te maak nie.

– Buitengewoon interessant is die mededeling van Sorokin, vooraanstaande sosioloog, aangaande die Kommunistiese houding m.b.t. die sewende gebod.

Gedurende die eerste fase van die Revolusie het die leiers doelbewus probeer om die huwelik en die gesin te vernietig. Vrye liefde was verkondig in die beeld van die sg. “glas water-teorie”. As ‘n persoon dors het, maak dit nie saak watter glas hy gebruik om sy dors mee te les nie, ewe min is dit belangrik hoe en waar hy sy seksuele dors les.

So het die wettige verskil tussen ‘n huweliksverhouding en ‘n buite-huwelikse verhouding volledig verval. Maar binne enkele jare het hordes wilde, huislose kinders ‘n ware bedreiging vir die sowjet-unie geword. Miljoene lewens, veral van jong meisies, was  verwoes, vrugafdrywing was aan die orde van die dag, haat en nyd het opgevlam; al meer mense het verskillende vorme van neuroses begin vertoon en selfs die werk in die genasionaliseerde fabrieke is aangetas.

Kortom: die resultate was so chaoties, dat die regering besluit het om sy beleid m.b.t. die huwelik te wysig. Die heiligheid van die huwelik en kuisheid voor die huwelik is toe gepropageer as essensiële bestanddele van die Revolusie; vrugafdrywing is, behalwe in enkele gevalle, verbied, en egskeidingswette is strenger gemaak.

En die resultaat van hierdie maatreëls?

Sorokin vat dit saam in die volgende beskamende woorde: ‘Soviet Russia today has a more monogamic, stable, and Victorian family and marriage life than do most of the Western countries.’

Onbewus en onbedoeld het die ongelowige Kommuniste die waarheid van Gods wet bevestig: ook die sewende gebod behoort tot die orde wat God vir die mens se lewe in hierdie wêreld daargestel het.

Wie dit oortree – gelowig of ongelowig – eindig in chaos.” [p. 36-39]

8 Valse teenstelling tussen die liefdeswet en tien gebooie

“Ons het gesien dat die wet van God reeds by die skepping van die mens in sy hart gegqe is, en dat hierdie wet daarna, as gevolg van die verwoestende werking van die sonde, en as onontbeerlike hulp vir die gevalle mens, in sy tienledige bestanddele as ‘t ware opgebreek is. Nou kan die vraag gestel word: watter van hierdie twee, die oorspronklike liefdeswet wat God by die skepping aan die mens gegee het, of die gedifferensieerde wet in die vorm van die dekaloog, is die mees primdre of die belangrikste? Of het ons hier met ‘n valse probleemstelling te doen, sodat die vraag self ontoelaatbaar is? …. [p. 39].

9 Die wet staan nooit teenoor die liefde nie

Die wyse waarop die wet en liefde hier teenoor mekaar gestel word is nie in ooreenstemming met die Bybelse leer nie. Nooit en nêrens staan die wet teenoor die liefde nie, maar word juis as openbaringsvorm van die liefde gesien. Dit getuig van God se voortgaande genadige handelinge met die mens dat Hy één liefdeswet vanuit tien verskillende gesigshoeke in die dekaloog belig het en dit daarmee vir die mens makliker gemaak het om in ‘n sondige werklikheid en in ‘n bepaalde situasie volgens die liefdesgebod te lewe.

Maar wie dit ontken, tas die openbaring van God self aan, vergoddelik die liefde én natuurlik die mens, en neem die sonde in die lewe van die mens nie ernstig genoeg nie.

Na hierdie ekskursie keer ons nou weer terug: die dekaloog het nie tot die volk Israel as ‘n volledig vreemde en nuwe grootheid gekom nie. Reeds by die skepping het die Here God die wet in die hart van die mens gelê.

Maar nou mag hierdie wet en die dekaloog nie op allerlei wyse teenoor mekaar uitgespeel word – soos ons nou net gesien het nie. Die dekaloog – wat wesenlik nie anders is as wat God reeds as die wet aan die mens gegee het nie – is uitdrukking van die wil van God en die wegwyser tot die lewe. Daarom is die wet onaantasbaar en volkome betroubaar; en wie die eis van die wet vervul, sal lewe (Rom. 10:5, Gal. 3:12)

Maar ook omgekeerd: wie daarvolgens nie lewe nie, hy, sê Paulus, is vervloek (Gal. 3:10). Al het die mens by sy skepping reeds kennis van Gods wil besit, as God nie op Sinai Sy wil andermaal – geskrewe en uiteengesit – bekend gemaak het nie, sou Sy volk in die duisternis voortgewandel het. Want wat hulle gehad het – deur God self aan hulle gegee (wat eie-standig en eiemagtig was die mens nooit nie – ook nie voor die val nie) – was nie voldoende om hulle die lig te laat sien nie; deur die sonde is hulle immers verblind. Oor die noodsaaklikheid en onontbeerlikheid van die dekaloog-openbaring mag daar dus nooit enige twyfel bestaan nie, al het hy sy diepste wortels – na inhoud en gestalte – in die skepping self; of miskien moet ons sê, juis daarom is die dekaloog ook in ons sondige wêreld van vandag volledig onvervangbaar. [p. 42, 43]

10 Die vervulling van die wet: Matteus 5:17-20

Die woord vervulling (sien Matteus 5:17-20, slc) – van krag maak en tot geldigheid bring – is van esseniële betekenis vir die ganse Skrif, en met name sou die hele Nuwe Testament gesien kon word as die vervulling van die belofte van die Ou Testament verstaan, het die term vervuliing dan betrekking nie net op wat ons gewoonlik as belofte kwalifiseer nie, maar ook op die tyd (Mark. 1 : 15, Gal.4: 4, Ef. 1:10),die kosmos (Ef.4 : 10, 1 : 23, 3 : 19), die kerk(Ef. 1 : 23, 3: 19), die mens (Kol. 2 : 10, Ef. 5 : 18), ens. Dit is juis die triomfantelike in die apostoliese verkondiging, nl. dat wat verkondig word, gesien word as die allesbeslissende daad van Gods vervulling.

Eén aspek nou van die vervulling waaroor die Nuwe Testament dit het, is dat ook die wet van God vervul word. Vanuit ons definisie van die wet – om dit nogeens te herhaal – as die bevel van God tot ordelike bestaan en voortbestaan, is dit duidelik dat die wet as wet behoefte aan vervulling het: aan Gods bevel moet daar immers gehoorsaamheid bewys word. As die wet self tot die historiese handelinge van God behoort, dan sal ook die vervulling daar gesoek moet word. En nou het dit uit die vorige paragraaf reeds geblyk dat God in Christus gegee het wat Hy van die mens gevra het sodat ons by die vervulling van die wet allereers aan Christus sal moet dink. [p. 49]

 

“Gaan ons nou Jesus se houding m.b.t. die wet na, is dit opvallend dat daar uit die Skrif voorbeelde aangehaal kan word wat die indruk skep dat Jesus negatief teenoor die wet gestaan het. So onder andere Matt. 5:21, 22; 8:21, 22; 12:1-8; Mark. 7:1ev.; Luk. 16:16; Mark. 10:21,21.

Maar noukeurige bestudering van hierdie Skriftuurplekke toon aan dat hier nie van ‘n negatiewe houding, ‘n regstreekse aaonal op of ‘n pleidooi vir die afskaffing van die wet deur Jesus sprake is nie.

Die kritiese en selfs veroordelende toon wat wél by Jesus verneem word, is nie teen die wet as sodanig gerig nie, maar teen die klassiek-Joodse wetsopvatting en wetsvroomheid. Presies waarin die Joodse wetsopvatting bestaan het, sal ons later aantoon, hiér is dit voldoende om daarop te wys dat die wet in die tyd van Jesus dikwels in sy teendeel verander is, deurdat dit van sy oorsprong, nl. die Wetgewer, en uit sy ruimte, die verbond, losgemaak is, en ‘n grootheid geword het wat moes dien as plaasvervanger vir die lewende teenwoordigheid van die Wetgewer.

11 Die wet is vrug, nie voorwaarde nie, van God se genadige handelinge

Sodoende het die wet outomaties in gebod op gebod, en reël op reël uiteengeval. En wanneer die wet op hierdie wyse van die verbond en die Verbondsgod geisoleer en die voorwaarde i.p.v. die vrug van die genadige handelinge van God gemaak word, kon die mens nie meer voel dat hy aan God self gebind word nie. Dan is die wet nie meer Sy wet nie, maar die mens se wet.”

Jesus se verset teen die veruitwendigde, ritualisties-legalistiese godsdienstigheid van die Jode was in feite dus niks anders nie as ‘n teruggryping na die oorspronklike Ou Testamentiese Mosaïese sin van die wet.

En wat was die sin van die wet?

Dit was Gods wil vir Sy volk – sy wil, wat die volk vanweë hul sonde nie kon en nie wou gehoorsaam nie. En daarom het Hy dit self kom gehoorsaam – in Jesus Christus dit kom vervul, Jesus Christus se verhouding tot die wet staan onherroeplik onder die perspektief van die vervulling.

12 Jesus in Matteus 5:17: die passiewe én aktiewe vervulling

Nadruklik het Christus dan ook gesê dat Hy gekom het on die wet te te vervul (Matt. 5:17, vgl. Matt. 3:15).  En die vervulling deur Christus beteken nie ontbinding in die sin van afskaffing nie, ook nie aanvulling nie, maar volmaking, aan die wet is sy volle inhoud gegee; wat leeg is word volgemaak. … In ‘n dubbele sin het Christus nou die wet vervul: Hy het gedoen wat die wet geëis het; Hy was gehoorsaam (Matt. 7:12; Luk. 16:17). Maar Hy het ook ontvang wat iemand ontvang wat die wet nie gehoorsaam nie. nl. die dood. Sy sterwe was egter nie net ‘n passiewe gebeure nie, dog ‘n aktiewe daad, ‘n daad van gehoorsaamheid. …

Die wet is vervul, en omdat dit deur lesus Christus in ons plek vervul is, daarom eis die wet nie aan ons wat dit aan Hom geëis het nie, en straf die wet ons nie soos dit Hom gestraf het nie.

In die volste sin van die woord het ons nou met ‘n vervulde wet te doen. Gods liefde is gawe, eis en antwoord; wet én evangelie, daarom is Christus Gods Gawe, Eis en Antwoord, Gods Wet en Evangelie. Hy is Evangelie – in Sy persoon en werke; maar Hy is ook Wet – in Sy persoon en werke. Hy is vervulde wet en daarom ook voltooide evangelie; Hy is voltooide evangelie en daarom vervulde wet.

Met Jesus se dood en opstanding het ‘n volstrek nuwe situasie vir die mens in sy verhouding tot die wet ingetree, of liewer: toe het die ware verhouding wat altyd gegeld het, duidelik geword. Juis uit die genade wat die Jode aangebied was, sê Calvyn, en uit die feit dat die verbond aan die wet voorafgegaan het, blyk duidelik dat die wet nooit sonder Christus was nie.  [p. 50- 52]

13 Met die nuwe gebod wat Jesus gee (Joh. 13:34), het die seremoniële wet verval, nie die godsdienstig-sedelike wet nie

Met die nuwe gebod – laat ons dit baie duidelik stel – is die wet nie afgeskaf of gepasseer nie. Trouens, juis omdat die wet vervul is, kan die wet ook bind, want die vervulde wet is die bindende wet. Maar dan sal ons steeds goed moet begryp dat die wet as vervulde wet bind. Die wet as imperatief van die indikatief en responsief bly geld vir die menslike lewe en is nie kragteloos gemaak nie. Dit is die gronddwaling van die sg. nuwe moraliteit, of die sekularistiese moraal, soos dit m.i. in samehang met ‘n algemene tendens in die modernistiese teologie, genoem behoort te word.

Wat met die koms van Christus verval het, is nie die godsdienstig-sedelike wet nie, maar die seremoniële wet. Laasgenoemde sien Calvyn as die diens van die skaduwees.  Omdat Jesus Christus in die Ou Testament nog nie verskyn het nie en die volle evangelie toe nog nie geopenbaar was nie, daarom is aan die gelowiges verskillende seremonies gegee om hulle te help en by stand te verleen. Maar daarmee was hulle geloof nie minder geestelik nie – dit moes alleen deur tekens en seremonies versterk word. En hulle het meer daarvan gehad as ons, aangesien ons – na die koms van Christus – meer helderheid het as wat hulle had.

Nie die sin van die seremoniele nie, maar die gebruik daarvan is afgeskaf.

Maar hierdie onderskeiding gaan nie vir die dekaloog op nie, aangesien die dekaloog nie ‘n bloot seremoniële wet was of is nie. Trouens, ons sou kon sê dat die sin van die seremoniële wet juis in die dekaloog sy Ou-Testamentiese omskrywing en formulering het en dat lg. in Jesus Christus sy vervulling gevind het.

As Christus die wet vervul, is dit nie die wet wat verval nie, maar die skaduwees van die wet; die gebruike, handelinge en tekens, dié word afgeskaf, want die Liggaam waarvan hulle die teruggeprojekteerde skaduwees was, het self in die viees verskyn. En nou leef gelowiges nie meer in die die skaduwees nie, maar in die Liggaam en daarom ook as die liggaam. En juis hiervan getuig die Bergrede. [p. 54]

14 Die ‘liefde’ is nie die nuwe norm of maatstaf nie, die Gees vervang nie die wet nie: ons moet alles valse teenstellings tussen wet en liefde verwerp

“Nooit en nênrens funksioneer die liefde as ‘n nuwe norm of ideaal wat die wet vervang en oorbodig maak nie. In die liefde gryp die mens nie bo die wet uit nie, kom hy nie op ‘n ander en met name hoër vlak nie, maar leef hy inderdaad in ooreenstemming met die diepste sin van Gods gebooie: want dit is die liefde tot God, dat ons sy gebooie bewaar . . . (1 Joh. 4:3, vgl. ook Rom. 13:9). Wanneer Christus die liefde as die ontvouing van die diepste en onmiskenbare inhoud van die wet aandui (Matt. 22:37 e.v.) en daarmee die onafwysbaarheid van die eis van die Iiefde beklemtoon, dan gryp Hy terug, soos ons vroeër ook aL gesê het, op die oerwet wat God reeds by die skepping in die hart van die mens gelê het.

En ewe min as Wat daar met die vervulling van die wet dEur Christus, ‘n teenstelling tussen wet en liefde ontstaan het, het wet en Gees teenoor mekaar te staan gekom. Die Heilige Gees stel Homself nie teenoor of in die plek van die wet as maatstaf en norm vir die nuwe lewe nie, sodat hulle wat na die Gees wandel of hulle deur die Gees laat lei, geen gebod of wet meer nodig sal hê nie.

Die bedeling van die Gees hef die geldigheid en die eis van die wet nie op nie, maar bevestig dit en bring dit tot vervulling. Die werk van die Heilige Gees bestaan juis in die uitwerk van die wet in die lewe van die gelowige (Rom. 8 : 4). Waar Christus die Wet vervul, vervul die Heilige Gees die lewe van die mens met die wet – dit is wat heiligmaking immers beteken.

15 Die wet plaas die mens voor God: in Joh. 8:1-11 bevestig Jesus die juridiese/burgerlike aspek van die Tien Gebooie: doodstraf vir egbreuk, maar ook die genade en vergifnis wat Hy bring

“Om hierdie aspek van Christus se radikalisering van die wet met ‘n enkele voorbeeld te illustreer. As die Skrifgeleerdes en Fariseërs ‘n vrou in egbreuk betrap, is hulle oplossing vir die probleem, kragtens hulle wetsbeskouing, die dood. Christus wil ook volledig erns maak met die wet, daarom meen Hy dat sy inderdaad gestenig moet word. Maar Hy wil erns maak met die vervulde wet wat die mens – alle mense, dus ook die skrifgeleerdes en die Fariseers – allereers voor God plaas. Die God wat die wet nie net gegee en daarom gehoorsaamheid eis nie, maar die God wat sélf in Christus die gehoorsaamheid bewys het.

Daarom is Christus se oplossing vir die probleem, kragtens Sy wetsbeskouing, die lewe. Die vrou, wat sonder twyfel die wet oortree het en daarom skuldig en strafwaardig was, mag vry uitgaan. Nie omdat Christus nie erns gemaak het met die wet nie, maar omdat Hy erns gemaak het met die Wetgewer.

Omdat Hy in haar plek sal gaan staan – vir haar op dié moment eintlik alreeds daar staan – om deur Fariseërs en Skrifgeleerdes wat die wet wil nakom, self wil nakom op hulle wyse, gedood te word. Hy sal sterwe – hét vir haar alreeds gesterwe – en sy mag weggaan om te lewe, d.w.s. om te glo dat Hy vir haar die wet vervul het omdat sy die wet oortree het. En daarom kon Jesus se siening van die wet tot die lewe lei, maar dié van die Fariseërs tot die dood. [p. 56, 57]

16 Die wet van Christus plaas die mens voor sy naaste

“God moet die liefde heers: my liefde vir hom (naaste), en sy liefde vir my. En nou is die boodskap van Christus dat ek in die daad van sy liefde vir my nie uitgesluit is nie, maar intens daarby betrokke is; nie net objek wat passief is nie, maar objek wat aktief is – ja, eintlik sélf ook subjek is. Ek moet dit vir hom nie moeilik maak om my as naaste te sien en soos ‘n naaste te behandel nie; ek moet dit vir hom moontlik maak om my te kan liefhê; ek moet alle struikelblokke in die weg van sy liefde vir my verwyder;  ek moet bemin kan word!

En hoe moet dit gedoen word?

Deur my naaste as norm vir my handel en wandel te neem? Nee.

Deur al meer en meer gehoorsaam te wees aan die wet van God – aan die vervulde wet van Christus.

Die gelowige leef nie net na God toe nie, maar ook van God af – dit is die konsekwensie van die nakoming van die wet. Maar die lewe van God af is nie ‘n lewe met die rug vir God gekeer nie. Nee. Maar voor Gods aangesig, met die oog op Hom, is ek besig met my naaste, en hy met my. Eers dan kan hy vir my ‘n naaste wees en ek vir hom.” [p. 59]

17 Christus ‘vervul’ die wet, die gelowige bewaar of onderhou die wet

“Ons het gesien dat die wet nie verval het omdat Jesus dit vervul het nie. Die wet is die wil van God vir die menslike lewe op hierdie aarde en bly gevolglik sy normatiewe betekenis vir die mens behou (vgl. o.a. 1 Kor. 7:9, Rom. 13:8-10). Nooit word die dekaloog nie die vervulling deur Christus deur ‘n ander hoër wet vervang nie – selfs nie die liefde word norm en rigsnoer vir die nuwe lewe as die iiefde ‘n plaasvervanger van die wet sou beteken nie. Dit is die dwaling van die nuwe moraliteit, waarop ons vroeër alreeds die aandag gevestig het.

Omdat die wet sy imperatiewe karakter nie verloor het nie, staan die gelowige dus nog steeds voor die appél van hierdie wet, en die vraag is nou:

Hoe “vervul” die gelowige die deur Christus reeds vervulde wet?

En ons sou selfs kon vra: kan hy en mag hy die wet vervul op die wyse waarop Christus dit vervul het? Hierop is daar maar dan net één antwoord te gee: so kan hy en mag hy dit nooit doen nie. Wat Christus gedoen het, kan geen mens ooit oordoen of nadoen nie. Hy het gedoen wat die Messias alleen kan doen: as God-mens vir sondige mense het Hy die wet vervul. Daarom is Christus se vervulling van die wet in prinsipiële sin anders as die gelowige se gehoorsaamheid daarvan.

Meer nog: wie soos Christus sou probeer om die wet te vervul, oortree dit en doen sonde. Die gelowige vervul nie die wet nie; hy bewaar of onderhou die wet.

Maar hoe bewaar hy die wet?

Deur te aanvaar dat die wet reeds vervul is en nie nog deur die mens vervul moet word nie. Die gelowige wat die wet bewaar, staan nie voor ‘n versameling voorskrifte en reëls wat hy pynlik noukeurig met oorgawe en toewyding moet nakom asof sy heil en saligheid daarvan afhanklik is nie.

Hy staan voor ‘n Persoon wat van hom ‘n beslissing vra: geloof in Hom.

Die gelowige onderhou die wet, nie wanneer hy nie doodslaan, egbreuk pleeg of steel nie; nie wanneer hy sy ouers eer of die Sabbat heiiig nie, maar wanneer hy in Jesus Christus glo.

Daarom is sonde allereers – laat dit duidelik gesê en tog goed begryp word – nie om dood te slaan en te steel nie om die Sabbat te ontheilig en om te begeer nie, maar om nie te glo in Jesus Christus nie. Wie in Jesus Christus glo, is terug geplaas in die orde van God waaruit hy  – vanweë die sonde – uitgeval het. … Deur die geloof kry die gelowige deel aan die geregtigheid van die koninkryk wat in Christus gekom het, en word in sy eie lewe ook iets van daardie geregtigheid tot openbaring gebring.

Laasgenoemde beteken konkreet: nou dat die gelowige Christus aangeneem het, gaan ook hy volgens die eise van die wet lewe. Maar dan is dit nie eise waarvan sy heil en saligheid afhanklik is nie, dog eise wat aan ‘n dankbaarheidslewe vorm en gestalte wil gee. Nie heilseise nie, maar dankbaarheidseise ontmoet die gelowige wanneer hy voor die wet te staan kom. … Die wet is nie voorwaarde vir ‘n verloste lewe nie, maar teken van ‘n verloste lewe. … Geloof in Jesus Christus is die geboorte van die nuwe mens; onderhouding van die wet is die groei van die nuwe mens. …  Wie dus aan die wet gehoorsaam is, leef as burger van die koninkryk. Of anders gestel: waar die wet gehoorsaam word, daar breek iets van die koninkryk deur. [p. 61-63]

18 Die ongelowige doen die ‘werke’ van die Wet, nie die wet self nie, Romeine 1 en 2 (2:14,15)

“Vir ‘n ordelike bestaan en voortbestaan moet ook die ongelowige hom aan die wet van God hou. Mar as hy dit doen, presies wat doen hy dan?

Vervul hy die wet? Nee.

Dit kan hy nie doen nie, want Christus alleen het die wet vervul.

Bewaar of onderhou hy die wet?

Ook dit doen hy nie, want die bewaring of onderhouding van die wet, het ons gesê, vind plaas alleen deur en in en as gevolg die geloof dat die wet deur Jesus Christus vervul is. En van geloof in Christus is daar by die ongelowige uiteraard nie sprake nie. Trouens, by hom is geen sprake van ‘n aanvaarding dat die wet vir die morele lewe van die mens inderdaad van Goddelike oorsprong is.  … Miskien moet ons dit so stel: Jesus Christus vervul die wet; die gelowige bewaar of onderhou die wet, en die ongelowige doen die werke van die wet. … [p. 69]

19 Die ‘natuurreg’ is nie die kenbron van sedelikheid, dus norm of maatstaf vir die mense se lewe nie

“Dikwels was in die verlede al juis op grond van hierdie woorde (Rom. 2:14,15) beweer dat daar so iets soos ‘n natuurlike sedelikheid en natuurreg bestaan en dat ons nie kan aanvaar dat die menslike hart totaal deur die sonde bedorwe is nie? Niks is verder van Paulus se bedoeling nie. Met nadruk sê Paulus dat die heidene nie die wet yan God nie, maar die werk van die wet in hul harte het. In hierdie werke van die wet, sê K. Schilder, gaan dit om konkrete uiterlik waarneembare handelinge wat formeel gesproke wel ooreenkoms vertoon met wat die wet eis, maar sonder dat daarmee die motiewe, beginsels of dryfvere van daardie handelinge aangedui word.

En as ons vra maar waarom doen hulle dan die werke van die wet? – is daar maar één antwoord te gee: nie omdat hulle self sulke goeie mense is nie, maar omdat God hulle nog nie losgelaat het nie. … Dat die Here God die heidene nie aan hulleself oorgelaat het nie, sodat hulle radikaal die volledige  wet elke oomblik van die iewe sou oortree, is juis bewys van Gods beswarende hand en Sy bemoeienis met die ganse wêreld, vrug van Sy onderhouding van en regering oor die werke wat uit Sy hande voortgevloei het – bewys van die wêreldomspannende karakter van Sy koninkryk.” [p. 70]

20 Die mens se gewete is nie normatief of kenbron van sedelikheid nie

“So verklaar is die doen van die werke van die wet van nature nie ‘n konstante en stabiele vermoë wat die mens as ‘n aangebore besit eie is nie, ewe min geskied dit vanweë geloof in Jesus Christus, maar is gegrond op en vrug van die onderhouding en regering van God.

Dit is nie die gewete van die mens wat tot kenbron van die sedelikheid verhef word nie,  maar die gewete wat in sy verhouding tot en onder oorvleueling van Gods bemoeienis met die mens, gaan funksioneer: ten goede maar uiteraard ook ten kwade. … So word dan ook die heiden, sonder sy wete en soms slefs ook teen sy wil in, deur God in diens geneem – in diens van Sy ryk op aarde” [p. 71]

21 Die nomisme (legalisme, wettisisme) van die Fariseërs

“Ten diepste het die Fariseërs die wet dus nie wet laat bly nie. Ons het gesien dat die Wet, binne die ruimte van die verbond, bedoel is as bewys en as vrug van Gods heilshandelinge met Sy volk. Maar die Fariseërs en die Skrifgeleerdes het hierdie orde omgekeer en die wet foutieflik gaan verstaan as voorwaarde vir die ontvangs van die heil; van die wet en met name ‘n wetsgehoorsame lewe was opname in die verbond en mitsdien ook die verkiesing afhanklik. Nie meer Gods soewereine verkiesende liefde nie, maar die prestasie van die mens het die basis geword van die verhouding tussen God en mens. …

Kortom: die wet het ‘n nuwe heilsweg geword. Langs die weg van ‘die werke van die wet’ (Rom.3:20. 9:32) wou die Jood sy eie geregtigheid voor God verdien. … lsrael se sonde was dat hy die wet sélf wou vervul! Israel had vir die Messias geen plek nie, want Israel was self die Messias! Maar wanneer die wet uit die verband waarin God dit geplaas het – na en nie voor die verbond en die verkiesing nie – losgemaak en in eie hande geneem word – omdat dit ten diepste ook uit Gods hande geneem is – dan word die wet ‘n wet tot die dood toe, i.p.v. ‘n wet tot die lewe” [p. 73-75]

22 Die missionêre doel van die wet

“Daarom kon Israel dan ook nie sy roeping tot getuienis teenoor die heidense volke rondom hom verstaan nie. Die wet is juis aan Israel gegee sodat die heerlikheid van die Here in die dade van Sy volk tot sigbaarheid sou kom voor die oë van die nasies. Die gebooie was immers nie blote hulpmiddels om die verlossingsdade van die Here met betrekking tot Sy volk in herinnering te roep nie, maar sou as werwende krag ook ver en wyd rondom Israel uitgryp na hulle wat (nog) buite die verbondskring gelewe het.

Eerder as om sendelinge na die omringende volke uit te stuur om hulle tot bekering op te roep, moes Israel in sy wetsgetroue volkslewe so ‘n konkrete gestalte aan die heerlikheid van sy God gee dat nasies daarheen getrek sou word…. Jes. 2:3, vgl. Miga 4:1ev; Jes. 60:3ev; Sag. 8:20ev) [p. 77, sien ook Deut. 4:5-8, slc]

23 Die antinomianisme = verwerping van die wet

“Die wet kan oortree word deur wel daarmee besig te wees en dit selfs – formeel altans – te gehoorsaam, maar dit tog so te verander dat dit nie meer die wet van God is wat deur Jesus Christus vervul is nie. By hierdie gestalte van wetsoortreding het ons in die vorige paragraaf stilgestaan. Maar daar is ook ‘n tweede wyse van oortreding, nl. wanneer die wet geheel en al verwerp of geignoreer word. In die eerste geval knoop die mens aan by wat God gegee het, maar, omdat hy nie daarmee tevrede is nie, verander hy dit soos hy goedvind.

In die tweede geval is daar wel nie van aanknoping sprake nie, maar ook hier handel  die mens volgens sy eie insigte. In die grond van die saak het ons dus in albei gevalle te doen met die mens wat beter weet as God en self wil kies omdat hy sy eie maatstaf is. In die eerste geval is dit outonomie met die wet, in die tweede, outonomie sonder die wet – albei dus die uiterste moontlikhede van wetsoortreding en gevolglik van sonde.” [p. 78]

“Wie die wet minag en die werke wat die wet eis, nie doen nie, hy stel hom buite die orde wat God vir hierdie wêreld en vir die lewe van die mens bepaal het. Meer nog: sy lewe is ‘n inbreuk op die Goddelike regsorde. …  Wie die wet dus nie gehoorsaam nie, maar hom buig voor afgode, die Naam van die lewende God ydellik gebruik, die Sabbat nie gedenk nie, sy ouers nie eer nie, doodslaan, egbreuk pleeg en steel – wie dit doen, hy maak die lewe én die dood van Christus aanfluiting; dan word die struikelblok – die heilsame struikelblok –  vernietig en die vyandskap teen die kruis geopenbaar. Oortreding van die wet is die verwerping van die vervulde wet, dus verwerping van Christus self. [p. 79]

24 Verwerping van die wet openbaar die vyandigheid teenoor God

“Vyandskap teen God is nie net die gevolg van die feit dat die mens die wet oortree nie, maar omdat hy met God in vyandskap verkeer, daarom oortree hy die wet. Dit is die menslike natuur wat sedert Adam en Eva in opstand lewe teen God en die naaste, wat die wet nie wil en nie kan nakom nie. Nie net sy uiterlike dade nie, maar ook sy innerlike lewe is nie in ooreenstemming met Gods orde nie. Hierdie innerlike vyandigheid word in die Skrif ook as positiewe opstand beskrywe (Hebreeus : pésja). Dit is die opstandige ongehoorsaamheid van die mens wat hom nie wil onderwerp aan die Koning van die konings nie. Hier word die diepste agtergrond geteken waaruit die sondige dade opkom: uit grenslose hoogmoed en matelose selfoorskatting. Hier ontmoet ons, wat vandag vry algemeen genoem word die mondige mens. Die mens wat met Sy mond God nie napraat nie, maar teen-praat, omdat hy beter weet. Die mondige mens is die mens sonder en die mens teen die wet van God (Grieks – anomia) – dus die mens met sy eie wet.” [p. 80]

25 God se wet is vir elke lewensterrein want God se heerskappy is oor alles

“Meer nog: die dekaloog is alleen die grens van ‘n onoorsigtelike groot gebied van lewenshandel en lewenswandel in verband waarmee daar geen nadere en uitgewerkte bepalinge gegee word nie, maar wat deur Gods volk self ontdek moet word. Dit wil natuurlik nie sê dat daar so iets soos ‘n neutrale gebied is waar Israel en die gelowiges volkome willekeurig mag handel nie. Inteendeel. Daar is geen enkele terrein waaroor Gods heerskappy nie gaan nie en waar Sy wet – die wet van die koninkryk!nie geld nie.” [p. 85]

_________________________________

Artikels oor wet en evangelie

Artikels oor die wet

Posted by: proregno | November 23, 2021

PRO REGNO BOEK VERKOPE: 23 November 2021

PRO REGNO BOEKVERKOPE

23 NOVEMBER 2021

Pro Regno Boeke nuus – 23 November 2021 

1. Sien hier onder nuwe voorraad boeke wat ingekom het.

2. Al die boeklyste is tweedehandse boeke wat nog in ‘n goeie leesbare toestand is, tensy vermeld word dat dit beskadig is of  ‘n boek (nuut) is.

4. Hiermee wil ek ook enigeen wat enige teologiese/christelike boeke wil skenk of verkoop aan Pro Regno boeke, uitnooi om my te kontak, dankie.

5. Ek nooi u ook persoonlik uit om na my ‘boekwinkel’ te kom en na die boeke te kom kyk, u is baie welkom (maak asb. net ‘n afspraak, dankie).

ADMIN REëLINGS

1 Enige navrae moet per e-pos of whatsapp gedoen word, verkieslik nie telefonies nie, asb.

2 Boeke word nie uitgehou nie, behalwe wanneer inbetaling reeds gedoen is.

3 Daar moet gepoog word om boeke af te haal in Carletonville, Potchefstroom of Pretoria soos prakties gereël. Indien boeke gepos word is dit op u eie risiko. LET WEL: ek pos net deur Postnet of Courier Guy (minimum bedrag: R100 per pakkie). Pryse hier onder sluit nie posgeld in nie, en moet dus nog by bereken word.

4) Elke opvolgende boeklys vervang die vorige boeklyste en pryse.  Ek dateer ook die laaste boeklys op soos boeke verkoop word of daar boeke bykom, so maak seker of die boeke nog beskikbaar is voordat u bestel, dankie.

5) Hier is die rekening vir inbetaling, asook kontak besonderhede:

S. Le Cornu

Absa tjek nr. 01095190673

Takkode: 632005

Verwysing: u voorletters en van

Kontakbesonderhede

Slabbert Le Cornu

Selnr. 082 770 2669

E-pos: proregno@gmail.com

Prosedure om te volg vir boekaankope:

1 Stuur u lys van boeke wat u wil aankoop na bogenoemde kontakbesonderhede (e-pos of whatsapp).

2 Ek sal laat weet wat beskikbaar is en die spesifieke bedrag wat inbetaal moet word, laat weet ook of u boeke gaan kry in Carletonville, Potch of Pretoria, en of dit bv. per Postnet of Courier Guy gepos moet word.

3 Sodra ek u inbetaling ontvang het, is die boeke u s’n.

AFDELING A: NUWE VOORRAAD BOEKE

AFRIKAANS:

BARNARD, A. 100 vrae oor die eindtyd, R100

BEERS, V. Gilbert, Reis deur die Bybel: ontdek die Bybel deur die belangrike verhale, R

BRIGHT, J. A History of Israel. R70

BUNYAN, John. Die Pelgrim se Reis, R50

D’ASSONVILLE, VE. Gids vir Kerkgeskiedenis, R70

DE KLERK, BJ. Vorme en Karakter van die Biblisisme, R30

DE KLERK, PJS. Handboek Gewyde Geskiedenis, R30

DE KLERK,, WJ. Rousmart, R30

DEMOSS, Nancy L. ‘n Soeke na God: bybelstudie oor geestelike groei, R70

DE WITT, AG. Loof die Here: Perspektiewe op die Psalms, x3 dele, R150-00

DU PLESSIS, JA. Die gereformeerde kerk en kerkregering, R20

DURAND, Jan. Die A-Z van Openbaring, R150

DU TOIT, S. Openbaringsgeskiedenis van die OT, R30

DUVENHAGE, SCW. Die dekor van die NT, R40

HANDBOEK BY DIE BYBEL, derde uitgawe, R150-00

HELBERG, JL. Die Here regeer: Openbaringslyn in die OT, R50

JONKER, Willie D. Die Gees van Christus, R50

__________________ Bevrydende Waarheid: die karakter van die gereformeerde belydenis, R50

__________________ Vreemde Bevryding, R20

KORAALBOEK vir Psalms en Gesange (1972), R100

KORAALBOEK vir Psalms en Gesange (1990, rooi hardeband), R150

KROEZE, JH. Koning Hiskia, R30

MARAIS, Willlie. Aktuele Sake, R50

MACARTHUR, John. Leef met Integriteit, R70

PONT, AD. Kerkgeskiedenis, R50

VENSTER OP DIE GESIN: openhartige gesprekke met ouers, kinders en familie, R30-00

TOTIUS SE VERSAMELDE WERKE, 1977-UITGAWE, die blou hardeband stel, 11 dele, R750-00

STOKER, HG. Beginsels en Metodes van die Wetenskap, R50-00

TRAVIS, S. & HUGHES G, Die Wêreld van die Bybel, R70-00

ENGELS:

BLANCHARD, John. Truth for Life: Commentary on James, R70

CANER, EM. Unveiling Islam: an insider’s look at Muslim life and beliefs, R120

EDWARDS, Brian H. The Ten Commandments for Today, R70

ENGELSMA, DJ. The Belgic Confession: A Commentary, volume 1 (348p.) & volume 2 (382p.), brand-new books, new price (without shipping): R1100-00. Pro Regno price: R600-00 for the set.

“An orthodox commentary on the confession, that is, one that is in wholehearted accord with the teachings of the confession, and resolutely faithful to them, will be profitable to Reformed Christians and churches in the twenty-first century, not only for invaluable instruction in the Reformed faith, but also for the maintenance and defense of Reformed orthodoxy.

Founded on holy scripture, the Belgic Confession determines sound doctrine for Reformed churches and believers. This doctrine is rich, lovely, and powerful. The confession also authoritatively exposes contemporary heresies. As they read this commentary which proclaims the doctrine and authority of the confession, all believers who love the Reformed faith will be faithfully guided in the truth of the “old paths.”

More info:

Belgic Confession, The – volume 1

Belgic Confession, The – volume 2

FEE, Gordon. How the read the Bible for all its worth, R50-00

HENDRIKSEN, W. The Bible on the Life Hereafter, R30

__________________ NT Commentaries: Ephesians, R90

HODGE, Charles. Epistle to the Romans, R100

LEE, F. Nigel. Calvin and the Sciences (booklet), R30

LINDSELL, Harold, The Bible in the Balance, R80

MARTIN, Walter. The Kingdom of the Cults, R100

MACARTHUR, John. Charismatic Chaos, R100

MCDOWELL, Josh. The best of Josh MacDowell: A Ready Defense, R100

PINK, AW. Attributes of God, R50

PIPER, John. The Justification of God, Exegesis of Rom. 9:1-23, R100

RICHARDS, L. Every Name of God in the Bible, R100

SPROUL, RC. The Work of Christ: what the events of Jesus life mean for you, R120

STROBEL, L. The Case for the Resurrection, R30

VAN BRUGGEN, J. Jesus the Son of God: the gospel narratives as Message, R100

WRAY, DE. Biblical Church Discipline (booklet), R20

NEDERLANDS:

DIJK, K. Van Eeuwigheid Verkoren: de belijdenis der praedestinatie, R50

DRONKERT, K. De Molochdienst in het OT, R50

VAN BRUGGEN, J. Het huwelijk gewogen: 1 Kor. 7, R40

AFDELING B: OU VOORRAAD BOEKE

STUDIEBYBELS

Hebrew-Greek Key Word Study Bible (NIV), R80-00

KOHLENBERGER, JR. The Interlinear NIV Hebrew-English Old Testament, R250-00 (nuutste prys: R900 plus)

Thompson Chain Reference Bible, NIV sagteband, R80-00

NEW TESTAMENT IN 26 TRANSLATIONS, R80-00

BOEKE VAN EN OOR CALVYN:

– Institusie in een volume (verwerk deur A. Duvenhage), R70-00

– Gulde reëls vir die christelike lewe, R20-00

– Calvyn Kategismus (HW Simpson), R20-00

– Institusie van die Christelike Godsdiens, DELE 1-3, x3 blou hardeband dele, kort deel 4, R350-00

– Calvyn Aktueel? bundel opstelle oor Calvyn, R30-00

– Calvyn en die Calvinisme (EA Venter), R20-00

– Johannes Calvyn: ‘n jeugroman (J. vd Walt), R70-00

AFRIKAANS

BARNARD. DJ. Bely en Beleef, 52 HK preke, R30-00

BAVINCK, H. Welsprekendheid, R20-00

BOOYENS, MJ. Kom Here Jesus: Openbaring oordenkings, R50-00

BOOYENS, MJ. Laat My lammers wei: bybelse geskiedenis vir katkisasie, skool en huis, R100-00 (nuwe boek)

_______________ Julle sal my getuies wees – verklaring van Handelinge, R40-00

______________ Aan die voete van Jesus, R40-00

BUYTENDAG, FW. Aspekte van die vorm/inhoud problematiek met betrekking tot die organiese Skrifinspirasie in die nuwere gereformeerde teologie in Nederland (baie belangrike studie oor Skrifgesag en inspirasieleer), R50-00

d’ASSONVILLE, VE. Die Psalms sing van Christus: 150 Psalm oordenkings, R70-00

DE BRUYN, PJ. Kuisheid voor die Huwelik, R20-00

DE BRUYN, PJ. Die Tien Gebooie, R70-00

DE KLERK, PJS. Die Navolging van Christus, R30-00

DE VILLIERS, A. Geen veroordeling nie: oordenkinge oor Romeine hoofstuk 8, R30-00

DRANE, John. Paulus, ‘n Geïllustreerde verhandeling, R30-00

DU PLESSIS, LJ. Inleiding tot die algemene regsleer en jurisprudensie, R30-00

DU PLESSIS, SJ. Jesus en die Kanon van die Ou Testament, R40-00

DU TOIT, AB (red.) Handleiding by NT, deel 4: die groen reeks, R70-00

DUVENHAGE, A. Die Institusie van Calvyn – verkorte weergawe, R70-00

DUVENHAGE, SCW. Die Dekor van die NT, R50-00

ERASMUS, J. Skrifgesag: Manuskripfte en Bybelvertaling, 2 dele, R100-00

FENCHAM, FC. Die geskiedenis van Israel, R40-00

GROENEWALD, EP. In gelykenisse het Hy geleer, R30-00

___________________ Die Vaste Steunpunt, bespreking van aktuele sake, R30-00

HANDBOEK BYBELSE GESKIEDENIS: OT (JH Kroeze) & NT (EP Groenewald), x2 vol, R120-00

HELBERG, JL. Openbaringsgeskiedenis van die OT, R30-00

HENDRIKSEN, William. Die Hiernamaals, R70-00 (standaardwerke aangaande vrae oor die toekoms, hemel en hel, lewe na die dood, ens.)

HEYNS, JA. Dogmatiek, R100-00

____________ Die nuwe mens onderweg- oor die tien gebooie, R40-00

____________ Die Kerk, R50-00

____________ Teologiese Etiek volledige x3 stel boeke, deel 1 en deel 2/1 en 2/2, R150-00

KATEGISMUSPREKE, 52 PREKE deur GKSA predikante, R40-00

KEET, BB. Ons redelike godsdiens, R40-00

KEMPFF, Die skeppingsleer van Karl Barth, R40-00

KERKSAAK TUSSEN PROF J DU PLESSIS EN DIE NGKSA, woordelikse verslag van die verrigtinge en uitspraak van die Hooggeregshof, R70-00 (Totius was ook getuie by hierdie saak oor Skrifgesag en inspirasie)

KESTELL, JD. Uitgevryfde Koringkorrels: oordenkings vir die jaar, R30-00

KONIG, A. Heil en Heilsweg, R30-00

KOSBARE GOUD, deur gksa teoloë en predikante, Gereformeerde geloofsleer, R70-00

KRUGER, LS. Waarom is u lid van die Gereformeerde Kerk, R30-00

LE ROUX, J. Ons glo: Bybelstudie – NGB, R30-00

MACARTHUR, John, Die Jesus wat jy nie kan ignoreer nie: ontdek Jesus soos nog nooit vantevore nie, R50-00

MARAIS, Willie, Die Tien Woorde van God, verklaring van die tien gebooie, R50-00

PELSER, PJ. Evolusie en die Bybel: kan hul versoen word?, R50-00

ROSSOUW, HW. Klaarheid en Interpretasie: enkele probleemhistoriese gesigspunte in verband met die duidelikheid van die Heilige Skrif, R50-00

STOKER, HG. Oorsprong en Rigting (bundel lesings en artikels), 2 dele, R140-00

STOKER, HG. Die stryd om die Ordes (bespreking van liberalisme, kommunisme, nasionaal-sosialisme, fasjisme en calvinisme), R50-00

VAN DER LINDE, GPL. Maak julle roeping en verkiesing vas: Preke, R30-00

VAN ROOYEN, EE. Die tien gebooie: populêre en prakties stigtelike verklaring aan die hand van die Heidelbergse Kategismus, R40-00

VAN DER VYVER, GCP. Dirk Postma 1818-1890, R50-00

VAN DER WALT, Johannes Calvyn – ‘n Jeugroman, R50-00

VAN DER WALT, SJ. Die Vaste Fondament: HK oordenkings, R40-00

____________________. Geloofsleer (hierdie boek bevat prof. vd Walt se ‘dogmatiek’, die eerste 210 bladyse), R50-00, geskryf vir hoërskool leerlinge.

VAN WYK DE VRIES, KS. Die leer van die Kerk: handboek vir gebruik by die kategetiese onderrig, R20-00

WOLGEMUTH, R. Pappa & die Werk: liefde vir jou gesin en jou werk, R50-00

VERHOEF, PA. Sê my dominee: vrae en antwoorde oor die geloofslewe, R30-00

ENGELSE BOEKE

BRUNER, FD. A Theology of the Holy Spirit: the Pentecostal experience and the NT witness, R100-00

COOPER, John W. Panentheism: the other God of the Philosophers, R150-00

KUNG, Hans. The Church, R100-00

LION Handbook of the Bible, R50-00

FORSYTH, PT. Positive Preaching and the Modern Mind, R50-00

ROBINSON, JAT. Redating the New Testament, R50-00

THISELTON, Anthony C. New Horizons in Hermeneutic: the theory and practice of transforming Biblical Reading, R200-00

VANHOOZER, Kevin J. Is there meaning in the Text: the bible, the reader and the morality of literary knowledge, R200-00

WILSON, Doug (ed.) Bound Only Once: the failure of Open Theism, R100-00

TALE EN KOMMENTARE

SWART REEKS Kommentare reeks: R50-00 per boek

Lukas (EP Groenewald)

Markus (EP Groenewald)

1 Korinthiërs (EP Groenewald)

2 Korinthiërs (EP Groenewald)

Romeine (WD Jonker)

Profeet Amos (A Konig)

KORTE VERKLARING stel, het 55 dele, kort 7 dele, R550-00

SIKKEL, JC. Boek van Geboorten: verklaring van de Boek Genesis, R50-00

BOHL, FM & GEMSER, B. De Psalmen – Tekst en Uitleg (Nederlands), R50-00

GREIJDANUS, S. Commentaar of het NT: Lucas, deel 1 en 2 (1228bl, een van die beste kommentare op Lukas), R100-00

GROSHEIDE, FW. Commentaar op het NT: Handelingen deel 1 en 2, R100-00

NEDERLANDSE BOEKE

ALGRA, H. Het wonder van die 19de eeu, R40-00

BAVINCK, Herman. Gereformeerde Dogmatiek, 4 dele, R200-00

_____________________ Magnalia Dei: Onderwijzing in de Christelijke Religie naar Gereformeerde Belijdenis, R50-00

___________________ Handleiding bij het Onderwijs in de Christelijke Godsdienst, R50-00

(albei hierdie laaste 2 werke van Bavinck is korter opsommings of samevatting van sy 4 delige werk: Gereformeerde Dogmatiek)

DE GRAAF, SG. Verbondsgeschiedenis, 2 dele, R80-00

DIJK, K. Korte Dogmatiek, R20-00

DIJK, K. De dienst der prediking, R40-00

EXALTO, K. Enigste Troos, inleiding tot de heidelbergse catechismus, R30-00

__________(red.) Reformatorische Stemmen: verleden en heden, R40-00

FEENSTRA, JG. Onze Geloofsbelijdenis (NGB), R50-00

FRANCKE, Joh. Veel vragen … een antwoord: keur van onderwerpen (oor, van en vanuit die Skrif beantwoord), R70-00

GEESINK, WA. Gereformeerde Ethiek, x2 dele, R80-00

GROSHEIDE, FW. (red.) Korte Christelijke Encyclopedia, R70-00

HAMERSMA, T. De Catechismus in 52 predikasies, R30-00

JANSE, A. Karel Barth, R30-00

JANSEN, Joh. Korte Verklaring van de Kerkordening, R40-00

KOOLE, JL. Liturgie en Ambt in the apostolische kerk, R40-00

KUYPER, A. E Voto Dordaceno: toelichting op den Heidelbergschen Catechismus, 4 dele, R150-00

_____________Uit het Woord: Stichtlelijke Bijbelstudies, x6 dele, R100-00

____________ Het werk van den Heiligen Geest, R80-00

____________ De Voleinding, 4 dele, R100-00 (paar bladsye geskeur)

LINDEBOOM, Hervormd en Gereformeerd, R50-00

RIDDERBOS, Herman. Komst van het Koninkrijk, R50-00

______________________ Het Woord, het Rijk en onze verlegenheid, R50-00

SCHILDER, K. De Openbaring van Johannes en het Sociale Leven, R50-00

______________ Christus en Cultuur, R40-00

SCHUTTE, GJ. Groen van Prinsterer, R30-00

SPOELSTRA, C& DREYER, A. Bouwstoffen voor die Geschiedenis NG Kerken in ZA, x3 dele, R150-00

TRIMP, C. (red.). De biddende kerk: een bundel studies over het gebed, R30-00

VAN’T SPIJKER, W. e.a. (red.). Bij Brood en Beker: Leer en gebruik van de heilig avondmaal in het Nieuwe Testament en de geschiedenis van de westerse kerk, R200-00

PART 2: What does Theonomic Postmillennialism teach themselves in answer to CETE article’s accusations, according to the sources CETE uses but seemingly did not study?

by Slabbert Le Cornu[1]

[PART 1: Introduction & The unscholarly uninformed method of CETE and the two crucial main questions in this debate that are also of big importance for the reformed community in SA]

“Abstract: Although the extreme form of Theonomism has only affected a small number of Reformed members in South Africa, it seems that Theonomist Postmillennialism has a greater underlying influence in the Reformed Churches in South Africa. General churchgoers in the Reformed Churches of South Africa generally confuse the Regulatory Principle (sic) with Theonomism and are uninformed about precisely what Theonomism is. Furthermore, signs of Theonomism as it developed in the USA are also visible in South Africa. Yet, there is great ignorance about the exact effect that Theonomism has on Reformed congregations in South Africa, especially regarding the eschatological views held by individual congregations.”[1]

The first one to plead his cause seems right, Until his neighbor comes and examines him.” (Proverbs 18:17)

Introduction to all 4 parts

The first quote above is the ‘abstract’ summary of dr. Morne Diedericks’s[2] article, Critical evaluation of Theonomist eschatology[3], that were published in the the GKSA’s theological journal, In die Skriflig.[4]

The second quote is from Proverbs 18:17, and is the goal of this and future articles.

There will be four parts in this response on ‘Critical evaluation of Theonomist eschatology’ article (abbreviation from now on: CETE).

Part 1: The unscholarly uninformed method of CETE and the two crucial main questions in this debate that are also of big importance for the reformed community in SA

Part 2: What does Theonomic Postmillennialism teach themselves using the sources CETE mentions in its ‘references’?

Part 3: Theonomic Postmillennialism reformed roots through history, also in South Africa.

Part 4: A Plea for biblical scholarship and brotherly relations among reformed brothers in our Kingdom callings here in Africa for now and the future

We deel with part two now, please read part 1 first to understand the context of part 2:

PART 2: What does Theonomic Postmillennialism teach themselves in answer to CETE article’s accusations, according to the sources CETE uses but seemingly did not study?

Introduction

The purpose of part 2[1] is to show from the theonomic-postmillennial sources that the author of CETE (and the sources he used to reject reformed theonomic-postmillennial thought) did not study these original sources themselves or/either have just decided to maliciously misrepresent the reformed brothers they disagree with. What all the reasons could be for this I will leave in the hands of our Lord.

Now if the author did some solid objective research, reading the sources themselves and not only quoting from secondhand sources, some sources unfortunately very hostile indeed, he would have learned a lot from the reformed theonomic viewpoints and could have given a much better balanced critique that would have been helpful for both theonomic and non-theonomic brothers, also in South Africa.

Approach

I will first summarize and quote the major accusation from CETE, secondly, answer the accusation directly with some quotes from the theonomic postmillennial sources used by CETE, to show the opposite of the accusation. I deliberately give long quotes from the theonomic sources, to let themselves speak, please see the sources details in the references below. Thirdly, I give some comments in-between the quotes, specifically at the end to add some perspective (see the last page of CETE article for the sources used, emphases added), but my own view will be seen in part 4 of this series:

CETE ACCUSATION 1All theonomists are postmillennialists

CETE states: “There is a common saying in eschatological circles that not all Postmillennialists are Theonomists, but all Theonomists are Postmillennialists (Kloosterman 1994:3).”

ACTUAL FACTS are:

Greg L. Bahnsen writes:

“A common error of some theonomy opponents is to assume that theonomy entails postmillennialism. The two theological constructs, however, are distinct; in no way do they stand or fall together. Postmillennialism is concerned with “what will be”; theonomy focuses on “what should be.” Many theonomists are amillennialists; few postmillennialists are theonomists.” (2002: XV, footnote 4)

CP Venema, a non-theonomist writes:

“Though not all postmillennialists are reconstructionists …” (2000: 341, 342, footnote 2)

CETE ACCUSATION 2: Theonomic postmillennialism has a worldly political view of the Kingdom of God, wants to force the Christian faith on society, establish the kingdom by politics, wants to ‘bring in’ the kingdom of God

CETE states:

“The Kingdom of God is not established by the application of judicial laws by social institutions, or forms of government. According to Amillenniastic eschatology, the Kingdom of God is something that has already come, and not something that still needs to come. However, the fullness and final establishment of the Kingdom of God is something that would only instituted after the return of Christ, by the union of heaven and earth (Venema 2000:233).” (p. 4)

“Theonomist Postmillennialism, as Bahnsen (2002:428) puts it, emphasizes material progress and the growth in power of Christ’s Kingdom on earth. In this, the nations that do not want to bow under the authority of the Christocracy, are forced to bow. Kline points out that millennial theories such as Theonomist Postmillennialism and Dispensationalism, which await the visible messianic kingdom on earth before the return of Jesus Christ, will be forced to deny or annihilate the sphere of the state in their social doctrine, because there will be no room for any other form of government on earth, except for the messianic kingdom.” (p. 5)

“The Church are strangers on this earth. The Church does not seek fixed structures and earthly foundations in the implementation of judicial laws. The Church clings in faith to the heavenly city, which has solid foundations, and of which God is the builder. Despite the opposition the Church is experiencing here on earth, the Church is not taking its eyes off Christ, who is already victorious.” (p. 6)

Comments: the author’s ignorant and plain false presupposition is that Theonomic Postmillenialism teaches the Kingdom a) have not been established already in Christ, b) yet has to bel established by laws now (‘we’ bring in the kingdom of God on earth) or in the future before the second coming without the gospel, and therefore theonomists do not believe c) in the fullness and final establishment of the Kingdom of God after the return of Christ.

The ACTUAL VIEW of Theonomic Postmillennialism about the nature of God’s Kingdom:

RJ Rushdoony writes in his magnum opus study of biblical law what the foundation and source is of the kingdom in Christ:

“The key to remedying the [modern] situation is not revolution, nor any kind of resistance that works to subvert law and order. The New Testament abounds in warnings against disobedience and in summons to peace. The key is regeneration, propagation of the gospel, and the conversion of men and nations to God’s law-word. Clearly, there is no hope for man except in regeneration.” (1973: 113)

Gary de Mar writes clearly:

“Reconstructionists as postmillennialists do not teach that we “bring in the kingdom.” The kingdom has come, is coming, will come, and one day will be delivered up to God the Father, when “He has abolished all rule and all authority and power. For He must reign until He has put all His enemies under His feet” (1 Corinthians 15:24-25). The Bible clearly tells us that Jesus’ reign is a present reality. He is sitting on David’s throne (Acts 2:22-36); He has been seated at the Father’s “right hand in the heavenly places” (Ephesians 1:20); all things have been put under Jesus’ feet by His Father (v. 22); and “He delivered us from the domain of darkness, and transferred us to the kingdom of His beloved Son” (Colossians 1:13).” (North, 1991: 97)

Kenneth L Gentry writes:

“Despite much confusion from detractors of theonomic ethics, the theonomic approach to moral conduct is not an attempt to offer a plan for works justification. Theonomy simply teaches that the Word of God is the supreme standard by which people will be judged. Having a revealed and objective standard takes the guesswork out of righteous living. Neither does theonomy involve an attempt to force Christianity on a nation by raw political, judicial, or military power. Though God’s Law sets the pattern for all of life (not just the inner personal sphere of human existence), the long-range implementation of God’s Law must follow, not precede, massive Christian revival. Then a nation of judicially righteous people will seek a judicially righteous government according to the standard of God’s righteousness, not fallen and sinful man’s.” (1993: 69)

Bahnsen writes in summary:

“Therefore, it is mean, illogical, and inexcusable propaganda for some theonomic critics to dismiss it as allegedly:  (1) Judaizing the New Testament, (2) making the law our dynamic of sanctification, (3) denying any distinction between moral and judicial laws, (4) taking the civil use of God’s law as the way of bringing in His kingdom, (5) wishing to impose the kingdom by the sword, (6) asking the state to enforce all the Mosaic laws and curb all outward evil, (7) shifting emphasis from personal piety, evangelism, and the church so as to stress instead the cultural mandate, politics, and capital punishment, (8) demanding postmillennial eschatology, or (9) viewing America as God’s chosen nation.

Three more major misrepresentations, dealing with the status of Old Covenant Israel, deserve special mention.  Some claim (10) that theonomists seek to establish a church-state today.  Others allege the opposite:  (11) that Theonomy says the Old Covenant form of the kingdom has not changed, wherein separation of the religious cult (strictly equated with the New Covenant church) from the state (which was no different from civil rule in any other nation) was total and rigid—making Israel’s church-state relationship identical with the relationship called for today.  Finally, it has been pretended (12) that Theonomy overlooks or logically denies the typological character of the Old Covenant economy as a special redemptive-historical prototype of Christ’s coming kingdom.

Once again, however, a multitude of references from Theonomy disprove such false reports; for example, in a response to Kline I could allude to over fifty places in the book which countered his characterization.  That is hardly acceptable performance for scholarly circles.  Let it suffice to observe here that chapter 20 argues from Old and New Testaments in favor of an institutional separation of church and state; acknowledging “legitimate and noteworthy differences” between the Old Covenant order and the situation today, I maintained that “a parallel” exists with the church-state relation, but not an equation.  Finally, “with respect to typology, it might be suggested that Israel as a nation is a type of the church of Christ.  is certainly scriptural warrant for that comparison.”    Such were the book’s own words.  And these views falsely attributed to theonomic ethics are not logically essential to it (as analyzed above) to begin with, anyway.” (2002: foreword)

CETE ACCUSATION 2: Theonomic postmillennialism is ‘anti-state’ and churchly and politically ‘revolutionary and rebellious’

CETE says:

“This group is characterized by their ecclesiastical devotion, their strong opinions about the family, large families and their fiery devotion to home-schooling. The group is also known for its activism on social media, anti-state attitude, active involvement in community organizations that oppose the state and has a negative attitude towards the current state of the church (Ingersoll 2015:63).” (p. 1)

“Should the state not apply the judicial laws of the Old Testament for the purpose of establishing the Kingdom of God on earth, the state is not really a state, and that state should be opposed and replaced.” (p. 3)

“Theonomist Postmillennialism and Dispensationalism, which await the visible messianic kingdom on earth before the return of Jesus Christ, will be forced to deny or annihilate the sphere of the state in their social doctrine, because there will be no room for any other form of government on earth, except for the messianic kingdom. From this one can deduce that Theonomy advocates a type of Christianized state, an ideal state that acts on behalf of the Saviour on earth. Bahnsen (2002:426), however, is unable to identify his millennial Christocracy with the state. It is for this reason that the Theonomists also logically come to the rejection of the state as sovereign sphere.” [p. 5)

“From this one can deduce that Theonomy advocates a type of Christianized state, an ideal state that acts on behalf of the Saviour on earth. Bahnsen (2002:426), however, is unable to identify his millennial Christocracy with the state. It is for this reason that the Theonomists also logically come to the rejection of the state as sovereign sphere. In this, Theonomists in Reformed Churches find the dilemma regarding the confession of the Belgic Confession article 36, because they do not want to acknowledge the role of the state.” (p. 6)

The ACTUAL VIEW of Theonomic Postmillennialism on the State and ‘revolution’:

Gary North writes:

“Politics is a ministry of God. It is not the only ministry, but it is one. The civil magistrate brings God’s negative sanctions in history. In a democratic society, voters bring negative sanctions against civil magistrates. Thus, politics begins with the individual citizen, who is covenanted in a civil order under God. He governs himself, and then he executes judgment through politics. Politics is the means of establishing and controlling civil government. This does not mean that politics is central to government. It is one of the great heresies of our era that only civil government is “government,” and that the other, lawful, God-ordained governments are something less than government. There is self government, church government, and family government. It is this monopolizing of the concept of government by the State that is at the heart of the loss of liberty in the twentieth century.” (1991:44)

Bahnsen writes:

“… consider a situation where the state fails to enact laws which would coerce others to behave in the way Christians believe they should… our only moral option is to work for the [gradual (GLB elsewhere)] reform of our laws, rather than taking the law into our own hands to enforce our viewpoint like vigilantes.”  (Schlissel, 2002: 145)

De Mar writes:

“as Gary North has recently pointed out, “Christian reconstruction depends on majority rule.” God uses lawful historical means to extend His earthly kingdom. Reconstructionists thus affirm that God’s laws should be passed and enforced according to the rules ofthe democratic process. Reconstructionists do not preach revolution or a top-down bureaucratic take-over. But Reconstructionists also do not believe that the will of the political majority is the final law in society. If this were the final law, then the will of the political majority would be the will of God. The democratic majority would then be God. What Christian could believe such a doctrine?” (North, 1991: 122)

“Modern postmillennial Reconstructionists are not revolutionary because they have a more consistently biblical view of the future. Reconstructionists generally believe they have time, lots of time, to accomplish their ends. Moreover, they are not revolutionary because they believe that Christians achieve leadership by living righteously. Dominion is by ethical service and work, not by revolution. Thus, there is no theological reason for a postmillennialist to take up arms at the drop of a hat. Biblical postmillennialists can afford to wait for God to judge ungodly regimes, bide their time, and prepare to rebuild upon the ruins. Biblical postmillennialists are not pacifists, but neither are they revolutionaries. Biblical postmillennialism provides the Christian with a longterm hope. Because of his long time-frame, the postmillennialist can exercise that chief element of true biblical faith: patience. Because he is confident that the Lord has given him time to accomplish the Lord’s purposes, the postmillennialist need not take things into his own, sinful hands.

The Lord will exalt us when He is ready, and when He knows that we are ready. Our calling is to wait patiently, praying and preparing ourselves for that responsibility, and working all the while to advance His kingdom. Historically, Christians who lack this long-term hope have taken things into their own hands, inevitably with disastrous consequences. Far from advocating militancy, biblical postmillennialism protects against a short-term revolutionary mentality.” (North, 1991: 141)

RJ Rushdoony writes on different governments:

“Christ’s words (Matt. 5:41) were thus a warning against revolutionary resistance. His warning was repeated by St. Paul in Romans 13:1,2, with the warning that resistance to duly constituted authority is resistance to the ordinance of God. At the same time, we must note that “Peter and the other apostles,” when forbidden to preach by the authorities, declared, “We ought to obey God rather than men” (Acts5:29). There is no discrepancy between these positions. Respect for duly constituted authorities is required both as a religious duty and a practical policy. The world is not bettered by disobedience and anarchy; evil men cannot produce a good society. The key to social renewal is individual regeneration.

All authorities are to be obeyed, parents, husbands, masters, rulers, pastors, always subject to the prior obedience to God. All obedience is under God, because required by His word. Therefore, first, the covenant people cannot violate any due authority without taking the name of the Lord in vain. Disobedience at any level constitutes disobedience to God. Second, to strike a parent, or to assault a police officer, or any due authority, is thus to strike at God’s authority also and to use the right of self-defense for an aggression against authority. Third, to curse one’s parents is to attempt to place God on the side of rebellion against God’s central authority, the parent, and God’s central institution, the family. In murder, a man assaults and takes the life of an individual, or several individuals. In every anarchistic assault on authority, the assailant attacks the life of an entire society and the very authority of God.” (1973:121)

“That which is imitated is the divine government, the Kingdom of God. This kingdom existed in Eden; its laws governed Adam and Eve and were finally broken by Adam and Eve. Civil authorities, as well as the church, school, and family, were ordained by God as varying aspects of the abiding Kingdom of God; each bears the marks of the fall, but all are ordained by God. The direct government by God has since been mediated through various institutions, of which one is the state. … It is important to restate here the meaning of government in its historic Biblical sense. The basic government of man is the self-government of Christian man. The family is an important area of government also, and the basic one. The church is an area of government, and the school still another. A man’s calling is an area of government, and society at large governs men by its standards and opinions. The state is thus one government among many; it is civil government, and it cannot be permitted to usurp or claim areas which do not belong to it. Because of the Biblical understanding of government, many law spheres exist, and each has its inner authority, discipline, and requirements. These spheres are separate but interlocking.”  (1973: 772)[2]

CETE ACCUSATION 3: Theonomic Postmillennialism is racist

CETE claims:

“Some of the criticism against the group is about their strict patriarchal attitude, strong nationalism, characteristic racism, and a view that the woman is seen as a material possession (Burack 2017:4).” (p. 1)

The ACTUAL VIEW of Theonomic Postmillennialism on racism:

Rushdoony writes:

“The revolutionists and the statists thus have a common cause, to destroy society, to wipe out community. It is important to understand the reasons for this. Men have tried over and over again to establish a community on the basis of blood. Modern attempts to do so include the national states, Nazi Germany, the Arab states, and Israel. Others have extended this racist idea of community to include all men, a one-world order [that is, liberal global government types S.H.].”  R.J. Rushdoony, Institutes of Biblical Law: Volume 2, p. 83.[3]

North writes:

“Hitler’s anti-semitism was probably associated with his adoption of pagan gnostic beliefs. But Hitler was as anti-Christian as he was anti-semitic. The same can be said for Lenin and Stalin … The ones who enrage me most are the racists, who implicitly place genetics above the covenant as an explanation for social change. They are a fading  influence today, but they still exist in right-wing circles. I am not charitable with these people. They belong on someone else’s mailing list. The sooner they are off of mine, the better.” (1991: 8,163)

Rushdoony writes:

“Paul’s concern is familistic and religious. He refers to ‘Israelites’ as ‘my brethren, my kinsmen according to the flesh.’ This does not mean a racial allegiance. Israel owed its origins to Abraham; of Abraham’s sons, only Sarah’s son, Isaac, was of the chosen line. When Abraham went to Lot’s rescue with 318 fighting men from his own household (Gen. 14:14), this meant that probably twice that number were too old or too young for warfare. Add to this another thousand females, old and young, and we have a household or family of some 2,000 persons, of whom only one, Isaac, was of Abrahamic blood. All these, however, were circumcised into the covenant (Gen. 17:10-14). Through the centuries, into medieval Europe, all converted slaves became Jews and covenant members. The family and the faith of the family was the governing fact, not blood.”[4] (1997: 157, 158)

CETE ACCUSATION 4: Theonomic postmillennialism don’t do justice to the discontinuity of the Old to the New Testament and are therefore just as ‘extreme’ as the Dispensationalists

CETE states:

“This core element of Theonomistic eschatology lies in the Theonomistic hermeneutical principle of the continuity between the Old and New Testament covenant. This continuity of the covenant contrasts with Dispensationalists’ focus on the discontinuity of the covenant between the Old and New Testaments. Kline (1977) explains: ‘To put the matter in a comparative perspective, this theory of Theonomic politics stands at the opposite end of the spectrum from Dispensationalism. The latter represents an extreme failure to do justice to the continuity between the Old and New covenants. Chalcedon’s error, no less extreme, is a failure to do justice to the discontinuity between the Old and New covenants.’  (p. 3)

Comment: Kline (and others) try to create the false impression that theonomists do not see any kind of discontinuity between the OT and NT, and label them therefore as so-called ‘extreme’.

The ACTUAL VIEW of Theonomic Postmillennialism on continuity and discontinuity between the Old and New Testaments

Bahnsen writes:

“Our study of the New Covenant scriptures has shown us, in summary, that there are definite discontinuities between the New Covenant relation to the law and that of the Old Covenant. The New Covenant surpasses the Old in glory, power, realization, and finality…. The Covenantal administrations are dramatically different . . . but not as codes defining right and wrong behavior or attitudes.” (2002: 36)

“We should presume that Old Testament standing laws continue to be morally binding in the New Testament, unless they are rescinded or modified by further revelation. In regard to the Old Testament law, the New Covenant surpasses the Old Covenant in glory, power, and finality (thus reinforcing former duties). The New Covenant also supersedes the Old Covenant shadows, thereby changing the application of sacrificial, purity, and “separation” principles, redefining the people of God, and altering the significance of the promised land. … The general continuity which we presume with respect to the moral standards of the Old Testament applies just as legitimately to matters of socio-political ethics as it does to personal, family, or ecclesiastical ethics.” (2002: 12, 13)

“The redemptive history and national covenant enjoyed by Israel certainly set the Old Testament Jews apart from modern nations as significantly unique” (p. 324). Again: “the redemptive dispensation and form of the kingdom in the Old Covenant has dramatically changed in the New.” Another example: the article stated that theonomy “brings forward into the new covenant age the same relation of Church and State that existed under the Mosaic covenant.” However, in my published views I say just the opposite: for instance, in the chapter on “Church and State” in By This Standard (and many other places) I indicate that “Of course there were many unique aspects to the situation enjoyed by the Old Testament Israelites…” (p.288).

I explicitly affirm the proposition that “there are significant. . . differences between our situation today and the church state situation in Old Testament Israel” (p. 331). The article goes on to represent theonomists as holding “that a nation today may be in the same covenant relationship to God as was Israel in the Old Testament” – a preposterous falsehood. No nation stands in special, redemptive covenant with God as did Old Covenant Israel, and that truth has never been compromised or questioned.”

A similar attack on a straw man is found in Kline’s surprisingly vehement and vitriolic review article,[5] where readers were misled about Theonomy’s view of Israel’s typological significance. Kline barely touched the actual theonomic position anywhere—and not at all when speaking of its “radical fault.”  He seemed to reason fallaciously that some discontinuity between Old Covenant Israel and modern nations proves complete discontinuity and that any typological value in Israel’s civil policy meant it was merely typological (and not also definitive of justice).  Kline’s major conceptual error is to speak as though civil “justice” in the same kind of case can be completely different in two cultures (“cultural relativism”).  The critical arguments he advanced against theonomic ethics had already been answered in the book, and he attempted no biblical demonstration of anything contradictory to the book’s conclusions anyway.” (2002: xxxv)

“We must presuppose unity in the word of God, which stands to all generations, and not discontinuity, for who among men can presume to alter the word of the living God? Thus God alone can pronounce what is new about the New Covenant, and He has not revealed (in the pages of Scripture at any rate) that after Christ’s advent there is a new law. To approach the New Testament with the premise that only that which is repeated from the Old Testament is still binding is faulty procedure; everything God has said should be that by which man lives (Matt. 4:4), not simply those things which God has spoken twice (and at the right places). We must live by every Scripture unless God explains otherwise, and with respect to the law of the Older Covenant Scriptures we have no annulment, but rather an emphatic confirmation.” (2002: 194)

“The New Testament writers assumed that they built upon the foundation of the Older Testament teaching; Christ definitely ratified such an assumption by saying, “Do not begin to think that I came in order to abrogate the law or prophets, I came not to abrogate but to confirm; for until heaven and earth pass away not one iota or one horn shall become invalid, not until everything has taken place” (Matt. 5:17 f.). Only God has the authority and prerogative to discontinue the binding force of anything He has revealed; man, therefore, must live by everything which proceeds from God’s mouth (Matt. 4:4) without diminishing it (Deut. 4:2). Since the law is not against the promises (Gal. 3:21), we are not warranted to affirm discontinuity with the Older Testament except where expressly indicated otherwise; such a method would be backwards. We must live by every Scripture, not just those which God has spoken twice (and in the right places). The Christian is not to wield an “unwritten Torah” in opposition to God’s clearly revealed word. Continuity between the Testaments, not discontinuity, must be presupposed.   “Whatever was written in earlier times was written for our instruction” (Rom. 15:4). If the Scriptures are seen as a progressive revelation, then the New Testament must be used to understand, not undermine, the Older Testament; again the presumption would have to be continuity, not contradiction. The attempt to cancel the obligation which Christians have to all of God’s law by introducing a hermeneutical principle not justified by the teaching of Scripture is simply an imposition of an autonomous requirement upon the canon of God’s word. “The supreme judge by which all controversies of religion are to be determined . . . can be no other but the Holy Spirit speaking in the Scriptures.” (2002: 321, 322)

“First, based upon the discontinuity between Old Testament practice and the “customary application” of God’s law, Kline has assumed that it is the Old Testament that needs some explanation or justification when in fact it should be the customary practice that is called into question; we should not assume that our ways are normal and that God’s ways are an abnormality which needs vindication.

Second, the assumption that God’s ways ever need justification according to some rationale or plan discernable and explicable by human intellect or patterns of thought needs to be challenged; simply in virtue of His status as Lord Creator our God has the prerogative to lay down commandments to which we are obligated and for which He need give no explanation. His ways are just by definition and so need not be related to an eschatological order to be congenial to us; even His “positive” commands (e.g., the conquest of Canaan) must be viewed as righteous in terms of the Lawgiver that stands behind them. Even if typological anticipations are appropriately found in God’s “positive” commands, such typology does not constitute legal justification for them; rather, one need only understand God in His person and authority—not God in His eschatological plans—to submit gladly to His stipulations. His goodness and justice have a presuppositional, and hence unquestionable, status (cf. Deut. 32:4; Isa. 45:9); that God offers us evidence of His goodness in Scripture and history does not justify the assumption that we must seek out and find some way to justify certain of His ways as congenial to the Christian religion!” (Bahnsen, 2002: 585, 586)

“Those critics of the Old Testament’s case laws who maintain, as dispensationalists do, that an Old Testament civil law is automatically annulled by the New Covenant unless formally reconfirmed by the New Testament, have a theological problem with this law. That dispensationalists hold such a hermeneutic is not surprising; their system is based on the almost total judicial discontinuity of each of seven different covenants in history. On the other hand, that non-dispensationalists also defend a hermeneutic of total judicial discontinuity is remarkable. It leaves them without a biblical theory of civil government. They are forced to appeal to some secular theory of civil law, most often a version of natural law – the assertion of the moral and judicial neutrality of the mind of covenant-breaking man. Yet this myth of neutrality is usually denied by most modern evangelicals. Thus, to acknowledge the continuing authority of the civil law against bestiality, those who deny judicial continuity between the two testaments must resort to strange exegetical gyrations. When they do, this question is legitimate: What about the law’s specified civil sanction, execution?” (1991: x, xxi)

“Dispensationalists often confuse themselves and equivocate regarding the expression “live under the law,” sometimes taking it to mean living under the terms of the Mosaic covenantal administration (called “the law”), but at other times taking it to mean living according to the moral standards revealed by Moses (also called “the law”). It is therefore easy to slide from an obvious truth (viz., that Christians are not under the Old Testament administration of God’s covenant) into an obvious falsehood (viz., that Christians have moral standards different from the Old Testament’s). Scripture does not present the law-covenant as fundamentally opposed to the grace of the New Covenant, thus exposing a false antithesis at the heart of dispensational thinking.

According to the theonomic position, the Old Covenant administration of law (or the Mosaic administration itself) did not offer a way of salvation or teach a message of justification which differs from that found in the gospel (the New Covenant). The Old Covenant was not a covenant of works which proposed salvation by works of the law. It was rather a covenant of grace which offered salvation on the basis of grace through faith, just as does the good news found in the New Testament. The difference was that the law-covenant looked ahead to the coming of the Savior, thus administering God’s covenants by means of promises, prophecies, ritual ordinances, types and foreshadows that anticipated the Savior and His redeeming work. The gospel proclaims the accomplishment of that which the law anticipated, administering God’s covenant through preaching and the sacraments. The substance of God’s saving relationship and covenant is the same under the law and the gospel.

Scripture does not present the law-covenant as fundamentally opposed to the grace of the New Covenant. For example, consider Hebrews 3-4. According to New Testament theology, why was God displeased with the Israelites so that they could not enter the promised land? The answer is that they were disobedient (3:18), but this is the same as the answer that they were lacking faith (3:19)! They had gospel preached to them, even as we do (4:2), but they failed to enter into God’s promised provision because they failed to have faith (4:2) – which is just to say, they were guilty of disobedience (4:6)! You cannot pit faith and obedience against each other in the Old Covenant; they are different sides of the same coin – even as in the New Covenant (James 2:14-26).

Paul asks quite incredulously, “Is the law then against the promises of God?” Should the grace of the Abrahamic covenant be seen as contradicted by the law revealed by Moses? The Apostle’s answer is “May it never be!” (Galatians 3:21). The law was never intended to be a way of works-righteousness, as Paul goes on to say. By her self-righteous effort to gain merit and favor before God by obedience, Israel “did not arrive at the law” at all! (Romans 9:31) And why not? “Because they sought [righteousness] not by faith, but as it were by works” (v. 32). Paul knew from his personal experience that he needed to die to legalism, to the use of the law as a means of merit before God.

And how did Paul learn that lesson? Listen to Galatians 2:19. “I through the law died unto the law, that I might live unto God.” It was the law itself which taught Paul not to seek righteousness and God’s acceptance through law-works! “Law” and “Grace” may be tags for different covenantal administrations (viz., Old and New Covenants), but they both were administrations of God’s grace as the way of acceptance before Him. Paul very clearly included the Mosaic covenant – the “law” covenant, which erected a wall between Jews and Gentiles (alienating the uncircumcision from “the commonwealth of Israel”) – as part of “the covenants of promise” (Ephesians 2:12).” (2002: 70-72)

CETE ACCUSATION 5: Theonomic postmillennialism shift the ‘focus’ of the church and spawns evangelical activism, it changes the missional task of the church

CETE states:

“The establishment of this Christocracy shifts the focus of the Church to the reconstruction of society. The agenda, task and focus of congregations should, therefore, according to Theonomistic eschatology, shift to an administrative plan for how the Kingdom of God is to be built on earth, according to Old Testament laws (Beed & Beed 2017:18). Kloosterman (1994) adds: ‘Probably contrary to the desires and intentions of modern theonomy’s best exponents, the movement as a whole has spawned a kind of evangelical activism within the church that is in danger of substituting a Christianized society for the church’s primary mission of preaching unto repentance and conversion.’ (p. 4)

“The eschatological view of Theonomist Postmillennialism changes the nature of missionary work. They believe that it is now the Church’s role to establish the Kingdom of God on earth, by implementing the Kingdom’s judicial laws. This causes their attitude towards missionary work to change to an aggressive Christocracy, where the Church forces the nations to live under the rule of the Christocracy. ‘For God’s commission to the civil magistrate, as understood in theonomic politics, stands in unmanageable tension with God’s commission to the church to evangelize the nations’ (Kline 1977:629).

From this, the great danger of Theonomistic Postmillennialism becomes visible, because according to Gaffin (1990:16) it undermines the core task of the Church, namely to proclaim the gospel to the nations, while being ‘aliens and strangers on earth’ (Heb 11:13). Theonomistic Postmillennialism tries to take over the work of the Holy Spirit by forcing unbelievers to live under a Christocracy (Gaffin 1990:17). It is precisely from this eschatological perspective that Reformed Church councils experience a lack of love among some Theonomists.” (p. 5)

The ACTUAL VIEW of Theonomic Postmillenialism on the central place, importance and calling of the Church (in distinction of the state)

North writes:

“So, pietists have sharply separated the kingdom of God (narrowly defined) from the world. Separating the institutional church from the world is necessary, but separating God’s kingdom from this world leads to the surrender of the world to Satan’s kingdom. Thus, it is never a question of “earthly kingdom vs. no earthly kingdom”; it is always a question of whose earthly kingdom, God’s or Satan’s? To deny that God’s kingdom extends to the earth in history – the here and now – is necessarily to assert that Satan’s kingdom is legitimate, at least until Jesus comes again. But Satan’s kingdom is not legitimate, and Christians should do whatever they can to roll it back. Rolling back Satan’s earthly kingdom means rolling forward Christ’s earthly kingdom.

What Christian Reconstructionists argue is that this originally Protestant view of the kingdom of God in history has been steadily abandoned by Protestants since at least 1660, to the detriment of the gospel in general and Protestantism specific ally. They call for the recovery and implementation of the older Protestant view of God’s kingdom. This is what has made Christian Reconstructionists so controversial. Today’s Protestants do not want to give up their medieval Roman Catholic definition of the kingdom of God, and they deeply resent anyone who asks them to adopt the original Protestant view. Their followers are totally unaware of the origins of what they are being taught by their leaders.” (1991: 29, 30)

“Political reform should come only after the reform of the church and the reform of the family, in this order. The modern church hates the very thought of comprehensive evangelism. It hates the greatness of the Great Commission. Christians want to narrowly define evangelism in order to reduce their comprehensive responsibility before God.” (1991: 34)

North writes:

“When God says to “evangelize,” He means we should tell the good news to the world: not easy news, or inexpensive news, but good news. The good news is this: Jesus Christ has overcome the world. “Ye are of God, little children, and have overcome them: because greater is he that is in you, than he that is in the world” (I John 4:4). The Great Commission is a great victory …

“The institutional Church is the primary administrator of the Great Commission, for it alone controls lawful access to the sacraments. The family is the primary covenantal agency through which the dominion covenant is to be extended. The family supports the local church financially in most cases, except when there is an emergency for a particular family. Churches are not equipped, as non-profit institutions, to initiate projects under the dominion covenant. The task of the local church is to preach, give moral guidance, heal the  sick, feed the destitute, and administer the sacraments. It is not designed to innovate businesses and other dominion-oriented projects.

The State is not a primary covenantal agency in either of these tasks, evangelism or dominion, although it imitates both Church and family when it becomes autonomous and rebellious. The State is required by God to defend both Church and family from physical attack. It not to become an initiating agency. Its task is negative: to impose negative sanctions against evildoers (Rom. 13~3-7). Socialism is the result of a pseudo-family State; empire is the result of the pseudo-Church State. We preach the centrality of the Church. But we also preach that there is a whole world to bring under God’s righteous rule.” (Gentry, 1993: xii en xiii)

Gentry writes:

“God has ordained three basic institutions in society: the Church, the family, and the State. A biblical understanding of their respective roles and inter-relationships is fundamental to developing a Christian worldview. The fulfilling of the Great Commission in history will require not only a proper understanding of each of these institutions, but also concerned involvement in each. … Church is seen as optional to the Christian life by too many Christians today. Many who profess to be Christians know too little of devoted commitment to Christ. They seem oblivious to the demands of the Great Commission regarding discipleship. What, then, should be the Christian’s approach to church life, as he submits himself to Christ under the Great Commission?

Principles of the Covenantal Church:

  1. Commitment to the local church. A major and indispensable aspect of our commitment to Christ involves our membership in, attendance at, worship in, and service through the local church. …
  2. Engagement to worship. Christ expects His people to worship Him in spirit and in truth (John 4:24), corporately in the fellowship of God’s people. …
  3. Training in the truth. The Christian should seek a church, that promotes sound doctrine and the development of a Christian worldview based on biblical teaching. …
  4. Training in hierarchical covenantalism. The church is to be composed of a system of courts designed to locate responsibility and resolve problems, as Christ’s people have His authority ministered to them. …
  5. Promotion of Christ’s cause. In that the church is commanded to go into the world (Matt. 28:19a), it should do so in the name of the Triune God (Matt. 28:19b). There are a number of opportunities for local evangelistic outreach for the church: friendship evangelism, Bible conferences/seminars, radio and/or television ministry, tape ministry, campus outreach, newsletter ministry, and more. …
  6. Service in the world. Although the Church is not of the world, it is in it and must make her presence felt as “salt” in the earth (Matt. 5:13). This will involve organizing a truly functional diaconal ministry of social concern and outreach in the name of Christ.” (1993: 111-118)

Bahnsen writes:

“The church and state are separate realms with different functions; only the state has a warrant to use violence and the iron sword, but then it is not autonomous in so doing. All who use the sword must submit to God’s direction. The contrast between the state sword and the sword which has been given to the church for its use could not be greater. One is physical, the other is spiritual; one restrains the hand, the other converts the heart.

In Ephesians 6:12 Paul explains that our Christian struggle is not against flesh and blood enemies, but against spiritual forces of wickedness. The kingdom of Christ, which is not of this world, is set in direct opposition to the kingdom and Satan. Hence the Christian needs a weapon suited to his kingdom and its foe; the one and only weapon of the Christian panoply which Paul exhorts believers to put on is the “sword of the spirit, which is the word of God” (Eph. 6:17). This sword has true power from the Holy Spirit; we can have complete faith in its vitality and virtues. The sword of the Spirit, God’s word, harkens back to the Old Testament where Isaiah’s mouth was sharpened as a sword (Isa. 49:2), where the Lord is said to slay the wicked by the words of His mouth (Hos. 6:5), and where it is said that “He will strike the earth with the rod of His mouth, and with the Spirit of His lips will He slay the wicked” (Isa. 11:4). In 2 Thessalonians 2:8 Paul assures us that the lawless one who opposes the kingdom of Christ will be slain with the Spirit of the Lord’s mouth. The word of God was written by the agency of the Holy Spirit; He is the one who gives internal conviction of its truth, and He is the one who can assure the efficaciousness of its preaching.

This is the sword to be used by Christ’s church: the gospel of Christ preached (based on the word of God written). This preaching of the gospel can bring life (John 6:63) or can induce spiritual death (2 Cor. 2:14-17; cf. 1 Peter 2:8); as such it is a “sword” which functions as the “keys” of the kingdom (Matt. 18:18)! Hebrews 4:12 elaborates upon the power of the Christian sword: “the word of God is living and active and sharper than any two-edged sword, piercing to the division of soul and spirit, and joints and marrow; it is able to judge the very thoughts and intents of the heart.”

This sword surpasses the sharpness and ability of the state sword. The word of God can bring conviction of sin (John 16:8), salvation (Rom. 10: 8-10), and power (Rom. 1:9). It is not a dead letter but a living oracle (cf. Acts 7:38) which abideth forever (1 Peter 1:23). This word of the gospel has the power of the New Covenant in it: it proclaims an accomplished redemption, writes the law of God upon the inner heart, and guarantees its own worldwide prosperity (cf. Jer. 31:31-34; Heb. 8). Nothing is hidden from the probing light of this word, for it penetrates to the deepest parts of man’s person (cf. 1 Cor. 14:24-25). The word of God is glorious for its efficacious power (cf. Isa. 55:11; 1 Thess. 2:13); it is an eschatological word, for it, as the coming day of the Lord, can bring to light the hidden works of darkness (cf. 1 Cor. 4:5). Like God its author, the word is “heart knowing” (cf. Acts 1:24; 15:8). By contrast to the sword of the state, which slays the body of the sinner, this word of God works akin to the circumcision knife of the Old Testament priest (cf. Josh. 5:2 ff.) by circumcising the sinner’s heart.” (2002: 430, 431)

“It is hard to avoid the New Testament witness that holiness is supposed to characterize not only personal and ecclesiastical aspects of life, but rather “all manner of living” (1 Pet. 1:15), that God’s glory is to be pursued not only in home and church but also in “whatsoever you do” (1 Cor. 10:31). Christ calls His followers to be the salt “of the earth,” not merely in the church! In the end, the critics of theonomy do not renounce any and all Christian involvement in social affairs and political reform after all. At best, their complaint is with the “wrong emphasis” found in theonomic ethics, and at best this complaint is slippery and poorly conceived. We may readily grant that socio-political reconstruction has less urgency than personal spirituality or the church, but this does not bear whatsoever upon the truth or error of the theonomic standard for politics. Theonomists do not, as theonomists anyway, diminish, undervalue or obscure the surpassing importance of personal salvation, a pious walk with God, and the life of the church. We would not for a moment suggest that the New Testament message of the accomplishment and application of redemption to God’s people by Jesus Christ – with a view to the individual’s standing before God and his eternal destiny – is of secondary importance or merely a means for getting to what is “really” important, namely social transformation. We cry out with Paul: “God forbid that I should glory save in the cross of our Lord Jesus Christ, by whom the world is crucified unto me and I unto the world” (Galatians 6:14).” (1991: 51)

“For instance, I do not disagree with Poythress, but have taught for years, that the manner of conquest seen in the Old Testament (viz., holy war) has changed in the New Testament (to proclamation and persuasion) – without arbitrary typologies, but on the basis of the Biblical text (e.g., 2 Cor. 10:3-5). I must, however, decry the way in which Poythress turns this theological truth into a shameful false antithesis, when he asks “Do we follow the Great Commission? Or do we use state laws to suppress false worship by force?” (p. 290) Likewise, he indulges in all-too-easy question-begging when he argues – as though it were theologically relevant – that obedience to Deuteronomy 13 today would make evangelism “more difficult” (pp. 306, 396-397). Theonomists who have concluded that this part of the law should ideally be applied by modern states have also made it abundantly clear that Deuteronomy 13 is not an evangelistic policy or appropriate to missionary situations.” (1991: 310, 311)

Prof. John Frame (2012), a helpful critic of theonomy writes:

“To his credit, Rushdoony emphasizes strongly man’s need of regeneration as the prerequisite for law-keeping (pp. 706, 709, 725, 43, 113, etc.). He also emphasizes eloquently and cogently the personalism of biblical ethics—the fact that Scripture treats man as a responsible person rather than as an environmentally determined victim (pp. 24ff, 272, 339, 434, 446, 467, 486, 507, 570f, etc.). He shows quite well in these sections how the fashionable “personalisms” of secular thought actually depersonalize man by denying his responsibility. We should note also Rushdoony’s refreshing defense of the passions as over against stoicized forms of Christianity (p. 635). Regeneration, personalism, a positive view of the passions—these are important first steps in the formulation of a biblical doctrine of moral agency.”

My own comments

Like I mentioned in PART 1 of this article series, if the result of these articles is that we all return to reading the sources on both sides of a debate, especially when it is among reformed believers, then I have reached my main goal.

It is one think to disagree, even strongly, with other reformed believers, not sharing someone’s view of the Mosaic civil laws applications for today or his eschatology, is is quite another thing, for whatever reason, if one grossly misrepresent or even distort other’s views to mean the opposite of what they actually teach.

And of course, theonomic postmillennial brothers are also sinners saved by grace through faith alone, and they also can err and sin in many situations, also in how they react to certain accusations send their way, or they can, like all of us, theonomic or not, not show a humble spirit or write in a unloving way, church schisms, and that should also be condemned. It is unfortunately true of both sides of this debate, it is true for all believers, also all who love the faith, see even Peter and Paul in Galatians 2.

But in saying that, we still have to look at the topic or issues itself objectively.

What theonomy teaches itself and postmillennialism, and test it all according to Scripture, we must study the sources in the light of spirit of Acts 17:11. And if we honestly do that, we will clearly see that the main teachings and teachers of ‘theonomic postmillennialism’ are:

1) not ‘extreme’ (whatever that means as a label weapon?), but within the reformed confessional history and tradition of the biblical reformed faith and ‘reformed ethics and eschatology’.

2) do not teach that ‘we’ as believers must still ‘bring in the kingdom by law or the state’, but believe the Kingdom has come definitely already in Christ alone, grows and bear fruit in and through history, and only comes fully and perfectly when Christ returns.

3) do not believe in salvation by politics, but believe like all reformed believers in salvation by grace alone, through faith alone. ‘Politics’ has a definite role to play, but are the fourth, not the main  form of government.

4) are not anti-State or revolutionary, but do reject both Anabaptism and Statism, civil government is one of 4 governments: self, family, church, state. Theonomic postmillennialism stand in the biblical confessional tradition of theocratic-theonomy thought of ‘chruch and state’ as confessed in BC article 36 (see PART 3 of this series)

5) are not changing the ‘gospel focus’ mandate of the church, but emphasize it to see that it has worldwide and all of life implications for all of life (Matt. 13:31-33; 1 Cor. 10:31). Of course there are also non-reformed believers interested in theonomy and postmillenialism, but it’s main leaders are all reformed confessional believers, especially Bahnsen and Gentry, with a very strong emphasis on the crucial role and importance of the church in the Kingdom of Christ.

6) in line with Scripture and the reformed confessions they see both covenantal continuity and discontinuity between the OT and NT, and believe the Scriptures themselves must determine each.

In PART 3 we will look at the last of the accusations against theonomic postmillennialism:

CETE ACCUSATION 6: Theonomic Postmillennialism’s view of the judicial laws are not in line with the ‘traditional view of the Church’ (p. 2)

We will see that in part 3, the essence, of course not the detail, but the essence of theonomy in terms of specifically calling for a return to the wisdom of the Mosaic case/judicial laws and penalties for our day, is not a totally new 20th century or American reconstructionist idea, but has been there, from at least in the time of the Reformation until today.

What is actually ‘new’ in our day, is not the historical theonomic thought, but as seen in CETE’s critique, that more and more who says they are ‘confessional reformed’,  are very hostile towards the usefulness and application of Moses’ civil laws ‘in their general equity’ (WCF 19.4; BC article 25), also for today. It could also be (hopefully!) because of a lot of ignorance of the history of the mosaic law as understood by reformed theologians and jurist in the past, and that could thankfully and hopefully be corrected.

Most important sources to read
Lastly, there are many theonomy sources available as can be seen in the references. If someone does not know where to start, my recommendation should be, read Bahnsen on theonomic ethics (Theonomy in Christian Ethics & No Other Standard), and Gentry postmillennial eschatology (He shall have Dominion) about postmillennialism.[6]  For these 3 main sources, some articles as introductions, see the following websites: cmfnow.com and kennethgentry.com[7]

In Afrikaans, see my own article, a bit dated now, but could be helpful historic overview for some for a SA reformed perspective on theonomic postmillenialism:

Christus en Kultuur: Die kultuurbeskouing van RJ Rushdoony

_________________________________

References

Bahnsen, G.L., 1991, No other standard: Theonomy and its critics, Inst for Christian Economics, Tyler, TX.

Bahnsen, G.L., 2002, Theonomy in Christian ethics, 3rd edition., Covenant Media Press,

De Mar, G., 2017, Theonomy: an extension of Calvinism’s judicial theology. https://americanvision.org/14290/theonomy-an-extension-of-calvinisms-judicial-theology/

Diedericks, M., 2021, ‘Critical evaluation of Theonomist eschatology’, In die Skriflig 55(1), a2753. https://doi.org/10.4102/ids.v55i1.2753

Frame, J. 2012. The Institutes of Biblical Law: A Review Article. https://frame-poythress.org/the-institutes-of-biblical-law-a-review-article/

Gaffin, R.B., 1990, ‘Theonomy and eschatology: Reflections on postmillennialism’, in W.S. Barker & W.R. Godfrey (eds.), Theonomy, A reformed critique, pp. 197–224, Zondervan, Grand Rapids, MI.

Gentry, K.L. 1990. The Greatness of the Great Commission. Institute of Christian Economics, Tyler, Texas. https://christianreconstructionist.files.wordpress.com/2013/12/the-greatness-of-the-great-commission-kenneth-gentry.pdf

Gentry, K.L., 1993, God’s law in the modern world: The continuing relevance of Old Testament law, P&R, Phillipsburg, NJ.

Kloosterman, N.D., 1994, ‘Theonomy and Christian reconstruction’, in International Theological Congress at Noordwijkerhout, The Netherlands, June 2–24, viewed 21 July 2021, from https://www.academia.edu/362582/Theonomy_and_Christian_Reconstruction.

Le Cornu, S., 2000. Die Kultuurbeskouing van RJ Rushdoony. https://proregno.com/2010/02/01/verbondseminaar-2000-christus-en-kultuur/

North, G., 1976, ‘Common grace, eschatology, and biblical law’, Journal of Christian Reconstruction 3, Winter 1976, 77, 13–47.

North, G., 1987, Dominion and common grace: The biblical basis of progress, Dominion Press, Fort Worth.

North, G., 1988, Unholy spirits: Occultism and New Age humanism, Dominion Press, Waterbury Center, Vermont, VT.

North, G., 1991, Christian reconstruction: What it is, what it isn’t, pp. 80–82, Inst for Christian Economics.

Poythress, V.S., 1995. The Shadow of Christ in the Law of Moses. P&R Publishing. https://frame-poythress.org/ebooks/the-shadow-of-christ-in-the-law-of-moses/

Rushdoony, R.J., 1973, The institutes of biblical law, The Craig Press, Nutley, NJ.

Rushdoony, R.J., 1997. Romans & Galatians. Ross House Books, Vallecito, California.

Schissel, S.M. (ed.), 2002. The Standard Bearer – A Festschrift for Greg. L. Bahnsen,  Covenant Media Press, Texas.

Strevel, C.B., Theonomic Precedent in the Theology of John Calvin, in: The Standard Bearer – A Festschrift for Greg. L. Bahnsen (Texas: Covenant Media Press), p. 319-368. https://proregno.com/2020/07/15/theonomic-precedent-in-the-theology-of-john-calvin/

Venema, C.P., 2000, The promise of the future, The Banner of Truth Trust, Edinburgh.
_______________________________

Endnotes:

[1] Part 1: https://proregno.com/2021/11/15/an-informed-reformed-theonomic-response-on-the-extremely-uniformed-article-a-critical-evaluation-of-theonomist-eschatology-part-1/

[2] See also, RJ Rushdoony, Christianity and the State. https://chalcedon.edu/store/39917-christianity-and-the-state

[3] See: https://theonomyresources.blogspot.com/2010/07/r-j-rushdoony-versus-kinism.html

[4] See also, Exaggeration and Denial, here: https://chalcedon.edu/magazine/exaggeration-and-denial

[5] Bahnsen reference here is to one of CETE’s main (secondhand) critical sources against theonomy, see Kline (1977).

[6] Some of these books are free online here: https://christianreconstructionist.wordpress.com/free-books/

[7] See also http://theonomy101.blogspot.com/ https://theonomyresources.blogspot.com/p/downloads.html
https://americanvision.org/

An Informed Reformed Theonomic Response on the extremely uniformed article “A Critical evaluation of Theonomist eschatology”

by Slabbert Le Cornu[1]

PART 1: Introduction & The unscholarly uninformed method of CETE and the two crucial main questions in this debate that are also of big importance for the reformed community in SA

“Abstract: Although the extreme form of Theonomism has only affected a small number of Reformed members in South Africa, it seems that Theonomist Postmillennialism has a greater underlying influence in the Reformed Churches in South Africa. General churchgoers in the Reformed Churches of South Africa generally confuse the Regulatory Principle (sic) with Theonomism and are uninformed about precisely what Theonomism is. Furthermore, signs of Theonomism as it developed in the USA are also visible in South Africa. Yet, there is great ignorance about the exact effect that Theonomism has on Reformed congregations in South Africa, especially regarding the eschatological views held by individual congregations.”[1]

The first one to plead his cause seems right, Until his neighbor comes and examines him.” (Proverbs 18:17)

[PDF edition of this article can be download here.]

Introduction

The first quote above is the ‘abstract’ summary of dr. Morne Diedericks’s[2] article, Critical evaluation of Theonomist eschatology[3], that were published in the the GKSA’s theological journal, In die Skriflig.[4]

The second quote is from Proverbs 18:17, and is the goal of this and future articles.

There will be four parts in this response on ‘Critical evaluation of Theonomist eschatology’ article (abbreviation from now on: CETE).

Part 1: The unscholarly uninformed method of CETE and the two crucial main questions in this debate that are also of big importance for the reformed community in SA

Part 2: What does Theonomic Postmillennialism teach themselves using the sources CETE mentions in its ‘references’?

Part 3: Theonomic Postmillennialism reformed roots through history, also in South Africa.

Part 4: A Plea for biblical scholarship and brotherly relations among reformed brothers in our Kingdom callings here in Africa for now and the future

Part 1: The unscholarly uninformed method of CETE and the two crucial main questions in this debate that are also of big importance for the reformed community in SA

Once a movement or party gets a name, whether they give themselves the name or whether others give them the name, the name has two meanings – one meaning, in which the party or movement uses it itself, and (another) meaning, in which their enemies or adversaries engage themselves. – Perold

It is clear from the outset where the author of CETE stands – regardless of the fact that he quotes two authors that gives some positive appreciation (also) of Theonomy and/or the Christian Reconstruction movement, in the beginning and end of his article (Frame, p.1; Carter, p. 7). Everything in-between is nothing else than a big warning to stay away from this ‘extreme’ school of thought, by a author that unfortunately looks like he have not read the original sources of those he labelled as ‘extreme’, while leaning only on secondary sources by some of ‘Machen’s Warrior Children’ (Frame, 2003)[5] against the reformed theonomic brothers in the USA.

The author of CETE nowhere goes into discussion with theonomic scholars themselves, such as Rushdoony, Bahnsen, Gentry, etc., trying to understand these brothers, learn from them, and then give helpful robust critique from their own writings.[6] His article is a one-sided non-scholarly non-objective quote from secondary sources aiming to write off and ignore other reformed thinkers, and no independent own study of the topic of theonomy and postmillennialism.

The crucial importance of the underlying debate

The importance of replying to CETE, is because fundamentally, the article’s content is not only about a certain group of American reformed believers as such, but also about two underlying issues or questions that are related to CETE’s content, that has been a question for the church through all the centuries, namely:

a) What is the nature of the Kingdom of God? What is the calling of reformed believers, individually but also as a church in this world. It is a question about the Kingdom of God, what is our biblical calling in this world?

b) By what Standard should we then live when we are saved by grace alone, through faith in Christ alone, to the glory of the triune God alone, a redemptive-ethical question: what is the standard or norm of our Kingdom activities, personally, family, church but also in all areas of life, specifically also in the socio-political areas of life, relationship between ‘church and state’ issues, etc.

What is the Kingdom, what is the Kingdom’s standard, and what is the Kingdom’s relationship to this world. Is there absolutely no relationship (world avoidance – the anabaptist tendency?) or is there total uniformity (the social gospel ideas?), see prof. L. Floor’s work, Die Evangelie van die Koninkryk.[7]

The church of Christ, children of the Lord, have always wrestled with implications of the kingdom that has already come in Jesus Christ into this world, but is not of this world (John 17: 14-17). The already but not yet tension (1 Cor.15: 20-28).

Does the Kingdom take shape or bear fruit only in personal lives, family life, the visible aspect of the church: teaching, service and discipline (1, 2 Tim, Titus), or does it have more implications or consequences for the whole life, every inch for Christ, antithetically (the vision of Calvin, Puritans, Covenanters, Voortrekkers, Kuyper, Bavinck, Totius, Stoker, PU vir CHO, etc)?  Are our calling limited to certain areas of our life, our does it go out to all areas of life and thought?

Therefore, whether you eat or drink, or whatever you do, do all to the glory of God.” (1 Co 10:31)

Is there, for the reformed believer, one law-standard at home and the church, but another (neutral?) law-standard for the world?  The question is not ‘what is’, but what ‘should be’, our reformed calling, should the world be confronted only by the gospel, or by both law and gospel, each in it’s own rightful place and order according to the Scriptures (Matt. 5:1-20; Rom. 3:20-31; 1 Tim. 1:8-11). Or must we continue with the dualism of: on Sunday and at home it is all the law and gospel, but from Monday to Saturday it is all any law but God’s law and some neutral kind of ideas that should rule, and maybe a gospel message thrown in for piety sake?

The 20th-21st century reformed debate in the USA must be carefully distinguished

The focus of this reply to CETE is not all the different kingdom and ethical views in the USA, but it is needed to understand Theonomy as a movement historically also and the reactions to it. The big discussion among reformed brothers in the 2nd half of the 20th century in the USA was (and still is)[8], not only between ‘pro or anti-Theonomic’ reformed brothers, but, the bigger even more important discussion is between ‘pro or anti-theonomic’ brothers, i.e. between those (Theonomic and non-Theonomic, i.e. belonging or not belonging to the self-consciously Christian Reconstruction/Theonomic school of thought as a ‘thinktank’)[9] who still see the revealed Word of God (esp. the Ten Commandments) as the final absolute standard for all of life, also in the socio-political areas of life, for both Church and State, and, those that want some kind of natural law idea, i.e. not the explicit Word and God’s revealed laws, as summarized in the Ten Commandments as a foundation of a society.

The latter group, are called  the ‘Two Kingdoms’ theology view[10] (and by many of their critics they called, ‘Radical Two Kingdoms’ theology), are very hostile towards any kind of Theonomic and even theonomic views as the foundation of a Christian society, and foundationally they also very anti-Christendom, anti-Belgic Confession article 36, and also anti-theocratic, as they specifically define and reject these terms.

In CETE some of the hostile critique come for this ‘(radical) two kingdom’ movement, may I also say ‘extreme’ group of reformed believers, who on the one side correctly sees many misuses and problems of ‘Christendom, theocracy, BC art. 36, etc.’, but now wants to throw out the baby (Christ’s Kingship over all of live according to His Spirit and Word, God’s revealed Word as the standard for all magistrates, civil governments, etc.) out with the filthy bathwater?[11]

So essential part of the discussion of the nature of the Kingdom and by what standard should we live in the Kingdom, is what both Theonomy and (Radical) Two Kingdoms movements bring to our 21st world questions of our Kingdom calling and according to what standard should we then live in all areas of life, and, not only at home and church, but also in a world out there who is getting more and more hostile to God, the Word, the church, etc.

Is the (radical) Two kingdoms view the biblical and ‘best one’ for today, or perhaps the theonomical-theocratic view, both of which strongly advocate grounds for their views from Scripture, the Reformed confessions and church history, and, as with Augustine who are claimed by both Rome and the Protestants, the same happens with Calvin for both Theonomist and non- and anti-Theonomists?[12]

Or is it not one of these options, maybe something in-between as many other reformed brothers will plead, correctly or incorrectly? It is important to know that many reformed theologians and scholars in the USA do not ‘side’ with either movement, they are critical of both movements on differente levels and issues.[13]

My own view of the Kingdom (which I believe is also in essence the reformed theocratic-theonomic view)

Yes, the Kingdom of God has already come in Christ, is essentially the Lord’s redemptive rule in and through Jesus Christ, the Supreme King (Ps. 2, 110), it is essentially a spiritual Kingdom by the power of the Holy Spirit and therefore not ‘from this’ world, did not originate from man of this world (John 18:36), it is all about the Saviour King of the Kingdom (Matt.28: 18), about the Triune God (Rom. 11:33-36).  ‘We’, the church or believers do not ‘bring in’ the Kingdom of God, not politically or otherwise, it has been done by God Himself already through His Word and Spirit.

This, the citizens of the Kingdom may and should not differ about, but what is the fruit and consequences thereof (of the absolute sovereign mediatorial rule of King Christ) for every field of life and thought, personally, family, church, society, etc.? What are the full implications of Christ becoming flesh, and His bodily resurrection (HC Sunday 1), yes, above all for eternity, but also what about the here and now of the Kingdom?

The implications and results of sin and rebellion was everywhere, what is the implications and results of grace now, for eternity and yes, also for this life (Gen. 3; Romans 5)?

Was Herman Bavinck (Ragusa: 2016) right or wrong when he in essence said, grace does not destroy but redeems nature, yes, yes, not everyone head for head, not everything in detail, by no ways perfect in this life, but as each area of life and thought were infected by sin, now each area of life and thought must be ‘infected’ by the gospel, by the Word of God, by King Christ through His Spirit and Word? Was Bavinck wrong in calling the Bible:

“… ‘the book of the Kingdom of God’, not a book for this or that century or only about the individual, but about all nations, for all mankind, not for one time but for all times. This is an Kingdom book. And just as the Kingdom of God does not develop itself next to and above but in and through world history, so also Scripture must not be subtracted, considered in itself and isolated from everything, but it must be with our whole life, with the life of humanity is connected and employed to explain it. In short, Scripture is a book from the past, but also for the present and future… It comes to the family and society, to church and school. It is in one word: the speech of God to mankind.”[14]

THEREFORE, the whole debate is much bigger than just belonging or siding with any kind of so-called ‘extreme’ reformed group, whether ‘Theonomic Postmillennialism’ or ‘Radical Two Kingdoms Amillennialism’, or siding with your favorite theologian or camp in the USA.

This kingdom-ethical issue that CETE touches on is part of the much bigger discussion about what is the Kingdom, how does it relate to all of life, what is our calling in and towards this world, and the difference in that views are much more than being ‘pro or anti-Theonomic’, because there is many good reformed brothers on both sides we can learn a lot from.[15]

My plea as a Reformed believer from South Africa

These were more fair-minded than those in Thessalonica, in that they received the word with all readiness, and searched the Scriptures daily to find out whether these things were so.” (Ac 17:11)

Therefore, my plea for South African reformed believers is to carefully read all original sources, both sides of these debates, distinguish also between the different lines and groups in these important debates, focus above all on the two main topics, what is our kingdom calling, and, by what Standard should we then live out or calling on each area of life and thought?

Do not get drawn into the sad personal sectarian battles and attack among these reformed brothers, unfortunately many from both sides, that divides brothers and churches in the USA, and it seem has blown over to the SA now?  Focus on the important topics itself, try to walk the extra mile with the other reformed brother that has a different view and are really convince his view is from ‘Scripture and the confessions’, and see what we as reformed folks in SA can learn from all these reformed groups on these two crucial topics:

What is the Kingdom and how does it apply to all areas of life, and

By what Standard should we then live in all areas of life?

With reference to John Frame’s article (Machen’s Warrior Children) revealing some of the problems of our reformed brothers and churches in the USA, I have written on my blog the following under the title, RS Clark, Calvin and Theonomy[16], which can now also be applied to the CETE article of. dr. Diedericks:

“The biggest lesson for me in these kind of debates that I been following for 30 years, and especially now with Clark’s actions in not allowing my comments (on his blog), is not whether one is pro- or non- or anti-theonomic as such, but that we should, no matter what camp we in, read and listen to both sides of views, debates, etc., especially if many on those debates are with fellow reformed brothers within the reformed camp.

Yes, we must beware of false doctrines, heresies, guard the true churches (BC art. 29), etc., but I do not believe pro or anti-reformed theonomic ethics (which I believe is another, not the only reformed ethic for God’s law for today, which should be considered within reformed and presbyterian churches, together with other reformed views on this topic, that will be more or less non-theonomic/theocratic) is a area to die for on a reformed hill, I do not believe one should be seen as ‘within or without the reformed camp’ because of being pro- or anti theonomic (with theonomic here I mean specifically Rushdoony or Bahnsen’s kind/version of theonomy, and not theonomy in general through history, which I believe all reformed should be theonomic in general: pro-law in the traditional 3 uses of the law distinction sense, as is stated in our reformed confessions).”

What I mentioned there, is also my goal with this 4 part reply to CETE: the hope that reformed believers will return to ad fontes, back to the sources for all they agree and disagree with. By all means, read and study all critiques of theonomic postmillennialism, but like the Bible teaches, listen and study carefully both sides of a issue, debate, controversy, etc., especially if the debate and disagreement is with fellow biblical reformed confessional brothers.[17]

CETE is unfortunately very clear that it does not want to learn anything at all from the  theonomic reformed ethics by using,

a) the labelling-and-write-them-off method to discredit other reformed brothers labelling them as ‘extreme, cult-like fanaticism, anti-state, rebels, fanaticism, cause so much trouble in the local church, cause division, lack of love’ and,

b) by downright misrepresenting theonomy’s views on many points, giving half-truth or unclear information, for example that they ‘anti-state, rejecting the sovereignty of the state, want the Church to force Christocracy on world, want to take over the work of the Holy Spirit’s work, denying the Spirit’s work in the history, they wholly future orientated, etc.”.[18]

Now, what sane reformed reader, even more so those that do not read the sources or both side of a debate, will even touch any reformed theonomic brothers works and want fellowship with them after that mouthful labels were burned onto them? Is that how we deal with each other, and yes, because of this kind of labelling there has been strong reactions by some theonomic authors also, which one cannot commend, but can understand. This is a very unfortunate stance of the CETE article which does not help serve the two broader very important points of the Kingdom calling and by what standard we must live.

See this very helpful article and my comments about the ‘art of labelling’: Fundamentalisme – naam of brandmerk?, prof. dr. A. Th. van Deursen[19]

In part 2 I will answer some of the critique given in CETE from the sources itself mentioned in the ‘References’ at the end of the article.

[PDF edition of this article could be download here.]

_______________________

Footnotes

[1] Emphases added.

[2] Dr. Diedericks is from Department of Education and Biblical Studies, Faculty of Education, Akademie Reformatoriese Opleiding en Studies, Pretoria, South Africa.

[3] https://indieskriflig.org.za/index.php/skriflig/article/view/2753/7209

[4] https://indieskriflig.org.za/index.php/skriflig/issue/view/231

[5] Dr. John Frame’s very important article on conflict in the American conservative Reformed circles: “I have enumerated areas of conflict occurring in American conservative Reformed circles from 1936 to the present. Under some of those headings I have mentioned subdivisions, sub controversies. Most of these controversies have led to divisions in churches and denominations, harsh words exchanged between Christians. People have been told that they are not Reformed, even that they have denied the Gospel. Since Jesus presents love as what distinguishes his disciples from the world (John 13:34-35), this bitter fighting is anomalous in a Christian fellowship. Reformed believers need to ask what has driven these battles. To what extent has this controversy been the fruit of the Spirit, and to what extent has it been a work of the flesh?” Read the full article here: https://frame-poythress.org/machens-warrior-children/

[6] See my own appreciation and critique of Christian Reconstructionism, Theonomy, etc., especially focusing on Rushdoony, here, delivered at a ‘Christ and Culture’ seminar in 2000: https://proregno.com/2010/02/01/verbondseminaar-2000-christus-en-kultuur/

[7] See Floor, L. Die Evangelie van die Koninkryk, https://www.christelikemedia.org/sites/default/files/Floor_L_-_Die_Evangelie_van_die_Koninkryk.pdf  See this specific chapter, Die Koninkryk van God en die Aardse Ryke, https://proregno.com/2017/05/11/die-koninkryk-van-god-en-die-aardse-ryke-prof-l-floor/

[8] Walker, A.T., 2021, American Culture Is Broken. Is Theonomy the Answer? https://www.thegospelcoalition.org/article/theonomy/  Reply to Walker’s article: Meador, J., 2021, Let’s talk about Theonomy. https://blogs.mereorthodoxy.com/jake/lets-talk-theonomy/ See also: Kline, T. 2021, What Theonomy Gets Wrong About the Law. https://mereorthodoxy.com/theonomy-gets-wrong-law/  Hume, C., 2021. The Bondage of the Civil Law? https://reformedhope.com/2017/06/28/the-bondage-of-the-civil-law/ Aitken, J. 2006. The Current Trends in the Theonomy Debate. https://chalcedon.edu/magazine/the-current-trends-in-the-theonomy-debate

[9] Reformed theologians like John Frame, Vern Poythress and others are not part of the Theonomic school, appreciate Theonomy’s contribution to ‘reformed ethics and eschatology’ discussions, but also gives their helpful critique on this movement. See Frame (1976, 2012), and Poythress (1995).

[10] See dr. Simon Jooste, (2013), Recovering the Calvin of ‘Two Kingdom’s? : A Historical-Theological Inquiry in the light of Church-State discourse in South-Africa. https://scholar.sun.ac.za/handle/10019.1/80065  Bradford Littlejohn, W. 20217, The Two Kingdoms: a guide for the perplexed. https://davenantinstitute.org/wp-content/uploads/2017/04/The-Two-Kingdoms-Preview.pdf

[11] See footnote 13 for some American context of this debate, whether one agrees or disagrees with the author’s evaluation of the debate.  Michael N. Jacobs (2020) writes “To conclude, the Two Kingdoms perspective is clear: Christians should not attempt to transform the broader culture into the redemptive kingdom. Christians receive Christ’s kingdom; they do not build it. However, while the parameters outlined by D. G. Hart and Michael Horton highlight biblically unwarranted forms of cultural engagement, they do not provide much guidance for how appropriate Christian engagement with the common kingdom should occur.”

[12] See Jooste (2013). From a theonomic reformed, see Strevel, C.B. (2002) Theonomic Precedent in the Theology of John Calvin; De Mar, G. 2017,  Theonomy: an extension of Calvinism’s judicial theology. 

[13] See Mcilhenny, R.C. 2012. Kingdoms Apart: Engaging the Two Kingdoms Perspective, and Frame, J. 2011. The Escondido Theology: A Reformed Response to Two Kingdom Theology. N.T. Batzig writes: “The important thing to remember, as you seek to wade through these waters, is that the Two Kingdoms theology being promoted today is largely a response to the Theonomic movement/Christian Reconstructionism and the Christian America/God and Country influence. It is an overreaction to deviant theological movements. But, it is a reaction that is fundamentally good and necessary. Theonomy is an aberrant theology that is not upheld by Scripture, a healthy biblical theology, or the Westminster Confession of Faith. … While proponents of Theonomy misrepresent Van Til in regard to the role of civil law for modern governments, they are correct to follow Van Til in regard to the Bible being authoritative for all of life. Since rulers are the Imago Dei, they are bound to enact righteous laws. The only way they can accurately discern those laws is by means of God’s special revelation–His written word.” https://feedingonchrist.org/theonomy-two-kingdom-and-a-middle-road/  There are many other reformed theologians and schools of thought that does not associate them with either ‘(radical’) two kingdoms theology or the theonomy movement, such a Ligonier Ministries, Mid-America Reformed Seminary, PRCA, PRTS, Reformed Theological Seminary, etc.

[14] Bavinck in his foreword in ‘Kennis en Leven’ and also in his foreword to Matthew Henry’s Commentary, https://sources.neocalvinism.org/bavinck/  See also this sources under the title ‘Christus en Kultuur by Bavinck: die Calvinistiese vs die Lutherse en anabaptistiese sienings’ here, which also critique the (modern) Two Kingdoms view from a non-theonomic reformed perspective:   https://proregno.com/2020/08/12/christus-en-kultuur-die-calvinistiese-vs-die-luthers-en-anabaptistiese-sienings-deur-herman-bavinck/ Other non-reformed critique from Ligonier Ministries: Matheson, K.A., 2010, 2K or Not 2K? That is the Question: A Review of David VanDrunen’s Living in God’s Two Kingdoms. https://www.ligonier.org/posts/2k-or-not-2k-question-review-david-vandrunens-living-gods-two-kingdoms; More articles on Bavinck: https://proregno.com/category/bavinck/

[15] See Simon Jooste’s article, for thoughts from a Two Kingdom perspective, and how it relates to SA’s history and future calling as reformed churches, From Orange to Pink: A History of Politics and Religion in South Africa’s Cape Town. https://modernreformation.org/resource-library/articles/from-orange-to-pink-a-history-of-politics-and-religion-in-south-africas-cape-town/

[16] https://proregno.com/2020/01/17/rs-clark-calvin-and-theonomy/

[17] Yes, many Christians, also non-reformed believers accept theonomy or some kind of theonomy, same with postmillennialism. But we talk here about the leading thinkers that should be studied, which I believe are: Bahnsen, Rushdoony, Gentry, North, De Mar. Of them all, I agree most with Greg L. Bahnsen.

[18] Heidelberg Catechism, Lord’s Day 43 112. WHAT DOES THE NINTH COMMANDMENT REQUIRE? That I bear false witness against no one, twist no one’s words, be no backbiter or slanderer, join in condemning no one unheard or rashly; but that on pain of God’s heavy wrath, I avoid all lying and deceit as the very works of the devil; and that in matters of judgment and justice and in all other affairs, I love, speak honestly, and confess the truth; also, insofar as I can, defend and promote my neighbor’s good name. https://confessionalism.wordpress.com/heidelberg-catechism/

[19] https://proregno.com/2017/08/15/fundamentalisme-naam-of-brandmerk/

________________________

References

Allen, M., 2018, Grounded in heaven: Recentering Christian hope and life on God, Eerdmans, Grand Rapids, MI.

Bahnsen, G.L., 1991, No other standard: Theonomy and its critics, Inst for Christian Economics, Tyler, TX.

Bahnsen, G.L., 2002, Theonomy in Christian ethics, 3rd edn., Covenant Media Press, Nacogdoches, TX.

Beale, G.K., 2011, A New Testament biblical theology: The unfolding of the Old Testament in the New, Baker Books, Grand Rapids, MI.

Beed, C. & Beed, C., 2017, ‘Biblical interpretation of Gary North’s theonomy’, Journal of Biblical Integration in Business 20(2), 10–19.

Burack, F., 2017, ‘Book Review: Ingersoll, J., 2015. Building God’s kingdom: Inside the world of Christian reconstruction’, Oxford University Press, USA, Critical Research on Religion 6(1), 1–4. https://doi.org/10.1177/2050303217732136

Carter, P., 2021, Why I am not a Theonomist, Semper Reformanda, viewed 13 June 2021, from https://semperreformanda.ca/2021/02/16/why-i-am-not-a-theonomist/.

De Mar, G., 2017, Theonomy: an extension of Calvinism’s judicial theology. https://americanvision.org/14290/theonomy-an-extension-of-calvinisms-judicial-theology/

Diedericks, M., 2021, ‘Critical evaluation of Theonomist eschatology’, In die Skriflig 55(1), a2753. https://doi.org/10.4102/ids.v55i1.2753

Frame, J., 1976, ‘The institutes of biblical law: A review article’, Westminster Theological Journal 38(2), 195–217. https://frame-poythress.org/review-of-bahnsens-theonomy-in-christian-ethics/

Frame, J., 2003. “Machen’s Warrior Child”, in Sung Wook Chung, ed., Alister E. McGrath and Evangelical Theology, Grand Rapids: Baker.  https://frame-poythress.org/machens-warrior-children/

Frame, J. 2011. The Escondido Theology: A Reformed Response to Two Kingdom Theology. Whitefield Media Productions.  See a discussion of this book here: https://calvinistinternational.com/2012/09/21/the-escondido-theology-a-reformed-response-to-two-kingdom-theology/

Frame, J. Penultimate Thoughts on Theonomy. https://frame-poythress.org/penultimate-thoughts-on-theonomy/

Gaffin, R.B., 1990, ‘Theonomy and eschatology: Reflections on postmillennialism’, in W.S. Barker & W.R. Godfrey (eds.), Theonomy, A reformed critique, pp. 197–224, Zondervan, Grand Rapids, MI.

Gaffin, R.B., 2006, ‘By faith, not by sight’: Paul and the order of salvation, Paternoster.

Gentry, K.L., 1993, God’s law in the modern world: The continuing relevance of Old Testament law, P&R, Phillipsburg, NJ.

Hall, J.D., 2015, Embers of a dying fire: My thoughts on the great theonomy debate, Audio version narrated by Landan Chapmen.

Ice, T.D., 1988, An evaluation of Theonomic Neopostmillennialism, Faculty Publications & Presentations, Austin, TX.

Ice, T.D., 2017, ‘Christian reconstructionism’, in T.J. Demy & P.R. Shockley (eds.), Evangelical America: An encyclopedia of contemporary American religious culture, ABC-CLIO, Santa Barbara, CA.

Ingersoll, J., 2015, Building God’s kingdom: Inside the world of Christian reconstruction, Oxford University Press, New York, NY.

Jacobs, M. N. 2020. The Resurgence of Two Kingdoms Doctrine: A Survey of the Literature, in:Themelios, vol 45 – Issue 2. https://www.thegospelcoalition.org/themelios/article/the-resurgence-of-two-kingdoms-doctrine-a-survey-of-the-literature/

Jooste, Simon. 2013. Recovering the Calvin of ‘Two Kingdom’s? : A Historical-Theological Inquiry in the light of Church-State discourse in South-Africa. https://scholar.sun.ac.za/handle/10019.1/80065

Jooste, Simon. 2021. From Orange to Pink: A History of Politics and Religion in South Africa’s Cape Town. https://modernreformation.org/resource-library/articles/from-orange-to-pink-a-history-of-politics-and-religion-in-south-africas-cape-town/

Kline, M.A., 1977, ‘Review of Greg L. Bahnsen: Theonomy in Christian ethics’, The Craig Press xvii, 619–630.

Kloosterman, N.D., 1994, ‘Theonomy and Christian reconstruction’, in International Theological Congress at Noordwijkerhout, The Netherlands, June 2–24, viewed 21 July 2021, from https://www.academia.edu/362582/Theonomy_and_Christian_Reconstruction.

Le Cornu, S., 2000. Die Kultuurbeskouing van RJ Rudhdoony. https://proregno.com/2010/02/01/verbondseminaar-2000-christus-en-kultuur/

McCrorie, B., 2006, Theonomy and the regulative principle of worship, viewed 12 June 2021, from https://bowingdown.wordpress.com/2006/10/17/theonomy-and-the-regulative-principle-of-worship/.

MciIlhenny, R.C. 2012. Kingdoms Apart: Engaging the Two Kingdoms Perspective. P&R Publishing. See a discussion of the book here: https://www.thegospelcoalition.org/themelios/review/kingdoms-apart-engaging-the-two-kingdoms-perspective/

McVicar, M.J., 2015, Christian reconstruction: R.J. Rushdoony and American Religious Conservatism, University of North Carolina, Chapel Hill, NC.

North, G., 1976, ‘Common grace, eschatology, and biblical law’, Journal of Christian Reconstruction 3, Winter 1976, 77, 13–47.

North, G., 1987, Dominion and common grace: The biblical basis of progress, Dominion Press, Fort Worth.

North, G., 1988, Unholy spirits: Occultism and New Age humanism, Dominion Press, Waterbury Center, Vermont, VT.

North, G., 1991, Christian reconstruction: What it is, what it isn’t, pp. 80–82, Inst for Christian Economics.

Pipa, J.A., 2020, Worship reader, Greenville Presbyterian Theological Seminary, Greenville.

Poythress, V.S., 1995. The Shadow of Christ in the Law of Moses. P&R Publishing. https://frame-poythress.org/ebooks/the-shadow-of-christ-in-the-law-of-moses/

Ragusa, D., 2016, As Far as Curse is Found: Nature and Grace in Herman Bavinck. https://reformedforum.org/far-curse-found-nature-grace-herman-bavinck/

Ray, M., 2016, Theonomy: Whose in charge – Its God’s church, iUniverse, Bloomington, IN.

Rushdoony, R.J., 1973, The institutes of biblical law, The Craig Press, Nutley, NJ.

Strevel, C.B., Theonomic Precedent in the Theology of John Calvin, in: The Standard Bearer – A Festschrift for Greg. L. Bahnsen (Texas: Covenant Media Press), p. 319-368. https://proregno.com/2020/07/15/theonomic-precedent-in-the-theology-of-john-calvin/

Venema, C.P., 2000, The promise of the future, The Banner of Truth Trust, Edinburgh.

Vos, G., 1979, Pauline eschatology, P&R, Phillipsburg, NJ.

Wenham, G., 2006, ‘Law in the Old Testament’, in J.W. Rogerson & J.M. Lieu (eds.), The Oxford handbook of biblical studies, pp. 351–362, Oxford University Press, Oxford.

Posted by: proregno | November 12, 2021

FW DE KLERK (1936-2021): PYNLIKE MAAR BELANGRIKE LEWENSLESSE

FW DE KLERK (1936-2021)

PYNLIKE MAAR BELANGRIKE LEWENSLESSE

“Wat baat dit ‘n mens tog as hy die hele wêreld win, maar homself verloor of skade aandoen?” (Lukas 9:25)

Oud president FW de Klerk het gister gesterwe, die lofliedere maar ook veroordelings stroom in.  Hier onder is die artikels wat ek in die verlede oor sy presidentskap en besluite geskryf het, daar is niks wat ek verder gelees of weer gehoor het wat daardie artikels se menings verander nie.

Ek haal hier en daar aan uit die verskillende artikels (ek plaas dit chronologies, maar die laaste een – CKE OOR TWEE DOPPERS – is die belangrikste, omdat dit nie net die wesentlike probleme van FW de Klerk nie, maar ons volk en kerke, ons land en alle volke aanspreek, mag die Here ons en ons nageslag genadig wees in Christus alleen, terwyl ons ons Here Jesus se woorde van Lukas 9:25 ter harte neem):

2 Februarie 1990 – ‘n Helder of dowwe kol?

“Daarom is die gebeure van 2 Febr. 1990 en daarna, nie ‘n helder kol in die Afrikaner se geskiedenis nie. Ja, daar moes veranderinge en verdere reformasie kom, die bedoeling van die apartheidsargitekte was nog altyd dat elke volk sy eie land en regering sou hê, maar, om ‘n volk en sy land en sy grond, sy geskiedenis, sy kultuuraansprake (bv. Pretoria word Tswane?), heeltemal weg te gee, oor te gee, weg te smyt, is geen ‘noodsaaklikheid of reg’ of ‘n heldedaad nie, maar ‘n dowwe tragiese bloedige kol in ons geskiedenis, waarvan ons die gevolge reeds sien, en nog vir lank gaan sien.

Mag die Here ons genadig wees, vir al die Christene onder elke volk wat ly as gevolg van 2 Februarie 1990, maar dan ook vir ons eie volk, wat nie net a.g.v. sy eie sondes getugtig word nie, maar ook ly a.g.v. hierdie dag.

Ons kan ons kinders leer van die heldedade en mannemoed van ‘n Andries Pretorius, ‘n Koos de la Rey, ‘n Christiaan de Wet, ‘n Paul Kruger, maar, ongelukkig nie van ‘n FW de Klerk nie.”
“Ja, dit is wat jare gelede gebeur het toe die FW de Klerk bewind oorgegee het aan die ANC se meerderheidsregering (beklemtonings bygevoeg):

“Frederik van Zyl Slabbert skryf in Duskant die geskiedenis dat Cyril Ramaphosa hom vertel het dat, toe Roelf Meyer namens die regering die beginsel van meerderheidsregering op ‘n kritieke vergadering aanvaar het, hy ‘n verdaging vir vyftien minute gevra het “sodat ons opsy kon gaan na ons eie kamer en uitbars van die lag“. Joe Slovo, leier van die Kommunistiese Party, het gekraai: ‘Hulle het oor alles ingegee!‘ ” (JC Steyn, Afrikanerjoernaal: ‘n Vervolgverhaal in 365 episodes, FAK, 2016, bl. 386. Sien die volledige inskrywing hier onder.)”

“Ons troos is dat ongeag wie president is, Jesus Christus bly die enigste Koning (Psalm 2). Hy weet, sien alles raak, en sal regverdig oordeel oor alles wat gebeur (2 Kor. 5:10; Hebr. 4:13), ook waar mense baiemaal magteloos is oor magte wat hul mag misbruik en die Here se wil verag (sien Nabot se wingerd, 1 Kon. 21).”

FW, Max en weer: VAN APARTHEID SA NA ABORSIE OP AANVRAAG SA?

“Die aborsie-moord op aanvraag slagting wat al vir soveel dekades woed in die ‘nuwe SA’?

Van toepassing op die nuwe SA Aborsie op aanvraag slagting bedeling, kom ons vat Max se woorde en pas dit so bietjie aan vir die HUIDIGE oorlog wat woed in ons land, stede en dorpe, en waaroor meeste (alle?) liberale ‘social warriors’ nie ‘n woord teen sê nie:
“Abortion declares many citizens aliens in their own country; that it humiliated and thwarted the natural development of millions of babies over many generations; that it declared that being a baby in the womb were of less value than citizens who has already been born. Think forced removals out of a mothers wombs by deadly murderous painful force, restrictions to full participation of life (in the new SA).
Is THIS not an (much bigger?) offence grave enough to be called a crime against humanity?” … and most of all a hate crime against our fellow human beings, a God rejecting sin and crime against God?

One can add the irony: the death penalty is illegal for murderers and rapist, but applied to innocent (before the law) babies in the womb.”

Die Skrif leer,

“Wie sal vir my optree teen die kwaaddoeners? Wie sal my bystaan teen die werkers van ongeregtigheid?” – Ps. 94:16

“Red die wat na die dood gesleep word, en die wat na die slagbank wankel, hou hulle tog terug!” – Spr. 24:11

So, ja, laat ons as gelowiges, as gelowige Afrikaners rustig, verootmoedigend, biddend luister na medegelowiges wat wys waar aspekte van ‘apartheid’ nie goed was nie, dalk selfs teen God se Woord, en dan moet ons dit bely, bekeer en aangaan. Maar laat ons ook soos oom Paul gesê het, uit die verlede die goeie saamneem, ons moet nie die baba (Christelike geloof, ons Afrikaanse taal, kultuur, geskiedenis, ens.) saam die vuil badwater (rassisme, haat, ns.) uitgooi nie…”

UIT DIE GESKIEDENIS: CKE OOR TWEE DOPPERS: Oud-prof. VE d’Assonville (snr.) en oud-pres. FW de Klerk

“Insiggewend dat by oud. prof VE d’Assonville (se CKE inskrywing) daar vermeld word van die ‘probleme in sy persoonlike lewe’ wat hom ‘geskaad’ het. Ek ken nie die detail van die probleme nie, maar weet wel dat prof. d’Assonville het die 7de gebod oortree in ‘n verhouding met ‘n ander vrou, die saak is kerklik vertroulik hanteer en ter wille van die heiligheid van die amp is hy afgesit uit die amp. Hy het sy sonde erken en bely, sy vrou het hom vergewe, en hul huwelik gaan deur die genade van die Here voort, vandag nog. ‘n Psalm 51 geval van sonde én genade, vir ons almal tot waarskuwing én troos, 1 Kor. 10:11-13.

In oud-pres. FW de Klerk se geval, word die ‘probleme in sy persoonlike lewe’ nie vermeld nie, maar wel dat “De Klerk en Nelson Mandela gesamentlik die Nobelprys vir Vrede ontvang” het, en dat ‘n bekende pad na hom vernoem is. …”

“En ja, mag hierdie lewenslesse van hierdie twee doppers, ons almal tot waarskuwing wees (1 Kor. 10:11-13), dat ons opnuut besef die lewe gaan bo alles oor die eer van God en sy vrede, nie die wéreldse vrede nie (Rom. 5:1), want die Woord sê vir ons almal, watter amp en beroep ons ookal beklee in hierdie wêreld, hoe ‘groot of klein’:

“Egbrekers en egbreeksters, weet julle nie dat die vriendskap van die wêreld vyandskap teen God is nie? Wie dan ‘n vriend van die wêreld wil wees, word ‘n vyand van God.” (Jas. 4:4)

Om Luk. 9:25 hierbo te parafraseer vir ons almal:

“Wat baat dit ‘n mens tog as hy die hele wêreld win, maar homself, sy huwelik, sy gesin, sy gemeente verloor of skade aandoen?”

Daar is baie sake waarmee ons kerke en kerkverbande worstel, maar dalk is een van die grootstes, dalk die grootste krisis, juis die verval, deformasie, gebrokenheid van die  huwelik- en gesinslewe in ons kerke, dat daar opnuut gekyk moet word na onder andere, die verskriklike gevolge van onwettige onbybelse egskeidings en hertroues, wat so maklik en algemeen geword het, en so aanvaarbaar gemaak word … “want daar is mos ‘groter (volks)vyande’?”

HG STOKER: DIE CHRISTELIKE GELOOF EN WETENSKAP BELY ‘HIPERDOKSE’, NIE ‘PARADOKSE’ NIE

“Die beoefenaar van Christelike wetenskap beoefen wetenskap in die vrese van die Here. Hy stry teen alle menslike hooghartigheid en eiewaan (ook van homself). Hy aanvaar die kreatuurlike genoegsaamheid en grense van sy kenne en denke en sal aan die een kant alle outonomie van die rede (redeverheerliking) en aan die ander kant alle irrasionalistiese denaturering van die rede bestry.

Waar hy voor (nie PARADOKSE nie, maar) HIPERDOKSE te staan kom, d.w.s. waarhede wat sy menslike verstand te bowe gaan, maar waarvan hy die samehang kan deursien nie, sal hy nie die een ter wille van die ander verwerp nie, maar albei in die geloof aan Gods openbaring aanvaar. Ook uit hierdie wyse van wetenskapsbeoefening toon hy sy geloof.”

[Stoker verduidelik in twee voetnotas]:

“ ‘n Paradoks is een of meer menings (oortuigings, oordele) wat vir die menslike rede teenstrydig is. Die term ‘paradoks’ hoort eintlik by rasionaliste tuis, omdat hulle in die menslike rede die maatstaf vir die waarheid soek. Ons spreek nie van paradokse nie, maar van hiperdokse: wat die menslike verstand te bowe gaan en wat die mensmet sy onselfgenoegsame kreatuurlike verstand nie kan versoen nie; hulle is vir die mens skynbaar teenstryding, nie vir God God nie. Voorbeelde van hiperdokse is dat God alles bestuur, maar dat die mens tog vir sy dade verantwoordelik is; of dat Christus tegerlyk God én mens is.”

Hy skryf verder:

“Dit is hier nie die geleentheid om bostaande in besonderhede te adstrueer nie. Bowendien bied Gods Woord nog ander voorwetenskaplike fundamentele beligting op mens en kosmos, waarmee die Christenwetenskaplike rekening moet hou. Waar dit hier op aankom, is drieërlei:

Eerstens, dat die beoefenaar van Christelike wetenskap uit sy werke sy geloof moet toon. In die tweede plek dat die beoefening van wetenskap ,in U lig’ in vergelyking met ander wetenskapsbeoefening — ‘n verskil maak. In die derde plek dat die waarhede wat Gods Woord vir die wetenskap van fundamentele belang bied, nie (of nie so of in elk geval nie beslissend nie) buite Gods Woord om gevind kan word nie.

Dit is noodwendig dat die Christen met hierdie waarhede rekening hou; want hy handel onwetenskaplik as hy nie hierdie relevante gegewens met sy vorming van wetenskap aanvaar en gebruik nie – net soos mutatis mutandis ‘n regverdig onregverdig handel as hy nie met alle relevante getuienisse in ‘n betrokke saak rekening hou nie.”

Bron: HG Stoker, Christelike wetenskap – ‘n noodwendigheid, in: Die Atoomeeu -in U lig, Potchefstroom, IBC, 1969:250-253)

OPMERKING:

Om by prof. Stoker aan te sluit, sien hoe ons in navolging van die Skrif, die ‘hiperdoks’ van geloof, en nie ‘paradoks’ van rasionalisme nie, aangaande die leer van die Drie-eenheid bely in NGB artikel 8:

“Ons word op al hierdie plekke (in die Skrif – slc) baie duidelik geleer dat daar drie persone in een enige Goddelike Wese is. Al gaan hierdie leer die menslike verstand VER TE BOWE, glo ons dit nou tog DEUR DIE WOORD, terwyl ons verwag om die volle kennis en vrug daarvan in die hemel te geniet.”

Nie ons verwarde, onvolmaakte ‘rede of verstand’ nie, maar die volmaakte God wat onfeilbaar deur sy Gees en Woord spreek, Godsopenbaring, die Heilige Gees-uit-uitgeasemde Goddelike Skrif (NGB. art. 2-7) is die hoogste, finale en onfeilbare standaard van leer en lewe, van alle wetenskapsbeoefening, van elke terrein van lewe en denke, in alles waaroor dit spreek.

Daarom lewe alle gelowiges op alle terreine en denke van hul lewens, en beoefen gelowiges alle wetenskap, vanuit die ou PU vir CHO leuse, IN U LIG (Ps. 36:10; sien ook Matt. 4:4; Joh. 17:17; 2 Tim. 3:15-17), soos ons ook bely oor die fondament en wese van ons HELE ongetwyfelde Christelike geloof:

“HK Sondag 8 vraag 25: Terwyl daar maar tog net een, enige Goddelike Wese is, waarom praat jy van drie, naamlik die Vader, Seun en Heilige Gees? Antwoord: OMDAT GOD HOM SO IN SY WOORD GEOPENBAAR HET dat hierdie drie onderskeie Persone die enige, ware en ewige God is.”

Posted by: proregno | November 3, 2021

PRO REGNO BOEKVERKOPE: 4 November 2021

PRO REGNO BOEKVERKOPE: 4 NOVEMBER 2021

Pro Regno Boeke nuus – 4 November 2021 

1. Sien hier onder nuwe voorraad boeke wat ingekom het.

2. Al die boeklyste is tweedehandse boeke wat nog in ‘n goeie leesbare toestand is, tensy vermeld word dat dit beskadig is of  ‘n boek (nuut) is.

4. Hiermee wil ek ook enigeen wat enige teologiese/christelike boeke wil skenk of verkoop aan Pro Regno boeke, uitnooi om my te kontak, dankie.

5. Ek nooi u ook persoonlik uit om na my ‘boekwinkel’ te kom en na die boeke te kom kyk, u is baie welkom (maak asb. net ‘n afspraak, dankie).

ADMIN REëLINGS

1 Enige navrae moet per e-pos of whatsapp gedoen word, verkieslik nie telefonies nie, asb.

2 Boeke word nie uitgehou nie, behalwe wanneer inbetaling reeds gedoen is.

3 Daar moet gepoog word om boeke af te haal in Carletonville, Potchefstroom of Pretoria soos prakties gereël. Indien boeke gepos word is dit op u eie risiko. LET WEL: ek pos net deur Postnet of Courier Guy (minimum bedrag: R100 per pakkie). Pryse hier onder sluit nie posgeld in nie, en moet dus nog by bereken word.

4) Elke opvolgende boeklys vervang die vorige boeklyste en pryse.  Ek dateer ook die laaste boeklys op soos boeke verkoop word of daar boeke bykom, so maak seker of die boeke nog beskikbaar is voordat u bestel, dankie.

5) Hier is die rekening vir inbetaling, asook kontak besonderhede:

S. Le Cornu

Absa tjek nr. 01095190673

Takkode: 632005

Verwysing: u voorletters en van

Kontakbesonderhede

Slabbert Le Cornu

Selnr. 082 770 2669

E-pos: proregno@gmail.com

Prosedure om te volg vir boekaankope:

1 Stuur u lys van boeke wat u wil aankoop na bogenoemde kontakbesonderhede (e-pos of whatsapp).

2 Ek sal laat weet wat beskikbaar is en die spesifieke bedrag wat inbetaal moet word, laat weet ook of u boeke gaan kry in Carletonville, Potch of Pretoria, en of dit bv. per Postnet of Courier Guy gepos moet word.

3 Sodra ek u inbetaling ontvang het, is die boeke u s’n.

NUWE VOORRAAD BOEKE

BYBEL MET VERKLARENDE AANTEKENINGE, 3 DELE, BAIE GOEIE TOESTAND, R1300-00

Deel 1: Genesis – Ester
Deel 2: Job – Maleagi
Deel 3: Matteus – Openbaring

BYBEL MET VERKLARENDE AANTEKENINGE, 2 DELE, R1100-00

Deel 1: Genesis – Hooglied

Deel 2: Jesaja – Openbaring

TOTIUS SE VERSAMELDE WERKE, 1977-UITGAWE, die blou hardeband stel, 11 dele, R750-00

(SPESIALE aanbieding: een van die BVA 2 DELE stel plus Totius stel = R1700-00)

BOOYENS, MJ. Laat My lammers wei: bybelse geskiedenis vir katkisasie, skool en huis, R100-00 (nuwe boek)

BOEKE VAN EN OOR CALVYN:

– Institusie in een volume (verwerk deur A. Duvenhage), R70-00

– Gulde reëls vir die christelike lewe, R20-00

– Calvyn Kategismus (HW Simpson), R20-00

– Institusie van die Christelike Godsdiens, DELE 1-3, x3 blou hardeband dele, kort deel 4, R350-00

– Calvyn Aktueel? bundel opstelle oor Calvyn, R30-00

– Calvyn en die Calvinisme (EA Venter), R20-00

– Johannes Calvyn: ‘n jeugroman (J. vd Walt), R70-00

(SPESIALE aanbieding: hierdie x9 boeke saam vir R500-00)

d’ASSONVILLE, VE. Die Psalms sing van Christus: 150 Psalm oordenkings, R70-00

DE BRUYN, PJ. Die Tien Gebooie, R70-00

DE VILLIERS, A. Geen veroordeling nie: oordenkinge oor Romeine hoofstuk 8, R30-00

DU PLESSIS, LJ. Inleiding tot die algemene regsleer en jurisprudensie, R30-00

DU PLESSIS, SJ. Jesus en die Kanon van die Ou Testament, R40-00

GROENEWALD, EP. In gelykenisse het Hy geleer, R30-00

___________________ Die Vaste Steunpunt, bespreking van aktuele sake, R30-00

HEYNS, JA. Dogmatiek, R100-00

____________ Die nuwe mens onderweg- oor die tien gebooie, R40-00

____________ Die Kerk, R50-00

____________ Teologiese Etiek volledige x3 stel boeke, deel 1 en deel 2/1 en 2/2, R150-00

(SPESIALE aanbieding: bogenoemde x6 boeke vAN Heyns saam vir R300-00)

HELBERG, JL. Openbaringsgeskiedenis van die OT, R30-00

KOSBARE GOUD, deur gksa teoloë en predikante, Gereformeerde geloofsleer, R70-00

MACARTHUR, John, Die Jesus wat jy nie kan ignoreer nie: ontdek Jesus soos nog nooit vantevore nie, R50-00

PREKE van GKSA predikante. Uit die Ligbron, deel 1 en 2, 73 preke, R70-00

PREEKBUNDEL van GKSA predikante, R30-00

PREKE VAN KLASSIS LYDENBURG, Uit die duisternis tot lig, R30-00

ROSSOUW, HW. Klaarheid en Interpretasie: enkele probleemhistoriese gesigspunte in verband met die duidelikheid van die Heilige Skrif, R50-00

STOKER, HG. Die stryd om die Ordes (bespreking van liberalisme, kommunisme, nasionaal-sosialisme, fasjisme en calvinisme), R50-00

VAN ROOYEN, EE. Die tien gebooie: populêre en prakties stigtelike verklaring aan die hand van die Heidelbergse Kategismus, R40-00

VAN WYK DE VRIES, KS. Die leer van die Kerk: handboek vir gebruik by die kategetiese onderrig, R20-00

WOLGEMUTH, R. Pappa & die Werk: liefde vir jou gesin en jou werk, R50-00

CALVIN, J. Golden Booklet of the True Christian Life, R20-00

FORSYTH, PT. Positive Preaching and the Modern Mind, R50-00

GOLIGHER, L. Joseph: the hidden hand of God, R50-00

JONES, Mark. Knowing Christ, R70-00

LAWSON, Steven J., Preaching the Psalms: unlocking the unsearchable riches of David’s treasury, R120-00 (nuwe boek)

LLOYD-JONES, Martin. Life in the Spirit in Marriage, Home and Work, exposition of Ef. 5:18-6:9

MACARTHUR, John. Beware of the Pretenders: studies in Jude, R40-00

SPROUL, RC. What is Reformed Theology: understanding the basics, R90-00

THOMAS, Derek. Let’s Study Revelation, R70-00

VAN DELLEN, I. & Monsma, M. The Church Order Commentary: a Brief exlplanation of the (Dordt) Christian Reformed Church, R70-00

DIJK, K. De dienst der prediking, R40-00

KOOLE, JL. Liturgie en Ambt in the apostolische kerk, R40-00

VAN’T SPIJKER, W. e.a. (red.). Bij Brood en Beker: Leer en gebruik van de heilig avondmaal in het Nieuwe Testament en de geschiedenis van de westerse kerk, R250-00

TRIMP, C. (red.). De biddende kerk: een bundel studies over het gebed, R30-00


OU VOORRAAD BOEKE:

STUDIEBYBELS

Hebrew-Greek Key Word Study Bible (NIV), R80-00

KOHLENBERGER, JR. The Interlinear NIV Hebrew-English Old Testament, R250-00 (nuutste prys: R900 plus)

Thompson Chain Reference Bible, NIV sagteband, R80-00

NEW TESTAMENT IN 26 TRANSLATIONS, R80-00

AFRIKAANS

BARNARD. DJ. Bely en Beleef, 52 HK preke, R30-00

BAVINCK, H. Welsprekendheid, R20-00

BOOYENS, MJ. Kom Here Jesus: Openbaring oordenkings, R50-00

_______________ Julle sal my getuies wees – verklaring van Handelinge, R40-00

______________ Aan die voete van Jesus, R40-00

BUYTENDAG, FW. Aspekte van die vorm/inhoud problematiek met betrekking tot die organiese Skrifinspirasie in die nuwere gereformeerde teologie in Nederland (baie belangrike studie oor Skrifgesag en inspirasieleer), R50-00

DE BRUYN, PJ. Kuisheid voor die Huwelik, R20-00

DE KLERK, PJS. Die Navolging van Christus, R30-00

DRANE, John. Paulus, ‘n Geïllustreerde verhandeling, R30-00

DU TOIT, AB (red.) Handleiding by NT, deel 4: die groen reeks, R70-00

DUVENHAGE, A. Die Institusie van Calvyn – verkorte weergawe, R70-00

DUVENHAGE, SCW. Die Dekor van die NT, R50-00

ERASMUS, J. Skrifgesag: Manuskripfte en Bybelvertaling, 2 dele, R100-00

FENCHAM, FC. Die geskiedenis van Israel, R40-00

FLOOR, L. Uit die skatkamer van die Koninkryk, R30-00

HANDBOEK BYBELSE GESKIEDENIS: OT (JH Kroeze) & NT (EP Groenewald), x2 vol, R120-00

HENDRIKSEN, William. Die Hiernamaals, R70-00 (standaardwerke aangaande vrae oor die toekoms, hemel en hel, lewe na die dood, ens.)

KATEGISMUSPREKE, 52 PREKE deur GKSA predikante, R40-00

KEET, BB. Ons redelike godsdiens, R40-00

KEMPFF, Die skeppingsleer van Karl Barth, R40-00

KERKSAAK TUSSEN PROF J DU PLESSIS EN DIE NGKSA, woordelikse verslag van die verrigtinge en uitspraak van die Hooggeregshof, R70-00 (Totius was ook getuie by hierdie saak oor Skrifgesag en inspirasie)

KESTELL, JD. Uitgevryfde Koringkorrels: oordenkings vir die jaar, R30-00

KONIG, A. Heil en Heilsweg, R30-00

KRUGER, LS. Waarom is u lid van die Gereformeerde Kerk, R30-00

LE ROUX, J. Ons glo: Bybelstudie – NGB, R30-00

MARAIS, Willie, Die Tien Woorde van God, verklaring van die tien gebooie, R50-00

PELSER, PJ. Evolusie en die Bybel: kan hul versoen word?, R50-00

PONT, AD. Kerkgeskiedenis, R40-00

STOKER, HG. Oorsprong en Rigting (bundel lesings en artikels), 2 dele, R140-00

TOTIUS SE VERSAMELDE WERKE, 1977-UITGAWE, die blou hardeband stel, 11 dele, R750-00

VAN DER LINDE, GPL. Maak julle roeping en verkiesing vas: Preke, R30-00

VAN DER VYVER, GCP. Dirk Postma 1818-1890, R50-00

VAN DER WALT, Johannes Calvyn – ‘n Jeugroman, R50-00

VAN DER WALT, SJ. Die Vaste Fondament: HK oordenkings, R40-00

____________________. Geloofsleer (hierdie boek bevat prof. vd Walt se ‘dogmatiek’, die eerste 210 bladyse), R50-00, geskryf vir hoërskool leerlinge.

VERHOEF, PA. Sê my dominee: vrae en antwoorde oor die geloofslewe, R30-00

ENGELSE BOEKE

BRUNER, FD. A Theology of the Holy Spirit: the Pentecostal experience and the NT witness, R100-00

COOPER, John W. Panentheism: the other God of the Philosophers, R150-00

ENGELSMA, David. The Covenant of God and the Children of Believers: Sovereign Grace in the Covenant, R100-00 (nuut)

____________________ Covenant and Election in the Reformed Tradition, R100-00 (nuut)

HOEKSEMA, Homer C. Redeemed with Judgment: sermons on Isaiah, 2 volumes, R200-00 (nuut)

KAISER, Walter C. A History of Israel: from the bronze age to Jewish wars, R150-00

KUNG, Hans. The Church, R100-00

LION Handbook of the Bible, R50-00

ROBINSON, JAT. Redating the New Testament, R50-00

THISELTON, Anthony C. New Horizons in Hermeneutic: the theory and practice of transforming Biblical Reading, R200-00

VANHOOZER, Kevin J. Is there meaning in the Text: the bible, the reader and the morality of literary knowledge, R200-00

WILSON, Doug (ed.) Bound Only Once: the failure of Open Theism, R100-00

TALE EN KOMMENTARE

SWART REEKS Kommentare reeks: R50-00 per boek

Lukas (EP Groenewald)

Markus (EP Groenewald)

1 Korinthiërs (EP Groenewald)

2 Korinthiërs (EP Groenewald)

Romeine (WD Jonker)

Profeet Amos (A Konig)

KORTE VERKLARING stel, het 55 dele, kort 7 dele, R550-00

SIKKEL, JC. Boek van Geboorten: verklaring van de Boek Genesis, R50-00

BOHL, FM & GEMSER, B. De Psalmen – Tekst en Uitleg (Nederlands), R50-00

GREIJDANUS, S. Commentaar of het NT: Lucas, deel 1 en 2 (1228bl, een van die beste kommentare op Lukas), R100-00

GROSHEIDE, FW. Commentaar op het NT: Handelingen deel 1 en 2, R100-00

NEDERLANDSE BOEKE

ALGRA, H. Het wonder van die 19de eeu, R40-00

BAVINCK, Herman. Gereformeerde Dogmatiek, 4 dele, R200-00

_____________________ Magnalia Dei: Onderwijzing in de Christelijke Religie naar Gereformeerde Belijdenis, R50-00

___________________ Handleiding bij het Onderwijs in de Christelijke Godsdienst, R50-00

(albei hierdie laaste 2 werke van Bavinck is korter opsommings of samevatting van sy 4 delige werk: Gereformeerde Dogmatiek)

DE GRAAF, SG. Verbondsgeschiedenis, 2 dele, R80-00

DIJK, K. Korte Dogmatiek, R20-00

EXALTO, K. Enigste Troos, inleiding tot de heidelbergse catechismus, R30-00

__________(red.) Reformatorische Stemmen: verleden en heden, R40-00

FEENSTRA, JG. Onze Geloofsbelijdenis (NGB), R50-00

FRANCKE, Joh. Veel vragen … een antwoord: keur van onderwerpen (oor, van en vanuit die Skrif beantwoord), R70-00

GEESINK, WA. Gereformeerde Ethiek, x2 dele, R80-00

GROSHEIDE, FW. (red.) Korte Christelijke Encyclopedia, R70-00

HAMERSMA, T. De Catechismus in 52 predikasies, R30-00

JANSE, A. Karel Barth, R30-00

JANSEN, Joh. Korte Verklaring van de Kerkordening, R40-00

KUYPER, A. E Voto Dordaceno: toelichting op den Heidelbergschen Catechismus, 4 dele, R150-00

_____________Uit het Woord: Stichtlelijke Bijbelstudies, x6 dele, R100-00

____________ Het werk van den Heiligen Geest, R80-00

____________ De Voleinding, 4 dele, R100-00 (paar bladsye geskeur)

LINDEBOOM, Hervormd en Gereformeerd, R50-00

RIDDERBOS, Herman. Komst van het Koninkrijk, R50-00

______________________ Het Woord, het Rijk en onze verlegenheid, R50-00

SCHILDER, K. De Openbaring van Johannes en het Sociale Leven, R50-00

______________ Christus en Cultuur, R40-00

SCHUTTE, GJ. Groen van Prinsterer, R30-00

SPOELSTRA, C& DREYER, A. Bouwstoffen voor die Geschiedenis NG Kerken in ZA, x3 dele, R150-00

Posted by: proregno | October 28, 2021

ONS POLITICI EN OWERHEDE MOET DIE KNIE BUIG VOOR CHRISTUS

ONS POLITICI EN OWERHEDE MOET DIE KNIE BUIG VOOR CHRISTUS

– oor staatsabsolutisme, covid-staatisme en grondwette –

Inleiding

Wees dan nou verstandig, o konings; laat julle waarsku, o regters van die aarde! Dien die Here met vrees, en juig met bewing. Kus die Seun, dat Hy nie toornig word en julle op die weg vergaan nie; want gou kan sy toorn ontvlam. Welgeluksalig is almal wat by Hom skuil” (Psalm 2:10–12)

“IN die eerste plek vermaan ek dan dat smekinge, gebede, voorbedes, danksegginge gedoen moet word vir alle mense; vir konings en almal wat hooggeplaas is, sodat ons ’n rustige en stil lewe kan lei in alle godsvrug en waardigheid. Want dit is goed en aangenaam voor God, ons Verlosser, wat wil hê dat alle mense gered word en tot kennis van die waarheid kom. Want daar is een God en een Middelaar tussen God en die mense, die mens Christus Jesus,” (1 Timoteus 2:1–5)

Die oproep tot gebed vir konings en dus burgerlike regerings, is nie net dat die Here hul vashou sodat ons ‘n stil en rustige lewe kan lei om ons roepinge en take te vervul nie, dit is ook ‘n gebed vir hul redding en bekering, en dan vanselfsprekend in hul eie persoonlike lewens, maar ook dat hul in hul regeringswyse en wetgewing volgens die beginsels van God se Woord sal regeer in wysheid en geregtigheid, aangaande sake wat beide tafels van die wet raak (sien Calvyn se verklaring van 1 Tim. 2, NGB art. 36).

Elke koning, ook pres. Ramaphosa, Biden en Putin en alle regerings owerhede op alle vlakke, van munisipaliteite tot burgermeesters, almal wat oor ander gestel is, moet gewaarsku word dat ons Here Jesus Christus hul verantwoordelik hou (Ps. 2:10-12; 2 Kor. 5:10; Op. 19), en dat ons almal, maar hulle ook die Here met vrees en eerbied moet dien, waarlik ‘dienaars van God’ sal wees (Rom. 13), anders gaan hul vergaan onder die Here se regverdige oordeel (Ps. 110).

Terwyl ‘die verkiesing’ nou voorlê en die mense weer gaan hoop dat die ‘prinse’ (Ps. 146:2,3) ons gaan red van al ons sonde en ellende, is dit goed om na die woorde hier onder van prof. JD van der Vyver te luister, geskryf in 1972 (was deel van die skrywer se inougurele rede as professor in Regsfilosofie aan die PU vir CHO), toe hy nog ‘n ‘calvinistiese PUK’ was, ek vermoed hy glo en dink nou dalk heeltemal anders….. en gaan ook met my wesentlik verskil en sy woorde hier onder?

Hy waarsku destyds teen ‘staatsabsolutisme’, hy roep op tot ‘n ware christelike staat, en dan veral: “… maar die verwerkliking van ‘n daadwerklike christelike staat kan alleen gegrondves word in die herbore hart in Christus Jesus van ons regeerders.” Ja, hartsgesindhede wat deur die Evangelie van Christus verander moet word. Ons kan en mag nie wet en orde losmaak van die hemelse Wetgewer nie (sien dr. SP van der Walt se artikel, Gods wet en die ‘ander wet’), ons mag nie ‘wet en evangelie’ ooit losmaak van mekaar nie, Jesus moet as Verlosser (evangelie) en Koning (wet) geken en orals verkondig word (Matt. 28:16-20), ons soek nie ‘n neutrale humanistiese ‘moralisme’ nie, ons soek Christus-regering vir alle volke en mense oor die wêreld (Op. 12:17).

Daar is ook ‘n oproep dat gelowiges erns moet maak (destyds) met die land se Grondwet wat God Drie-enig bely het. Hy waarsku teen die afgode … ja, ons het nie geluister nie, en die verval van die land getuig daarvan, die Here laat nie met Hom spot nie (Ps. 2).

Hierdie woorde spreek tot ons tye met ons gelykheid van alle gode wat ons sal red (of dit mense of valse godsdienste of onsself is), die verwerping van God se Naam en gesag,  ook ‘ons mense’ wat gehelp het om die nuwe humanistiese onchristelike SA utopia daar te stel en ‘deur te stem’ probeer instand hou, ‘n dooie perd aan die lewe probeer hou. … politiek het nooit, kan nooit, en sal ons nooit red nie, die wet en politiek moet uiterlik ordend te werk gaan, maar net die evangelie red en gee hoop en ‘n toekoms, Joh. 14:6; Hand. 4:12.

Tye het vinnig agteruit gegaan, van PU vir CHO na NWU, waar selfs deur ‘n teologiese professor ‘in die gees van ons nuwe grondwet’, die enigste ware God saam met ander gode aangeroep is by en deur ‘n inter-godsdiens gebedsgeleentheid (NWU kampus, Potchefstroom, Junie 2017), kyk hoe spreek prof. van der Vyver se woorde ook daarteen … maar ja, destyds:

So spreek die Here: Staan op die weë, en kyk en vra na die ou paaie, waar tog die goeie weg is, en wandel daarin; en julle sal rus vind vir julle siel. Maar hulle het gesê: Ons wil daarin nie wandel nie.” (Jer. 6:16)

Ek stel prof. van der Vyver aan die woord:

STAATSABSOLUTISME

“Want staatsabsolutisme openbaar homself nie soseer ten opsigte van daardie aangeleenthede waarin die staat geen interesse het nie, maar kom juis tot uiting in die staat se hantering van daardie aangeleenthede waarby sowel staat as nie-staat (byvoorbeeld die kerk) belang het.

Ten opsigte van sodanige aangeleenthede laat die staat sy wil geld ter wille van die sogenaamde „openbare belang”. En onder die vaandel van die salus publica (publieke veiligheid-slc) is daar in die geskiedenis van staatlike regsreëlings ongetwyfeld al baie onreg gepleeg. Daarom vermaan Dooyeweerd dat die idee van openbare belang georiënteer moet word aan die struktuurprinsipe van die staat, “else it will become the instrument of an unbridled State-absolutism, or the embodiment of an arbitrary conception of the external content of the State’s task”.

Aldus gekwalifiseer word die publieke belang “een beginsel van juridische belangen harmonisering met eerbiediging van de oorspronkelijke, niet van de staat afgeleide competentiesferen der niet-staatse levenskringen”.

Maar die implementering van hierdie kwalifikasie en die oordeel oor wat alles in die openbare belang sou wees en wat nie, is betreklik subjektief. Die een persoon mag oordeel dat die staatllke verbod op die bywoning van kerkdienste deur sekere persone in bepaalde gebede die openbare belang eerder skaad as bevorder; ‘n ander persoon mag in die “kerkklousule” die noodsaak bespeur om diegene, wat die landsbeleid onder die dekmantel van kerklike aansprake probeer ondergrawe, aan bande te Iê.

Die oordeel oor die openbare belang is dus subjektiewe mensewerk. Dit vestig by my die oortuiging dat ‘n mens staatsabsolutisme per slot van sake nie met ‘n teoretiese formule kan uitwis nie. Die beginsel van soewereiniteit in eie kring kan wel ons verset teen staatsabsolutisme teoreties verantwoord, maar die verwerkliking van ‘n daadwerklike christelike staat kan alleen gegrondves word in die herbore hart in Christus Jesus van ons regeerders.

SA SE VORIGE GRONDWET TEEN DIE AFGODE

“Indien hierdie beginsel — ‘n Christelike staat sonder kerkisme konsekwent toegepas word, kom ‘n mens daarmee so na as wat moontlik is aan die ideële behore wat die Calvinisme vir die staat-kerkverhouding voorhou. Of en in hoeverre Suid-Afrika daadwerklik uitvoering gee aan die bedoelde beginsel waarop hy hom stel, moet hierin bevraagteken word.

Suid-Afrika bely inderdaad die naam van God in sy konstitusie, soos wat Kuyper van ‘n Christelike staat verg. Die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, 1961 is naamlik, luidens sy aanhef, saamgestel: “In nederige erkentlikheid teenoor die Almagtige God, Beskikker oor die lotgevalle van nasies en die geskiedenis van volkere; Wat ons voorgeslagte uit baie lande byeengebring en hulle hier in hul eie gevestig het; Wat hul weë deur geslagte bepaal het; Wat hulle so wonderbaarlik deur gevare gelei het; . . .”

Die samestellers van die Grondwet bely verder in die aanhef dat hulle “(b)ewus is van ons verantwoordelikheid voor God en die mensdom”; en artikel 2 vanself bepaal: “die volk van dic Republiek van Suid-Afrika die wet erken die oppergesag en leiding van die Almagtlge God.”

Daar kan ook wel gevra word of hierdie God, wat aldus bely word, die God van die Skrif is. Want dit is sekerlik taktvol en gerieflik om, in ‘n land wat vele godsdienste huisves, in vae termec bloot ‘n opperwese bely wat deur elke godsdiens die gestalte van sy eie speslfieke god gegee kan word. Op dié manier stel ‘n mens èn Moor èn Mohammedaan tevrede en laat jy die konstitusionele godsbelydenis in die smaak van Griek, heiden en barbaar val: elk met behoud van sy eie subjektiewe godsidee.

Maar die Calvinisme laat hom nie op dié manier kompromitteer nie.

Want ‘n Christen mag geen ander gode voor dic aangesig van die Drie-enige God hê nie. Hoe taktvol en gerieflik dit in mense-oë ook al vir die staat mag wees om ‘n konglomeraat-god aan sy bevolking voor te hou, is dit nie die weg wat God se Woord aanwys nie. En die vraag of die meerderheid van die bevolking aan die God van die Bybel glo en Sy leiding soek, is vir die skrifgelowige totaal irrelevant as dit op die belydenis van God aankom: wie in Christus glo moét God se naam bely en mag geen ander god as die God van die Skrif erken en aanroep nie.

Die God wat in die Suid-Afrikaanse Grondwet bely word, is die Almagtige God wat oor die lotgevalle van nasies beskik en ons voorouers na Suid-Afrika gebring en deur gevare gelei het. Nou kan diegene wat aan ander gode as die God van die Skrif glo miskien hierdie selfde beskrywing, vanuit hulle verskillende gesigspunte, op die deur hulle (subjektief) gekonstrueerde gode van toepassing maak en daarom met die Grondwet vrede vind.

As die bedoeling van die Grondwet is om aldus ‘n verskeidenheid godsidees te akkomodeer, bely dit daarmee nie dié God nie, maar ‘n afgod. Dan moet die Grondwet vanuit Calvinistiese gesigspunt volstrek afgewys en die godsbelydenis daarin onomwonde gerepudieer word.

Na my mening is dit egter nie die geval nie. Die stigters van die Republiek van Suid-Afrika het klaarblyklik bedoel om die God van ons vaders te bely; en dit is God Drie-enig van die Bybel.

Laat daar hieroor by niemand enige twyfel bestaan nie!”

Bron: Die juridiese funksie van kerk en staat – ‘n kritiese analise van die beginsel van soewereiniteit in eie kring, Durban: Butterworths, 1972, p. 98, 99, 148, 149.   

Posted by: proregno | October 22, 2021

ANTONIUS MATTHAEUS OOR DIE MOSAIESE STRAFREG VIR VANDAG

ANTONIUS MATTHAEUS OOR DIE MOSAIESE STRAFREG VIR VANDAG

Dr. Greg L. Bahnsen is nie net bekend vir sy groot bydrae in die gereformeerde apologetiek nie, maar ook die gereformeerde etiek, nl. Teonomie, ‘n reformatoriese oproep dat daar o.a. opnuut ook gekyk word na die algemene beginsels (‘gemene reg’ = ‘general equity’, WCF 19.4; NGB art. 25 ‘getuienisse van die wet en profete’) van die Mosaiese burgerlike wetgewing en strafreg vir moderne samelewings.

Sien hierdie aanhaling uit ‘n artikel (“Roman Dutch Criminal Law and Calvinism: Calvinist Morality in De Criminibus (1644) of Antonius Matthaeus”, deur prof. Janwillem Oosterhuis, Maastricht Universiteit) van ‘n 16de eeuse calvinistiese gelowige juris (Antonius Matthaeus, 1601-54), wat wys dat die basiese grondslae (vanselfsprekend nie die detail nie), van Bahnsen se teonomiese etiek, niks nuuts is nie (wat nuut is vandag, is soveel vyandskap vandag teen God se wet vanuit sekere gereformeerde dampkringe).

MATTHAEUS skryf as volg, net ‘n paar aanhalings (subopskrifte bygevoeg):

Mosaiese wetgewing vanuit die Dekaloog geld nog vir vandag se magistrate:

“All Mosaic Laws, on the evidence of Duarenus and Contius, which pertain to the teaching of the Decalogue have their foundation in natural equity and bind Christians today. This law does not exclusively belong to the courts, but in part to morals: since our Saviour in  different places confirms laws of this nature (for example John 8:3; I Corinthians 10:8; Matthew 15:3–4; Matthew 26:52; Job 12:8 juncto Deuteronomy 15:11; Matthew 5:8 et seqq.), it follows that they are not abolished and cannot be abolished by the decree of any human being, since every magistrate ought to be the servant and executor of the divine will (Romans 13:1–4). …. This law [i.e. on the capital punishment for adultery] does not belong exclusively to the courts nor was it written for the Jews alone, but is in accordance with natural reason and it has reference to the observation of the seventh commandment and it must be regarded as of a mixed nature, in part belonging to the courts and in part moral. Laws of that kind bind us even today, as I said in the preceding book in the Title on Theft.”

Die strawwe moet pas by die oortreding:

… whenever Natural Law and the provisions of Divine Providence lay down by what penalty a particular class of crime is to be punished, a judge or legislator should not readily allow himself to be led astray from these. …

As far as the law of God concerned, (…) it must not be understood as concerning simple talio, but proportionate justice, if I may say so. For that rule which the Almighty God gives [i.e. Exodus 21:24], is intended to explain that the punishment ought to fit the crime,  …).

Punishment of an offence is χδ´ιχησις (an avenging); therefore where there is no offence there ought to be no punishment (D. 48.19.20, C. 9.47.22) and the penal laws should be a terror to the guilty and a protection to the innocent. Finally, each one is subject to a lot fitting his own deeds, and he is not made a successor to anotherman’s crime (D. 48.12.26). If someone cannot observe this equity from natural law, let him then at least observe Divine Law which forbids children to be punished for the crime of their parent (Deuteronomy 24:16). …”

Geen marteling nie

“… although very many juridical laws are found in the Holy Bible, however no trace of interrogation under torture can be found. It is very unlikely that, if torture were necessary to obtain the truth, such a wonderful discovery would have been omitted by the Almighty God (to criticize his commandments is to commit a sin).

Onskuldig tot skuldig bewys is

“First and foremost is that it is utterly abhorrent to natural equity for anyone to be tortured before it is established that he is guilty. For all physical pain is punishment even if it is  inflicted before sentence. However, there ought to beno punishment, where there is no offence since punishment is retribution for an offence.”

Die burgerlike owerhede het nie absolute mag nie en is nie verhewe bo die Goddelike reg nie

“… not even the emperor, who has supreme power and is above the law, can take something away from private citizens without cause,…. For natural reason, the precepts of the law and also the eighth commandment state that no one must be harmed, that no one’s property shall be taken away without cause. That which is ours cannot be transferred to another, without our own cooperation. Moreover, the emperor is not above Divine Law, nor the Law of Nature, and furthermore, he voluntarily submits his preeminence to the Civil Law…”

‘n Paar aanhalings van prof. Oosterhuis uit sy artikel oor Matthaeus:

“… Matthaeus argued, however, that also the punishment of crimes was part of the moral law, at least partly, admittedly in the sense that magistrates were limited in their discretion insofar that they should not impose a capital penalty for theft. Indeed, several Protestant theologians defended that the kinds of punishment of the crimes in the Mosaic Laws pertaining to the Decalogue were also of a moral and enduring nature, not just the definition of the crimes. …  When divine law deviated from Roman Law in defining a crime, Matthaeus principally followed divine law.”

“In De criminibus, Matthaeus thus made a distinction between Biblical moral teachings that had a direct bearing on criminal law—moral and enduring laws—and teachings that had no such direct consequence for the law—religious prescripts. The meaning of this distinction can be more fully understood in the context of contemporary Protestant theology. …”

“For Protestant theologians, such as Luther, Melanchton, but also Calvin, Beza and Althusius, the Decalogue and the Mosaic laws explaining those, but also teachings of Jesus, such as the Beatitudes and the Golden Rule, were moral and enduring laws. … Matthaeus firmly stood in this Protestant tradition—both Lutheran and Calvinist—because he indeed considered the Decalogue and the Mosaic rules explaining those commandments, as a central piece of legislation, as legal rules valid for contemporary society, and equated them with natural law: for Matthaeus the Decalogue and the Mosaic teachings pertaining to it indeed corresponded with ‘natural equity’, ‘natural reason’, natural law’ or ‘the law of nature’.

Although Matthaeus uses the terms divine law and natural law respectively, he appears to make no fundamental distinction between divine and natural law.133 In De criminibus, the borderline between divine and natural law thus remains unclear. Natural reason seems necessary to know natural law; but many moral and enduring principles in divine law can also be grasped by natural reason. …”

“Matthaeus’s Calvinist conviction is undeniable in De criminibus. This Calvinist conviction becomes particularly evident in contested issues of criminal law. At these places, in discussion with Civil and Canon lawyers, but particularly also with other Reformed theologians and legal scholars, Matthaeus developed his own stance, on how to interpret and explain Roman criminal law and local customary criminal laws in light of the orthodox—Calvinist—religion.

For Matthaeus, as a true Calvinist, the ultimate source of law was divine law. Matthaeus’s consequent Calvinism can help to explain certain ‘modern’ opinions, such as his rejection of torture as a mean to achieve confessions. The inadmissibility of torture was based on the idea that punishment was a retribution for an offence: for Matthaeus, this idea was eventually grounded on Scripture, i.e. the divine will, the ultimate source of law. Here, Matthaeus’s modern opinion is thus directly based on his Calvinist conviction and the application of this conviction on criminal law.”

________________________________________________

Sien ook hierdie bron oor Moses se juridiese wette vir vandag: Polyander en die Synopsis

Artikels oor wet en evangelie

Artikels oor die wet

GODS WET EN DIE “ANDER” (SONDIGE) WET

ETIEK GAAN UIT VAN DIE KONING!

Wet en evangelie: ons mag nooit die wet van die Wetgewer skei nie

Inleiding

In aansluiting by die vorige skrywes oor wet en evangelie, sien die volgende artikel oor die onderwerp, deur prof. dr. SP van der Walt hier onder.  Dr. van der Walt skryf oor die Gereformeerde Etiek, en wil die vraag beantwoord oor wat die beginsel en norme is van ons lewensoptredes, dus wat beide ons ‘leer en lewe’ (credenda et agenda) bepaal. Hy kyk kortliks na die geskiedenis van veral gereformeerde denkers soos Calvyn, Bavinck en Geesink, asook Stoker van SA, en gee dan sy eie bydrae vanuit die Skrif, wat hy glo is die ‘beginsel van die Christelike lewe’:

Die hele Skrif spreek van die Christelike lewe. Die hele Skrif is vol van Gods Wet en gee aan ons Gods wil as openbaring van Gods genade teenoor sy mens, wat in Christus sy volkomendheid gevind het en vandag nog deur die inwoning van die Heilige Gees in ons harte betuig word.

Ons moet konkludeer dat die Heilige Skrif die beginsel is van die Christelike lewe, die bron waaruit geput word, die onfeilbare Woord wat God midde in die lewe gelê het en wat aan die einde van die eeue die grondslag van sy oordeel sal vorm. So heerlik kom hierdie Woord tot ons, dat Christus in die gelykenis van die rykman en die arm Lasarus laat sê: “As hulle na Moses en die profete nie luister nie, sal hulle nie oortuig word nie, al sou iemand ook uit die dode opstaan.” (Luk. 16:31)

LET WEL: daar is twee hoofgedeeltes in die artikel, nl, die historiese deel (Afdeling A: enkele historiese denkers van die etiek), en dan volg die skrywer se eie uiteensetting van die begronding van die Etiek (Afdeling B: Die Skriftuurlike beginsel van die etiek). Sommige lesers sal dalk verkies om eers afdeling B te lees, en dan afdeling A, maar ek moedig elke leser aan om beide afdelings te lees, alhoewel die belangrikste deel, wel afdeling B is:

GODS WET EN DIE ‘ANDER’ (SONDIGE) WET

deur prof. dr. SP van der Walt

[Bron: In die Skriflig, vol. 13, no. 50, 1979. Aanlyn hier beskikbaar. Die artikel is verwerk deur S. Le Cornu. Die hoofopskrif is aangepas, beklemtonings, eindnotas en subopskrifte in klein letters is bygevoeg]

Inleiding

DAAR het in die jongste tyd duidelik ’n verandering gekom in die besinning oor die Gereformeerde Etiek, veral ten opsigte van die norme wat die handelinge beheers, bepaal of norm eer. As Hepp sê dat die Etiek te doen het met die geopenbaarde wil van God vir die menslike verhoudinge, vestig hy die aandag op een deel van die ondersoek, miskien die vernaamste, maar tog nie die enigste nie. Gods Woord is meer as net norm vir die lewe en handelinge, wat ons voorskryf hoe gehandel behoort te word. Dit tog is ’n norm. Dit is nie maar deskriptief nie, maar veel meer imperatief, wat nie maar net die goeie beskryf nie, maar ook beveel. Tog bly die vraag klemmend, of die Woord van God, wat erken word as die hoogste outoriteit, met die hoogste gesag, norme aan ons gee?

Maar Hepp is tog nog heelwat ruimer in sy insig as bv. Kuyper en Geesink.

Die verhouding tussen dogmatiek (leer, credenda) en etiek (lewe, agenda)

Dit is nie verniet dat Kuyper in sy Ensiklopedie die Etiek saam met die Dogmatiek huisves in die Dogmatologiese groep se tetiese vakke nie. Eintlik is daar geen verskil tussen hierdie wetenskappe nie. Dit is slegs aksentveranderings wat aangewys word. Dogmatiek en Etiek kan as dieselfde wetenskap aangedui word onder die naam Dogmatiek en dan kan die Dogmatiek verdeel word in Alêthetiek (eintlik Dogmatiek) en Etiek.

En so het die Dogmatiek te doen met die ewige waarhede van Gods Woord met ’n duidelike aanwysbare objek van studie, maar die Etiek word slegs aanvaar, sonder duideliker aanduiding van terrein. Dogmatiek is dan eintlik waarheidsleer (Atlêthetiek) en Etiek sou seker wel ook ’n plekkie in hierdie waarheidskader kry.

Geesink se Gereformeerde Etiek gee, afgesien van die formele gedeelte, ’n dekaloog[1] verhandeling. Die Gereformeerde Etiek word dus ingeperk tot die allernoodsaaklikste en in die dekaloog vind Geesink die norm, die reël, die gebod. Hy gryp dus terug na die diepste grondslae en beweeg op die allerveiligste weg en ’n mens is dankbaar vir hierdie man wat die Gereformeerde Etiek op baie hegte grondslag geplaas het. Inderdaad kan die Gereformeerde Etiek nie die Wet verontagsaam nie, maar ook hier geld die beswaar dat die Etiek nie Gods Wet as behorens-eis kan aanvaar nie, omdat hier veel meer as sodanige eis gestel word. Gods Wet is veelmeer as dit, juis al omdat dit nie aan ons wil of nie-wil oorgelaat word nie.

Aan die ander kant is dit ook waar dat die hele Woord van God vir die Etiek net so belangrik is as die dekaloog. Hierop het Brillenburg-Wurth gewys. Met welke reg sou ons die Etiek kan beperk tot die dekaloog, as die hele Woord van God oorvol van etiese handelinge is en God op velerlei wyse ons op ons roeping wys? Maar temeer, as Gods Wet die norm is van die Christelike Etiek, volg dit tog logies dat ons geen Etiek in hierdie sin in die Nuwe Testament kan hê nie. Die Heidelbergse Kategismus behandel ook nie die dekaloog onder sy eerste deel nl. waar dit gaan oor die kennis van die ellende nie, maar juis in die derde, waar dit gaan oor die reël van dankbaarheid. Op so ’n wyse word die Wet wesensmatig deel van die Christelike lewe, met sy dubbele liefdeseis: liefde tot God en liefde tot die naaste, waarin die eerste die groot gebod is en die tweede daaraan gelyk.

Honig maak dit met sy baie onderskeidinge nie makliker nie. Hy probeer afbaken welke terrein tot die Dogmatiek en welke tot die Etiek behoort en spreek dan van die dogmata veritatis wat in die Dogmatiek vrug was van die worsteling in die stryd vir die waarheid teen die dwaling in die loop van eeue. Hierteenoor was daar ’n vredige en geleidelike rypwording van sedelike denkbeelde wat beskou moet word as neerslag van ’n gangbare praktyk binne ’n bepaalde belydenisgroep. Dit word dan genoem dogmata morum. Hy spreek in dieselfde trant van dogmata fidei en dogmata ethica. Sulke onderskeidinge is natuurlik nie skeidinge nie, anders sou dit die dogmata morum en ethica gespeen het van veritatis en fidei en dit geprofaneer het, maar telkens is dit opvallend dat hierdie onderskeidinge ons feitlik niks verder bring nie.

In Gereformeerde kringe word dit ook gestel dat die Dogmatiek die norma credendorum bestudeer en die Etiek die norma agendorum. Dit is eintlik in wese dieselfde as wat Herman Bavinck stel, dat die Dogmatiek ook genoem kan word teoretiese sedekunde en die Etiek praktiese sedeleer. Hierdie normata staan geensins naas mekaar nie, maar deurmekaar. Maar is credendum nie ook agendum nie en is agendum nie ook credendum nie?

Doel dan die artikel

Wat ons moet doen, doen ons in die geloof dat God dit eis en dit wat ons glo kan nie maar teoreties geglo word nie, maar moet in die handelinge uitgeleef word. Wat ons hier wou weergee, is dat daar behoefte is aan nadere besinning oor die gronde vir die Etiek en oor sy eintlike taak en terrein. Dit moet duidelik wees dat die dekaloog, die Wet van God, ’n belangrike plek inneem en eintlik die diepste grondslae van die Gereformeerde Etiek is. Skriftuurlike gebondenheid mag vir hierdie belydeniswetenskap nie iets vreemds wees nie, maar juis eie aan hom. Ons wil hier aansluit by die geskiedenis van die Etiek en dan verdere lyne deurtrek wat hopelik verrykend vir ons wetenskap kan wees.

AFDELING A: ‘n Oorsig oor gelowige denkers aangaande dogmatiek en etiek

HISTORIESE REVUE

Die nadruk val op die wetskarakter van die Etiek as Herman Bavinck die geskiedenis van hierdie wetenskap onder drie hoofde opsom op sy kensketsende manier. Hy beweer dat die geskiedenis hoofsaaklik gesien kan word vanuit die oogpunt van die wetgewer. Dit was ’n besondere greep van Bavinck en een wat ons wil probeer vrugbaar maak ook op ander terrein. Hy hoor hoe idealiste en rasionaliste die outonomie bepleit, hoe die empiriste en naturaliste die heteronomie vooropstel en tenslotte hoe die Skrif en skrifgelowiges die teonomie benadruk.[2]

Inderdaad moet die antwoord gegee word: Wie gee die wet?

Kant kan as uitnemende voorbeeld dien van die wat sê: die sedewet is in die mens. Die mens as sedelike persoonlikheid is sy eie wetgewer, verplig homself en is net op die wyse vry. Sou die sedewet van elders kom en van buite opgelê word, word die mens gebind, verkry ons nie sedelikheid nie maar legaliteit en legaliteit sluit dwang in, onderworpenheid. Die mens is tegelyk wetgewer en wetsonderdaan.

’n Tipiese verteenwoordiger van die heteronomie moet ons soek in die kring van die ewolusionisme, waar die moraal produk is van omstandighede en die omstandighede die inhoud van die sedelik goeie daad bepaal. Dit gaan hier om die nuttigheid meer as om die sedelikheid, om die gevolge van ’n handeling, liewer as om die norme daarvan.

Bavinck

Bavinck is by magte om die saak van die teonomie[3] te stel, maar die wyse waarop hy dit doen is enigsins verrassend. Wat sou die teonomie gemeenskaplik hê met of outonomie of heteronomie? Tog wil Bavinck auto- en heteronomie harmoniseer, oorbrug, verbind, in die teonomie. Die wyse waarop hy dit doen geskied egter met loslating van sy uitgangspunt. Hy het uitgegaan van die standpunt dat hy vanuit die wetgewer alles wil weergee. Maar nou laat hy die wetgewer, wat hom anders in uiterste problematiek sou laat verval, net daar en gaan oor na die wetsonderdaan.

God het die mens na sy beeld gemaak, het by die ongeskonde mens sy wet ingeskep, sodat die wet wesensmatig die mens se skeppingsdeel was. Hierom kan Bavinck nou spreek van outonomie, want die ingeskape wetskennis, is nie vreemd aan die mens nie. Selfs die sondeval kon die beeld van God nie totaal vernietig nie. Die sedelike is dus wesens-een met die mens wat deur God so begenadig is. Dit gaan dus nie om die wetgewer nie, maar om die mens as wetsonderdaan, toeberei by sy skepping om die gebod te kan aanvaar.

Maar ook die heteronomie verkry in hierdie harmonie ’n plek. Die wet is tog van God afkomstig. Bavinck is hier weer terug by die wetgewer. Die outoriteit waarmee die sedewet tot ons kom, kan alleen wortel in ’n imperans, in goddelike gesag. Die wet kom dus inderdaad van buite, maar die heteronome aard is nie verslawend nie, juis omdat die besef van die goeie ingeskape is; geen sprake van legaliteit of dwang nie, omdat die wetsonderdaan toeberei is om in die sedelike daad mee te werk.

Ons merk dat Bavinck besondere nadruk lê op die wetskarakter van die Gereformeerde Etiek. As ons sy eulogie lees oor die majesteit van die sedewet, kan dit ons nie misgaan nie, dat sy bedoeling duidelik is dat dit nie slegs uit die Skrif geput en daarom outopistos is nie, maar dat dit genoem moet word die wet van tien gebooie. Luister na sy lofsang op die sedewet:

“Zij is als de zon die alleen gezien word bij haar eigen stralen; zij hangt van geen bewijs en redeneering af; zij is machtig doordat zij er is, zichzelve poneert en handhaaft; haar mach bestaat in haar gezag, in de Goddelijke majesteit, waarm ede zij haar; gij zult, in onze consciëntie hooren doet. De zedewet zou zichzelve verzwakken, als zij met ons ging redeneeren en zich onderwierp aan ons oordeel. Zij treedt categorisch op, en wil van geen exceptieën weten. Op de vraag waarom onderw erpt gij u aan de zedewet? is er maar één antwoord mogenlijk: om dat zij mij Gods wil openbaart. Maar als dan verder gevraagd word: waarom gelooft gij dat die zedewet Gods wil is? is er geen afdoende antwoord meer te geven. Wie dan toch antwoorden wil, slaat een zijweg in en beroept zich op allerlei notae en criteria, waarin de Goddelijkheid der zedewet zich aan hem kenbaar maakt. Maar afdoende bewijzen zijn dit niet.”

Calvyn

En so, op hierdie weg van erkenning van die dekaloog as die sedewet, die norm vir die Etiek, vind ons eintlik alle Calviniste, Calvyn inkluis. ’n Paar woorde dui dit aan, insover dit Calvyn self betref. Ons weet wel dat Calvyn geen sisteem van Etiek gegee het nie, maar het in sy derde Boek van die Institusie enige fragmente gegee. Wat hieruit duidelik word, is dat ons eintlik hier te doen het met ’n etiese apriori[4] wat in die religie gevind word, ‘n Tweede kenmerk is dat dit hoofsaaklik negatief van opset is. ’n Paar grepe maak dit duidelik.

Calvyn was die eerste wat die tipies etiese greep gedoen het en die Etiek sien vanuit ’n kosmiese dimensie, nl. van die Christelike lewe. Dr. Jean Cadier sê tereg dat “calling and holiness: these two words summarize the meaning of the Christian life.” En so word die werk van die Heilige Gees benadruk in sy volle omvang in die Christelike lewe, en kom ons by die Heidelbergse Kategismus se eerste vraag en antwoord tereg: ons behoort nie aan onsself nie, maar met liggaam en siel aan ons Borg en Saligmaker, Jesus Christus.

Vir Calvyn bestaan die Christelike lewe verder in die navolging van Christus en hier kom dan veral die negatiewe elemente van sy etiek na vore. Die Christelike lewe bestaan veral uit ’n lewe van selfverloëning, volgens Rom. 12 : 1, waar geëis word dat ons ons liggame stel tot ’n lewende, heilige en aan God welgevallige offer. Doding van die vlees is hier ’n vername element. In alle lewenshandelinge moet ons ag gee op ons roeping. Daar is geen taak so gering dat dit nie as roeping gesien kan word nie. Hier het ons te doen met die eis van gehoorsaamheid en daarom neem die wet so ’n sentrale plek in. Gods Wet is die sedewet, wat ons rig op die pad van geregtigheid. Hierdie pad deurloop ’n proses waarop elke mens daeliks ’n klein stukkie aflê. Die Christelike lewe het sowel sy positiewe as negatiewe norm in die dekaloog.

BEGINSELS EN NORME

Ons wil hier nou die pertinente vraag stel of die wet van God gestel kan word as sedewet, as norm vir ons sedelike gedrag, wat van ons gehoorsaamheid verg? Gods wet het, soos enige wet, ’n bepaalde Wetgewer. Dit is in die eerste plek nie alleen ’n wet van die mens nie en nie vir die mens onderling nie. Dit is Gods Wet en dit bepaal die verbondsverhouding tot God, bepaal ons godsdiens. Dit gaan dus hier om iets veel dieper as die Christelike lewe, oor menslike en medemenslike bestaan en verhoudinge.

Maak die wet los van die Wetgewer en laat dit geld as sedewet, dan word dit in sy wese aangetas en versondig ons ons daaraan deur degradasie. In die wet lê God beslag op alle mense, betrek sy verbondsvolk in ’n bepaalde relasie, ’n godsdienstige relasie. En ja, inderdaad word hierdie godsdienstige relasie bepalend vir die Gereformeerde Etiek, maar die grond vir die Etiek is sy hoeksteen, maar nie die hele gebou nie.

Op die fondament moet nou die gebou verder opgetrek word.

En dit is juis die leemte in alle genoemde etiese rigtinge, dat slegs die fondament blootgelê is, die religieuse apriori. Op hierdie weg word wet en norm vereenselwig. Uit billikheid moet gekonstateer word dat Herman Bavinck voelers na die toekoms uitgesteek het, toe hy gespreek het van grondnorme en afgeleide norme. Elkeen voel aan dat ’n grondnorm gegee is in die wet van God, maar wat sou dan afgeleide norme genoem kan word? Die beswaar bly tog geldend dat ons nie maar met beskrywende adjectivae ’n verskil moet handhaaf tussen wet en norm nie, maar dat dit liewer heeltemal ander selfstandige naamwoorde moet wees, ook al omdat ons in ons verhouding tot wet en norm in volkome andersheid staan, soos ons later hoop om aan te dui.

Om die belangrikheid van Gods Wet vir die Etiek as fondamentstuk, as onmisbare apriori aan te dui, maar ook tegelyk die noodsaak om nie by die fondament te bly staan, asof die gebou al voltooi is nie, wil ons ’n ander en nuwe benadering aan die hand doen, soos dit wel ook al blyk uit die werke van jongere etici.

HG Stoker

As Stoker praat van ’n Absolute grond van die sedelike en daarvan onderskei die kosmiese wesensgrond van die sedelike, het hy tog ’n ander geluid laat hoor. Daar is ’n noodsaaklike apriori, ’n fondament, geleë in die Absolute. Dan is daar ’n volgende, aangedui met ’n beskrywing “kosmies”, maar dit is tog nog ’n wesensgrond. Wesen-analises is altyd moeilik om in begrippe om te sit. Val wesensgronde nie in die transedente en is dit nie wesenlik een met die Absolute nie? Die wesensmatige in die dinge het al telkens gelei tot die spekulatiewe, bv. in die wysbegeerte, toe die wesensmatige gevoer het tot die metafiese wêreld. Dit wat agter die fisiese is, is die wese van alles en ons kan dit alleen in God vind.

Op die vlak van die tydelike, die ondermaanse, die kosmiese, het ons geen wesenlike dinge nie, maar wel handelinge, verhoudinge. Die mens staan in ’n sekere verhouding, ’n verbondshouding, teenoor God. Hy staan in ’n bepaalde verhouding tot die natuur of kosmos, nl. in ’n heersershouding. Daar is ook intermenslike verhoudinge. Hierdie verhoudinge hoef nie almal sedelik te wees nie, maar is dit soms wel.

Stoker noem die kosmiese wesensgrond van die sedelike die persoonsliefde; selfliefde en naasteliefde, wat anderssoortig is as liefde tot jou land, volk, taal ens. En so kom hy dan tot die konklusie dat die laaste ses gebooie elkeen deel vorm van die sedewet, toepassing van die algemene persoonsliefde op verskillende verhoudinge waarin mens tot mens staan.

Die vraag is egter of ons hier moet spreek van ’n wesensgrond en of dit nie beter kan wees om te spreek van ’n beginsel nie. Dit wat kwalifiseer of iets sedelik is of nie, hoef nie die wesensgrond te wees nie, maar moet eerder die beginselgrond wees. Die hele dekaloog is sekerlik die beginselgrond van die sedelike, maar toegestem moet word dat dit nie ’n etiese nie, maar ’n religieuse beginselgrond is. Hierdie religieuse grond is egter onmisbaar vir die etiek, juis omdat dit sy bodem, sy sine qua non[5] is. Dit wat iets eties maak, is sy norme, maar nie sy wesensgrond nie.

Brillenburg-Wurth

0ns mag hier ook ’n oomblik verwyl by gedagtes van wyle prof. Brillenburg-Wurth, wat sekerlik een van die eerste etici is wat begin spreek het van ’n beginsel en norm vir die etiek en duidelike gedagtes hieroor uitgespreek het.

Uitgaande van die grondgedagte van Calvyn dat die Etiek te doen het met die Christelike lewe, moet gevra word uit watter wortel kom die Christelike lewe op, watter motiewe beheers dit en wat is die dinamiese wat dit voortstu. Hierdie vrae word gevra, juis omdat daar diep in die mens se hart ’n inwendige sielestemming is, ’n geestelike behoefte, wat so ’n vraag laat ontstaan. Dit toon al juis die religieuse wortel waaruit sodanige vrae opkom, want ook in die heidendom is daar ’n etiek, wat geensins losgesien kan word van ’n heidense religieuse inslag nie. By die Christelike lewe het ons ’n besonder noue verband tussen etiek en religie, om die waarheid te sê, dit is bepalend vir die etiek.

Brillenburg-Wurth gaan nou hierdie beginsel ondersoek en sê dat die allereerste beginsel van die Christelike lewe Christus is, die eintlike wortel wat hierdie lewe dra. Christus kan geen norm wees vir die Christelike handeling nie, maar die norm mag ook nie los gesien word van Christus nie. As die apostel Paulus in Fil. 1:26 sê dat die lewe vir hom Christus is, en verder dat iemand wat in Christus Jesus is ’n nuwe skepsel is (2 Kor. 5:17), gee hy hierdie diepste beginsel, wat ook die waarborg is van ’n eiesoortige lewe, anders as die gewone lewe.

Nie net Christus is die lewe nie, m aar ons moet in Christus wees deur die geloof, één met Hom, soos die rank uit die wynstok. Christus is die eersteling en ons lewe kan alleen uit sy lewe verklaar word. In Christus (en Christoi) (Rom. 6 :1 1 ) het ons gesterf, in Christus opgestaan, in Christus leef ons en verwag Hom weer in die dag van sy toekoms.

So is Christus se lewe ’n opstandingslewe wat in ons lewe geopenbaar word. Kol. 3:3 sê dat ons lewe in Christus verborge is, verseker is, onontneembaar is. Hierdie verborge lewe word in die openbaar uitgeleef. Kol. 3:1-3 sê dat die lewe openbaar word in hemelgesindheid, wat direk teenoorgesteld is met aardsgesindheid. Dit kom uit die bevele: soek die dinge wat daarbo is, bedink die dinge wat daarbo is (vs. 2), maak dood julle lede wat op die aarde is (vs. 5).

Daar moet dus geleef word uit ’n ander beginsel as dit wat aardsgebonde leef en vreemd is aan die hemelse burgerskap (Fil. 3 : 20). Ons het dus eintlik hier twee beginsels, nie langsmekaar nie, maar vreemd teenoor mekaar. Die Christelike lewe het sy karakteristiek uit Christus.

Tweedens poneer Brillenburg-Wurth dat die Heilige Gees die beginsel is van die Christelike lewe. Hier geskied nou die toeëiening van alles wat ons deel is in Christus. Die Heilige Gees is nie ’n ander beginsel nie, aangesien Hy nie anders verkondig as wat Christus doen nie. Hy gaan uit Christus uit en maak woning in ons harte en lewens. Die lewe uit Christus word ’n lewe van selfverloëning, van sondeberou en selfmishaging. Die Christelike lewe is dus Geesteslewe, ontspringend uit daardie Bron wat die wêreld nie ken nie, omdat hulle Hom nie sien nie (Joh. 14:17).

Te min word dit beklemtoon, miskien as gevolg van geesdrywery uit vreemde kring.

Nee, die Gees speen ons nie van alle inspanning, alle stryd, alle eise en norme nie en begiftig ons nie met ’n supervermoë of -krag nie. Inteendeel open die Gees juis ons oë vir die sonde en sy werkinge en laat ons verlang na Christus en vuur ons aan tot die stryd. Geesdrywery ontstaan alleen as die Heilige Gees losgemaak word van Christus en word Geestesgawes ekstraordinêr en word gespreek van inwendige lig of vervolmaking.

Brillenburg-Wurth gee die vruggevolg van die werkinge van die Heilige Gees as beginsels vir die Etiek in die volgende weer: Die Christelike lewe is ’n lewe van wedergeboorte, dus van kernvernuwing deur wonderdadige werking. Ook Nikodemus moet dit verstaan, as hy leermeester van Israel wil wees. (Joh. 3). Hier word beklemtoon dat daar twee lewens is uit twee wortels of beginsels. “Wat uit die vlees gebore is, is vlees; en wat uit die Gees gebore is, is gees.” (Joh. 3:6).

Voorts is die Christelike lewe ’n lewe van geloof, wat deur die Heilige Gees gewerk word. Dit mag genoem word die allerbelangrikste en volkome onmisbare gawe. Ps. 27:13 sê tog: „As ek nie geglo het nie…”, en dan volg daar slegs ’n wanhoopsug.

Ons het hier te doen met ’n wonderwerking wat slegs deur goddelike werking kan ontstaan. Van nature kan ons nie glo nie en sal ook nie wil glo nie. Die geloof is die band aan Christus en deur die geloof eien ons ons die weldade van Christus toe. So ’n belangrike plek neem die geloof in dat die Skrif sê dat al wat nie uit die geloof is nie, is sonde (Rom. 14:23 ). Ons word deur die geloof geregverdig (Rom. 9:30) en dan wel nie deur die kwaliteite van ons geloof nie, maar vanweë Christus en sy verdienste.

Die lewe van bekering

Die Christelike lewe is ook ’n lewe van bekering. Hier het ons die vruggevolg van die wedergeboorte en geloof en waarskynlik die duidelikste uiting teenoor ons medemense van ons band aan Christus. Bekering kan gesien word, is vrugte aan die boom. Vandaar dat by die bekering ter sprake kom die verhouding tot God en die daaruit volgende verhouding tot ons medemens.

Brillenburg-Wurth sien ook die Christelike lewe as een van heiligmaking. Waar wedergeboorte die begin is, is heiligmaking die voortsetting. Heiligmaking word nie deur eie krag bewerkstellig nie. Deur die geloof in Christus wat Homself vir ons geoffer het en deur sy offer ons geheilig het, word ook ons opgeroep tot ’n afgesonderde eiesoortige lewe. Hierdie lewe soek nie homself nie, maar bely: Ek behoort nie aan myself nie, maar aan my getroue Saligmaker Jesus Christus (Heidelbergse Kategismus, Sondag I). Tot heiligmaking kom ons pas na hierdie lewe, omdat selfs die allerheiligste in hierdie lewe slegs die beginsel van gehoorsaamheid het.[6]

Hierdie sieninge van Brillenburg-W urth is enig en toon ons ’n weg wat nog nie vroeër bewandel is nie. Ons het wel dikwels gehoor van die sedewet en van norme van verskillende aard, grondnorme en afgeleide norme, soos by Bavinck, of ook nog primêre en sekondêre norme. Die vraag is juis of hier nie dieselfde onderskeid bedoel word, as wat Wurth noem beginsel en norm nie?

PGW Du Plessis

In ’n onlangse proefskrif van dr. P. G. W. du Plessis met die titel “Opskorting van etiese?”, ’n nog ongepubliseerde werk wat handel oor die Etiek by eksistensiefilosowe, tref hy ook ’n onderskeid tussen beginsel en norm. Hy sê: as ons die etiese wil onderskei van die a-etiese, het ons ’n beginsel nodig. As ons die eties goeie van die eties-kwade wil onderskei, het ons norme nodig. Dus: die beginsel bepaal waar die etiese begin of eindig. Dit kwalifiseer die etiese na sy oorspronklike aard, wese of sinkern. Maar Du Plessis gee geen antwoord op die vraag: wat is hierdie beginsel nie?

Die antwoord van Brillenburg-Wurth moet nader besien word. Kan Christus genoem word ’n beginsel vir die etiek, vir die Christelike lewe? Dieselfde vraag geld ook die Heilige Gees. Het ons nie hier te doen met allerdiepste gronde, religieus van aard, wat Stoker noem die Absolute grond van die sedelike nie? Goddelike Persone kan tog nie in een asem genoem word met beginsels nie.

Miskien is H. Bavinck op ’n versigtiger weg as hy spreek van ’n “hoëre sedewet” wat wortel in die wil van God. In sy werkie “Hedendaagsche Moraal” sê hy dat Israel se profete, Jesus se apostels en later Luther en Calvyn en baie ander was kragtige getuies teen hulle eeu: “In naam van eene andere, hoogere zedewet hebben zij de bestaande zeden veroordeeld en vernieuwd.”

Bavinck sê ook dat hierdie persone tot God en die Skrifte teruggeroep het en verwys na wat in die Heidelbergse Kategismus gesê word op die vraag (91): Wat is goeie werke? Die antwoord getuig van die beginsel, die reël en die doel aan te dui nl. die werke uit ’n ware geloof, volgens Gods Wet en tot Gods eer, gedoen word. Die nadruk val dus op die wil van God en hy verklaar onomwonde: geen moraal sonder religie (p. 71).

AFDELING A: Wat is die beginsel van die Christelike lewe?

Ons wil graag in hierdie verhandeling die onderskeiding beginsel en norm aanvaar en veral probeer om die antwoord te gee op die vraag: wat moet as beginsel aanvaar word vir die Christelike lewe? Ons wil dit benader deur kortliks te bepaal wat die eise is, volgens die Skrif van ’n Christelike lewe.

  1. ‘n Coram Deo lewe: voor die aangesig van God[7]

In die eerste plek kan ons dit noem dat dit ’n lewe is voor Gods aangesig, in die teenwoordigheid van God. Dit word besonder beklemtoon in die Ou Testament. Hier hoor Israel Gods stem, want God spreek ook self en nie net deur die profete nie. Israel staan voor Gods aangesig by Sinai, mag daar getuies wees en hulle beef voor Gods aangesig. God woon tussen sy volk tussen die Gerubs in die allerheiligste van die tempel en die ark is die teken van sy teenwoordigheid.

In die Nuwe Testament kan ’n paar aanhalinge uit ’n oorvol skat voldoen.

Die apostel stel die gelowige voor die aangesig van Christus. In 2 Kor. 2:10 lees ons “Want wie ek ook vergeef het, dit was om julle ontwil voor die aangesig van Christus” en hy herhaal woordeliks weer dieselde gedagte: “Dit is Hy wat in ons harte geskyn het om die verligting te bring van die kennis van die heerlikheid van God in die aangesig van Jesus Christus” (2 Kor. 4:6). In 1 Thess. 2:19 troos die apostel die gemeente: “Want wie anders as julle is ons hoop of blydskap of kroon van roem in die teenwoordigheid van onse Here Jesus Christus by sy wederkoms?”

0ns sou kon voortgaan: die Christen word geplaas voor God en dit kom ook wel voor in die volstrek teenoorgestelde betekenis, want die verderf is daar waar God nie is nie en Gods oordeel word juis so beskryf in 2 Thess. 1:9 bv. “Hulle sal as straf ondergaan ’n ewige verderf, weg van die aangesig van die Here.”

Die Christelike lewe is só naby en die onchristelike lewe is so ver van God af. Alles stuur af op daardie toekomsdag, waar God alles sal wees en in almal.

  1. ‘n Lewe volgens God se Wet

In die tweede plek is die Christelike lewe ’n lewe volgens Gods Woord, volgens Gods Wet.

2.1 Die Ou Testament en die wet

Die plek van Gods Wet is in die Ou Testament onbetwisbaar. Die Wet, eers geskryf in die hart van Gods ongeskonde mens en daarna op kliptafels geskryf deur Gods eie vinger[8], is nie alleen rigsnoer van die lewe nie, maar veroordeel en beproef ook die gedagtes. Doen dit en jy sal lewe (Deut. 4:1), maar ewe-eens geld die teenoorgestelde: doen dit nie, en jy sterwe. Die wet word gegee op Sinai as verbondswet, met ’n dreiging daarby.

Vir Israel is dit ’n bron van seën, maar vir die wat dit nie hou nie, is dit ook ’n vloek. Ebal en Gerisim sal in die geskiedenis altyd voor hulle staan. En dit het geskied in die verloop van Israel se geskiedenis: as Israel Gods Wet hou, is daar voorspoed en welvaart. Word Gods Wet verlaat, kom die profete met oordeelsaankondiging en gerig en moet Israel sug onder sy vyande en selfs in ballingskap gaan.

2.1 Die Nuwe Testament en die wet

In die Nuwe Testament ontwyk Christus nie die vraag: wat is die grootste gebod in die Wet nie, maar gee juis die kern van die wet weer in die liefdesgebod. Hy het ook nie gekom om die wet te ontbind nie, maar om dit te vervul.[9]

Ewe-eens lê die apostel Paulus besondere nadruk op die onderhouding van Gods Wet in sy briewe aan die Romeine, Galasiërs en Efesiërs. Die volbragte werk van Jesus Christus gee die wet nou aan ons as reël van dankbaarheid. Die wet word nie weggeneem nie, maar is juis die tugmeester na Christus. Dit is die wet met sy eis van geregtigheid wat Christus aan die kruis bring. Die Christelike lewe is ’n dankbaarheidslewe en hiertoe is die Wet van God die Godgegewe reël.

Dit sou te eng gesien wees, as ons hier onder wet alleen die oog sou rig op die dekaloog. Daar is sekerlik geen denkbare beswaar dat die hele Heilige Skrif as die inhoud gesien word van die wil van God, waarin God sy wil aan ons kenbaar maak.[10] Die Christelike lewe is dus ’n Skriftuurlike lewe en so ’n lewe is nie maar net een van afstand doen van die verkeerde nie, maar ook die aandoen, toe-eien van dit wat God welbehaaglik is.[11]

James Stalker sien dit reg as hy sê dat selfs die terminologie by die Christelike lewe anders is as die gewone:

– In plaas van die term “die hoogste goed”, spreek ons hier van die seëninge van die koninkryk.

– In plaas van “deug”, gaan ons hier na die kenmerke van die burgers van die koninkryk.

– In plaas van “plig” spreek ons hier van die wette van die koninkryk.

(Hy sê): “The Ethics of Jesus can be classified neither as “the Ethics of duty” nor as “the Ethics of Ends”, for it is a combination of the two, “Duty” being represented by the Will of God, and “the End” as the realisation of the Kingdom of God.”

2.3 ‘n Lewe midde ‘n sondige bedeling
0ns moet ook onthou dat die Christelike lewe ’n lewe is tussen die sonde. Dit sou die Christelike Etiek nie baat om ’n ideale lewe te beskryf en norme vas te lê vir ’n sondelose lewe, wat nie bestaan nie. Wie “lewe” sê, spreek tog sekerlik van die volle lewe waarin ons daeliks staan. Wurth sê dan ook dat dit van groot betekenis is dat die Etiek moet weet dat dit hier om die lewe gaan. Vir die Etiek is die gevaar van nomisme[12] groter as wat maklik aanvaar word en dan gaan die lewe agter die wet skuil. Die Gereformeerde Etiek moet die lewe dien.

Sonde is ’n magtige waarheid wat so maklik oor die hoof gesien kan word by wetenskaplike benadering en vasstelling van beginsels en norme. Sonde, ongehoorsaamheid, ontrou, is net sulke etiese verskynsels as die teenoorgestelde lewenshoudings: trou, gehoorsaamheid, vryheid. Vir die Etiek is dit selfs van groter waarde, juis omdat die Etiek nie ’n deskriptiewe wetenskap is nie. Dit is nie ’n beskrywing soos wat die lewe is nie, m aar soos wat hy behoort te wees.

2.4 Die lewe van wedergeboorte: ingeent in Christus

Immers, tesame met die lewe tussen die sonde, het ons ook ’n ander lewe, die wedergebore lewe, die bekeringslewe. Juis daarom moet ons ook spreek van die Christelike lewe. Hierdie lewe is lewe in die enige betekenis, met splinternuwe konnotasie, is ’n lewe waarin die verhouding tot God reg is. Van hierdie lewe spreek bv. Deut. 8:3 “0m aan jou bekend te maak dat die mens nie van brood alleen lewe nie, maar dat die mens lewe van alles wat uit die mond van die Here uitgaan”. Ook die profete spreek hiervan bv. Hab. 2:4 “Maar die regverdige, deur sy geloof sal hy lewe”.

In die Nuwe Testament lees ons iets verder omtrent die lewe en het ons ’n duidelike oorgang na die geestelike. Dikwels word dit verbind met die adjektief “ewige” en het dit ’n eskatologiese betekenis. Inderdaad is daar tog verband tussen die lewe “hier” en die lewe “daar”. Tydelike en ewige is nooit geskei nie.

Die tydelike lewe word wel beëindig deur die dood, maar dieselfde lewe gaan oor na die ewige en bepaal ook die posisie voor God in die ewige lewe. Die inenting in Christus, die verkiesing in Christus, die rank uit die wingerdstok, die boom geplant by waterstrome, toon dat die lewe nie maar aan wispelturigheid van eie insigte en doelbestrewing verbonde is nie.

Joh. 1:14 gee saam met talle Skrifgedeeltes aan ons die verband. “In Hom was lewe en die lewe was die lig van die mense” en Christus sê self “Ek is die weg en die w aarheid en die lewe” (Joh. 14:6). In verband met die Heilige Gees sê Christus in Joh. 6:63: “Dit is die Gees wat lewend maak, die vlees is van geen nut nie; die woorde wat Ek tot julle spreek is gees en is lewe.” Die dissipels bely dat hulle verstaan as hulle op die vraag: “Wil julle nie ook weggaan nie?” antwoord: “Here, na wie toe sal ons gaan? U het die woorde van die ewige lewe” (6:68).

2.5 ‘n Lewe deur die Gees van God

Ook die apostel Paulus benadruk dit. Vanaf sy bekering het hy vaarwel toegeroep aan alle Farisese verordeninge waardeur die mens vanweë enige eie waardigheid aanspraak kan maak op die lewe. Lewe is vir Paulus sinoniem met redding deur Jesus Christus. In 1 Kor. 15 spreek hy van Christus se verskyning aan horn, die ontydig geborene en se dan: “Maar deur die genade van God is ek wat ek is.” Ek is genadekind. Dit is my wese en nie maar net ’n versiering nie. Dit is nie iets bykomend nie, maar iets wat in my wese gewrog is. lets het in my opgestaan, omdat Christus in my gestalte verkry het. En nou leef Paulus nie meer nie, maar Christus leef in hom.

Hieraan moet ons toevoeg dat hierdie lewe ook Geesteslewe is en “dat die Gees van God in julle woon”. Lewe is aksie, daad, vol krag en energie. Lewe is dra van vrugte, is vol van dankbaarheid. Vandaar dat ons hier die dubbele kenmerk het, dat dit vertikaal ontspruit uit die Lewegewer en horisontaal voortgaan deur die Lewensinstandhouer en dan weer deur die Lewenemer vertikaal opstyg tot eer van Hom uit wie, deur wie en tot wie alle dinge is.

Deur hierdie ekskursie wou ons aantoon dat die beginsel van die Christelike lewe sekerlik breër aangedui kan word as wat Brillenburg-Wurth dit doen, toe hy slegs enkele beginsels genoem het: Christus, Die Heilige Gees en die werkinge van die Heilige Gees.

Ons sou dit seker ook breër moet neem as wat vroeëre denkers dit gegee het in die dekaloog, die Wet van God.

Die hele Skrif spreek van die Christelike lewe. Die hele Skrif is vol van Gods Wet en gee aan ons Gods wil as openbaring van Gods genade teenoor sy mens, wat in Christus sy volkomendheid gevind het en vandag nog deur die inwoning van die Heilige Gees in ons harte betuig word.

Ons moet konkludeer dat die Heilige Skrif die beginsel is van die Christelike lewe, die bron waaruit geput word, die onfeilbare Woord wat God midde in die lewe gelê het en wat aan die einde van die eeue die grondslag van sy oordeel sal vorm. So heerlik kom hierdie Woord tot ons, dat Christus in die gelykenis van die rykman en die arm Lasarus laat sê: “As hulle na Moses en die profete nie luister nie, sal hulle nie oortuig word nie, al sou iemand ook uit die dode opstaan.” (Luk. 16:31)

TWEëRLEI BEGINSEL  

Hierdie beginsel laat verrassende lig val op die Gereformeerde Etiek en sy eis vir ’n Christelike lewe. Dit is juis dié beginsel wat die Christelike lewe onderskei van enige ander soort lewe. Dit is nie die norm wat hier bepalend is nie, want die norm gryp terug in die beginsel en is ’n afleiding uit die beginsel. Die norm is nie ewig nie, maar die beginsel is ewig en vas. Norme kan verander, selfs by verskillende volke verskillend toegepas word, en nogtans kan die beginsel waaruit hulle afgelei word nog dieselfde bly.

Omstandighede kan ook verander bv. daar mag oorlog kom, en dan mag die norme gewysig word volgens die eise van oorlog, maar die beginsel is blywend en voer altyd, in welke omstandighede ook al, tot skuld voor God. Selfs in oorlog mag nie so maklik gespreek word van ’n oorlogsetiek om die handelinge te vergoeilik, bedrog good te praat, diefstal te omhul en moord te verheerlik nie. Dit is juis die beginsel wat telkens soos ’n monument uittroon en veroordelend die dader tot verantwoording roep. Voor die mens se regbank mag ’n mens misdadiger wees, maar voor God is hy telkens sondaar, omdat hy Gods Wet oortree het.

Anders word dit, as die norme afgelei word uit ’n ander beginsel as wat God daarstel. Norme afkomstig uit ’n ander bron as Gods ewige Woord en Wet, is nie maar net ander norme nie, maar anderssoortige norme. Hulle is wesensverskillend en kan dit nie bymekaar verdra nie. Vandaar dat die Christelike lewe ’n anderssoortige lewe is as die van die heiden, van die nie-Christen, van die Mohammedaan ens. Dit kan ook nie anders nie, want die beginsel is anderssoortig.

Daarom moet ons, wat die Gereformeerde Etiek betref, duidelik onderskei, omdat dit sy lewens-aar is. Immers, die Christendom het nog telkens midde in die wêreld te staan gekom en het telkens geweier om aanpassinge te maak. Verskillende rigtinge word nie maar opgeneem in hul verskillendheid nie, maar eise word gestel.

Het die Christendom die eis gestel van beskawing? Was dit kultuur of aanpasbaarheid? Het die Christendom van die Mohammedaan kom eis om anders te lewe, ander norme te aanvaar? Het dit by die heidendom gekom om sy lewe te verbeter, ’n meer humane, menswaardige lewe self te voer en ander toe te laat om dit te voer?

Nee, die Christendom het gekom met ’n enkele woord: bekering.

Daar moet prysgegee word, gebreek word — en dan moet ’n totaal ander beginsel aanvaar word. Wedergeboorte is die ontstaan van ’n nuwe lewe, gebore uit ’n ander wortel. Dit is ’n geboorte en alleen deur geboorte kom daar ’n nuwe lewe tot stand.

Die Mohammedaan moet sy Koran prysgee, sy ou beginsel waarop sy lewenswyse gebou was, verlaat en hy moet ’n ander beginsel aanvaar en op grond van die beginsel nuwe norme en ’n nuwe lewenswyse.

Die heiden het ook ’n eie beginsel, ’n eiewillige beginsel. Hy dien homself en soek sy eie belang. Hy moet die beginsel verlaat en ’n ander lewe voer.

Gods Woord ken ook die groot tweedeling: Gees teen vlees (sonde).

In Rom. 8:6 is daar sprake van tweërlei lewe en ons lees “Want wat die vlees bedink, is die dood maar wat die Gees bedink, is lewe en vrede, omdat wat die vlees bedink vyandskap teen God is; want dit onderwerp hom nie aan die Wet van God nie, want dit kan ook nie.”

Die tweërlei lewe word hier genoem pneumatikos (gees) en sarkinos (vlees). Dit is dus ’n beginselverdeling, nie slegs ’n faktiese tweeheid nie, maar ’n onversoenbare tweestryd.

Eintlik woon daar twee mense in dieselfde mens en is daar duidelik tweërlei aanhanklikheid, soos wat dit blyk uit Gal. 5:17: “Want die vlees begeer teen die Gees en die Gees teen die vlees; en hulle staan teenoor mekaar”. Die apostel Paulus noem dit ook die ou mens en die nuwe mens (Ef. 4:22-24). Die gelowiges word opgeroep om die ou mens af te lê en tot opstanding van die nuwe mens. Daarin bestaan volgens Sondag 33 van die Heidelbergse Kategismus die ware bekering. Nadruklik word hier verklaar dat die bekering is ’n hartlike berou en ’n hartlike vreugde.

Veral in Rom. 7 gee die apostel Paulus aan ons ’n magtige belydenis van die stryd wat in sy eie lewe voortduur. Daar is tweërlei beginsel. In Rom. 7 gaan dit nie om ’n tweërlei gehoorsaamheid nie. Dit gaan duidelik om tweërlei wet. In vs. 23 hoor ons daarvan en ons haal ook vs. 22 aan: “Want ek verlustig my in die Wet van God na die innerlike mens; maar ek sien ’n ander wet in my lede wat stryd voer teen die wet van my gemoed en my gevange neem onder die wet van die sonde wat in my lede is.”

GODS WET … en ’n ander wet: die tweërlei karakter of gebruike van die wet

Die gedeelte van die Romeinebrief, beginnende by Rom. 3, kan alleen verklaar word as die wet sy juiste plek as beginsel en nie as norm nie, gegee word. Dit was veral Luther wat hier gespreek het van die usus elenchticus en usus normativus of didacticus, om die tweërlei karakter van die wet aan te dui.[13] Die eerste het ons waar die wet kennis van die sonde gee (Rom. 3:20) en die tweede waar die wet as reël van dankbaarheid ons voorgehou word.[14] Maar die sonde was daar al vóór die wet (Rom. 5:13), maar toe die wet kom was daar ’n aktivering van die sonde (Rom. 5:20). Toe die wet kom was daar ’n groei, ’n nuwe aanslag van die sonde, wat meebring ’n vermeerdering van die skuld.

Nou kan die vraag gevra word of ons nou maar hier te doen het met ’n usus elechticus of normativus? Hier gaan tog dinamiek van uit wat nie onder hierdie begrippe tuisgebring kan word nie. Die wet is nie maar net norm of leermeester nie; dit staan op totaal ander vlak as norme. Dit is nie maar ’n spieël wat aan ons optrede niks kan verander nie en ook kan dit nie deur ons gebreidel word nie. Die wet heers en kom ons op onkeerbare wyse tegemoet. Hy is ’n agtervolger en verpletter. Sy onverbiddelikheid word hier beklemtoon en die wet staan onaangeroerd in majesteit bo alle menslike handelinge en optrede as ’n beoordelaar.

In Rom. 7 sien die apostel Paulus die wet as openbaarder van die regte of die slegte wortel. Net soos wat God in die eerste gebod eis dat daar geen ander gode voor Gods aangesig mag wees nie, word ook tegelyk gestel dat daar dus geen ander wet voor Gods aangesig mag wees nie. Want die ander wet waar die apostel van spreek in vs. 23 vereis tog seker ook ’n ander wetgewer. Daar is dus nie net tweërlei wet nie, maar twee wetgewers. Daar is ’n absolute skeiding en geen sprake van toenadering nie.

“Toe die gebod kom, het die sonde weer opgelewe en ek het gesterwe” (vs. 9).

Toe word die sonde in sy ware wese duidelik sigbaar. Die wet dwing die sonde om sy anderssoortige beginsel te openbaar. Berkouwer spreek van die sonde wat lewendig en kragtig opleef en uitbreek om sy vlamme van vernietiging uit te skiet en op dié wyse geïntensiveer, bring dit sy rewolusionêre aard des te kragtiger na vore.

Dan kan ’n mens Christus se “wee julle”, geslinger teenoor Fariseërs en hulle gelykes, verstaan, omdat hulle die wet nie ken nie. Hulle wil juis die wet neem om hulleself te regverdig, terwyl die werking van die wet juis die teenoorgestelde is.

As Berkouwer oor Rom. 7 spreek, vra hy homself die vraag: wat beteken die rewolusionêre aktiwiteit van die sonde uitgaande van die wet. Hy sê dat die sonde die wet as springplank gebruik of as operasiebasis. Op tipies antichristelike wyse, wat altyd ten nouste aansluit by Christus, neem die sonde die wet, misdui dit, relativeer dit, vermom die feit dat hier ’n ander wetgewer is, en tree dan aktief uit om ander te mislei. So is die krag van sonde die wet, verblind dit die oog vir die tipies-eie aard van die sonde as opstandig teenoor die enige Wetgewer en word aangegryp om die verkeerde koers aan te dui wat wesenlik met die koers van die wet in stryd is. As die sonde in hierdie rewolusionêre opset sou slaag, sou hy waarlik die Christendom tot aan sy fondamente skud.

Dit gaan hierom: die wet is geen norm vir ons gedraginge wat los van Christus gevolg kan word nie. Die eties-korrekte lewe van die ongelowige of onverskillige het niks gemeen met die lewe van die Christen wat uit die beginsel van die wet leef nie. Die wet is nie ’n wet vir die mens of van die mens nie. Dit is die kern bedrog van die sonde dat die mens sy eie roem op die voorgrond wil stel, sy eie prestasies wil besing. Maak die wet los van die Wetgewer en ook Christus verdwyn uit die gesig as die enigste weg tot saligheid.

Wat die apostel Paulus gee in Rom. 7:23, sprekende oor die ander wet wat stryd voer teen die wet van sy gemoed, dryf hom uit tot die enigste weg nl. diepe skuldbelydenis en na Christus. Dit sou hy nie kon doen as hy van hierdie stryd ’n abstrakte of akademiese saak gemaak het nie. Hieroor kan daar nie geredeneer word om tot verdere klaarheid te kom nie.

Hy moet duidelik, deur die lig van Gods Woord, onderskei tussen tweërlei wetgewers, God en Satan. Daarna sien hy duidelik die anderssoortigheid van elke wet, juis vanweë die twee wetgewers. Die ewigheid, majesteit en soewereiniteit van God het aan ons sy Wet gegee en die hoofsaak van dit alles is: Vrees God, en hou sy gebooie (Pred. 1 2 :1 3 ).

TWEëRLEI WET  

Teenoor die tweërlei wet staan ons telkens in dieselfde hoedanigheid wat betref ons verpligting daarteenoor. Daar is so ’n groot verskil wat betref die aanspraak wat Gods Wet het en wat norme het.

Ons het uitgegaan van die standpunt dat ons by Gods Wet en Woord te doen het met beginsels wat goddelik, ewig, bestendig is. Beginsels verplig. Nou pas hierby nie maar gehoorsaamheid nie, maar veel meer as dit. Gehoorsaamheid en sy begeleidende ongehoorsaamheid is nog so onvolkome en eintlik sekundêr teenoor die eerste verpligting wat ons het teenoor die wet. U het seker ook wel gemerk dat die Heidelbergse Kategismus ook wel spreek van “die val en ongehoorsaamheid” van Adam en Eva. Albei is nodig, maar veral word “val” hier gebruik om die eintlike aan te dui.[15]

Teenoor Gods Wet is ons onderworpenheid verskuldig en sy teëstelling is opstandigheid, rewolusie.

Hoe Romeine 7:3 reg verstaan moet word

Beginsels verplig tot onderworpenheid en nie maar net tot gehoorsaamheid nie. En so lê die wet beslag op al wat ons het. Dadelik begryp ons Rom. 7:3 beter. Paulus vind tweërlei wet, tweërlei wetgewer, tweërlei onderworpenheid, wat meebring sonde teen God omdat hy teen God opstandig is, juis al omdat hy ’n ander wetgewer naas God erken, sondaar word teen die eerste gebod. Dit is die griewende van die sonde, as dit in al sy naaktheid voor ons staan. Nee, dit gaan nie maar om die wet nie, maar om die Wetgewer. Dit gaan nie maar om ’n terloopse openbaring van my binneste op ’n gegewe oomblik nie. Dit gaan om dit wat die sonde in my lewe bewerk het: opstand teen God.

In Gods Woord vind ons oral duidelikheid hieroor. God noem Israel se oortreding van Gods Verbondswet nie anders as hoerery nie, omdat daar ’n ander verbintenis aangegaan word, God verlaat word, daar nie onderworpenheid is aan God nie. Satan se oortreding teen God is nie maar ’n saak van ongehoorsaamheid nie, maar van opstand en daarom word hy uitgewerp. Daar kom finale skeiding. En aan die einde word hierdie skeiding voltrek, nie maar om dat sommige ongehoorsaam was aan God nie, maar omdat daar ’n tierende opstand gebly het.

Die liefdesgebod in beide OT en NT bly die ewigdurende beginsel

In ons Belydenisskrifte vind ons dieselfde gedagte van beginselskeiding met sy appél op die mens.

Die Heidelbergse Kategismus spreek in die tweede Sondagsafdeling van die kennis van die sonde wat geskied “Uit die wet van God” en die Wet van God word weergegee soos wat Christus dit gee in Matt. 22:37-40: “Jy moet die Here jou God liefhê met jou hele hart en met jou hele siel en met jou hele verstand. Dit is die eerste en groot gebod. En die tweede wat hierm ee gelykstaan: jy moet jou naaste liefhê soos jouself. Aan hierdie twee gebooie hang die hele wet en die profete.”

Byna gelykluidend vind ons dit in Deut. 6:5 en Lev. 19:18, Ons benadruk dat hierdie aanwysing van die eintlike in die wet, die hele Skrif (Wet en profete) saam getuig. Net so min as wat die wet norm kan wees vir die etiek, kan die liefdesgebod dit wees. Hierdie liefdesgebod is en bly beginsel, saam met die wet en die profete.

En nou: God eis liefde, omdat Hyself liefde is. H. Bavinck sê dit mooi: God hét nie maar net lief nie, maar Hy is liefde. Liefde is ’n synswyse van God (1 Joh. 4:8). God se intertrinitariese bestaan is ’n volmaakte liefdesbestaan. Gods liefde is gemeenskap van die Vader met die Seun en met die Heilige Gees. Brillenburg-Wurth beweer dan dat Gods liefde in die eerste plek op Homself gerig is. Maar dan vloei hieruit voort as wesenstrek van die liefde dat dit altyd gee, offer, meedeel. God se liefde is “een leven van Zichzelf geven, van onderlinge uitwisseling van goddelijke levensbezit en goddelijke levensrijkdom ”. God het sy liefde volkome bekend gemaak in Christus Jesus (Joh. 3:16). God is hier die hoogste Gewer en gee daarom sy Hoogste, sy Enigste, sy Eniggeborene.

Ons het Hom lief, omdat Hy ons eerste liefgehad het”, 1 Joh. 4:19. Die liefde van God is die beheersende. Ons liefde het in God sy oorsprong.

Die sonde het in die mens verwoestend ingewerk. Daarom word juis die liefdesgebod gegee om die sonde uit te ken en nie die Tien Gebooie nie, wat hier andersins tog heeltemal op sy plek sou gewees het. En as ons die sonde in sy wese wil ken, is daar geen beter woord as die antwoord op die vraag: “Kan jy dit alles ten voile onderhou? Nee; want ek is van nature geneig om God en my naaste te haat.”[16]

Dit is nie maar ’n verflouing van die liefde nie, nie maar liefdeloosheid nie, nie maar gebrek aan liefde nie. Dit sou ons volkome binne die Remonstrantse kader beland. Hier word die sondewerking aangedui in sy volstrek en dinamies teenoorgestelde: haat. Net soos wat liefde uit God is, is haat uit die Bose. Net soos wat liefde ’n positiewe en voortdurende stimulans is, bereid om te offer, so is die haat ’n negatiewe dryfkrag om te vernietig.

Die liefdegebod spreek dieselfde taal as die wet: onderwerping of opstand, rewolusie. Die twee dryfkragte liefde en haat het elkeen sy eie wet en elkeen sy eie doelbestrewing. Haat is ook ’n vuur wat uit die hel aangestek word. (Jak. 3:6). Sonde is haataangedrewe. Die sondedoener is vyand van God. Haat is ’n ander wetsgebonde synswyse.

En wat is die oplossing?

Dat God in sy genade sonde wil versoen. God verbreek die haatbeginsel. Wedergeboorte is ’n genadewonder. Dit is ’n nuwe lewe, ’n ander lewe. Hier is geen sprake om reste van liefde wat soos ’n flou vlammetjie brand w eer aan te blaas nie. Die herskeppende wonder is juis verbreking of vermorseling van die satanskop.

NORME

Ons het dit hier te doen gehad met die beginsel van die Christelike lewe of van die Etiek. Ons kan hier slegs afsluitend sê dat by die beginsel ook nog norme pas. Dit is nie ons taak om hier in die breë daaroor te handel nie, maar wil tog slegs enkele aanduidinge gee.

By norme het ons nie met onderworpenheid en opstandigheid in die eerste plek te doen nie, maar met gehoorsaamheid en ongehoorsaamheid. Dit is moeilik om norme te formuleer, want hulle is wydvertak. Daar is norme vir die gesin, vir die bedryf, vir die beroep. Onlangs het daar etiese werke verskyn wat juis midde in die volle lewe kom staan, midde in die lewe tussen die sonde, waar die norm verrykend inkom met sy behorens-eis. Ons verwys na werke waarvan ons alleen die titel aanhaal: Ethiek van de geldbesteding, Ethiek van het verkeer, De Ethiek van het Immoralisme, Ethiek van het straffen, Politiek ethos, De Ethiek in de verkondiging.

Wolfgang Schrage waarsku teen die relativerende tendens om etiek te laat opgaan in situasie-etiek of kasuistiek, om alles wat vroeër vasgestaan het op los skroewe te plaas en van die Etiek te verwag dat hy rekening moet hou met die veranderde omstandighede. Maar, so stel hy dit, ons moet ook vir twee uiterstes op ons hoede wees:

Ons kan ou gebruike verabsoluteer en daaraan krampagtig vashou — en dan beland ons in die situasie dat ons op ’n spoor loop wat volkome langs die lewe loop, altyd ontevrede as stuurman op die wal staan, altyd vol kritiek slegs negatief die lewe veroordeel. Die ander uiterste is natuurlik dat ons midde in die lewe saam kom wandel, sonder dat die lewe verryk word. In die eerste geval kry ons ’n verouderde sede en ’n antikwariese lewenspatroon. So ’n toestand bring konflikte binne die kerk en huisgesinne. Eintlik het ons dan geen etiese boodskap meer nie, maar is positief arm. In die tweede geval het ons glad geen eie Christelike sede of sedeleer meer nie en kan slegs spreek van ’n Christelik-getinte sede.

By norme verkry ons nie maar ’n menigvuldigheid nie, want dan het ons disintegrasie. Ons het ’n eenheid, omdat norme deur die beginsel bepaal word en beheers word. Ons het dus te doen met differensiasie. Die vaste eenheidsbeginsel, Gods heilige Woord, is die waarborg dat ons in die groot verskeidenheid van norme ’n groot differensiasie kry: algemeengeldige norme en dan ook weer besondere norme. Norm oortreding of -aanvaarding moet altyd teruggevoer word tot Skrifonderwerping of Skrifverwerping.

Vertikale onderworpenheid aan God as Wetgewer is die eerste eis vir horisontale gehoorsaamheid aan etiese norme wat gegrond is op Gods Wet. Die Skrif kom met die eis om totale verantwoordelikheid en stel die mens voor die grondeis dat hy alles aan God verskuldig is. Hierdie sentrale grond word verbesonder in die verskillende norme. Die Christelike Etiek wil die vertikale band aan God vashou en op grond daarvan die norme vir die Christelike lewe positiveer.

Die Etiek gaan uit van die Koning, die Koning met sy koninkryk en die burgers van daardie ryk. Dit gaan dus hier inderdaad nie maar net om ’n lewe nie, maar ’n lewe binne die koninkryk, hierdie koninkryk met sy eie wet en wat eis dat daar geleef word volgens vaste norme.

BIBLIOGRAFIE

Bavinck, H.: Gereformeerde Dogmatiek. Hedendaagsche Moraal.

Berkouwer, G. C.: Dogmatische Studiën; De Zonde De mens het beeld Gods.

Brillenburg-Wurth, G.: Het Christelijke Leven. Liefde In haar verschijningsvormen.

Cadier, Jean: Calvin’s view of the Christian life in: International Reformed Bulletin July 1964. Calvyn, J.: Institutie.

Du Plessis, P. G. W.: Opskorting van die etiese?

Geesink, W.: Gereformeerde Ethiek. Van’s Heeren Ordinantieën.

Honig, A, G.: Dogmatiek en Ethiek.

Kuyper, A.: Encyclopaedie der Heilige Godgeleerdheid.

Schrage .Wolfgang: Die konkreten Einzelgebote in der paulinishen Paranase.

Stoker, H. G.: Die grond van die sedelike.

_______________________________
* Sub-opskrif bygevoeg.

EINDNOTAS:

[1] Die tien gebooie (Ex. 20; Deut. 5).

[2] Prof. Paul de Bruyn beskryf hierdie 3 terme as volg: “Outonome is norme wat ‘n mens uit homself daarstel. Dit beteken dat die mens self bepaal wat goed en sleg is. Heteronome norme is norme wat deur ‘n instansie buite die mens daar gestel word, byvoorbeeld die kerk, die staat, die universiteit, ensovoorts. Aan die hand van hierdie norme moet bepaal word of ‘n optrede goed of sleg is. Teonome norme is norme wat God in sy Woord gegee het. In die lig van God se Woord moet die goed of sleg van ‘n persoon se optrede bepaal word. Die Tien Gebooie vervul in hierdie verband ‘n baie belangrike funksie.” (Die Tien Gebooie, Potchefstroom: PT Publikasies,  bl. 2)

[3] Alle gereformeerde gelowiges deur die eeue, is kragtens die gereformeerde belydenisskrifte van die 16de en 17de eeu volgens die Skrif,teonomiste (met ‘n klein ‘t’), sien bv. NGB artikel 24,25,36; HK Sondag 2, 33-44; DL 1.13; 5.2.5.  Daar is egter ook ‘n spesifieke beweging, genaamd Teonomie (met ‘n hoofletter ‘T’) wat onder die Noord Amerikaanse gereformeerdes ontstaan het wat sekere unieke beklemtonings en bydraes het tot die onderwerp van God se wet vir die hele lewe, onder leiding van persone soos RJ Rushdoony, Greg L. Bahnsen, Kenneth L. Gentry en andere. Sien hier my artikel oor RJ Ruhdoony en hier verdere artikels oor teonomie oor die algemeen.

[4] ‘Van die vorige of voorafgaande, eerste’ = (1) a self-evident truth that does not need to be proved. (2) knowledge that is independent of sensory impression. (3) proceeding by deduction from cause to effect. (4) a presupposition.

[5] “Waarsonder nie”, ‘n voorwaarde waarsonder iets nie kan wees nie.

[6] Sien HK, v/a 60, 114, 127.

[7] In die teenwoordigheid of voor die aangesig van God.  Dit is waarmee die Nederlandse Geloofsbelydenis ook begin, sien NGB artikel 1, nl. “God is…” en dan volg die norm/inhoud/openbaring, NGB artikel 2-7, en dan volg die inhoud van wat ons glo saamgevat, NGB artikels 8-37.

[8] Ook genoem die ‘natuurwet’, sien Romeine 2:14. Sien ook Romeine 1:18-32, veral verse 19 en 32.

[9] Jesus se woorde in Matt. 5:17,  “MOENIE dink dat Ek gekom het om die wet of die profete te ontbind nie. Ek het nie gekom om te ontbind nie, maar om te vervul.” Daar was deur al die eeue groot debatte en verskille oor presies wat die woord ‘vervul’ beteken. Die Statenvertaling se verklarende kanttekeninge by hierdie vers: “Dat is, de leer der Wet of der Profeten te veranderen of teniet te doen. … Dat is, te verklaren, te onderhouden, en wat tevoren afgebeeld en voorzegd is, te volbrengen.” Wilhemus à Brakel skryf as volg oor hierdie versgedeelte: “It is evident that the reference here is not to the ceremonial law, since Christ, being its embodiment, has abrogated it and the apostles have preached it as having been abrogated. Neither is he who maintains this abrogation the least, nor is he superior who now teaches and practices it. Christ here speaks of the moral law of the ten commandments, which is evident from both what is said and from what follows. For Christ quotes several of these commandments, gives the correct exposition, and purifies them from the false exposition of “them of old.” Christ has fulfilled this law. This does not imply that He, having fulfilled it by His active obedience, has abrogated this law, or that He has improved that which was imperfect in the law, having given a more perfect law instead; rather, to fulfil means to do. “Whosoever shall do them…” (Matt 5:19); “He that loveth another hath fulfilled the law” (Rom 13:8); “… and so fulfil the law of Christ” (Gal 6:2). In this manner Paul “fully preached the gospel of Christ” (Rom 15:19), and fulfilled the Word of God (Col 1:25). Of this law Christ says that He will not destroy it, that not one jot or tittle shall pass from this law until heaven and earth shall pass away, and that he who will break and reject the least commandment (in contrast to the greatest commandment in Matt 22:38) will be the least in the kingdom of heaven. This means that he will not be in it, which is also the meaning of being the least (cf. Matt 20:16; Luke 13:30). It thus proves to be irrefutably true that the law of the ten commandments is a rule of eternal duration. (The Christian’s Reasonable Service, volume 3, p. 56)

[10] Jesus se eie woorde in Matteus 4:4, “Maar Hy antwoord en sê: Daar is geskrywe: Die mens sal nie van brood alleen lewe nie, maar van elke woord wat deur die mond van God uitgaan.” Paulus se woorde in 2 Tim. 3:16-17,  “Die hele Skrif is deur God ingegee en is nuttig tot lering, tot weerlegging, tot teregwysing, tot onderwysing in die geregtigheid, sodat die mens van God volkome kan wees, vir elke goeie werk volkome toegerus” (2 Ti 3:16–17)

[11]En word nie aan hierdie wêreld gelykvormig nie, maar word verander deur die vernuwing van julle gemoed, sodat julle kan beproef wat die goeie en welgevallige en volmaakte wil van God is.” (Rom. 12:1–2) “WANT die reddende genade van God het aan alle mense verskyn en leer ons om die goddeloosheid en wêreldse begeerlikhede te verloën, ingetoë en regverdig en vroom in die teenwoordige wêreld te lewe” (Tit. 2:11–12; sien ook Kol. 3 lewenswyse van die afsterwe van die ou mens en die opneem van die nuwe mens, asook hoe ons dit bely en leer in HK, Sondag 33.

[12] Nomisme is om die wet onwettiglik te gebruik, contra 1 Tim. 1:8, dus om God se wet te gebruik in stryd met wat God daarmee bedoel het deur die Skrifopenbaring.  Dit kom veral tot uiting in die sondige menslike poging om gered te word, of geregverdig te word deur die wet, dus deur wetsonderhouding, sien Rom. 3:28; 10:3,4; Gal. 5:4; Filp. 3:9. Sien ook meer oor die beskrywing van die twee ‘misbruike’ van die wet, nl. nomisme (legalisme/wettisisme) en antinomisme, hier: Wat is Antinomianisme?

[13] Die pedagogiese en normatiewe/didaktiese gebruik van die wet. Daar is wat genoem word die ‘drie-delige’ indeling, karakter of gebruike van die wet. Die siviele gebruik (usus politicus sive civilis), die pedagogiese gebruik (usus elenchticus sive paedagogicus) en die normatiewe gebruik (usus didacticus sive normativus). Sien hierdie artikel wat dit verder verduidelik: God se wet vir vandag: ‘n paar opmerkings.

[14] Bavinck skryf oor die twee gebruike of tweërlei karakter van die wet: “De Gereformeerden dachten er echter heel anders over (as die Lutherane – slc). De usus politicus en de usus paedagogicus van de wet zijn slechts toevallig nodig geworden door de zonde; ook als deze wegvallen, blijft de voornaamste usus, de usus didacticus, normativus over. De wet is toch uitdrukking van Gods wezen; Christus was als mens vanzelf voor zichzelf aan de wet onderworpen; Adam had vóór de val de wet in zijn hart geschreven; bij de gelovige wordt zij weer op de tafelen van zijn harten gegrift door de Heilige Geest; en in de hemel zullen allen wandelen naar de wet van de Heere.”

[15] Sondag 3.

[16] HK Sondag 2, v/a 5.

__________________________________

Artikels oor wet en evangelie

Artikels oor die wet

HEF DIE GENADE DIE WET OP?

‘n Verklaring van ‘n paar belangrike tekste oor die verhouding ‘wet en evangelie’ deur prof. John Murray

Inleiding

In aansluiting by die vorige skrywe (Bavinck oor wet en evangelie), sien die volgende Skrifverklarings van prof John Murray, waar hy o.a. die volgende teksgedeeltes aanspreek wat baiemaal verkeerd verstaan, verdraai of misbruik word om te leer dat die gelowige nie meer gebonde is aan die sedewet van God as norm en standaard van ons lewens nie (beklemtonings en sub opskrifte bygevoeg):

Want die sonde sal oor julle nie heers nie; want julle is nie onder die wet nie, maar onder die genade. Wat dan? Sal ons sonde doen, omdat ons nie onder die wet is nie maar onder die genade? Nee, stellig nie!” (Rom. 6:14–15)

Vir die Jode het ek soos ’n Jood geword om die Jode te win; vir die wat onder die wet is, soos een wat onder die wet is, om die wat onder die wet is, te win. Vir die wat sonder die wet is, soos een sonder wet—al is ek nie sonder die wet van God nie, maar onder die wet van Christus—om die wat sonder die wet is, te win;” (1 Cor. 9:20–21)

Maar voordat die geloof gekom het, is ons onder die wet in bewaring gehou, ingesluit met die oog op die geloof wat geopenbaar sou word.” (Gal. 3:23)

LAW AND GRACE[1]

deur prof. John Murray*

Introduction: the crucial importance of the subject

No subject is more intimately bound up with the nature of the gospel than that of law and grace. In the degree to which error is entertained at this point, in the same degree is our conception of the gospel perverted. An erroneous conception of the function of law can be of such a character that it completely vitiates our view of the gospel; and an erroneous conception of the antithesis between law and grace can be of such a character that it demolishes both the substructure and the superstructure of grace.

Nothing could advertise this more than the fact that two of the major Epistles of the New Testament, and the two most polemic, have this subject as their theme. Our attention is irresistibly drawn to the gravity of the issue with which the apostle is concerned in his Epistle to the Galatians when we read at the outset, “But even if we or an angel from heaven preach to you any gospel other than that which we have preached to you, let him be anathema. As we have said before, so now again I say, if anyone preach any gospel to you other than that which ye received, let him be anathema” (Galatians 1:8, 9).

And we are no less startled when we read in the same apostle’s Epistle to the Romans, “I say the truth in Christ, I lie not, my conscience bearing witness with me in the Holy Spirit, that I have great sorrow and unceasing pain in my heart. For I could wish that I myself were anathema from Christ on behalf of my brethren, my kinsmen according to the flesh” (Romans 9:1-3).

What was the question that aroused the apostle to such passionate zeal and holy indignation, indignation that has its kinship with the imprecatory utterances of the Old Testament? In a word it was the relation of law and gospel. “I do not make void the grace of God: for if righteousness is through the law, then Christ died in vain” (Galatians 2: 21). “For if a law had been given which could make alive, verily from the law righteousness would have been” (Galatians 3: 21). “By the works of the law shall no flesh be justified in his sight” (Romans 3: 20).

The right and wrong contrasts between law and gospel: rejecting both legalism and antinomianism

The simple truth is that if law is conceived of as contributing in the least degree towards our acceptance with God and our justification by him, then the gospel of grace is a nullity. And the issue is so sharply and incisively drawn that, if we rely in any respect upon compliance with law for our acceptance with God, then Christ will profit us nothing. “Ye have been discharged from Christ whosoever of you are justified by law; ye have fallen away from grace” (Galatians 5:4).

But lest we should think that the whole question of the relation of law and grace is thereby resolved, we must be reminded that Paul says also in this polemic, “Do we then make void the law through faith? God forbid, yea we establish the law” (Romans 3:31). We are compelled therefore to recognize that the subject of law and grace is not simply concerned with the antithesis that there is between law and grace, but also with law as that which makes grace necessary and with grace as establishing and confirming law. It is not only the doctrine of grace that must be jealously guarded against distortion by the works of law, but it is also the doctrine of law that must be preserved against the distortions of a spurious concept of grace. This is just saying that we are but echoing the total witness of the apostle of the Gentiles as the champion of the gospel of grace when we say that we must guard grace from the adulteration of legalism and we must guard law from the depredations of antinomianism.

In relation to the topic with which we are concerned now it is the latter that must claim our attention.

What is the place of law in the economy of grace?

It is symptomatic of a pattern of thought current in many evangelical circles that the idea of keeping the commandments of God is not consonant with the liberty and spontaneity of the Christian man, that keeping the law has its affinities with legalism and with the principle of works rather than with the principle of grace. It is strange indeed that this kind of antipathy to the notion of keeping commandments should be entertained by any believer who is a serious student of the New Testament.

Jesus and John about the law and love

Did not our Lord say, “If ye love me, ye will keep my commandments” (John 14:15)? And did he not say, “If ye keep my commandments, ye shall abide in my love, even as I have kept my Father’s commandments and abide in his love” (John 15:10)? It was John who recorded these sayings of our Lord and it was he, of all the disciples, who was mindful of the Lord’s teaching and example regarding love, and reproduces that teaching so conspicuously in his first Epistle. We catch something of the tenderness of his entreaty when he writes, “Little children, let us not love in word, neither in tongue, but indeed and truth” (I John 3:18), “Beloved, let us love one another, for love is of God”, (I John 4:7). But the message of John has escaped us if we have failed to note John’s emphasis upon the keeping of the commandments of God. “And by this we know that we know him, if we keep his commandments. He that says, I know him, and does not keep his commandments, is a liar, and the truth is not in him. But whoso keeps his word, in him verily the love of God is made perfect” (I John 2:3-5). “Beloved, if our heart does not condemn, we have confidence toward God, and whatsoever we ask we receive from him, because we keep his commandments and do those things that are well-pleasing in his sight . . . And he who keeps his commandments abides in him and he in him” (I John 3:21, 22, 24). “For this is the love of God, that we keep his commandments” (I John 5:3).

If we are surprised to find this virtual identification of love to God and the keeping of his commandments, it is because we have overlooked the words of our Lord himself which John had remembered and learned well: “If ye keep my commandments, ye shall abide in my love” (John 15:10) and “He that hath my commandments and keepeth them, he it is that loveth me” (John 14:21). To say the very least, the witness of our Lord and the testimony of John are to the effect that there is indispensable complementation; love will be operative in the keeping of God’s commandments. It is only myopia that prevents us from seeing this, and when there is a persistent animosity to the notion of keeping commandments the only conclusion is that there is either gross ignorance or malignant opposition to the testimony of Jesus.

How should Romans 6:14 be understood?

A great deal of the antipathy to the idea of obligation to keep the commandments of God has arisen from misconception regarding the word of the apostle Paul, “Ye are not under law but under grace” (Romans 6:14). And much apparent support may be derived from this text to justify and reinforce this antipathy. It is easy to see how an insistence that believers are under obligation to keep the law of God would seem to contradict the express statement of the apostle that believers are not under law. In like manner, when Paul says that “before faith came we were kept in ward under law, shut up to the faith about to be revealed” (Galatians 3:23), it is obvious that the bondage implied in being kept in ward under law is terminated with the revelation of faith. Hence to speak of the believer as bound to the obedience of God’s law is to bring the believer again into that bondage which it is the great burden of Paul in both Romans and Galatians to resist and controvert! “For freedom has Christ made us free: let us stand fast therefore and not be entangled again in the yoke of bondage” (Galatians 5:1).

It must be appreciated that when Paul says in Romans 6:14, “Ye are not under law but under grace“, there is the sharpest possible antithesis between “under law” and “under grace”, and that in terms of Paul’s intent in this passage these are mutually exclusive. To be “under law” is to be under the dominion of sin; to be “under grace” is to be liberated from that dominion. What then is the antithesis and how does it bear upon our question? To answer this question it is necessary to establish what law as law can do and what law as law cannot do.

What the law do and not do

What law can do is in some respects quite obvious, in other respects frequently overlooked:

(1) Law commands and demands; it propounds what the will of God is. The law of God is the holiness of God coming to expression for the regulation of thought and conduct consonant with his holiness. We must be perfect as God is perfect; the law is that which the perfection of God dictates in order to bring about conformity with his perfection.

(2) Law pronounces approval and blessing upon conformity to its demands. The commandment was ordained to life (Romans 7:10), and the man that does the things of the law will live in them (Galatians 3:12). Law not only enunciates justice; it guards justice. It ensures that where there is righteousness to the full extent of its demand there will be the corresponding justification and life. Only when there is deviation from its demands does any adverse judgment proceed from the law.

(3) Law pronounces the judgment of condemnation upon every infraction of its precept. The law has naught but curse for any person who has once broken its sanctity; he who is guilty at one point is guilty of all. “Cursed is every one that continueth not in all things written in the book of the law to do them” (Galatians 3:10).

(4) Law exposes and convicts of sin. It exposes the sin that may lie hid in the deepest recesses of the heart. The law is Spiritual and as the word of God it is living and powerful, searching the thoughts and intents of the heart (cf. Romans 7:14; Hebrews 4:12). It is this discriminating and searching function of the law that Paul describes when he says. “I had not known lust except the law had said Thou shalt not covet” (Romans 7:7); the law lays bare the self-complacency that blinds us to the depravity of our hearts. Law excites and incites sin to more virulent and violent transgression. Law, of itself so far from renewing and reforming the depraved heart, only occasions more intensified and confirmed expression of its depravity. “But sin taking occasion through the commandment wrought in me all manner of lust” (Romans 7:8; cf. verses 9, 11, 13).

The law, therefore, instead of relieving or relaxing our bondage to sin, intensifies and confirms that bondage. The more the light of the law shines upon and in our depraved hearts, the more the enmity of our minds is roused to opposition, and the more it is made manifest that the mind of the flesh is not subject to the law of God, neither can be.

What law as law cannot do is implicit in what we have found to be the utmost of its potency:

(1) Law can do nothing to justify the person who in any particular has violated its sanctity and come under its curse. Law, as law, has no expiatory provision; it exercises no forgiving grace; and it has no power of enablement to the fulfilment of its own demand. It knows no clemency for the remission of guilt; it provides no righteousness to meet our iniquity; it exerts no constraining power to reclaim our waywardness; it knows no mercy to melt our hearts in penitence and new obedience.

(a) It can do nothing to relieve the bondage of sin; it accentuates and confirms that bondage. It is this impossibility to alleviate the bondage of sin that is particularly in view in Romans 6:14. The person, who is “under law”, the person upon whom only law has been brought to bear, the person whose life has been determined exclusively by the resources and potencies of law, is the bondservant of sin. And the more intelligently and resolutely a person commits himself to law the more abandoned becomes his slavery to sin. Hence deliverance from the bondage of sin must come from an entirely different source.

It is in this light that the apostle’s antithetical expression “under grace” becomes significant.

The word “grace” sums up everything that by way of contrast with law is embraced in the provisions of redemption.

In terms of Paul’s teaching in this context the redemptive provision consists in our having become dead to the law by the body of Christ (Romans 7:4). Believers died with Christ and they lived again with him in his resurrection (cf Romans 6:8). They have, therefore, come under all the resources of redeeming and renewing grace which find their epitome in the death and resurrection of Christ and find their permanent embodiment in him who was dead and is alive again. The virtue which ever continues to emanate from the death and resurrection of Christ is operative in them through union with Christ in the efficacy of his death and the power of his resurrection life. All of this Paul’s brief expression “under grace” implies.

And in respect of the subject with which Paul is dealing there is an absolute antithesis between the potency of law and the potency of grace, between the provisions of law and the provisions of grace. Grace is the sovereign will and power of God coming to expression, not for the regulation of thought and conduct consonant with God’s holiness, but for the deliverance of men from thought and conduct that bind them to the servitude of unholiness. Grace is deliverance from the dominion of sin and therefore deliverance from that which consists in transgression of the law. 

The purity and integrity of the gospel stand or fall with the absoluteness of the antithesis between the function and potency of law, on the one hand, and the function and potency of grace, on the other. But while all this is true it does not by any means follow that the antithesis eliminates all relevance of the law to the believer as a believer.

The believer is always under the law of God and Christ rightly understood 

The facile slogan of many a professed evangelical, when confronted with the claims of the law of God, to the effect that he is not under law but under grace, should at least be somewhat disturbed when it is remembered that the same apostle upon whose formula he relies said also that he was not without law to God but under law to Christ (I Corinthians 9:21). This statement of the apostle demands careful examination because it bears the implication that Paul was under law to God and he expressly states that he was under law to Christ. It would seem as if he said the opposite of what he says in Romans 6:14. But in any case what Paul says to the Corinthians prohibits us from taking the formula “not under law” as the complete account of the relation of the believer to the law of God.

How should 1 Cor. 9:20,21 be understood?

Paul is affirming that he was all things to all men to Jews as a Jew, to those under law as under law, to those without law as without law. There is an anomalous contrast here; his conduct at one time would seem to be the moral opposite of what it was at another time. In relation to some he was “as under law”, in relation to others he was “as without law”. And it is not only the apparent contradictoriness of the modes of conduct that strikes us as strange; the expressions in themselves are anomalous. How can Paul speak of himself as acting at any time as one “under law”? And how can he speak of himself as acting “without law”? It is not only we, his readers, who sense the anomaly; Paul himself anticipates the question and the implicit objection. Hence he is well aware of the necessity of guarding both expressions from misunderstanding. He adds in reference to the first, “not being myself under law”, and in reference to the second, “not being without law to God but under law to Christ”.

Examination of this passage will disclose something very important respecting Paul’s use of the expression “under law”. When he says that for those under law he behaved as one “under law”, he cannot mean that he behaved as one “under law” in the sense in which he uses that expression in Romans 6:14. In that passage “under law” bears the sense, or at least the implication, of being in bondage to sin. But Paul in I Corinthians 9:20, 21 cannot in the least be suggesting that he behaved as one under bondage to sin. Such a thought is inconceivable and therefore completely removed from the universe of discourse.

So he must be using the expression “under law” in some sense other than that of Romans 6:14. And the precise meaning is not obscure. He means “under law” in the sense in which Jews who had not yet understood the significance of the death and resurrection of Christ for the discontinuance of the Mosaic rites and ceremonies considered themselves to be under law, and therefore obliged to keep the rites and customs of the Mosaic economy. When Paul characterizes the people in question as those under law, he is not reflecting upon their moral and spiritual state as one of bondage to sin.

All unbelievers are in that category of being in bondage to sin and therefore “under law” in the sense of Romans 6:14 consequently the characterization, “under law” of Romans 6:14 would not differentiate between the diverse sorts of people whom Paul has in view in I Corinthians 9. It must be therefore that “under law” in this latter instance carries the import of being under the rites and ceremonies of the Mosaic economy.

We are not to suppose that Paul is admitting that any at that stage of redemptive revelation were in reality bound to the observance of the Mosaic rites; he is reflecting simply upon what a certain group of people considered to be their obligation. And when he says that he was for such as one under law, he means that he accommodated himself to the customs and rites which these people observed and to which they considered themselves obligated.

How should Gal. 3:23 be understood?

This force of the expression “under law” throws a great deal of light upon the same expression in Galatians 3:23: “Before faith came we were kept in ward under law“. The context makes it abundantly clear that what Paul means by the law in this context is the Mosaic economy.

In the preceding verses he asks the question, “What then is the law?” and he answers, “It was added on account of the transgressions” (Galatians 3:19). He is thinking of that economy which was instituted four hundred and thirty years after the giving of the promise to Abraham (cf. verse 17), that economy which, he says, was “ordained through angels in the hand of a mediator” (verse 19). When, in verse 23, he says that “before faith came we were kept in ward under law” he is contrasting the pedagogical nonage and tutelage of the Mosaic economy with the mature sonship and liberty enjoyed by the New Testament believer. He is not here equating the “under law” of which he speaks with the same expression in Romans 6:14; he is not suggesting, far less is he intimating, that the people of Israel who were kept in ward “under law” were under the bondage of sin which is the obvious import of the “under law” of Romans 6:14.

In like manner when Paul says in I Corinthians 9:20 that he became to those under law as under law, he is referring to those who had not yet recognized the epochal change that had been signalized by the New Testament redemptive events, and to his own behavior in conforming by way of concession to the prejudices and customs of those who considered themselves bound by what were in reality only the temporary provisions of the older economy. And when he appends the qualifying clause, “not being myself under law”, he means that, though accommodating himself by way of expediency to these customs, he did not consider himself under any divine obligation to observe such rites and practices; he was not himself under that law.

Again we see how impossible it is to apply the same sense of “not under law” in Romans 6:14 to the “not under law” of I Corinthians 9:20. For if we were to do this then we should have to understand Paul as adjusting his behavior to the practices of those who were under the dominion of sin, an utterly impossible and unthinkable supposition.

The second qualification which Paul felt constrained to make in I Corinthians 9:20, 21 is the one that is more directly germane to our topic: “not being without law to God but under law to Christ“. He is guarding himself against the inference that, in becoming to those without law as without law, he recognized himself as free from obligation to the law of God and of Christ. What he means when he says that to those without law he became as without law is that, in his relations with such people, he did not conform to Mosaic customs and ordinances. “Without law” in this case is the contrary of “under law” in the same context. And since “under law” means conformity to Mosaic rites, “without law” means the opposite, namely, nonconformity with such rites. But lest this assertion of nonconformity should be misunderstood as implying release from all conformity to law he immediately adds that he is bound in and to the law of God and of Christ. Paul is not lawless in respect to God; he is law-bound in respect to Christ. 

What does ‘under law of Christ’ mean?

The expression Paul uses, “under law to Christ”, is a particularly impressive one. It is as if he had said “inlawed to Christ”, “bound in law to Christ”, “under the obligation of the law of Christ”. The intent of Paul’s terms is not to contrast the law of God and the law of Christ, as if he had said, “not under law to God but rather under law to Christ”. The negative clause is not at all, “not under law to God”, but “not without law to God”. The implication is that he is under law to God and this “under law to God” finds its validation and explanation in his being under law to Christ. Paul asserts most unequivocally, therefore, that he is bound by the law of Christ and of God.

Conclusions

The conclusions to which we must come are as follows.

  • In one sense the believer is not under law. To be “under law” in this sense is correlative with the dominion and bondservice of sin. The believer has been discharged from the law (Romans 7:6), he has been put to death to the law through the body of Christ (Romans 7:4), and therefore he has died to the law (Romans 7:6). Having died to the law he died to sin (Romans 6:2), and sin will not have dominion over him (Romans 6:14).
  • In still another sense the believer is not under law; he is not under the ritual law of the Mosaic economy. This pedagogical tutelary bondage has been terminated by the epochal events of Calvary, the resurrection, and Pentecost. Christ redeemed them that were once under this law so that all without distinction may enjoy the mature and unrestrained privilege of sons. Freedom from the law in this specific sense is just as absolute as freedom from law in the preceding sense.
  • There is another sense in which the believer is “under law”; he is bound in law to God and to Christ. The law of God and of Christ binds him precisely because of his relation to Christ.

This third conclusion is not only derived from I Corinthians 9:21.

How should Romans 6 and 7 be understood?

There are several other considerations which demand the same conclusion. The fallacy of the interpretation that Paul conceives of the believer as in no sense under law and seeks to derive this from Romans 6:14; 7: 1-6 should have been corrected by a more careful study of the context in which these same passages occur.

Romans 6:14 cannot be dissociated from Romans 6:15: “What then? shall we sin, because we are not under law but under grace? God forbid.” The apostle repudiates in the most emphatic way any insinuation to the effect that grace gives license to sin or provides an inducement to sin. Grace intervenes and rules over us to deliver from the dominion of sin, and therefore establishes and promotes the opposite of sin, namely, righteousness. Deliverance from the dominion of sin does not leave the person in a vacuum or in a state of neutrality; it is deliverance to if it is deliverance from. And it is deliverance to holiness and righteousness. It is this thought that Paul develops in the succeeding verses. He speaks not only of deliverance from sin but of its positive counterpart. “Being then made free from sin ye were made bondservants to righteousness” (Romans 6:18; cf. verse 22).

The law is spiritual

Here he is saying not simply that believers became the servants of righteousness; he is saying that they were the subjects of the action of God’s grace so that they were bound over to righteousness. How can we understand righteousness as the positive opposite of sin unless we construe it as the opposite of what sin is? And if sin is the transgression of the law, righteousness must be conformity to the law. The law of God which Paul characterizes in this Epistle as Spiritual, that is to say, divine in its origin and nature, and holy and just and good after the pattern of him who is its author (Romans 7:12, 14), must be regarded as the criterion of righteousness no less than it is the criterion of sin.

The law is good and a delight for the true believer

2) If Paul thought of himself as released from obligation to the law of God, how could he ever have confessed as a believer, “I consent unto the law that it is good… I delight in the law of God after the inward man…. Consequently then I myself with the mind serve the law of God” (Romans 7:16, 22, 25)? It is fully admitted that the inner conflict and tension delineated in Romans 7:14-25 pose acute exegetical difficulties; but there is surely little room for question that when Paul describes his most characteristic self, the self that he most centrally and fundamentally is as one united to Christ in the virtue of his death and the power of his resurrection (cf. Romans 6:2-6), he describes himself as delighting in the law of God and serving that law with his mind.

This service is one of bondservice, of commanded commitment; and yet it is not the bondservice of enforced and unwilling servitude. It is service constrained by delight and consent in the deepest recesses of heart and mind and will. It is total commitment, but it is the commitment also of spontaneous delight. The restraint which Paul deplores in this context and which compels him to exclaim “O wretched man that I am” (Romans 7:24) is not the restraint which the law of God imposes, but the restraint arising from the lack of conformity to it, that he wills the good but does not carry it into effect. The burden he bemoans is not the law but that which is its contradiction, the other law in his members warring against the law of his mind (Romans 7:23).

It is eloquent of what Paul had in view in these protestations regarding his delight in, and service of, the law of God that in this same Epistle Paul furnishes us with concrete illustrations of the law to which he refers and of the ways in which conformity to the law is expressed. He does this in the more immediate context of Romans 6:14 when he says, “I had not known lust except the law had said, Thou shalt not covet” (Romans 7:7).

Romans 13:8-10 shows the law is still the standard of our conduct

But in that part of his Epistle which deals directly with the details of Christian conduct his reference to at least four of the commandments is even more illuminating. “Owe no man anything, but to love one another. For this, Thou shalt not commit adultery, Thou shalt not kill, Thou shalt not steal, Thou shalt not covet, and if there is any other commandment, it is summed up in this word, in this, Thou shalt love thy neighbor as thyself” (Romans 13:8, 9).

What is of particular interest to us at present is to note that Paul regards these precepts of the Decalogue, four of which he quotes, as relevant to the behavior which exemplifies the Christian vocation. The emphasis falls upon the fact that love fulfils them and that they are summed up, or summarized, in the word, “Thou shalt love thy neighbor as thyself“. But, if love fulfils them, we must still bear in mind that they are fulfilled; and if they are fulfilled they exist as precepts which call for fulfilment: and if they are summarized in one word, the summary does not obliterate or abrogate the expansion of which it is a summary.

It is futile to try to escape the underlying assumption of Paul’s thought, that the concrete precepts of the Decalogue have relevance to the believer as the criteria of that behavior which love dictates. And it is all the more significant that these criteria should have been enunciated by the apostle in a context where the accent falls upon love itself: “Owe no man anything, but to love one another” (verse 8).

The law in 1 Corinthians 6:9-11

Other passages in Paul’s Epistles yield the same lesson respecting his conception of the place of law in the realm of grace. The situation in the church at Corinth made it necessary for Paul in his first Epistle to devote a considerable part of it to questions which fall within the realm of ethics and in several particulars he was called upon to administer reproof and correction for the misconduct of believers. He takes the occasion to remind them that the unrighteous shall not inherit the kingdom of God. He lists for us a catalogue of sins, thereby illustrating the unrighteousness which excludes from the kingdom of God fornication, idolatry, adultery, effeminacy, sodomy, thievery, covetousness, drunkenness, reviling, extortion (I Corinthians 6:9, 10).

His intent is to illustrate the character and conduct which identify those who have no inheritance in the kingdom of Christ and of God (cf. verse 10), and he is saying in effect: “You believers have been washed and sanctified and justified, and you cannot play fast and loose with any wrongdoing; as heirs of the kingdom of God you must behave accordingly; you must appreciate the antithesis between the kingdom of God amid the world”.

The point of particular interest for our present study is tile criterion, presupposed in Paul’s teaching here, by which this antithesis is to be judged. We need but scan the sins which Paul mentions to discover what this criterion is; the precepts of the Decalogue underlie the whole catalogue:

Idolatry the first and second commandments;

adultery the seventh commandment;

theft and extortion the eighth;

reviling the ninth and possibly the third;

covetousness the tenth.

Hence it is only too apparent that the criteria of the equity which characterizes the kingdom of God and the criteria of the iniquity which marks off those who are without God and without hope in the world are those norms of thought and behavior which are epitomized in the ten commandments. And it is Paul’s plea that the operations of grace (cf. verse 11) make mandatory the integrity of which these precepts are the canons. It is not grace relieving us of the demands signalized in these precepts, but grace establishing the character and status which will bring these demands to effective fruition.

How should 1 Cor. 8 be understood?

If it should be objected that Paul in this same Epistle provides us with an example of love as exercised in abstraction from law when he commends abstinence from meat offered to idols lest the eating of such meat should be a stumblingblock to the weak, we have not read the passage with sufficient care (I Corinthians 8). It is true that there is no law against the eating of meat offered to idols; the apostle contends in this matter for the liberty of the strong and intelligent believer. No idol is anything in the world, and there is no other God but one. The earth is the Lord’s and the fullness thereof. For the man who entertains this faith, meat is not contaminated by the fact that it was offered by another, who is an idolater, to an idol; he may freely eat and give the Lord thanks. Yet there are certain circumstances under which considerations of love to another will constrain the strong believer to abstain. It might be argued that here love operates in complete abstraction from law and therefore we have an illustration of love acting on the highest level apart from the direction or dictation of law.

Examination of the passage in question will expose the fallacy of such an interpretation. The law of God in its sanctity and authority underlies the whole situation. Why is the intelligent believer enjoined in the circumstances to abstain? Simply and solely because there is the danger of the sin of idolatry on the part of the weak brother, the danger of wounding his weak conscience in the eating of meat as offered to an idol. In other words, it is the danger of transgression, on the part of the weak believer, of the first commandment, “Thou shalt have no other gods before me“.

Remove that fact from the situation and the whole argument of the apostle is nullified. The law requires that we ourselves abstain from idolatry; but it also requires that we love our neighbor as ourselves. Therefore when our doing what, so far as we ourselves are concerned, is a perfectly innocent act, becomes, and that to our knowledge, the occasion for the commission of sin on the part of another believer, love to our neighbor as ourselves will impel us to abstain from so unloving and unworthy conduct. It is not, however, love abstracted from law but love operating under the authority and sanctity of that commandment, “Thou shalt have no other gods before me”.

Faith establishes the law (Rom. 3:31)

We have therefore abundant evidence from Paul’s Epistles to elucidate what he means when he says: “Do we then make void the law through faith? God forbid: nay, we establish the law” (Romans 3:31). This is the protestation with which Paul brings to a conclusion one of the most eloquent statements of the contrast between the function of law and the operation of grace: “But now without the law the righteousness of God is made manifest“; “Where then is boasting? it is excluded. Through what law? of works? Nay, but through the law of faith. For we reckon that a man is justified by faith without the deeds of the law” (Romans 3:21, 27, 28).

It is a protestation that Paul fully establishes and verifies in the later portions of this Epistle. But, in manner characteristic of the apostle, he interjects at this early point, at the conclusion of his peroration respecting the impotence of law and the efficacy of grace, tile most emphatic warning to the effect that this total impotence of law to justify the ungodly does not carry with it the inference that the law is thereby discarded or abrogated. The inferences so frequently drawn from Romans 6: 14 should have been obviated by the reminder which Paul announces in Romans 3:31, and the context of Romans 6:14 advises us of the reasons why grace does not make the law of none effect. “The law is holy, and the commandment holy and just and good” (Romans 7:12). “The law is Spiritual” (Romans 7:14). It is unqualifiedly and unreservedly good (Romans 7:13, 16, 19, 21). And how could the unreservedly good be relieved of its relevance or deprived of its sanctity?

The false antithesis between Mosaic covenant and the new covenant

A good deal of the misconception pertaining to the relation of the law to the believer springs from a biblico-theological error of much broader proportions than a misinterpretation of Paul’s statement in Romans 6:14. It is the misinterpretation of the Mosaic economy and covenant in relation to the new covenant. It has been thought that in the Mosaic covenant there is a sharp antithesis to the principle of promise embodied in the Abrahamic covenant and also to the principle of grace which comes to its efflorescence in the new covenant, and that this antithetical principle which governs the Mosaic covenant and dispensation is that of law in contradistinction from both promise and grace.1

It is thought, therefore, that the Mosaic covenant is tile outstanding example of works of law as opposed to the provisions of promise and grace. It is easy to see how such an interpretation of the Mosaic economy would radically affect our construction not only of the Mosaic economy itself but also of the Abrahamic covenant, on the one hand, and of the new covenant, on the other; the Mosaic would stand in sharp antithesis to both in respect of constitutive and governing principle. And the contrast between law and grace which we find in the New Testament would naturally be interpreted as a contrast between the Mosaic economy and the gospel dispensation of grace. In other words, the real contrast between “under law” and “under grace”, as it appears in Romans 6:14 and Romans 7:1-4, would be exemplified in the realm of the historical unfolding of covenant revelation in the contrast between the Mosaic covenant and the new covenant.

This interpretation has exercised a profound influence upon the history of interpretation and it has cast its shadow over the exegesis of particular passages. It is necessary for us to consider this question: What is the governing principle of the Mosaic covenant? Is this principle one of law as contrasted with grace and therefore antithetical to that of the new covenant?

Was the Mosai covenant against grace and the new covenant?

There is a plausible case that could be made out for this construction of the Mosaic covenant. The first express reference to the covenant made with Israel at Sinai is framed in terms of obedience to the commandments of God and of keeping the covenant. “Now therefore if ye will obey my voice indeed, and keep my covenant, then ye shall be a peculiar treasure unto me above all people: for all the earth is mine. And ye shall be unto me a kingdom of priests and a holy nation” (Exodus 19:5, 6). And the engagement of the people is in similar terms: “All that the Lord hath spoken will we do and be obedient” (Exodus 24:7). Surely, we might say, these are not the terms of a covenant of grace but the terms of a covenant of legal and contractual stipulations.2 How, we might ask, does the condition of obedience comport with the provisions of an administration of grace? If grace is contingent upon the fulfilment of certain conditions by us, then surely it is no more grace. Hence, it may well be argued, this conditional feature of the Mosaic covenant requires that it be placed in a different category.

In dealing with this question we must take several considerations into account:

1) The Mosaic covenant in respect of this condition of obedience is not in a different category from the Abrahamic.And God said unto Abraham, Thou shalt keep my covenant therefore, thou, and thy seed after thee in their generations” (Genesis 17:9). Of Abraham God said, “For I know him, that lie will command his children and his household after him, and they shall keep the way of the Lord, to do justice and judgment; that the Lord may bring upon Abraham that which he hath spoken of him” (Genesis 18:19). There is nothing principally different in the necessity of keeping the covenant and of obeying God’s voice, characteristic of the Mosaic covenant, from what is involved in the keeping of the covenant required in the Abrahamic.

2) The Mosaic covenant, no less than the Abrahamic, contemplates a relation of intimacy and fellowship with God epitomized in the promiseI will be your God and ye shall be my people” (cf. Exodus 6:7; 18:1; 19:5, 6; 20:2; Deuteronomy 29:13). Religious relationship on the highest level is in view. If the covenant contemplates religious relationship of such a character, it is inconceivable that the demands of God’s holiness should not come to expression as governing and regulating that fellowship and as conditioning the continued enjoyment of its blessings. This note is frequent in the Pentateuch (cf. Leviticus 11:44, 45; 19:2; 20:7, 26 21:8; Deuteronomy 6:4-15). It is summed up in two words: “Ye shall be holy, for I the Lord your God is holy” (Leviticus 19:2); “Thou shalt love the Lord thy God with all thy heart and with all thy soul and with all thy might” (Deuteronomy 6:5).

And the import is that the holiness of God demands holiness on the part of those who enter into such a covenant relation with him. It is the same principle as that expressed in the New Testament, “Without holiness no man shall see the Lord” (Hebrews 12:14), and is reiterated in Old Testament terms by Peter when he says, “As he who hath called you is holy, so be ye holy in all manner of conversation, because it is written, Be ye holy, for I am holy” (I Peter 1:15; cf. Leviticus 11:44; 19:2; 20:7). The holiness which is demanded by the covenant fellowship is expressed concretely in obedience to the divine commandments. This is really all that needs to be said to demonstrate not only the consonance of the demand for obedience with the covenant as one of religious relationship on the highest level of spirituality but also the necessity of such a demand. It is because the covenant is one of union and communion with God that the condition of obedience is demanded.

3) Not only is holiness, as expressed concretely and practically in obedience, demanded by the covenant fellowship; we must also bear in mind that holiness was itself an integral element of the covenant blessing. Israel had been redeemed and called to be a holy people and holiness might be regarded as the essence of the covenant blessing. For holiness consisted in this, that Israel was a people separated unto the Lord. Their election is meaningless apart from that to which they were elected. And this holiness again is exemplified in obedience to the commandments of God (cf. Psalm 19:7ff.).

4) Holiness, concretely and practically illustrated in obedience, is the means through which the fellowship entailed in the covenant relationship proceeds to its fruition and consummation. This is the burden, for example, of Leviticus 26. It is stated both positively and negatively, by way of promise and by way of threatening. “If ye walk in my statutes, and keep my commandments, and do them… I will set my tabernacle among you: and my soul shall not abhor you. And I will walk among you, and will be your God, and ye shall be my people” (Leviticus 26:3, 11, 12).

We may therefore sum up the matter by saying that the holiness of God demanded conformity to his holiness that holiness was of the essence of the covenant privilege, that holiness was the condition of continuance in the enjoyment of the covenant blessings and the medium through which the covenant privilege realized its fruition. Holiness is exemplified in obedience to the commandments of God. Obedience is therefore entirely congruous with, and disobedience entirely contradictory of, the nature of God’s covenant with Israel as one of union and communion with God.

In all of this the demand of obedience in the Mosaic covenant is principally identical with the same demand in the new covenant of the gospel economy.

The new covenant also finds its center in the promise, “I will be your God and ye shall be my people“. The new covenant as an everlasting covenant reaches the zenith of its realization in this: “Behold, the tabernacle of God is with men, and he will dwell with them, and they shall be his people” (Revelation 21:3).

Shall we continue in sin, that grace may abound (Rom. 6:1,2), i.e. the law does not bind us who live under grace = antinomianism?

But we must ask: Do believers continue in this relationship and in the enjoyment of its blessing irrespective of persevering obedience to God’s commands?

It is one of the most perilous distortions of the doctrine of grace, and one that has carried with it the saddest records of moral and spiritual disaster, to assume that past privileges, however high they may be, guarantee the security of men irrespective of perseverance in faith and holiness.

Believers under the gospel continue in the covenant and in the enjoyment of its privileges because they continue in the fulfilment of the conditions; they continue in faith, love, hope, and obedience. True believers are kept unto the end, unto the eschatological salvation; but they are kept by the power of God through faith (cf. I Peter 1:5). “We are made partakers of Christ, if we hold fast the beginning of confidence steadfast unto the end” (Hebrews 3:14). It is through faith and patience we inherit the promises (cf. Hebrews 6:11, 12).

We shall be presented holy and unblameable and unreproveable before God if we “continue in the faith grounded and settled and not moved away from the hope of the gospel” (Colossians 1:22, 23). Paul the apostle could exult in the assurance that his citizenship was in heaven and that one day Christ would change the body of his humiliation and transform it into the likeness of the body of his glory (Philippians 3:20, 21). But co-ordinate with this assurance and as the condition of its entertainment is the protestation, “Brethren, I do not yet reckon myself to have apprehended; but this one thing I do, forgetting those things which are behind and reaching forth unto those things which are before, I press on toward the goal, unto the prize of the high calling of God in Christ Jesus” (Philippians 3:13, 14).

Paul knew well that if he were to attain to the resurrection of the dead all the resources of Christ’s resurrection power must be operative in him and all the energies of his personality enlisted in the exercise of those means through which he would apprehend that for which he was apprehended by Christ Jesus (cf. Philippians 3:10-12).

This is just to say that the goal is not reached, the consummation of covenant blessing is not achieved in some automatic fashion but through a process that engages to the utmost the concentrated devotion of the apostle himself. It is not reached irrespective of perseverance, but through perseverance. And this means nothing if it does not mean concentrated obedience to the will of Christ as expressed in his commandments. We readily see, however, that the attainment of the goal is not on the meritorious ground of perseverance and obedience, but through the divinely appointed means of perseverance. Obedience as the appropriate and necessary expression of devotion to Christ does not find its place in a covenant of works or of merit but in a covenant that has its inception and end in pure grace.

The disposition to construe the demand for obedience in the Mosaic economy as having affinity with works rather than grace arises from failure to recognize that the demand for obedience in the Mosaic covenant is principally identical with the same demand under the gospel. When we re-examine the demand for obedience in the Mosaic covenant (cf. Exodus 19:5, 6; 24:7) in the light of the relations of law and grace in the gospel, we shall discover that the complex of ideas is totally alien to a construction in terms of works as opposed to grace.

Obedience belongs here no more “to the legal sphere of merit”3 than in the new covenant. The New Testament believer is not without law to God but under law to Christ. He delights in the law of God after the inward man and he therefore reiterates the exclamation of the Old Testament saint, “O how love I thy law! it is my meditation all the day” (Psalm 119:97). And he also is not forgetful that he who was the incarnation and embodiment of virtue, he who is the supreme and perfect example, said, “I delight to do thy will, O my God: yea, thy law is within my heart” (Psalm 40:8).

Notes

  1. See Appendix E in reference to Lewis Sperry Chafer and cf. also The Scofield Reference Bible, pp. 1115, 1244f.; Charles A. Feinberg: Premillennialism or Amillennialism (Grand Rapids, 1936), pp. 126, 190. The question is not whether modem dispensationalists actually maintain that, during the dispensation of law, any were actually saved by works of obedience to law. Dispensationalists will acknowledge that in all ages men were saved by the blood of Christ through the grace of God. In Feinberg’s words, “All the blessing in the world in all ages is directly traceable to the death of Christ” ( cit., p. 210). “Paul’s argument in the fourth chapter of the Romans seeks to make clear that God has always justified guilty sinners by faith” (p. 202; cf. pp. 217f. and Roy L. Aldrich in Bibliotheca Sacra, January, 1955, pp. 49ff.). The question is whether the dispensationalist construction of the Mosaic dispensation is correct and whether the concession that people had been even then saved by grace through the blood of Christ is consistent with this construction. Obviously, if the construction is erroneous, the error involved is of such a character that it must radically affect not only the view entertained of the Mosaic dispensation but of the whole history of revelation, particularly of the revelation embodied in the three pivotal covenants, the Abrahamic, the Mosaic, and the New. For criticism of modern dispensationalism in general cf. Oswald T. Allis: Prophecy and the Church (Philadelphia, 1945). On the place of law in Scripture cf. Patrick Fairbairn: The Revelation of Law in Scripture (New York, 1869).
  2. See my booklet, The Covenant of Grace (London, 1953), for a more detailed study of the concept of covenant and of the Mosaic covenant as one of grace.
  3. Geerhardus Vos: Biblical Theology. Old and New Testaments (Grand Rapids, 1954), p. 143. The context is worthy of quotation. “It is plain, then, that law-keeping did not figure at that juncture as the meritorious ground of life-inheritance. The latter is based on grace alone, no less emphatically than Paul himself places salvation on that ground. But, while this is so, it might still be objected that law observance, if not the ground for receiving, is yet made the ground for retention or the privileges inherited. Here it cannot, or course, be denied that a real connection exists. But the Judaizers went wrong in inferring that the connection must be meritorious, that, if Israel keeps the cherished gifts of Jehovah through observance of His law, this must be so, because in strict justice they had earned them. The connection is of a totally different kind. It belongs not to the legal sphere of merit, but to the symbolico-typical sphere of appropriateness of expression.”                                                               

 * About the author:

John Murray was born in Scotland (1898) and died in 1975. Dr. Murray was a graduate of the University of Glasgow (1923) and of Princeton Theological Seminary (1927), and he studied at the University of Edinburgh during 1928 and 1929. In 1929-1930 he served on the faculty of the Princeton Theological Seminary. After that he taught at the Westminster Theological Seminary in Philadelphia where he served as Professor of Systematic Theology. Some of his publications include:  “Redemption Accomplished and Applied” (1955, Banner of Truth), “Principles of Conduct” (1957) and his commentary on the Epistle to the Romans (1959, and 1965).

__________________________________

Artikels oor wet en evangelie

Artikels oor die wet

Posted by: proregno | October 13, 2021

PRO REGNO BOEKE: 13 Oktober 2021

PRO REGNO BOEKE: 13 OKTOBER 2021

Pro Regno Boeke nuus – 13 Oktober 2021 

1. Sien hier onder nuwe voorraad boeke wat ingekom het.

2. Al die boeklyste is tweedehandse boeke wat nog in ‘n goeie leesbare toestand is, tensy vermeld word dat dit beskadig is of  ‘n boek (nuut) is.

4. Hiermee wil ek ook enigeen wat enige teologiese/christelike boeke wil skenk of verkoop aan Pro Regno boeke, uitnooi om my te kontak, dankie.

5. Ek nooi u ook persoonlik uit om na my ‘boekwinkel’ te kom en na die boeke te kom kyk, u is baie welkom (maak asb. net ‘n afspraak, dankie).

ADMIN REëLINGS

1 Enige navrae moet per e-pos of whatsapp gedoen word, verkieslik nie telefonies nie, asb.

2 Boeke word nie uitgehou nie, behalwe wanneer inbetaling reeds gedoen is.

3 Daar moet gepoog word om boeke af te haal in Carletonville, Potchefstroom of Pretoria soos prakties gereël. Indien boeke gepos word is dit op u eie risiko. LET WEL: ek pos net deur Postnet of Courier Guy (minimum bedrag: R100 per pakkie). Pryse hier onder sluit nie posgeld in nie, en moet dus nog by bereken word.

4) Elke opvolgende boeklys vervang die vorige boeklyste en pryse.  Ek dateer ook die laaste boeklys op soos boeke verkoop word of daar boeke bykom, so maak seker of die boeke nog beskikbaar is voordat u bestel, dankie.

5) Hier is die rekening vir inbetaling, asook kontak besonderhede:

S. Le Cornu

Absa tjek nr. 01095190673

Takkode: 632005

Verwysing: u voorletters en van

Kontakbesonderhede

Slabbert Le Cornu

Selnr. 082 770 2669

E-pos: proregno@gmail.com

Prosedure om te volg vir boekaankope:

1 Stuur u lys van boeke wat u wil aankoop na bogenoemde kontakbesonderhede (e-pos of whatsapp).

2 Ek sal laat weet wat beskikbaar is en die spesifieke bedrag wat inbetaal moet word, laat weet ook of u boeke gaan kry in Carletonville, Potch of Pretoria, en of dit bv. per Postnet of Courier Guy gepos moet word.

3 Sodra ek u inbetaling ontvang het, is die boeke u s’n.

TALE EN KOMMENTARE

SWART REEKS Kommentare reeks: R50-00 per boek

Lukas (EP Groenewald)

Markus (EP Groenewald)

1 Korinthiërs (EP Groenewald)

2 Korinthiërs (EP Groenewald)

Romeine (WD Jonker)

Profeet Amos (A Konig)

KORTE VERKLARING stel, het 55 dele, kort 7 dele, R650-00

BOHL, FM & GEMSER, B. De Psalmen – Tekst en Uitleg (Nederlands), R70-00

METZGER, Bruce M. The Text of the New Testament, R50-00

GREIJDANUS, S. Commentaar of het NT: Lucas, deel 1 en 2 (1228bl, een van die beste kommentare op Lukas), R100-00

GROSHEIDE, FW. Commentaar op het NT: Handelingen deel 1 en 2, R100-00

HARRIS, RL; ARCHER GL; WALTKE BK (ed.) Theological Wordbook of the Old Testament, 2 volumes, R450-00

DOGMATIEK STEL: Wegwysers in die Dogmatiek, 5 dele, R150-00

1 Die lewende God (JJF Durand)

2 Christus, die Middelaar (WD Jonker)

3 Die Sonde (JJF Durand)

4 Die Gees van Christus (WD Jonker)

5 Skepping, Mens en Voorsienigheid (JJF Durand)

NEDERLANDSE BOEKE

ALGRA, H. Het wonder van die 19de eeu, R40-00

BAVINCK, Herman. Gereformeerde Dogmatiek, 4 dele, R200-00

_____________________ Magnalia Dei: Onderwijzing in de Christelijke Religie naar Gereformeerde Belijdenis, R50-00

___________________ Handleiding bij het Onderwijs in de Christelijke Godsdienst, R50-00

(albei hierdie laaste 2 werke van Bavinck is korter opsommings of samevatting van sy 4 delige werk: Gereformeerde Dogmatiek)

DE GRAAF, SG. Verbondsgeschiedenis, 2 dele, R80-00

DIJK, K. Korte Dogmatiek, R20-00

EXALTO, K. Enigste Troos, inleiding tot de heidelbergse catechismus, R30-00

__________(red.) Reformatorische Stemmen: verleden en heden, R40-00

FEENSTRA, JG. Onze Geloofsbelijdenis (NGB), R50-00

FRANCKE, Joh. Veel vragen … een antwoord: keur van onderwerpen (oor, van en vanuit die Skrif beantwoord), R70-00

GEESINK, WA. Gereformeerde Ethiek, x2 dele, R80-00

GROSHEIDE, FW. (red.) Korte Christelijke Encyclopedia, R70-00

HAMERSMA, T. De Catechismus in 52 predikasies, R30-00

JANSE, A. Karel Barth, R30-00

JANSEN, Joh. Korte Verklaring van de Kerkordening, R40-00

KUYPER, A. E Voto Dordaceno: toelichting op den Heidelbergschen Catechismus, 4 dele, R150-00

_____________Uit het Woord: Stichtlelijke Bijbelstudies, x6 dele, R100-00

____________ Het werk van den Heiligen Geest, R80-00

____________ De Voleinding, 4 dele, R100-00 (paar bladsye geskeur)

LINDEBOOM, Hervormd en Gereformeerd, R50-00

RIDDERBOS, Herman. Komst van het Koninkrijk, R50-00

______________________ Het Woord, het Rijk en onze verlegenheid, R50-00

SCHILDER, K. De Openbaring van Johannes en het Sociale Leven, R50-00

______________ Christus en Cultuur, R40-00

SCHUTTE, GJ. Groen van Prinsterer, R30-00

SPOELSTRA, C& DREYER, A. Bouwstoffen voor die Geschiedenis NG Kerken in ZA, x3 dele, R150-00

ENGELSE BOEKE

ADAMS, Jay. Competent to Council, 1970-uitgawe, R70-00

BRUNER, FD. A Theology of the Holy Spirit: the Pentecostal experience and the NT witness, R100-00

CARSON, DA. The King James Version debate: a plea for realism, R50-00

COOPER, John W. Panentheism: the other God of the Philosophers, R150-00

ENGELSMA, David. The Covenant of God and the Children of Believers: Sovereign Grace in the Covenant, R100-00 (nuut)

____________________ Covenant and Election in the Reformed Tradition, R100-00 (nuut)

HOEKSEMA, Homer C. Redeemed with Judgment: sermons on Isaiah, 2 volumes, R200-00 (nuut)

KAISER, Walter C. A History of Israel: from the bronze age to Jewish wars, R190-00

_________________ Towards an Exegetical Theology, R190-00

KUNG, Hans. The Church, R100-00

LION Handbook of the Bible, R50-00

MURRAY, John. Divorce, R50-00

ROBINSON, JAT. Redating the New Testament, R50-00

THISELTON, Anthony C. New Horizons in Hermeneutic: the theory and practice of transforming Biblical Reading, R200-00

VANHOOZER, Kevin J. Is there meaning in the Text: the bible, the reader and the morality of literary knowledge, R200-00

WILSON, Doug (ed.) Bound Only Once: the failure of Open Theism, R100-00

STUDIEBYBELS

Hebrew-Greek Key Word Study Bible (NIV), R80-00

KOHLENBERGER, JR. The Interlinear NIV Hebrew-English Old Testament, R350-00 (nuutste prys: R900 plus)

Thompson Chain Reference Bible, NIV sagteband, R80-00

NEW TESTAMENT IN 26 TRANSLATIONS, R80-00

AFRIKAANS

BARNARD. DJ. Bely en Beleef, 52 HK preke, R30-00

BAVINCK, H. Welsprekendheid, R20-00

BOOYENS, MJ. Kom Here Jesus: Openbaring oordenkings, R50-00

_______________ Julle sal my getuies wees – verklaring van Handelinge, R40-00

______________ Aan die voete van Jesus, R40-00

BUYTENDAG, FW. Aspekte van die vorm/inhoud problematiek met betrekking tot die organiese Skrifinspirasie in die nuwere gereformeerde teologie in Nederland (baie belangrike studie oor Skrifgesag en inspirasieleer), R70-00

DE BRUYN, PJ. Kuisheid voor die Huwelik, R20-00

DE KLERK, PJS. Die Navolging van Christus, R30-00

DRANE, John. Paulus, ‘n Geïllustreerde verhandeling, R40-00

DU TOIT, AB (red.) Handleiding by NT, deel 6: die groen reeks, R50-00

DUVENHAGE, A. Die Institusie van Calvyn – verkorte weergawe, R70-00

DUVENHAGE, SCW. Die Dekor van die NT, R50-00

ERASMUS, J. Skrifgesag: Manuskripfte en Bybelvertaling, 2 dele, R100-00

FENCHAM, FC. Die geskiedenis van Israel, R40-00

FLOOR, L. Uit die skatkamer van die Koninkryk, R30-00

HANDBOEK BYBELSE GESKIEDENIS: OT (JH Kroeze) & NT (EP Groenewald), x2 vol, R120-00

HENDRIKSEN, William. Die Hiernamaals, R80-00 (standaardwerke aangaande vrae oor die toekoms, hemel en hel, lewe na die dood, ens.)

HEYNS, JA. Dogmatiek, R100-00

____________ Die nuwe mens onderweg- oor die tien gebooie, R40-00

____________ Op weg met die Teologie (saam WD Jonker), R50-00

____________ Teologie van die Revolusie, R30-00

____________ Die Kerk, R50-00

____________ Teologiese Etiek, deel 1 en deel 2/1 (kort deel 2/2), R100-00

KATEGISMUSPREKE, 52 PREKE deur GKSA predikante, R50-00

KEET, BB. Ons redelike godsdiens, R50-00

KEMPFF, Die skeppingsleer van Karl Barth, R50-00

KERKSAAK TUSSEN PROF J DU PLESSIS EN DIE NGKSA, woordelikse verslag van die verrigtinge en uitspraak van die Hooggeregshof, R100-00 (Totius was ook getuie by hierdie saak oor Skrifgesag en inspirasie)

KESTELL, JD. Uitgevryfde Koringkorrels: oordenkings vir die jaar, R30-00

KONIG, A. Heil en Heilsweg, R30-00

KRUGER, LS. Waarom is u lid van die Gereformeerde Kerk, R30-00

LE ROUX, J. Ons glo: Bybelstudie – NGB, R30-00

MARAIS, Willie, Die Tien Woorde van God, verklaring van die tien gebooie, R50-00

PELSER, PJ. Evolusie en die Bybel: kan hul versoen word?, R50-00

PONT, AD. Kerkgeskiedenis, R50-00

STOKER, HG. Oorsprong en Rigting (bundel lesings en artikels), 2 dele, R150-00

TOTIUS SE VERSAMELDE WERKE, 1977-UITGAWE, die blou hardeband stel, 11 dele, R800-00

VAN DER LINDE, GPL. Maak julle roeping en verkiesing vas: Preke, R30-00

VAN DER VYVER, GCP. Dirk Postma 1818-1890, R70-0

VAN DER WALT, Johannes Calvyn – ‘n Jeugroman, R70-00

VAN DER WALT, SJ. Die Vaste Fondament: HK oordenkings, R50-00

____________________. Geloofsleer (hierdie boek bevat prof. vd Walt se ‘dogmatiek’, die eerste 210 bladyse), R70-00, geskryf vir hoërskool leerlinge.

VERHOEF, PA. Sê my dominee: vrae en antwoorde oor die geloofslewe, R30-00

Sien ook hier ouer voorraad: Vorige Pro Regno Boeklyste

Let wel: by die vorige boeklyste as daar titels is waarin u belangstel, moet u eers navrae doen a) of die boek(e) nog in voorraad is, en b) wat die nuutste prys is, dankie.

Posted by: proregno | October 11, 2021

BAVINCK OOR WET EN EVANGELIE

BAVINCK OOR WET EN EVANGELIE

– Christus bevry ons van die vloek van die wet, nie die norm van die wet nie –

Inleiding

Die oorbeklemtoning of misbruik maak van die wet, eindig in nomisme (wettisisme, legalisme), waar die wet ons red, dus redding deur wetsonderhouding.  Die onderbeklemtoning van die wet lei weer tot die ander gevaar, naamlik antinomisme (anti-wet), en dan eindig dit in bandeloosheid of spiritualisme waarin die mens self reg en verkeerd bepaal.

Die ware geloof verwerp beide dwalinge, sien hier.

Ek plaas hier ‘n paar uittreksels van Herman Bavinck se verklaring van die baie belangrike onderwerp, nl, die verhouding wet en evangelie, oftewel wet en genade.  Hy wys op die dogma-historiese dwalinge en gevare deur die eeue, waar die Skrif die ware kontras tussen wet en evangelie handhaaf, en waar die Skrif die harmonie tussen wet en evangelie raak.

Hierdie onderwerp raak elke gelowige se lewe in sy wese, ons gesinslewens, ons gemeentelewens, ons roeping op elke terrein.  Soos een teoloog dit gestel het: ‘n lae (verkeerde) siening van die wet, sal lei tot ‘n lae (verkeerde) siening van die evangelie; ‘n regte (hoë) siening van die wet, sal lei tot ‘n regte (hoë) siening van die evangelie (John Murray).

Bavinck is veral bekend vir sy magnum opus, sy Gereformeerde Dogmatiek, 4 dele, wat ook Engels vertaal is. Hierdie groot werk, wat ek beskou as een van die drie belangrikste dogmatiek werke wat die Gereformeerde Afrikaner moet bestudeer (die ander twee is Calvyn se Institusies, en aBrakel se Redelike Godsdienst), is ook verwerk in ‘n een volume uitgawe, in Nederlands Magnalia Dei (ook nog verder opgesom in: Handleiding bij het Onderwijs in den Christelijken Godsdienst), en in Engels, The Wonderful Works of God (ouer uitgawe: Our Reasonable Faith). Sien hier vir meer inligting oor al Bavinck se boeke en ander publikasies:

Neocalvinisme Research Institute

Oor die tema, wet en evangelie, plaas ek uitreksels uit beide Bavinck weergawes daaroor uit die Magnalia Dei asook vanuit die volledige werk, GD. Eersgenoemde fokus op die Skriftuurlike uitsprake oor die tema, terwyl laasgenoemde meer fokus op die dogma-historiese konteks van die tema, die verskillende sienings en dwalinge daaroor, asook die gereformeerde antwoord daarop.

In toekomstige artikels oor hierdie onderwerp, gaan ek ook ander gereformeerde teoloë aan die woord stel, onder andere Ridderbos, Murray, aBrakel en andere, wat ook die baie belangrike klassieke tekste oor die onderwerp in die NT, o.a. Rom. 6:14 en Rom. 10:4 verklaar saam met Rom. 3:31 en 13:8-10, om te wys daar is harmonie tussen hierdie tekste, as die wet ‘wettiglik’, d.w.s. op Skriftuurlike regmatige wyse reg verstaan en toegepas word, deur o.a. Skrif-met-Skrif te vergelyk, sien 1 Tim. 1:8.

Ons het die Here se Woord, ook sy wet lief, omdat ons Jesus, ons Here liefhet, sien Joh. 14:15, asook Joh. 15:10.

Die wet kan nooit red nie, Christus alleen red, maar Hy red ons sodat ons die wet, reg verstaan, in dankbaarheid kan nakom hoe langer hoe meer, deur die krag van die Gees alleen. Mag die Here ons oë oopmaak om die wonders van die wet en evangelie, en hul verhouding tot mekaar, in Christus raak te sien en toe te pas op elke lewensterrein (Ps. 119:18; Luk. 24:45).

Mag die Here ons help om die wonders van wet en evangelie, reg verstaan, lief te hê en uit te leef, tot sy eer en diens van ons naaste.

o Here, ek hoop op u heil (evangelie), en ek hou u gebooie (wet).” (Ps 119:166)

o Here, ek verlang na u heil, en u wet is my verlustiging.” (Ps 119:174)

En die draak was vertoornd op die vrou, en hy het weggegaan om oorlog te voer teen haar ander nakomelinge wat die gebooie van God bewaar (wet) en die getuienis van Jesus Christus hou (evangelie).” (Op 12:17)

__________________________________

BAVINCK: JESUS VERNIETIG NIE DIE WET NIE, MAAR VERVUL, HERSTEL EN BEVESTIG DIT

[Bron: Magnalia Dei: Onderwijzing in de christelijke religie naar gereformeerde belijdenis. 2e druk. Kampen: J. H. Kok, 1931, bl.   . Opskrifte, subopskrifte en beklemtonings bygevoeg]

Die vloek, verdoemenis en aanklag van die wet word be-eindig deur Christus, nie die norm en standaard van die wet nie
Het Evangelie doet dus de wet niet te niet, maar herstelt en bevestigt ze. Wel is aan haar eisch en vloek een einde gemaakt, omdat Christus zich onder de wet gesteld, haar eisch vervuld en haar vloek gedragen heeft, Matth. 3 : 15, Gal. 3 : 13, 4 : 4; wij zijn dus geen dienstknechten meer, maar staan in de vrijheid en wandelen in den Geest, Rom. 7 : 1—6. Gal. 4 : 5, 26 v., 5 : 1, en waar de Geest des Heeren is, daar is vrijheid, 2 Cor. 3 : 17, Gal. 5 : 18. Maar deze vrijheid des geloofs heft de wet niet op, maar brengt ze juist tot vervulling; het recht der wet, datgene wat de wet in hare geboden vraagt, wordt juist vervuld in hen, die niet naar het vleesch wandelen, maar naar den Geest, Rom. 8 : 4.

Terwijl het vleesch de wet krachteloos maakt, omdat het zich aan haar niet kan en wil onderwerpen, Rom. 8 : 3, 7, is het juist de Geest van Christus, die den mensch levend maakt, 2 Cor. 3 : 6, en het verstand verlicht, om te onderzoeken, welke de goede,  welbehagelijke en volmaakte wil van God zij, Rom. 12 : 2, Ef. 5 : 10, Phil. 1 : 10.

Jesus het die wet herstel deur dit te vervul en handhaaf, nie afgeskaf nie
En die wil van God blijft voor Jezus en de apostelen, in weerwil dat de wet in bovengenoemden zin is afgeschaft, uit het Oude Testament kenbaar. Jezus kwam niet, om de wet en de profeten te ontbinden, maar om ze te vervullen, Matth. 5 : 17; Hij spreekt met geen woord van de afschaffing der wet, dan in zoover Hij den val van stad en tempel, van heel de burgerlijke regeering en den eeredienst voorspelt, Matth. 24, Joh. 4 : 21—24, maar Hij zuivert haar wel van de menschelijke leeringen, die er in de scholen der Joden aan toegevoegd zijn, Matth. 5 : 20 v.; Hij keert in de opvatting der wet van de Farizeën tot de profeten terug, dringt door tot haar innerlijk karakter, stelt het inwendige boven het uitwendige, Mark. 7 : 15, barmhartigheid boven offerande, Matth. 9 : 13, 12 : 7, en vat wet en profeten saam in het gebod der liefde jegens God en den naaste, Mark. 12 : 28—34, verg. Matth. 7 : 12. De zedelijke geboden behouden haar kracht.

Die apostels, in die besonder Paulus, handhaaf die wet

Dezelfde houding nemen al de apostelen tegenover de wet en de profeten aan. Het Oude Testament behoudt voor hen goddelijk gezag; het is door God ingegeven, 2 Tim. 3 : 15, door heilige mannen onder de leiding van Gods Geest geschreven, 2 Petr. 1 : 21, tot onze leering en vertroosting, Rom. 15 : 4, 1 Cor. 10 : 11, 2 Tim. 3 : 15, 1 Petr. 1 : 12. Ieder oogenblik wordt dat Oude Testament dan ook aangehaald, om den wil Gods aan de Christelijke gemeente te doen kennen; Paulus bijvoorbeeld beroept zich:

–  in 1 Cor. 14 : 34 voor de ondergeschiktheid van de vrouw aan den man op Gen. 3 : 16;

– in 2 Cor. 9 : 9 voor den plicht der milddadigheid op Ps. 112 : 9;

– in 1 Cor. 1 : 31 voor de vermaning, om alleen in den Heere te roemen, op Jer. 9 : 23 enz.

Die wet handhaaf liefde in beide Ou en Nuwe Testament bedelings
De zedewet met name is in Oud en Nieuw Testament, wat haar inhoud betreft, volkomen dezelfde; zij is in het ééne gebod der liefde begrepen, Rom. 13 : 8—10, Gal. 5 : 14, Jak. 2 : 8. Wel spreekt Christus van de liefde, die de discipelen onder elkander moeten hebben, als van een nieuw gebod, Joh. 13 : 34, verg. 15 : 12, 1 Thess. 4 : 9, 1 Petr. 4 : 8, 1 Joh. 3 : 23, 4 : 21, 2 Joh. 5; doch Hij bedoelt daarmede niet, dat het gebod, om elkander als geloovigen lief te hebben, vroeger ten eenenmale onbekend was, want Lev. 19 : 18 leert duidelijk het tegendeel en Ps. 133 zingt van het liefelijke, dat er in het samenwonen der broederen ligt

Die veranderings wat plaasgevind het is in vorm, nie inhoud nie
Maar die liefde, die de geloovigen onderling verbinden moet, kreeg in het Nieuwe Testament een ander karakter. Omdat in de dagen des Ouden Testaments kerk en natie samenvielen, konden ook de broeder- en de naastenliefde nog niet duidelijk onderscheiden worden. Maar in het Nieuwe Testament werd dit anders; de gemeente werd losgemaakt van het nationale volksbestaan van Israël, ze werd eene zelfstandige gemeenschap en ontving in den Heiligen Geest een eigen levensbeginsel. Nu kwam er onderscheid tusschen de broederlijke liefde en de liefde jegens allen, Gal. 6 : 10, 1 Thess. 3 : 12, 2 Petr. 1 : 7. In zoover kan de broederliefde een nieuw gebod heeten; zij bindt de geloovigen tegenover de wereld saam. Maar overigens is er één godsdienst en ééne zedewet in Oud en Nieuw Testament. Er is verheldering, er is verduidelijking, er is ook andere uitwerking en toepassing, maar er heeft geene uitwendige toevoeging, geene mechanische aanvulling plaats.

Christus en Moses

Christus was geen nieuwe wetgever naast en boven Mozes, maar Hij heeft zelf de wet in zijn leven en in zijn sterven vervuld en brengt ze door zijn Geest tot vervulling in allen, die zijne discipelen zijn.

Wijl Christus en zijne apostelen de zedewet van het Oude Testament telkens terugleidden tot de liefde jegens God en den naaste, kwam in de Christelijke zedeleer allengs de gewoonte op, om de deugden en plichten van den mensch uiteen te zetten aan de hand van de Tien Geboden.

Die Reformasie en Rome

Vooral vond dit gebruik bij de Hervormers ingang, omdat zij één van de kenmerken der goede werken daarin stelden, dat zij geschieden naar Gods wil. Zij namen daarmede positie tegenover de Roomsche kerk, die tot de goede werken ook zulke handelingen rekent, welke op menschen inzettingen gegrond zijn. (Heid. Cat. antw. 91.)….

Het spreekt vanzelf, dat de Reformatie zich in deze onderscheiding niet vinden kon. Diep overtuigd van het bederf der menschelijke natuur, leerde zij, dat de wedergeborenen ook zelfs de wet niet geheel konden onderhouden, dat hun beste werken nog met zonde bevlekt waren, en dat de allerheiligsten het niet verder brengen konden, dan tot een klein beginsel der volmaakte gehoorzaamheid, Heid. Catech. 62, 114.

Aan het opvolgen van raden kan de geloovige nooit toekomen, omdat hij aan het volbrengen der geboden reeds genoeg heeft te doen. Maar bovendien, God eischt in de zedewet, dat wij Hem zullen liefhebben met geheel ons verstand en geheel onze kracht, en den naaste als onszelven, Matth. 22 : 37, Luk. 10 : 27; hoe kan er bij zulk een gebod nog een raad bij komen?

Als God ons geheel en al, ten allen tijde en overal opeischt voor zijn dienst, dan blijft er niets over, waarover wij de vrije beschikking hebben, en dat wij Hem naar vrije keuze geven of onthouden kunnen.

Er is dan ook geen grond voor de bewering, dat Christus nog raden als wet der vrijheid aan de noodzakelijke geboden der Mozaïsche wet heeft toegevoegd. Want ofschoon er gevallen zijn, waarin iemand zich van het huwelijk onthouden, zich van zijne goederen ontdoen, zich aan zijne gewone omgeving en beroep onttrekken moet, er komt dan geen bijzondere raad tot hem, dien hij naar vrije keuze opvolgen en nalaten kan; maar de ééne en zelfde wet eischt overeenkomstig den aard der omstandigheden eene bijzondere toepassing en stelt deze tot plicht.

De rijke jongeling ontving geen raad van Christus, dien hij evengoed verwerpen als aannemen kon, maar hij ontving, tot toetssteen van de oprechtheid en de beslistheid zijns harten, een gebod, om al zijn goederen’ te verkoopen en den armen te geven; daaruit zou blijken, of hij inderdaad alles voor Christus en zijn koninkrijk over had.

Men onderscheide dus tusschen wet en plicht; de wet is voor allen eene en dezelfde, maar de plicht is die bijzondere wijze van handelen, welke uit de algemeene zedewet door ieder overeenkomstig zijn aard en toestand behoort te worden afgeleid.

Redding is nie deur die wet nie, maar tot die wet
De Hervormers verwierpen daarom alle werken, die op het goeddunken der menschen of de voorschriften der kerk gegrond waren, en keerden tot den wil Gods als maatstaf der goede werken terug. Dien wil vonden zij kort en zakelijk in de tien geboden uitgedrukt.

Maar de wet der tien woorden staat niet los op zichzelf; zij bevindt zich midden in eene rijke omgeving. Zij stond naar haar zakelijken inhoud oorspronkelijk geschreven in het hart van den naar Gods beeld geschapen mensch, ze is daarin nog ten deele bewaard, inzoover alle menschen van nature de dingen doen, die der wet zijn, en daardoor toonen, dat het werk der wet in hunne harten geschreven is, Rom. 2 : 14, 15; ieder mensch heeft het bewustzijn, dat hij voor zijn bestaan en handelen aan bepaalde zedelijke regelen gebonden is, en voelt zich bij overtreding door zijn geweten beschuldigt.

Onder Israël werd zij door eene bijzondere openbaring in hare zuiverheid hersteld, dienstbaar gemaakt aan het verbond der genade, dat God blijkens de inleidende woorden met zijn volk had opgericht, en opgenomen in een samenstel van rechten en inzettingen, die het gansche leven des volks te regelen hadden.

Bovendien werd ze in de historie van Israël door de psalmisten, spreukendichters en profeten op allerlei wijze toegelicht, uitgewerkt en toegepast, zoodat Jezus zeggen kon, dat aan de twee geboden van liefde tot God en den naaste de gansche wet en de profeten hangen, Matth. 22 : 40.

Die wet word vervul in hul wat deur die Gees wandel
En als Christus de vervulling brengt van alle Oudtestamentische heilsbeloften, dan schaft Hij de wet niet af, maar volbrengt al hare gerechtigheid; Hij baant door zijne volmaakte gehoorzaamheid den weg, en schenkt in den Heiligen Geest de kracht, waardoor zijne discipelen naar al de geboden der wet, in beginsel, kunnen en willen wandelen. Men kan zeggen, dat het gansche Evangelie daartoe strekt, dat het recht der wet vervuld worde in hen, die niet naar het vleesch, maar naar den Geest wandelen. Het geestelijk leven der wedergeboorte wordt aan het herstel van het zedelijk leven dienstbaar gemaakt.

De lange reeks van vermaningen, waarmede de apostelen in den regel hunne brieven besluiten, zijn eene uitbreiding en toepassing van de heilige wet des Heeren, en hebben de bedoeling, om de geloovigen in al hunne verhoudingen en toestanden te doen leven overeenkomstig den wil Gods en tot verheerlijking van zijn naam. Uit dit rijke verband mag de wet der tien geboden niet worden losgemaakt; ze moet beschouwd en verklaard worden bij het licht der gansche openbaring Gods in natuur en Schrift.

Die sedewet (tien gebooie)is die reël van ons dankbaarheidslewe
Zoo verstaan, zijn de tien geboden eene korte hoofdsom van de Christelijke zedeleer en een uitnemende regel voor ons leven. Daar zijn nog vele andere wetten, waaraan wij gebonden zijn. God gaf ook wetten voor ons denken, voor ons welgevallen aan het schoone, voor onzen omgang met anderen, voor onze bearbeiding van het materiaal der natuur; Hij stelde ordeningen vast voor alle schepselen, voor hemel en aarde, voor zon en maan en sterren, voor dag en nacht, zomer en winter, zaai- en oogsttijd, Gen. 8 : 22, Jer. 31 : 35, 33 : 25.

Maar de zedewet gaat al deze ordeningen in uitnemendheid verre te boven, want in onderscheiding van deze alle richt zij zich tot den wil van den mensch, of liever tot den mensch zelf als willend wezen, en dus tot het innerlijkste van zijn bestaan, tot de kern van zijne persoonlijkheid. En zij stelt den eisch, dat hij niet maar in zijne woorden en daden, doch evenzeer in zijne gedachten en begeerten, in zijn aard en natuur volkomen aan haar regel beantwoorden zal.

Die wet is geestelik
De wet is geestelijk, Rom. 7 : 14; wij moeten volmaakt zijn, gelijk onze Vader, die in de hemelen is, Matth. 5 : 48; in het tiende gebod dringt de wet tot den wortel der zonde, tot de begeerlijkheid, door, en stelt ook deze schuldig en onrein voor het aangezicht Gods.

Voorts gaat die wet over al de verhoudingen, waarin de mensch zich geplaatst ziet, tot God, den medemensch, zichzelf en heel de natuur; tot God in zijn wezen, in zijn dienst, in zijne openbaring, in zijn dag; tot de medemenschen in hunne verschillende rangen en standen, in hun leven, eerbaarheid en eigendom; tot zichzelven in de waarheid van zijn verstand en in de zuiverheid van zijn hart; en in dat alles tot de gansche natuur, die hem omringt, tot zijn ambt en beroep, tot zijn arbeid en ontspanning, tot heel de levende en levenlooze schepping. En in dat innerlijke zijn zoowel als in al die rijke verhoudingen eischt de zedewet, dat de mensch, alles wat hij doet, zal doen tot verheerlijking Gods, 1 Cor. 10 : 31, Col. 3 : 17.

Als wij de wet in dezen haar diepen, geestelijken zin opvatten, schijnt zij ons eerst af te schrikken en aan haar vervulling te doen wanhopen.

Indien wij ook van geene andere gerechtigheid wisten, dan die de wet van ons eischt, zouden wij tot hare vervulling niet in staat zijn en ook geen lust gevoelen.

Wij zouden dan altijd trachten, de wet van haar geestelijken inhoud te ontdoen, ze te veruitwendigen, ze pasklaar te maken aan onzen gevallen toestand, en ons zeiven in den waan te brengen, dat wij met een burgerlijk eerbaar leven aan haar strengen eisch konden voldoen.

Die sonde en natuurlike vleeslike mens verwerp die wet van God, nie die gelowiges nie
De natuurlijke mensch ergert zich aan den geestelijken zin, dat is aan de volmaaktheid der wet; hij toornt inwendig tegen de volstrekte gerechtigheid en heiligheid, die zij eischt. Maar zoodra wij die andere gerechtigheid en heiligheid hebben leeren kennen, welke God in Christus heeft geschonken en door het geloof tot ons eigendom maakt, dan verandert in eens onze verhouding tot en onze gedachte over de wet.

Wij klagen dan wel met Paulus daarover, dat wij nog altijd vleeschelijk verkocht zijn onder de zonde, maar wij laten de wet in haar hoogheid staan, en wenden geene poging meer aan, om ze naar beneden te halen; wij eeren haar als heilig en rechtvaardig en goed, wijl zij de wet Gods is.

Omdat ons God en Christus liefhet, het ons sy gebooie lief
Wij hebben haar lief, juist omdat zij zoo geestelijk is; hebben een vermaak in haar naar den inwendigen mensch; en danken God niet alleen voor zijn Evangelie, maar ook voor zijne wet, voor zijne heilige, rechtvaardige, volmaakte wet. Ook zij wordt ons eene openbaring en eene gave van zijne genade.

Hoe lief heb ik Uwe wet, zij is mijne betrachting den ganschen dag!

________________________________________ 

BAVINCK: DIE VERWERPING VAN BEIDE NOMISME EN ANTINOMISME, EN DIE GEREFORMEERDE ANTWOORD DAAROP

(Gereformeerde Dogmatiek, Deel IV; Hoofdstuk 10; Par. 57 Het Woord als genademiddel; 522, 523. Opskrifte, beklemtonings en voetnotas is bygevoeg – slc)

Die gevare van nomisme en antinomisme[1]

Behalve over de verhouding van wet en Evangelie, bestaat er in de Christelijke theologie ook nog een belangrijk verschil over de kracht, de efficacia, van het woord van God en dus over de  verhouding van woord en Geest. Ook hier staan als uitersten ter linker en ter rechterzijde het nomisme en het antinomisme tegenover elkaar.

Het nomisme, dat van het Judaïsme door het Pelagianisme heen tot in het nieuwere Rationalisme doorloopt, heeft aan een uitwendige roeping, aan een verstandelijke, zedelijke of esthetische werking van het woord genoeg en acht een bijzondere, bovennatuurlijke kracht van de Heilige Geest daarbij overbodig. Ook Rome toont duidelijk aan deze richting verwant te zijn, in zoverre het de gratia praeveniens verzwakt, aan het geloof slechts de voorbereidende betekenis van een historische toestemming toeschrijft, meer en meer de kant van het Molinisme en Congruïsme opgaat, en de eigenlijke, bovennatuurlijke genade en de inwoning van de Heilige Geest eerst laat meedelen door het sacrament.

Het tegenovergestelde standpunt wordt ingenomen door het antinomisme, dat eerst tegen de wet en het Oude Testament, maar dan weldra tegen alle uitwendige woord en tegen alle objectieve, historische bemiddeling van het heil zich verzet en alles verwacht van de werking van de Heilige Geest, van de Christus in ons, van het inwendige woord en het inwendige licht.

Anabaptistiese mistisisme en antinomisme

In het Anabaptisme van Schwencfeld, Franck, Denck e.a. sprak deze richting zich op dit punt het duidelijkst uit. Uit- en inwendig woord staan tot elkaar als lichaam en ziel, dood en leven, aarde en hemel, vlees en geest, schaal en kern, schuim en zilver, beeld en waarheid, schede en zwaard, lantaarn en licht, kribbe en Christus, natuur en God, schepsel en Schepper.

Kennis van het woord geeft daarom op zichzelf niets en laat ons koud en dood. Om het te verstaan, is vooraf reeds het inwendig woord nodig. Gelijk woorden alleen ons leren kunnen, wanneer wij de zaken kennen, zo leert de Schrift ons dan alleen iets, als Christus reeds inwendig in ons hart woont. Het woord is maar een teken, een schaduw, beeld, symbool; het spreekt slechts uit, wijst slechts aan, herinnert slechts wat inwendig in ons hart is geschreven. Het inwendig woord gaat dus vooraf aan, staat hoger dan de Schrift, die maar een papieren woord en bovendien ook duister en vol tegenstrijdigheden is. En dat inwendig woord is niets anders dan God of Christus of de Heilige Geest zelf, die één is in alle mensen, sedert het ogenblik van de wedergeboorte of ook wel van nature als inwendig licht in hen woont en de hele volle waarheid is.

Om God te vinden en de waarheid te kennen, hebben wij dus niet buiten ons zelf te gaan, naar de Schrift of de historische Christus; maar indalende in ons zelf, ons terugtrekkende van de wereld, verstand en wil dodende en lijdelijk wachtende op de inwendige, onmiddellijke openbaring vinden wij God, leven wij in zijn gemeenschap en zijn wij in zijn aanschouwing zalig.

Feitelijk was dit Anabaptisme een herleving van de pantheïstische mystiek, die in het eindige een eeuwig wisselenden verschijningsvorm van het oneindige ziet en daarom gemeenschap met God zoekt in de diepte van het gevoel, waar God en mens één zijn. Deze antithese tussen wet en Evangelie werd in de Christelijke kerk, aan de ene zijde door het antinomisme in zijn verschillende vormen van Gnosticisme, Manicheïsme, Paulicianisme, Anabaptisme, Hattemisme enz., nog verscherpt en tot een onverzoenlijke strijd gemaakt. Heel het Oude Testament was van een lagere God afkomstig, van een toornende, jaloerse, wrekende God, en was nu door de heel andere openbaring van de God van de liefde, van de Vader van Christus vervangen.

Nomisme

Aan de andere zijde werd de antithese tussen wet en Evangelie door het nomisme in zijn verschillende vormen van Pelagianisme, Semi-pelagianisme, Romanisme, Socinianisme, Rationalisme enz., verzwakt en uitgewist.

Wet en Evangelie werden reeds door de kerkvaders en later door scholastieke en Roomse theologen vereenzelvigd met Oud en Nieuw Testament en dan niet antithetisch tegenover elkaar gesteld, maar als een lagere en hogere openbaring van Gods wil beschouwd. Wet en Evangelie verschillen niet daarin, dat de eerste alleen eist en het tweede alleen belooft, want beide bevatten geboden, bedreigingen en beloften; mysteria, promissiones, praecepta; res credendae, sperandae en faciendae; niet alleen Mozes, ook Christus was legislater. Maar in dit alles gaat het Evangelie van het Nieuwe Testament of de lex nova, de wet van het Oude Testament of de lex vetus, zeer verre te boven; de mysteries (triniteit, vleeswording, voldoening enz.) zijn in het Nieuwe Testament veel duidelijker geopenbaard, de beloften zijn veel rijker van inhoud en omvatten vooral geestelijke en eeuwige goederen, de wetten zijn veel heerlijker en lichter, omdat ceremoniële en burgerlijke wetten afgeschaft en door enkele ceremonies vervangen zijn.

Voorts is de wet door Mozes gegeven, de genade en waarheid is door Jezus Christus geworden. De wet was tijdelijk en voor één volk bestemd; het Evangelie is eeuwig en moet tot alle volken gebracht worden. De wet was onvolmaakt, een schaduw en voorbeeld, het Evangelie is volmaakt en het lichaam van de goederen zelf, De wet kweekte vrees en dienstbaarheid, het Evangelie wekt liefde en vrijheid. De wet kon niet rechtvaardigen in volle zin, zij gaf geen rijkdom van genade, zij schonk geen eeuwige zaligheid, maar het Evangelie schenkt in het sacrament de kracht van de genade, die in staat stelt om Gods geboden te volbrengen en het eeuwige leven te verwerven.

Rome

In één woord, de wet is het onvolkomen Evangelie, het Evangelie de volkomen wet; het Evangelie zat in de wet in als arbor in semine, als granum in spica. In zover nu de Oud- en de Nieuwtestamentische bedeling van het genadeverbond naar haar in het oog springende vorm op voorgang van de Heilige Schrift met de naam van wet en Evangelie kunnen worden aangeduid, is de onderscheiding, door Rome tussen beide gemaakt, wel niet in alle delen, maar toch in hoofdzaak goed te keuren. Maar Rome vereenzelvigde Oude en Nieuwe Verbond met wet en Evangelie geheel en al, miskende het Evangelie in het Oude en de wet inhet Nieuwe Testament, vatte de hele leer, door Christus en de apostelen verkondigd, als Evangelie op, nam daarin niet alleen beloften, maar ook wetten en bedreigingen aan, en maakte het Evangelie dus tot een tweede wet.

De Paulinische antithese van wet en  evangelie werd uitgewist. Want al is het, dat Paulus onder de wet de hele Oude Testament bedeling verstaat, hij beschouwt haar dan juist in haar wettische vorm en stelt ze zo lijnrecht tegenover het Evangelie. En ook als hij dat doet, erkent hij, dat de wettische bedeling de belofte, die reeds aan Abraham was geschied, geenszins heeft teniet gedaan, Gal. 3:17, 21, dat ook in de dagen van het Oude Verbond het Evangelie verkondigd is, Gal. 3:8, dat ook toen de gerechtigheid verkregen is uit en door het geloof, Rom. 4:11-12; 11:32; Gal. 3:6-7

Die Hervormers handhaaf die eenheid en die kontras tussen wet en evangelie

Maar de Hervormers, enerzijds de eenheid van het genadeverbond in zijn beide bedelingen tegen de Wederdopers vasthoudende, hebben anderzijds het scherpe contrast van wet en Evangelie in het oog gevat en daardoor het eigenaardig karakter van de Christelijke religie als religie van de genade weer hersteld. Ofschoon toch wet en Evangelie in ruimere zin voor de oude en nieuwe bedeling van het genadeverbond kunnen worden gebezigd, in hun eigenlijke betekenis duiden zij toch twee openbaringen van Gods wil aan, die wezenlijk van elkaar.

Van de wet als wet, afgezien van de belofte, aan welke zij in het Oude Testament dienstbaar gemaakt was, beweert Paulus, dat zij niet rechtvaardigen kan, dat zij de zonde vermeerdert, dat zij een bediening van de verdoemenis is en juist daardoor de vervulling van de belofte voorbereidt en een andere gerechtigheid, nl. de gerechtigheid van God in Christus door het geloof noodzakelijk maakt.

En deze antithese van wet en Evangelie werd door de Hervorming weer ingezien. Wel komen er uitspraken bij kerkvaders voor, die ook van een beter inzicht getuigen. Maar het komt tot geen helderheid, omdat zij de onderscheiding tussen wet en Evangelie altijd weer verwarren met die tussen Oude en Nieuwe Verbond verschillen.

Ook de wet is Gods wil, Rom. 2:18, 20, heilig en wijs en goed, geestelijk. Rom. 7:12,14; 12:10, het leven gevend aan wie haar onderhoudt, Rom. 2:13; 3:12; maar zij is door de zonde krachteloos geworden, rechtvaardigt niet, maar prikkelt de begeerte, vermeerdert de zonde, werkt toorn, doodt, vervloekt en verdoemt, Rom. 3:20; 4:16; 5:20; 7:5, 8, 9, 13; 2 Cor 3:6v., Gal. 3:10, 13, 19. En daartegenover staat het Evangelie van Christus, het euaggelion, dat niets minder bevat dan de vervulling van de Oudtestamentische epaggelia, Mk. 1:15; Hd. 13:32; Ef. 3:6, dat van Gods wege tot ons komt, Rom. 1:1-2; 2 Cor.11:7, Christus tot inhoud heeft, Rom.1:3; Ef. 3:6, en niets anders brengt dan genade, Hd. 20:24, verzoening, 2 Cor. 5:18, vergeving, Rom. 4:3-8, gerechtigheid, Rom. 3:21-22, vrede, Ef. 6:15, vrijheid, Gal. 5:13, leven, Rom. 1:17; Phil. 2:16

Maar zij zijn zelf toch inhoud van het Evangelie, geen werkingen of vruchten van de wet. Want de wet eist wel geloof aan God in het algemeen, maar niet dat speciale geloof, dat op Christus zich richt, en de wet kan wel metameleia, poenitentia, werken maar geen metanoia, resipiscentia, die veeleer vrucht is van het geloof. En juist omdat geloof en bekering, schoon de mens daartoe van nature door de wet verplicht is, inhoud van het Evangelie zijn, kan er sprake zijn van een wet, van een gebod, van een gehoorzaamheid van het geloof, enz.. Als eis en gave, als bevel en belofte, als zonde en genade, als ziekte en genezing, als dood en leven staan wet en Evangelie hier tegenover elkaar.

Hoewel zij daarin overeenkomen, dat zij beide God tot auteur hebben, beide van een en dezelfde volkomen gerechtigheid spreken, beide zich richten tot de mens, om hem te brengen tot het eeuwige leven, zo verschillen zij toch daarin, dat de wet uit Gods heiligheid, het Evangelie uit Gods genade voortkomt; dat de wet van nature, het Evangelie alleen door bijzondere openbaring bekend is; dat de wet volkomen gerechtigheid eist maar het  Evangelie haar schenkt; dat de wet door de werken heen tot het eeuwig leven leidt en het Evangelie de werken doet voortkomen uit het in het geloof geschonken eeuwige leven; dat de wet thans de mens verdoemt en het Evangelie hem vrijspreekt; dat de wet zich richt tot alle mensen en het Evangelie alleen tot degenen, die eronder leven enz.

Die prediking van geloof en prediking

Naar aanleiding van dit onderscheid, kwam er zelfs verschil over, of de prediking van geloof en bekering, die toch een voorwaarde en eis scheen, wel tot het Evangelie behoorde en niet veeleer met Flacius, Gerhard, Quenstedt, Voetius, Witsius, Coccejus, De Moor e.a. tot de wet moest worden gerekend.

En inderdaad in de striktste zin zijn er in het Evangelie geen eisen en voorwaarden, maar alleen beloften en gaven; geloof en bekering zijn evengoed als rechtvaardigmaking enz. weldaden van het genadeverbond. Maar zo komt het Evangelie, concreet, nooit voor; het is in de praktijk altijd met de wet verbonden en is dan ook door heel de Schrift heen altijd met de wet samengeweven. Het Evangelie onderstelt altijd de wet, en heeft haar ook bij de bediening nodig. Het wordt immers gebracht tot redelijke en zedelijke mensen, die voor zichzelf Gode verantwoordelijk zijn en daarom tot geloof en bekering moeten geroepen worden.

De eisende, roepende vorm, waarin het Evangelie optreedt, is aan de wet ontleend; elk mens is niet eerst door het Evangelie, maar is van nature door de wet verplicht, God op zijn woord te geloven en dus ook het Evangelie, waarin Hij tot de mens spreekt, aan te nemen. Daarom legt het Evangelie van stonde aan beslag op alle mensen, bindt het hen in hun consciëntie, want die God, die in het Evangelie spreekt, is geen andere dan die zich in zijn wet aan hen heeft bekend gemaakt. Geloof en bekering worden daarom van de mens in naam van Gods wet, krachtens de relatie, waarin de mens als redelijk schepsel tot God staat, geëist; en die eis richt zich niet alleen tot uitverkorenen en wedergeborenen, maar tot alle mensen zonder onderscheid. Rom. 1:5; 3:27; 1 Joh. 3:23, van een ongehoorzaam zijn aan en een geoordeeld worden naar het Evangelie, Rom. 2:16; 10:16 enz.. Wet en Evangelie, in concreto beschouwd, verschillen niet zozeer daarin, dat de wet altijd in bevelende en het Evangelie in belovende vorm optreedt, want ook de wet heeft beloften, en het Evangelie vermaningen en verplichtingen.

Maar zij verschillen vooral in inhoud: de wet eist, dat de mens zijn eigen gerechtigheid uitwerkt, en het Evangelie nodigt hem, om van alle eigengerechtigheid af te zien en die van Christus aan te nemen en schenkt daartoe zelfs de gave van het geloof. En in die  verhouding staan wet en Evangelie niet alleen vóór en bij de aanvang van de bekering; maar in die verhouding blijven zij staan heel het Christelijk leven door, tot aan de dood toe.

De Luthersen hebben bijna alleen oog voor de beschuldigende, veroordelende werking van de wet en kennen daarom geen hoger zaligheid dan bevrijding van de wet. De wet is alleen nodig omwille van de zonde. In de volmaakte toestand is er geen wet. God is vrij van de wet; Christus was volstrekt niet voor zichzelf aan de wet onderworpen; de gelovige staat niet meer onder de wet.

De Luthersen spreken weliswaar van een drieërlei usus van de wet, niet alleen van een usus politicus (civilis), om de zonde te beteugelen, en een usus paedagogicus, om kennis van de zonde te wekken, maar ook van een usus didacticus, om de gelovigen tot regel van het leven te zijn. Maar deze laatste usus is toch enkel en alleen daarom nodig, omdat en in zoverre de gelovigen nog zondaren blijven en door de wet in toom gehouden en tot voortdurende kennis van de zonde geleid moeten worden. Op zichzelf houdt met het geloof en de genade de wet op en verliest al haar betekenis.

Die Gereformeerdes wil erkenning gee aan alles wat die Skrif leer oor die wet

De Gereformeerden dachten er echter heel anders over. De usus politicus en de usus paedagogicus van de wet zijn slechts toevallig nodig geworden door de zonde; ook als deze wegvallen, blijft de voornaamste usus, de usus didacticus, normativus over. De wet is toch uitdrukking van Gods wezen; Christus was als mens vanzelf voor zichzelf aan de wet onderworpen; Adam had vóór de val de wet in zijn hart geschreven; bij de gelovige wordt zij weer op de tafelen van zijn harten gegrift door de Heilige Geest; en in de hemel zullen allen wandelen naar de wet van de Heere.

Het Evangelie is tijdelijk, maar de wet is eeuwig en wordt juist door het Evangelie hersteld.

De vrijheid van de wet bestaat dan ook niet daarin, dat de Christen met die wet niet meer te maken heeft, maar zij is hierin gelegen, dat de wet van de Christen niets meer als voorwaarde van de zaligheid eisen, hem niet meer veroordelen en verdoemen kan. Overigens heeft hij een vermaak in de wet van God naar de inwendige mens en bepeinst ze dag en nacht. En daarom moet die wet altijd in het midden van de gemeente, in verband met het Evangelie, verkondigd worden.

Wet en Evangelie, het hele woord, de volle raad van God is inhoud van de prediking. Een veel bredere plaats dan in de leer van de ellende neemt daarom de wet bij de Gereformeerden in de leer van de dankbaarheid in.

[1] Ook genoem legalisme/wettisisme en antinomianisme.

_______________________

Verdere Pro Regno artikels van of oor Bavinck

Artikels oor wet en evangelie

Artikels oor die wet

Posted by: proregno | October 6, 2021

Teenoor die Evolusieleer, In U Lig (Ps. 36:10)!

Teenoor die Evolusieleer, In U Lig!

(Ps. 36:10)

– Die Evolusieleer verduidelik en weerlê deur dr. HG Stoker

[Bron: In: Koers in die Krisis I, Stellenbosch, Pro Ecclesia: 1935, bll. 353-364. Dr. Stoker se werke is op CD beskikbaar by die VCHO, sien die CD advertensie hier.  Vir enige van sy boeke, doen navraag by Pro Regno Boeke. Opksrif aangepas.]

Inleiding

HG Stoker was in sy tyd ‘n wêreldbekende filosoof onder gereformeerde denkers wêreldwyd, ‘n groot kenner van sy vakgebied, en ‘n godsvresende kind van God. Hy het met groot klem die valse teenstellings tussen ‘geloof en (ware) wetenskap’, ‘godsdiens en wetenskap’, en dus tussen ‘natuur en genade’ ens. van harte verwerp. Kinderlik gelowig gebly en wetenskap beoefen op die hoogste vlak, in U Lig (Ps. 36:10), PU vir CHO.  In die gedagtes van Bavinck: die genade heilig die natuur, dit vernietig dit nie. Sonde is die krisis van die mens se bestaan, nie God se skepping, natuur, ens. nie. Christus kom red sy skepping in sy uitverkorenes, Hy kom vernietig nie sy skeppingsorde nie, Hy kom red dit to verheerliking van sy Vader, en tot heil van die mensdom en die heelal, sien Kol. 1:115-20.

In hierdie artikel oor die evolusieleer, wat reeds in 1935 verskyn het, beskryf hy op ‘n eenvoudige vlak wat evolusie is en weerlê dit kort en kragtig vanuit die Skriftuur en natuur(wetenskappe), NGB artikel 2-7.  Beide die Skrif en die (ware) wetenskap wys op die dwaasheid en absurditeit van die evolusieleer, dit is ‘ongelooflik’ en ‘wetenskapsfiksie’ (let wel: natuurlik glo ons nog altyd aan ‘ontwikkeling’ onder soorte en aanpassings binne soorte, maar dit is totaal radikaal iets anders as die ‘evolusieleer’ soos deur Stoker hier onder verduidelik en weerlê).

Hierdie artikel wat ek van hom plaas, sluit aan by die vorige een wat ek hier geplaas het, wat net so goed is en ook spreek tot ons tye:

Skrifongeloof in ons tyd – Bybel en wetenskap: HG Stoker se getuienis

Sy artikels is so aktueel, dit klink asof dit in vandag se joernale en tydskrifte staan.  Stoker weerlê die basiese geloofsboustene van die evolusieleer wat ongelukkig in ons tyd deur mense buite maar ook tragies binne die kerk aangehang word. In die kerk beteken dit die Bybel, en veral die Genesis geskiedenis, ja natuurlik, unieke eenmalige openbaringsgeskiedenis, wat werklike tyd-ruimte historiese gebeure weergee, moet nou geherinterpreteer word, omdat, in die woorde van Stoker, die kerke nie “ontelbare geleerde manne uit die kerk (wil) verloor (nie maar) … hierdie manne in die kerk wil behou”, dit wil sê, die tydsgees en getalle bepaal die kerk en wetenskap, nie die Woord bepaal en laat sy lig skyn op die kerk en wetenskap nie, maar die wêreld skryf vir die kerk voor met hul ‘valslike sogenaamde wetenskap’ hoe die Bybel nou verstaan moet word of nie.

G’n wonder die sekulêre evolusioniste het met die ‘godsdienstige en teistiese’ evolusioniste oor dekades saamgewerk om die PU vir Christelike Onderwys – waar wetenskap, al was dit hoe gebroke en onvolmaak – tog nederig beoefen is ‘in U Lig’, en is dit verander is na om ‘wetenskap’ met lekker klaar te kry in NWU … van beeld van God herstel in Christus om wetenskap te beoefen tot sy eer en heil van die naaste, na terug na dierlike evolusionistiese (eintlik devolusionistiese) Babel bou vir ons eie plesiere en eer (sien Gen. 1:18-32, die ontkenning van God as Skepper,  van ‘In U Lig’, lei to ontkenning van God as Verlosser en Wetgewer wat lei tot  Ps. 2:1-3 losbandigheid op alle lewensterreine, ook in die wetenskap, sodat reeds op NWU in die Naam van afgode gebid word, die gay agenda verwelkom is, ens.).

Daarom, terug na die Woord, terug na ons belydenis, en terug na ons voorgangers wat die Woord nie net in hul eie lewe en gesinne en kerke nie, maar ook op elke terreine van die lewe, ook die natuurwetenskappe, laat skyn het (Hebr. 13:7), en seker die mees belangrike gelowige filosoof om te lees vir ons tye, is prof. dr. HG Stoker.

Mag ‘n nuwe geslag opstaan, wat die goeie stryd van die geloof sal stry, ja persoonlik, gesin en gemeente, maar ook op elke terrein van lewe en denke, want ons glo uit Hom, deur Hom en tot Hom, is alle dinge.

Dit is alles of niks, Jesus leer jy is vir Hom of teen Hom, met jou ganse lewe, ook as jy student is, professor is, preek, kinders leer, skottelgoed was, die asblik leegmaak, die mikroskoop gebruik, ens.

Ja, met ons hele hart, siel en verstand die Here dien op elke lewensterrein:

In u lig sien ons die lig, Ps. 36:10 (sien ook Matt. 22:37-40)

Ek stel HG Stoker aan die woord, tolle lege:

I. Wat is Evolusie?

Onder die evolusieleer word gewoonlik daardie teorie verstaan wat handhaaf dat die lewende wesens (plante, visse, voëls, insekte, diere en die mens) deur afstamming verwant is — en dat die afstammingslyn in hoofsaak loop van die eenvoudigste en laagste soorte van lewende wesens, die eenselliges, na die mees ingewikkelde en hoogste soort, die mens, toe.  In besonderheid handhaaf hierdie leer dat die mens van die dier afgestam het, en vandag word gemeen dat die mens nie van die aap afgestam het nie, maar dat die aap en die mens ’n gemeenskaplike ouer-ras gehad het.

II. Gestel dat die mens van die dier afgestam het . . . .

Dan is die klaarblyklike verhaal van Genesis 1 en 2 foutief en daarnaas soveel ander Skrifgedeeltes wat stel dat die mens na Gods beeld geskape en wesensverskillend van die dier is en dat hy ’n besondere status in die wêreld het.

Dan kan die sondeval van Genesis 3 nie ’n sondeval gewees het nie; want dan was die mens nie baie goed geskape nie en dan was hy in sy kennis en ander funksies nog onontwikkeld en moes hy deur mislukte pogings leer om reg te handel, vorentoe te kom en te klim.  I.p.v. sonde kry ons dan: mislukte pogings, en i.p.v. ’n val kry ons dan: vooruitgang.  Die sondeval word in die evolusieleer ’n stap vooruit; die vervloeking van die aarde om die mens se ontwil is hiermee onversoenbaar en in hierdie gang van sake ongerymd.

Word Gen. 1-3 aan die eise van die evolusieleer prysgegee en kan daar dan geen sprake wees van ’n sondeval nie, dan verloor vanself die soendood van Christus sy kardinale betekenis.  Die verlossingslyde van ons Saligmaker is onnodig en ongerymd as daar geen sondeval van die mens was nie.  Is Christus nie ons Verlosser nie, dan hoef Hy nie Gods Seun, die tweede persoon in die Heilige Drie-eenheid te wees nie, en dan word Hy ’n gewone historiese persoon, ’n mens soos ons almal mense is — al was Hy dan ook ’n ideale mens.

Met die konsekwensies van die evolusieleer is verder ook nie verenigbaar nie: die tweede koms van Christus, die oordeel van God, die ewige verdoemenis van die nie-uitverkorenes en die herskepping van hemel en aarde.

As u die evolusieleer aanneem, dan moet u in logiese konsekwensie die Bybel as die onfeilbare Woord van God prysgee en die sentrale leer van die Bybel, die leer van sonde en verlossing, van skepping, verwording en herskepping laat vaar.

III. Evolusie en Christendom.

Is dit dan ’n wonder dat so baie Skrifgelowiges die evolusieleer verwerp en dat die Gereformeerde, die Calvinis, hierdie leer moet verwerp op grond van sy Skrifgeloof?  Is dit dan ’n wonder dat die evolusieleer so ontelbaar veel Christene in hul Bybelgeloof aantas, aan die Bybel laat twyfel en die Bybel laat prysgee?  Is dit ’n wonder dat die evolusieleer die Christendom ondermyn en die heidendom bevorder — die Evolusieleer, wat kom in die naam van die eksperimentele wetenskap?

Maar wel baar dit verwondering dat soveel kerkleiers, soveel Christelike teoloë, die evolusieleer aanvaar en op allerlei kunsmatige maniere met die Bybelleer probeer versoen.  Hierdie feit moet egter verstaan word in die lig van die volgende oorwegings: (a) Die Bybelkritiek is in die ondermyning van die Bybelgeloof ’n bondgenoot van die evolusieleer; (b) Hierdie teoloë glo dat die wetenskap en sy evolusieleer nie betwyfel mag word nie, omdat die wetenskap en sy evolusieleer op feite en op onbevooroordeelde eksperimentele feite-ondersoek alleen rus. (c) Hulle weet dat as hulle die evolusieleer beslis verwerp, hulle dan ontelbare geleerde manne uit die kerk sal verloor, terwyl hulle hierdie manne in die kerk wil behou.

Dat die Bybelkritiek op verkeerde veronderstellings rus en tot verkeerde resultate gekom het en oorwen word, dat die wetenskappe, ook die eksperimentele wetenskappe, betreklik is, kan dwaal en telkens leringe, eenmaal verkondig, weer herroep, dat hierdie wetenskappe nie net op feite rus nie, maar ook op allerlei beginsels en veronderstellings wat intuïtief aanvaar word, dat die evolusieleer nog nooit bewys is nie, dat ons die Bybel nie mag prysgee aan die grille van wetenskaplike teorieë nie, dat ons vandag ly aan ’n ongesonde verafgoding van die wetenskap — dit alles word nie ingesien nie, en ook nie dat die waarheid van die Skrif nie weggedoesel mag word om mense in die kerk te behou nie, en dat die waarheid van die Heilige Skrif verkondig moet word, ook al verlaat ’n aantal mense die kerk daardeur.

IV. Wat leer die Bybel ons aangaande die Evolusie-Vraagstuk?

(1)    God het op verskillende dae en met verskillende skeppingsdade in ses dae in aansyn geroep: hemel en aarde, waarby grasspruitjies, plante en bome; visse en voëls; vee, kruipende diere en wilde diere; die mens.

(2)    T.o.v. elke skeppingsdaad insake die lewende wesens staan daar (en wel tot tien maal herhaal) dat hulle volgens hul soorte geskape is.

(3)    Die mens is op ’n besondere wyse geskape: na Gods beeld.  Aan hom is ’n besondere roeping toegeken: hy sal heers oor die voëls, oor die vee, oor die kruipende diere, oor die hele aarde.

(4)    Die lewende wesens sal vrugbaar wees, vermeerder en die aarde vul.

(5)    Na elke skeppingsdag staan: Toe sien God dat dit goed was.  Na die hele skepping staan: “Toe sien God al wat Hy gemaak het en — dit was baie goed.”

(6)    God het op die sewende dag gerus.  Sy skeppingswerk is voltooi en vind nou nie meer plaas nie.

(7)    Die sondeval het die mens van God vervreem.  Om die mens se ontwil is die aarde vervloek; maar God gee aan die mens die heilsbelofte van die Messias.

Hieruit blyk:

(a)     Dat die lewende wesens geskape is en nie vanself uit die anorganiese (lewelose) stof ontstaan het nie (1);

(b)    Dat die lewende wesens moet ontwikkel (4); daar is dus ontwikkeling;

(c)     Dat hierdie ontwikkeling sal geskied binne perke, volgens die soorte (1 en 2);

(d)    Dat hierdie ontwikkeling organies is, nie meganies nie (a; 1 en 2);

(e)     Dat die mens nie uit die dier ontwikkel het nie, maar dat hy op ’n besondere wyse en met ’n besondere roeping geskape is (3);

(f)     Dat die aarde, soos ons hom nou ken — met sy pyn en sy smart, met sy siekte en sy dood, met sy verwildering en verwording — nie is soos dit geskape was nie — goed en baie goed; maar dat dit nou abnormaal is en dat dit eenmaal — in die herskepping — weer goed en normaal sal wees (5 en 7);

(g)    Dat God die aarde in ses dae geskape het en dat dit nie honderde duisende jare geneem het om uit die laagste lewende wesens die mens te ontwikkel, soos die evolusieleer dit eis nie (1).  Dat die dag met sy aand en sy môre geen periode is nie, maar wesenlik ’n dag, staan vir die Gereformeerde eksegese vas.  Daaraan twyfel die Calvinis nie.

Die “dag” sou opgevat kan word as (i) ’n dag van ons aarde (24 uur) en God is magtig genoeg om die skepping in ses sulke dae te voltooi.  Die “dag” sou ook opgevat kan word (ii) as ’n dag van God, ’n besondere soort skeppingsdag met ’n eie­soortige skeppingstyd, kwalitatief verskillend van die soort tyd, wat ons ken.  Dit moontlik dat die tyd waarin God besig is met die skepping van die aarde en daarmee met die skepping van ons aardse tyd, andersoortig is as die aardse tyd, nes die tyd van die herskepping, die ewigheid, ook ’n ander soort tyd is as die tyd waarin die aarde sig ontplooi, die tyd waarin ons nou leef.  As die tweede opvatting van “dag” korrek sou wees, dan is alle tydsberekeninge van die natuurwetenskappe wat op die verre verlede gerig is, nie letterlik nie, maar figuurlik of analogies te verstaan: hierdie tydsberekeninge is hipoteties en het dan nooit absolute waarde nie, omdat hulle dan rus op die foutiewe veronderstelling dat die skeppingstyd aan ons tyd gelyksoortig was;

(h)    Dat God die sewende dag klaar was met Sy skeppingsarbeid en gerus het (6).  Hy skep nou nie meer soos die kreatiewe evolusieleer, die versoeningsleer van Skrif en wetenskap beweer nie.

V. Wat leer die Bioloë ons aangaande die Evolusie-Vraagstuk?

(a)     Die bioloë gaan uit van die vooroordeel dat die aarde nou normaal is en altyd normaal was.  Hierdie vooroordeel beïnvloed hulle teorieë.

(b)    Party bioloë neem aan dat die lewende wesens uit die anorganiese stof ontstaan het, ander weer (nl. die vitaliste, soos Driesch, Von Uexküll, Woltareck, e.a.) verwerp hierdie beskouing.

(c)     Die strenge evolusioniste neem aan dat die evolusie geen perke het nie, in die sin dat alle soorte lewende wesens uit een of ’n paar oersoorte ontwikkel het (die monofiletiese teorie).  Ander bioloë neem aan dat die bestaande soorte uit ’n ontelbare menigte van oersoorte ontwikkel het (die polifiletiese teorie).  Weer ander bioloë — meesal die oorerwingsvorsers en plantkundiges — verwerp die evolusieleer heeltemal, omdat die oorerwingseksperimente en oorerwingswette bewys dat evolusie van een soort uit ’n ander soort onmoontlik is.

(d)    Die meeste evolusioniste neem ’n meganiese en nie ’n organiese evolusieleer aan nie.

(e)     Gewoonlik word aangeneem dat evolusie vooruitgang bereken.  Abel se ontdekking asook die van ander bioloë, toon dat daar ook agteruitgang, devolusie, degenerasie bestaan.  Dit bring verwarring in die kamp van die evolusioniste.

(f)     Die evolusioniste handhaaf dat die mens die hoogsontwikkelde dier is, dank sy die ontwikkeling van sy harsings, en dat hy die naaste aan die ape-geslag verwant is.

(g)    Al verskil die evolusioniste t.o.v. die tydsduur van die evolusieproses, neem tog almal aan dat die evolusie reeds vir honderde duisende jare aan die gang is.

(h)    ’n Heel moderne teorie wil God skeppenderwys — of beter: organiserenderwyse — die hoër soorte uit die laer soorte laat ontwikkel.  Hierdie teorie tel nog maar enkele aanhangers.  Uit die bostaande blyk dat onder die bioloë onderling op omtrent alle punte ’n groot meningsverskil heers, selfs oor die vraag of evolusie kon plaasgevind het.

VI. Op watter Bewyse rus die Evolusieleer?

(1)    Die veranderlikheidsbewys.  Veranderende omstandighede, omgewing, klimaat, voeding, ens., laat die lewende wesens verander: uitwendige veranderings (modifikasies, fluktuasies of para­variasies genoem).  Verbastering verander lewende wesens: verbasteringe (miksovariaries, hibridisasies of kombinasies genoem).  Daar is ook sprongveranderinge, wat van die voorgaande twee verskil (mutasies, ideovariasies of sprongveranderinge genoem).  Bewys die feit van hierdie soorte van veranderings die evolusieleer?  Die eksperimentele ondersoek, veral van die oorerwings­vorsers, het op hierdie gebied aangetoon: (a) dat alle veranderinge binne die soort is en nooit die soortgrense oorskry nie; (b) dat die veranderinge uitwendig (fenotipies) en nie inwendig of konsti­tusioneel (genotipies) is nie; (c) dat aan alle veranderlikheid ’n onveranderlike beginsel ten grondslag lê, op grond waarvan evolusie van een soort uit ’n ander onmoontlik is: dat ’n soort-konstante beginsel die veranderinge beheers.  Op hierdie gebied, omtrent die enigste waar die evolusie kousaal-eksperimenteel ondersoek kan word, word die evolusie deur die resultate weerlê.[*]

(2)    Die morfologiese en anatomiese bewys gaan van ooreenstemminge in liggaamsbou van die verskillende soorte van lewende wesens uit.  Bv. die hand van die mens, die voorpoot van die aap, die vlerk van die voël en die vin van die vis vertoon in verskillende opsigte ooreenstemminge in struktuur (analogieë) en daarom het hulle ’n gemeenskaplike afstamming.  Hierdie bewys in die morfologie en anatomie is geen bewys vir evolusie nie, om die volgende redes:

(a)     Ooreenstemming bewys nie afstamming nie (’n analogie-bewys is geen identiteitsbewys nie, sê die logicus).  Hier moet juis nog bewys word dat die ooreenstemminge deur evolusie verklaar moet word.  As bv. ’n skeikundige ooreenstemming in die struktuur van die verskillende soorte atome ontdek, sê hy nie dat hy bewys het dat die een soort atoom tot die ander soort teruggevoer kan word nie — inteendeel, hy probeer eers die een tot die ander reduseer, en as hy dit regkry, dan sê hy:  Nou het ek dit bewys.  Die ooreenstemminge van die lewende wesens in bou en struktuur sou i.p.v. op evolusie kan rus op gelyksoortige wetmatighede wat die lewensprosesse beheers, op identieke konstitusie-faktore eie aan die lewende wesens as sulks.

(b)    Hierdie bewys lees eers in die ooreenstemminge die evolusionistiese interpretasie in, en haal dit daarna weer daaruit.  Ons noem dit ’n sirkelredenering.

(c)     Hierdie bewys rus op ’n meganiese deelbeskouing, nie op ’n organiese geheelsbeskouing van die lewende wesens nie; die laaste soort beskouing maak die evolusionistiese interpretasie van die ooreenstemminge onmoontlik.

(d)    Hierdie bewys onderskei nie uitwendige (fenotipiese) en inwendige of konstitusionele (genotipiese) ooreenstemminge nie.

(e)     Hierdie bewys verwaarloos ten onregte die kardinale betekenisse van die verskille tussen die lewende wesens.

(3)    Die bewyse in die sistematiek begaan dieselfde foute.

(4)    Die bewyse in die serologie (chemiese bloedverwantskapsleer) maak dieselfde foute en het vir die evolusieleer uiters teenstrydige resultate.

(5)    Die embriologiese bewyse ly ook aan dieselfde foute.  Dis van belang om op hierdie bewys kortliks in te gaan.  Hierdie bewys sê dat daar ooreenstemminge is tussen die stadia wat bv. die menslike embrio deurloop (op ’n bepaalde stadium kan bv. iets aangewys word wat met vis-kieue ooreenstemming het) en die stadia wat die mensheid deurloop het vanaf sy eensellige voorouersgeslag tot vandag toe.  ’n Mens moet die ooreenstemminge eers evolusionisties sien, bv. die vis-kieue en die ooreenstemmende in die embrio, voordat die bewys verstaan word, maar dan is dit ’n sirkelredenering.  Dieselfde geld van al die ander ooreenstemminge.  Die eksperimentele fisiologie toon al meer en meer aan dat van ooreenstemminge geen sprake is nie, en dat die embrionale eienskappe eiesoortige (ontogenetiese ) funksies het.

(6)    Die rudimentêre organe (bv. die appendiks, wat in die mens net ’n evolusie-res sou wees en geen funksie sou hê nie, terwyl dit in sy dierlike voorvaders wel ’n funksie gehad het) bied ook geen bewys nie, omdat ’n mens hulle nie rudimentêre organe kan noem nie, as jy nie eers in die evolusie glo nie (waardeur ’n sirkelredenering ontstaan), en omdat die eksperimentele fisiologie al voortgaande bewys dat die sogenaamde rudimentêre organe tog ’n eiesoortige (ontogenetiese) funksie het en dus geen rudimentêre organe is nie.  Verder vereis omtrent elke rudimentêre orgaan ’n ander geslagsboom, wat vir die evolusieleer verwarrend is.  Hierdie bewys gaan ook mank aan al die genoemde gebreke van die morfologiese en anatomiese bewyse.

(7)    Die paleontologies bewyse, veral gebaseer op fossiele ontdek in verskillende aardlae op verskillende plekke in die wêreld, gaan mank aan die volgende tekortkominge: die vondste is te power om die evolusieleer te dra; daar is veels te veel gapings om die bewys waarskynlik te maak; die volgorde van die aardlae waarin die fossiele gevind word, is vir die evolusieleer veels te deurmekaar; die bepaling van die ouderdom van die aardlae en van die fossiele hang van mekaar af, wat weer ’n sirkelredenering gee; hierdie bewys maak sig skuldig aan die meganiese deelbeskouing; ’n bewese skakel tussen mens en dier is nog nie gevind nie, en wat gevind is, is òf mens òf dier, terwyl die bioloë die vondste onderling verskillend waardeer, ens.

Kleiner evolusie-bewyse (bv. in die dieregeografie en in die vergelykende biologie, ens.) slaan ons oor.  Elke bewys afsonderlik geneem en ook alle bewyse saam geneem bewys die evolusie nie,[†] terwyl die resultate van die eksperimentele oorerwingsleer en van die eksperimentele fisiologie die onmoontlikheid van die evolusie aantoon.  Op geeneen van die punte in § IV genoem het die wetenskap die Skrif weerlê nie.  Die evolusieleer word (veral op die kontinent van Europa) al meer verwerp en op die rak van verouderde teorieë geplaas.  Die evolusieleer is niks meer as ’n hipotese, om dit nie saam met Prof. Hepp ’n mite te noem nie — en hierdie hipotese moet vandag as ’n mislukte hipotese beskou word.

VII. Gesteld dat die Evolusieleer bewese en waar was, hoe sou ’n mens die Evolusie moet verklaar?

Hierop antwoord die Darwinisme: Kleine en toevallige veranderinge begunstig of rem die lewende wesens in hul stryd om die bestaan, waardeur die meer geskiktes bly voortbestaan en die ongeskiktes ondergaan (natuurlike seleksie of teeltkeuse).  Die Neo-Darwiniste verplaas die stryd en die teeltkeuse van die uitwendige lewe na die terrein van die kiemplasma.

Die Lamarckisme (waarvan die Neo-Lamarckisme ’n verfyning en ’n verdieping is) verklaar die evolusie uit ’n innerlike behoefte om aan veranderde omstandighede aan te pas.  (Bekend is die nek van die kameelperd, wat so lank geword het uit ’n behoefte om die hoogste blare by te kom).

Teen beide teorieë bestaan vernietigende argumente, waarvoor ek wil verwys na Dr. Broom se artikel (“Our Changing Worldview” — Die Universiteit van die W.W.R.) en na my artikel (in “Die Skrif en die Natuurwetenskappe” — Van Schaik).

Die verklaring van die evolusie deur die mutasieleer verval ook, terwyl blyk dat die mutasies die soortgrense nie oorskry nie en dat hulle meestal ’n verlies aan eienskappe beteken.

Geeneen van hierdie teorieë word algemeen aangeneem nie; elkeen van hulle ondervind heftige teenstand.  Geen ander teorie word in die plek van hierdie aangebied nie, behalwe dat in die laaste paar jaar enkele bioloë aan die leer van ’n kreatiewe evolusie die aandag begin gee.

Die Darwinistiese en Lamarckistiese teorieë veronderstel die oorerfbaarheid van verkreë eien­skappe, waarsonder evolusie onmoontlik is.  T.o.v. die vraag van die oorerfbaarheid van verkreë eienskappe heers ’n groot meningsverskil onder die bioloë, en kan nie gesê word dat hierdie hipotese bewys is nie.

VIII. Die Kreatiewe Evolusie.

Die leer van die kreatiewe evolusie het sy oorsprong in die filosofie.  Teoloë het al vir ’n geruime tyd na hierdie teorie gegryp om daarmee die evolusieleer en die skeppingsleer van die Bybel te versoen.  Genl. Smuts het op die grensgebied van biologie en filosofie hierdie teorie bevorder met sy “Holism and Evolution.”  Enkele bioloë begin vandag ook in hierdie teorie te glo.  Hierdie teorie gaan van die veronderstelling uit dat die evolusie waar en bewys is; hierdeur rus dit op ’n uiters swak fondament.  Die teorie word nog verder verswak deurdat dit op bedekte wyse die wonder as ’n verklaringsbeginsel in die wetenskap invoer.  Die teorie neem aan dat elke hoër soort nie net uit die laer soort ontstaan het nie, maar dat die hoër soort teenoor die laeres werklik nuut is, terwyl hierdie nuwigheid of oorspronklikheid van die hoër soort nie uit die laere afgelei of verstaan kan word nie — dit was nie in die laeres in kiem aanwesig nie, maar is ’n mutasie-agtige plotseling ontstaande nuwigheid.  Dit beteken dat “iets meer uit iets minder” ontwikkel, wat logies gelyk staan aan “iets uit niks,” wat waarlik ’n wonder is.  Hierdie skeppende wonderverrigter is by Dr. Broom ’n “organiser” wat hy te hulp roep omdat die ontwikkeling van die soorte nie toevalligerwyse kon plaasgevind het nie, en die evolusie volgens ’n plan skyn te werk, nl. om die mens voort te bring; hierdie “organiser” identifieer Broom met God.  Vir Genl. Smuts is die wonderverrigter ’n gehele-skeppende beginsel, die holistiese faktor.  Die versoenings-teoloë versprei die ses dae van die skepping oor die honderdduisende jare van die evolusioniste en laat God in en deur die evolusie-proses nuwe soorte skeppenderwyser te voorskyn bring.

Die tekortkominge van hierdie leer is:

(a)     Dit bots met die Bybel, en teoloë wat dit aanvaar, gee die Bybel aan onbewese wetenskaplike teorieë prys (Vgl. § IV en § VI).

(b)    Dit bring ’n goddelike beginsel, ’n wonder-beginsel as verklaringsbeginsel in die wetenskap, waardeur dit wetenskaplik nie houbaar is nie, en op verfynde wyse die wetenskap aan animisme prysgee.

(c)     Die leer behels ’n contradictio in terminis.  Skepping en evolusie, wonderwerking en natuurproses kan logies nie in een begrip saamgevat word nie.

Verwant aan die kreatiewe evolusie is dié van “emergent” evolusie (Morgan), ’n leer wat weer nader aan die meganiese evolusieleer staan en die teïstiese evolusie (Leighton), ’n leer wat nader aan die skeppingsleer staan.  Die verskil tussen die drie teorieë is: (a) dat die deur hulle erkende nuwighede van die telkens hoër soorte nie in gelyke sin werklik nuwighede is nie; (b) dat hulle t.o.v. die beginsel van rigting-gewing aan die evolusieproses (t.o.v. die teleologie dus) verskillend staan, en (c) dat hulle die bewerkende oorsaak van die nuwighede verskillend sien.

Die teïstiese evolusie van Leighton laat God aan die evolusie deel hê, laat hom met die evolusie­proses proewe neem (“trial and error method”) en laat Hom op verskillende tye in die evolusie­proses ingryp en nuwighede te voorskyn roep.  Hierdie “god” van Leighton is die grond en geestelike orde van die wêreld wat saam met die wêreld ontwikkel.  Leighton se teïsme is in werklikheid ’n personalistiese panteïsme, waarin alle kardinale leringe van die Heilige Skrif (die sondeval, die verlossingsleer, die drie-eenheid van God, die nie-God-syn maar kreatuurlikheid van die mens, ens.) heidens vervals word.  Die teorie is geen versoeningsteorie van Skrif en wetenskap nie, maar ’n prysgawe van die Skrifwaarhede aan die ongeloof.  Die kritiek op hierdie leer is dieselfde as dié op die kreatiewe evolusie; en daarby kom nog: hierdie teorie is pure spekulasie, wat die Bybelleer na willekeur verdraai en die evolusieleer metafisies verklaar.  Besonder jammer is dit dat hierdie leer vir sy heidense denkbeelde Christelike terminologie gebruik en sodoende begripsverwarring in die hand werk en die liggelowige leser deur sy Christelike terme wen vir heidense denkbeelde.

IX. Waarom Versoening?

Die evolusie is nie bewys nie, eerder is bewys dat evolusie van laer na hoër soorte onmoontlik is.[‡]  Die teorieë wat die evolusie wil verklaar, het almal misluk.  In die kamp van die bioloë heers t.o.v. die evolusie-vraagstuk ’n chaos van menings.  Moet ons nou die Skrifwaarhede verdraai en vervals ter wille van die evolusie?  Ook al was alle bioloë dit t.o.v. die evolusie eensgesind, dan nog mag die Skrifgelowige die Bybel in sy Goddelike karakter nie aanrand nie, en moet die Christen-bioloog die natuur bly ondersoek, totdat hy die evolusie weerlê het en ’n teorie wat aan Gods Woord reg laat geskied en meteen die feite na waarheid verklaar, opgestel het.

Die evolusieleer is onskriftuurlik en met Gods Woord onversoenbaar.  Daarom mag die Christen geen versoening van Gods Woord met die evolusieleer soek nie.  Doen hy dit tog, dan gee hy Gods Woord aan die ongeloof prys en verswak die Christendom in sy stryd teen die heidendom.  Alleen ’n Christendom wat suiwer staan en vir Gods Woord gelowig sy hoof buig, staan sterk teenoor die heidendom.

Gods Woord kan nie met die natuur bots nie, want dieselfde waaragtige God het die natuur geskape en Sy Woord ons gegee.  Ware natuurwetenskaplike teorieë moet met die Bybel ooreenstem.  Waarom sal ons dan die Bybel probeer versoen met teorieë wat nie met die Bybel ooreenstem nie?

Moet ek nog wys op die onskriftuurlike konsekwensies van die evolusieleer t.o.v. vraagstukke van reg en geregtigheid, van sedelikheid, van waarheid, van vryheid, van verantwaardelikheid, van religie, ens.?  Waarom moet ons die Bybelleer probeer versoen met ’n leer wat ’n biologiese, ’n verdierlikte, opvatting van alle lewens- en kulturele vraagstukke ontwikkel?  Die toenemende onsedelikheid en ligsinnigheid van die mensdom moet nie in die minste mate toegeskryf word aan die invloed van die evolusieleer op die gees van ons tyd nie.

X. Wat dan?

Die Christenbioloog moet in samewerking met die Calvinistiese filosoof en die Gereformeerde teoloog op sy gebied, die gebied van die lewensverskynsels, ’n teorie probeer ontwikkel wat rus op die feite en op eksperimentele feite-ondersoek, wat put uit die beginselsisteem van ’n Calvinistiese filosofie en wat nie in botsing is met die Heilige Skrif nie, ’n teorie wat ons die natuur laat sien “In U lig,” d.w.s. soos die natuur ook objektief gesien moet word, ’n teorie wat rekening hou met die ontwikkelingsbevel van God, maar ook met Sy ordinansies wat die ontwikkeling soortlik beperk — waarhede en wette wat hy in die natuur objektief moet ontdek en aantoon — nie om die Bybel te bewys nie, maar om die waarheid te ontdek, die natuurwetenskap te bevorder — ’n teorie wat rekening hou daarmee, dat alles goed geskape was, maar deur die sondeval bederf en verwilder is, ’n teorie wat die verwilderings- en verwordingsproses in die natuur wetenskaplik naspeur en ook raaksien die faktore wat ’n algehele verwording en vernietiging stuit.

Nodig is ’n Christelike Wetenskap, ’n Skrifgelowige wetenskap, waarvan ’n onderdeel is ’n Christelike biologie, ’n Skrifgelowige biologie, waarvan weer een van die leerstukke is ’n Christelike ontwikkelingsleer, ’n Skrifgelowige ontwikkelingsleer.

Van die begin af moet wetenskaplike ondersoek en Christelike Bybelgeloof hand in hand saamwerk.  Dan kom die eenheid van wetenskap en Bybel vanself, dan is geen valse versoening nodig nie.  Gaan wetenskap en Bybelgeloof nie van die begin af hand in hand nie, dan gaan elk sy eie koers, dan ontstaan vanself botsing tussen Bybel en wetenskap, en dan word valse versoeninge noodsaaklik.

Wie die lig van Gods Woord nie op elke stap eerbiedig nie, bring verwarring.  Die verwarring wat teenswoordig heers op elke terrein van die wetenskap, ook op die terrein van die genetiese biologie, kan alleen deur die geloof oorwen word.

[*] Die evolusioniste weerlê die resultate van die oorerwingswetenskappe weer met die argument dat die navorsers op hierdie gebied alleen te doen het met ontwikkelingsprosesse wat oor ’n beperkte en klein aantal jare gaan, en dat die evolusie duisende en honderd-duisende jare geneem het; ons kan volgens hulle geen veranderinge in enkele jare sien intree nie, omdat hulle gewoonlik ’n baie groot aantal jare nodig het.  Hierdie weerlegging sien nie raak nie (a) dat die feite die oorerwingsvorser dwing om konstantheid in prinsipiële sin te aanvaar, en (b) dat hulle kritiek na twee kante toe sny: as om genoemde rede die evolusie nie weerlê kan word nie, dan kan dit om dieselfde rede ook nie bewys word nie, want niemand leef dan lank genoeg om ’n onbetwisbare soortoorskrydende verandering as feit waar te neem nie.  Die moeilikhede wat die oorerwingsvorsers die evolusioniste in die pad lê dwing hulle vandag al meer tot ’n nuwe en wonderlike standpunt: hulle sê dat evolusie vandag op ’n end is en dat geen soort verder kan ontwikkel nie behalwe die mens in geestelike rigting, maar hulle handhaaf dat evolusie in die verlede tog plaasgevind het om al die verskeidenheid van soorte, wat vandag bestaan, te bewerkstellig.  Dit is m.i. streng logies geneem ’n kontradiksie en ’n bedekte terugtog van die evolusionistiese vestings — vir breëre bespreking van die bewys sien my artikel in “Die Skrif en die Natuurwetenskappe — die Christelike Unie” (Van Schaik).

[†] Die bekende natuurwetenskaplike Dr. W.J.A. Schouten skryf: “Het is wel van belang op te merken, dat de laatste 10 á 15 jaren in natuurwetenschappelijke kringen vrij algemeen wordt toegegeven, dat voor de evalutietheorie geen bewijzen aangevoerd kunnen worden” (Horizon, Oct. ’34, p. 21).

[‡] Op die kontinent van Europa word die evolusieleer as ’n verouderde en mislukte hipotese beskou.  Dis interessant om die volgende deur my vertaalde woorde van die bioloog Prof. Henri Devaux (Bordeaux) te lees: “Gustave le Bon het toe ek hom besoek het, uitgeroep: “Die evolusie vraagstuk is nie meer aan die orde van die dag nie!  Dis vreemd, maar dis seker dat hierdie geweldige leer wat so ’n groot opgang gemaak het, vandag op sy gelê word en nie meer interessant gevind word nie”….  Die grootste teëslag is die evolusieleer toegedien deur die studies op die gebied van die oorer­wings­­wetenskappe en dié van die embriogenie…. Hierdie studies toon met bewyse aan dat die mees treffende in die veranderlikheid van die soorte hul onveranderlikheid is ….’n onveran­derlikheid selfs van die sub-soorte (species)…. Een van die wesenlike oorsake vir die onguns waarin die grote evolusieleer verval het, is dat dit ’n hipotese is ten opsigte waarvan alle waarnemingsfeite en ervaringfeite los staan…. Die evolusieleer is in werklikheid ’n tentatiewe verklaring waarvoor voldoende gronde ontbreek…. Dit is ’n ontsaglike ekstrapolasie (=ongeregverdigde, die perke oorskrydende generalisasie), wat, soos elke ekstrapolasie ons in die gevaar van dwalinge laat beland…. Vir die vraag aangaande die oorsprong van die soorte is m.i. die tyd vandag nie ryp nie —vanuit natuurwetenskaplike gesigspunt beskou; ons moet die vraag op sy laat, nes ons doen met die vraag aangaande die oorsprong van die lewe self.” (Evangelical Quarterly, Julie 1934).

__________________

Bronne

Ander artikels van HG Stoker op Pro Regno

Van sy belangrikste artikels saamgebind in 2 dele: Oorsprong en Rigting, beskikbaar by Pro Regno Boeke vir R150 ‘n stel.

Skepping en evolusie artikels.

Koers tydskrif oor HG Stoker

LEERPREDIKING: NGB artikel 22&23

Ons regverdiging deur die geloof, ons geregtigheid voor God

Lees: Filippense 3:1-11 & Hebr. 11:1-7

Teksverse: “… en in Hom gevind te word, nie met my geregtigheid wat uit die wet is nie, maar met dié wat deur die geloof in Christus is, die geregtigheid wat uit God is deur die geloof…

Tema: Gered uit genade alleen, deur die geloof in Christus se Geregtigheid alleen.

(Preekopname: GK Carletonville, 2021-08-22, nota: let wel, die inhoud van die preek en teksnotas hier onder stem nie altyd ooreen nie, die notas is nie volledig nie, die audio preek is die volledige preek).

NGB art. 22-23 preek (Filp. 3:9)

Geliefdes in ons Here Jesus Christus,

Verlossing verorden, bewerkstellig, toegepas, dit is die fokus waarmee ons nou besig is vanaf NGB artikels 16 tot 26.

Deur die ewige verkiesing bepaal en besluit God ons verlossing, art. 16

In art. 17 word ons Verlosser beloof, nl. Christus deur die OT.

Art. 18-21 sit uiteen hoe Christus se koms, sy persoon, God se regverdigheid en barmhartigheid handhaaf,

en dat sy versoeningswerk, sy hele lewe lank en in die besonder aan die kruis, opstanding en hemelvaart, ons verlossing volbring het.

Maar nou dat God in Christus sy verlossing in die geskiedenis volbring het, moet sy reddingsplan toegepas word vir hulle wat Hy uitverkies het,

hulle moet deel kry aan Christus en al sy weldade,

in die besonder aan wat ons bely in art. 22 en 23, naamlik:

die regverdigheid van Christus, sy geregtigheid,

dat Jesus,

a) nie net die volkome regverdige straf vir ons oortredinge in ons plek gedra het nie, maar

b) ook met sy hele lewe alles volbring het, alle geregtigheid nagekom het, sodat dit ons deel word,

en ons voor God kan staan en bly lewe … nou en tot in ewigheid!

SO, hoe kry ons deel aan Christus, wat alleen ons GEREGTIGHEID is voor die Vader,

wanneer ookal die Here dit bepaal het moet plaasvind vir elke uitverkore kind van Hom,

klein en groot, man en vrou, onder alle volke?

Die antwoord bely ons in art. 22, ‘ons regverdiging deur die geloof…’

Ja, deur die geloof, en die eerste sin in art. 22, vat dit daar vir ons pragtig uit die Skrif saam:

Ons glo dat die Heilige Gees ‘n opregte geloof in ons harte laat ontvlam om die ware kennis van hierdie groot geheimenis te verkry.   Die geloof omhels Jesus Christus met al sy verdienstes. 

Die groot geheimenis = die versoeningswerk van Christus,

die geregtigheid wat ons nodig het om weer saam met ons Vader te lewe, het Christus voorsien.

Hierdie geregtigheid wat ons nou het voor God, bely ons soos volg in artikel 23,

Ons glo dat ons geluksaligheid geleë is in die vergewing van ons sondes om Jesus Christus ontwil en dat ons geregtigheid voor God daarin bestaan. Dit leer Dawid en Paulus ons deur te verklaar dat die mens se geluksaligheid daarin bestaan dat God hom die geregtigheid buite die wetsonderhouding om toereken

Maar hierdie geregtigheid van Christus, moet ons ontvang deur die geloof.

Wat is geloof geliefdes?

Die naaste ‘definisie’ wat ons kry, is in Heb.11:1,

Die geloof dan is ‘n vaste vertroue op die dinge wat ons hoop, ‘n bewys van die dinge wat ons nie sien nie.

Geloof is ‘n waarborg en sekerheid van dit wat ons nie sien nie,

Dit is ‘n waarborg en bevestiging van ons geestelike rykdom in Christus en al sy weldade,

waarin die geregtigheid voor God sentraal staan.

Beteken geloof ‘n blindelingse hoop, ‘n dalk, ‘n moontlikheid … weet nie seker nie?

Nee, die HK, by v/a 21 gee vir ons ‘n meer volledige verduideliking:

Vr. Wat is ‘n ware geloof?

Antw.  ‘n Ware geloof is nie alleen ‘n gewisse kennis waardeur ek alles vir waaragtig hou wat God aan ons in sy Woord geopenbaar het nie (a), maar ook ‘n vaste vertroue (b) wat die Heilige Gees (c) deur die evangelie in my hart werk (d) dat nie alleen aan ander nie, maar ook aan my vergewing van sondes, ewige geregtigheid en saligheid (e) deur God geskenk is uit loutere genade alleen ter wille van die verdienste van Christus (f).

Dus, ware geloof is ‘vaste/gewisse kennis’ – alles wat die Woord openbaar, daar staan geskrywe, ongeag of mense daarin glo of nie.

Vaste vertroue – Christus en al sy weldade is ook vir my, persoonlik.

Ons hoor dit ook in Paulus se woorde daar in Filp. 3, 8-11

Ja waarlik, ek ag ook alles skade om die uitnemendheid van die kennis van Christus Jesus, my Here

Kennis = waarheid

my Here = vertroue, intiem, ook vir my, Hy is nie net ander nie, maar ook MY Here…

‘n Mens kan geloof dan ook omskryf as daardie geestelike onverbreekbare band waarmee die mens Christus en al weldade ontvang.

Die geloof is beide ‘n opdrag/eis van God: glo en jy sal gered word, wat mens regdeur die Skrif hoor,

maar dit is tegelykertyd ‘n onverdiende geskenk van God, nie ‘n werk van ‘n mens, of iets wat die mens moet of kan bydra om sy saligheid te verdien nie.

Geloof is gefokus nie op die mens wat moet glo nie,

maar op die inhoud, die Subjek van geloof, Christus Self.

Hebr. 11:6  want sonder geloof is dit onmoontlik om God te behaag; want hy wat tot God gaan, moet glo dat Hy is en ‘n beloner is van die wat Hom soek.

Geloof is nie gefokus op die self, en my eie vermoë en handelinge nie,

daarom dat die belydenis ook sê:

Die geloof omhels Jesus Christus met al sy verdienstes.  Dit maak Hom ons eie en soek na niks anders as na Hom nie.

Geloof is dus ‘n gawe, geskenk van God, Ef.2:8-10,

8 Want uit genade is julle gered, deur die geloof, en dit nie uit julleself nie: dit is die gawe van God; 9 nie uit die werke nie, sodat niemand mag roem nie.  10 Want ons is sy maaksel, geskape in Christus Jesus tot goeie werke wat God voorberei het, sodat ons daarin kan wandel.

‘n Ware geloof kom van God, en rus alleen op Christus en al sy verdienste.

Dit is nie Christus plus my eie bydrae nie.

Of Christus plus nog ‘n ander verlosser nie, dus ‘n ‘samewerking’ nie.

Net Christus alleen, daarom dat die belydenis dit stel:

Daar is dus net twee moontlikhede: In Jesus Christus is nie alles wat vir ons saligheid nodig is nie, òf dit is alles wél in Hom, en dan het hy wat Jesus Christus deur die geloof besit, sy volle saligheid.  Om nou te beweer dat Christus nie genoegsaam is nie maar dat daar buite Hom nog iets meer nodig is, sou gruwelike godslastering wees, want dit sou beteken dat Christus slegs ‘n halwe Verlosser is. Ons sê daarom tereg saam met Paulus dat ons deur die geloof alleen of deur die geloof sonder die werke geregverdig is (Rom. 3:28: Ons neem dus aan dat die mens geregverdig word deur die geloof sonder die werke van die wet.). 

Geloof roep uit: Christus is GENOEG!

Sola fide!

Ek hoef nie nog iets by te dra nie.

Ek kan nie my verlossing koop nie.

Nie enige van my werke of gehoorsaamheid kan enigiets bydra tot my verlossing nie !

Kyk hoe duidelik stel Paulus dit onomwonde daar in Filp. 3:8,9

Ja waarlik, ek ag ook alles skade om die uitnemendheid van die kennis van Christus Jesus, my Here, ter wille van wie ek alles prysgegee het en as drek beskou, om Christus as wins te verkry en in Hom gevind te word, nie met my geregtigheid wat uit die wet is nie, maar met dié wat deur die geloof in Christus is, die geregtigheid wat uit God is deur die geloof;” (Php 3:8–9)

Hy sê, en ons het dit gelees daar in verse 1-7, niks wat hy gedoen het nie,

ook selfs nie sy ‘goeie’ dinge nie, wat nog met sonde bevlek was, kon hom red nie,

of kan enigsins deel wees van sy regverdiging of geregtigheid voor God nie,

maar alleen die geregtigheid wat uit God is, nl. Christus en al sy werke,

is die ENIGSTE grondslag van sy verlossing en saligheid.

En daardie geregtigheid, Christus, kan alleen deur die geloof ontvang word, ‘deur’ die geloof.

Nou het daar binne die kerke deur die eeue dwalinge ontstaan, baie subtiel, wat geloof opsigself

ook ‘n werk wil maak, ‘n bydrae wat ‘jy’ lewer.

Dan beteken dit my redding is: Christus plus EK wat glo, my geloof.

Maar dit is nie wat ware geloof is nie, ons belydenis verduidelik:

Om presies te wees: Ons bedoel nie dat die geloof self ons regverdig maak nie, want die geloof is slegs die middel waardeur ons Christus, ons Geregtigheid, omhels, maar wel dat Jesus Christus ons Geregtigheid is. Hý reken ons sy hele verdienste toe en ook al die heilige werke wat Hy vir ons en in ons plek gedoen het, terwyl die geloof die middel is wat ons in die gemeenskap aan al sy weldade aan Hom verbind. En as die weldade ons eiendom geword het, is hulle meer as genoeg om vryspraak vir ons sondes te verkry.

Geloof is die middel, instrument, ja natuurlik, noodsaaklik, maar wel nie die rede/bron/oorsprong waarom ek gered word nie.

Dit is die Inhoud van my geloof wat my red: Christus.

Dit is ‘n geskenk van God, waarsonder ons nie gered kan word nie.

Voorbeeld: as ek ‘n fontein van water, ‘n wonderlike bron water op my plaas of grond ontdek, het ek middele nodig om daardie water na my grond, huis, tuine, diere te bring, dit is noodsaaklik, kan nie daarsonder nie … maar al die boorgat pype wat ek gebruik is die middele, die instrumente wat noodsaaklik is, maar nie die allernoodsaaklikeis nie, nl. die water self nie.

So ook die geloof, dit is ‘n noodsaaklike deel van dit wat Christus volbring vir sy kinders aan die kruis, dit is ‘n saligmakende gawe, ons bely dit daar in DL 1.9 EN 2.8,

“Daarom is die uitverkiesing die fontein van alle saligheid waaruit geloof, heiligheid en al die ander saligmakende gawes, en uiteindelik die ewige lewe self, as vrugte en gevolge daarvan voortvloei. …  Ook was dit die wil van God dat Christus aan hulle die geloof sal gee wat Hy, soos ook die ander saligmakende gawes van die Heilige Gees, deur sy dood vir hulle verwerf het.”

Nou as die geloof iets was wat die mens eers moet of kan bydra, sy deel doen, dan beteken dit ten einde … die mens is die finale bepalende faktor, dan is dit nie genade, God se geregtigheid, Christus alleen wat red nie.

Dan is Paulus se woorde nie waar in Filp 3 waar nie,

want dan word geloof ‘n werk wat die mens bydra.

En dan, as geloof my bydrae tot redding is, en nie die noodsaaklike middel tot redding nie,

dan het ek rede om te roem, ja, die Here het sy deel gedoen, maar ek moet ook my deel doen,

dan red ‘ons’ saam en deel ‘ons’ saam in die roem en eer vir die redding!

Maar dit is nié wat die hele Skrif leer nie, Paulus wys duidelik, verse 8-11

… om Christus as wins te verkry … geloof in Christus … geregtigheid wat uit God is … sodat ek Hom kan ken

en in Hom gevind mag word

In die oorspronklike taal, ‘n passief, met ander woorde, nie ek wat handel is die bron, oorsaak, rede van my redding en verlossing nie … maar iets wat met my gebeur, wat op my toegepas word, ek word ‘in Hom’ gevind, dus ek is deur sy genadige uitverkiesing en liefde in Christus ‘inge-ent’, in Hom geplaas,

genade op genade, sien Ef. 1:4-6!

Al die roem en die eer aan Hom alleen!

DAAROM ons belydenis, soos verwoord in art.23,

Ons hou daarom hierdie grondslag altyd vas: Ons gee aan God al die eer, verneder ons voor Hom, erken dat ons is wat ons is en roem glad nie in onsself of in ons verdienste nie maar maak staat en steun op die gehoorsaamheid van die gekruisigde Christus alleen.

Ja, al die eer aan God,

en dit maak ons so nederig dankbaar!

Ons roem in Christus, nie ons eie werke nie, nie eers in die instrument/middel van die redding, die geloof opsigself nie!

Daarom die woorde van Paulus in 1 Kor.1:30,31

Maar deur Hom is julle in Christus Jesus, wat vir ons geword het wysheid uit God en geregtigheid en heiligmaking en verlossing. Daarom, soos geskrywe is: Die wat roem, moet in die Here roem.

En dan geliefdes,

Om waarlik te glo, is om dan ook om die troos te ontvang, vir hierdie lewe,

as ek worstel en stry teen die sonde, wêreld en die Satan,

dan hou ons vas dat die geloof in Christus genoegsaam is, om:

al ons ongeregtighede te bedek, en

die gewete van vrees, verbystering en skrik te bevry, en

om ons vrymoedigheid te gee om na God te gaan,

terwyl ons nie handel soos ons eerste vader, Adam, wat al bewende probeer het om hom met vyeblare te bedek nie.

Waarlik, as ons voor God moes verskyn terwyl ons, in watter geringe mate ook al, op onsself of op enige ander skepsel sou staatmaak, sou ons – helaas! – verteer moes word

Daar is dus geen meer vrees nie, prys die Here, Rom. 8:1.

Ja, ons raak bedroef oor die aardse stryd en oorblywende sondes,

ons bely ons sondes, maar staan weer op deur die geloof.

Geliefdes, as ons dan nou hoor en opnuut bely, ons word gered:

uit die genade van ons hemelse Vader wat ons uitverkies het,

deur die geloof in Christus, ons Geregtigheid alleen, sonder enige werke of bydrae van ons kant,

BETEKEN dit werke, dat ons moet wandel en doen in sy Koninkryk, is onbelangrik?

In die woorde van Paulus self, “Maak ons dan die wet tot niet deur die geloof? Nee, stellig nie! Inteendeel, ons bevestig die wet.” (Rom. 3:31)

En daarom, kyk wat volg in NGB artikel 24 en 25…. ons heiligmaking en goeie werke, asook die belydenis oor die seremoniële wet wat vervul is maar ander aspekte van die wet, bv. die morele wet wat bly, waarvolgens ons deur die krag van die Gees,

nou in dankbaarheid vir ons genadige verlossing wil en moet moet lewe.

Ons leer volgende keer uit die Skrif daaroor.

Twee toepassings

1 Ons word gered ‘deur’ die geloof, en nie ‘omdat’ ons glo nie.

Sien my twee lesings by die gemeentekamp oor die kwessies van vertalings.

Op verskeie plekke vertaal die NAV asook die BDV ‘omdat’ ons glo, word ons gered,

terwyl die meerderheid vertalings nog altyd het, ‘deur of uit’ die geloof,

omdat hul daardeur die inhoud van NGB art. 22,23 wil beklemtoon, tot eer van God en ons heil en troos.

2 Geliefdes, in hierdie tye waar soveel massa histerie is oor covid regulasies, en maskers en inentings, onthou:

Ons lewe deur die geloof, nie deur vreesagtigheid nie,

nie deur mense magte of kragte nie,

maar deur die geloof,

‘n innige verbondsband wat God onfeilbaar genadiglik skenk aan elkeen van sy kinders,

wat geen mens, geen siekte, geen wetgewing, van ons kan wegvat nie.

Dit is ‘n verskriklike belangrike noodsaaklike belydenis vir ons hele lewe, nou en altyd,

in tye van gesondheid en siekte,

voorspoed en teenspoed.

Gaan lees vanmiddag Hebr. 11, die hoofstuk oor die ‘deur die geloof’ wandel en lewe.

Mediese behandeling, is ‘n saak van vryheid, wat nie gewetens mag bind waar die Skrif nie bind nie,

veral nie in die kerk nie, waar ons hier moet aanhou lewe deur die geloof, volgens God se bevele.

Laat ons daarom ons hele lewe lank, maar ook soos voor, na of in covid tye, enige tye!

vashou aan die geloof, en daarin wandel daagliks, en van rusdag tot rusdag.

Laat daar altyd by ons ‘n geloofsverlange wees na die Here se koms,

om my en alles nuut te maak.

Paulus se woorde daar in Filp, 3:10,11,

sodat ek Hom kan ken en die krag van sy opstanding en die gemeenskap aan sy lyde terwyl ek aan sy dood gelykvormig word, of ek miskien die opstanding uit die dode kan bereik.” (Php 3:10–11)

Daardie wonderlike versugting dat die Here alles nuut sal maak,

ons sien dit nie nou nie, ons glo dit op grond van God se beloftes,

wat almal ja en amen is in Jesus Christus, ons Geregtigheid (2 Kor. 1:19,20).

Laat ons daarom volhard ‘deur die geloof’, wat ookal vir ons in ons tye, hetsy deur vervolgings of virusse en die hantering daarvan vir ons wag, en daarom sluit ons af met die woorde van bemoediging deur die geloof in Christus se Geregtigheid, te volhard tot die einde toe;

TERWYL ons dan, broeders, vrymoedigheid het om in die heiligdom in te gaan deur die bloed van Jesus op die nuwe en lewende weg wat Hy vir ons ingewy het deur die voorhangsel heen, dit is sy vlees, en ons ’n groot Priester oor die huis van God het, laat ons toetree met ’n waaragtige hart in volle geloofsversekerdheid, die harte deur besprenkeling gereinig van ’n slegte gewete en die liggaam gewas met rein water. Laat ons die belydenis van die hoop onwankelbaar vashou, want Hy wat dit beloof het, is getrou; en laat ons op mekaar ag gee om tot liefde en goeie werke aan te spoor; en laat ons ons onderlinge byeenkoms nie versuim soos sommige die gewoonte het nie, maar laat ons mekaar vermaan, en dit des te meer namate julle die dag sien nader kom.” (Heb. 10:19–25)

Geliefdes, wandel deur die geloof in Jesus Christus!

Amen.

Posted by: proregno | September 27, 2021

TIEN STELLINGS OOR DIE VREDERAAD EN GENADEVERBOND VAN GOD

TIEN STELLINGS OOR DIE VREDERAAD EN GENADEVERBOND VAN GOD

deur prof. dr. SJ van der Walt

[Bron: Geloofsleer en Sedeleer, Pro Rege Pers, bl. 92-98. nota: ek plaas hierdie (en ander) artikels hier nie omdat ek noodwendig met al die detail saamstem nie, maar wel die basiese grondtrekke, soos met alle artikels, preke, boeke, bronne, ens, moet dit gelees word in die raamwerk van Hand. 17:11.]

1 Wat ons verstaan onder die Vrederaad (pactum salutis)

Ons kan dit ook noem die heilsraad van God. Dit sien dan op die ewige besluit en plan van God Drie-enig om die wêreld te verlos van sonde en dood en die ewige Vrederyk te bewerkstellig. Hierin sou die Vader dan op die gesette tyd Sy Seun stuur om die wêreld te verlos deur die sondes aan die kruis te versoen. Die Seun het van Sy kant weer vrywillig onderneem om as Borg en Middelaar in te tree en Sy lewe te gee as ‘n rantsoen vir die sonde, en die Heilige Gees het onderneem om die versoeningswerk van Christus toe te pas en uit te voer in die heiligmaking en heerlikmaking van Gods kinders en van die wêreld. Hierdie ooreenkoms of vredeverbond is in die ewigheid deur die drie Persone gesluit, voor daar nog ‘n wêreld geskape was. Dis ‘n algeheel vrywillige, selfbeplande liefdesdaad van die drie-enige God.

2 Die heilsraad is ewig

God het ons in Christus uitverkies voor die grondlegging van die wêreld om kinders van Hom te wees (Ef. 1:4-6; vgl. ook 2 Thess. 2: 13; 2 Tim. 1; 9; 1 Petr. 1: 2, 20). Net soos God as ‘t ware die skepping met Homself beplan en beredeneer het (Gen. 1: 26) so het die drie Persone in die Goddelike Wese ook die heil en redding van die wêreld beplan in federale verband en ooreengekom wat elkeen sal doen tot redding van die wêreld. Die verlossing en saligheid is dus nie dinge wat van toevallige faktore en moontlike ontwikkelinge in die toekoms afhanklik is nie, maar lê vir ewig vas in Gods heils­raad.

3 Die vrederaad en Christus

As Skeppingsmiddelaar was Christus — so kan ‘n mens sê — aangewese om ook Herskeppings-middelaar te wees. Christus was die Woord (Logos), deur wie God geskep het (Joh. 1: 1, 3, 14). Daarom kon Hy dan ook sê: „Voorwaar, Ek sê vir julle, voordat Abraham was, is Ek” (Joh. 8: 58). Terwyl Hy aan God gelyk was, dit wil sê self God was, het Hy Homself ontledig deur die gestalte van ‘n dienskneg aan te neem (Filp. 2: 6, 7). En dit het Hy geheel en al vrywillig op Homself geneem (Ps. 40: 8, 9). As Seun van God het Hy die Kneg van die Here geword (Jes. 42: 1) en is Hy volgens die bepaalde raad en voorkennis van God oorgelewer om gekruisig te word (Hand. 2: 23). Die redding van die uitverkorenes is dus in Christus vasgestel van voor die grondlegging van die wêreld af (Openb. 13:8).

4 Christus deur die Vader gestuur

In die vrederaad was dit bepaal dat Christus in die volheid van die tyd deur die Vader gestuur sou word om die wêreld te red (Gal. 4: 4; Joh. 6: 38-40). Hy het gekom om die werk wat die Vader Hom gegee het, te doen (Joh. 17; 4). En hierdie werk is deur die Trooster, die Heilige Gees, afgerond en gefinaliseer (Joh. 14: 26; Jes. 61: 1-3). As gestuurde van die Vader noem Christus die Vader Sy God (Joh. 20: 17). Al is Hy kneg van God, het Hy nogtans geheel vrywillig Sy lewe afgelê (Joh. 10: 17, 18). En God het onderneem om Hom ryklik te beloon vir Sy werk (Ef. 1: 20-22; Fil. 2: 9-11; Ps. 2: 8; Hebr. 1: 5, ens.).

5 Christus het dadelik na die sondeval as Verlosser ingetree

Waar Christus Homself in die ewige vrederaad van God verbind het om as Verlosser in te tree, het Hy dit dan ook gedoen onmiddellik na die sondeval. Hy het dadelik, as die tweede Adam, die plek van Adam ingeneem (Rom. 5: 12-21; 1 Kor. 15: 22) .God het die genadeverbond met Adam opgerig in Sy „saad”, dit is die beloofde Christus (Gen. 3: 15). En op grond van hierdie beloofde saad wat die kop van die slang sou vermorsel, is Adam en Eva gered, omdat hulle geglo het. En so het Christus prolepties (voor-uitgrypend) reeds in die Ou Testament opgetree as die Engel van die Here, die Verlosser van Israel (Ex. 3: 2e.v.; 32: 34; Jes. 63: 8, 9; Joh. 8: 56; 1 Kor. 10: 4). Christus het dus die Middelaar van die genadeverbond geword (Hebr. 8: 6; 7: 22; 9: 15; 2 Kor. 5:20).

6 Vir Christus was die genadeverbond ‘n werkverbond

Toe Adam in die sonde geval het, het God nie daarmee Sy eis van geregtigheid laat val nie. Die mens sou en moes nog deur gehoorsaamheid die ewige lewe verwerf. Maar omdat Adam daartoe nie in staat was nie, sou Christus dit doen. Vir ons is die saligheid dus enkel onverdiende genade, maar vir Christus was dit ‘n loon wat Hy verdien het. Die eis wat aan Christus gestel is, was dat Hy vlees sou aanneem (Hebr. 2: 14, 15). Verder moes Christus Hom onder die wet stel (Ps. 40: 8; Matt. 5: 17, 18; Joh. 8: 29) en moes Hy die Ias van die toorn van God teen die sonde dra (Jes. 53; Joh. 1: 29; Kol. 2: 14) en deur Sy Gees Sy volk reinig en toeberei vir die heerlikheid (Joh. 36: 1.3-15; 17: 19-22). Aan die ander kant weer het die Vader Hom ‘n ryke loon belowe op Sy werk (Ps. 2:8; Jes. 53: 10-12; Joh. 17:4, 5, 24; Ef. 1:20e.v.; Fil. 2: 9e.v.).

7 Verskil tussen vredeverbond (raad) en genadeverbond

AIhoewel die genadeverbond wat God met Abraham opgerig het, gedra en bepaal word deur die ewige vrederaad, moet ons die twee tog nie identifiseer nie. Die vredeverbond of heilsraad van God is iets wat tot God beperk bly tussen die drie Goddelike Persone. Die genadeverbond is ‘n verbond tussen God en Sy skepsel, naamlik die mens. As Christus in die vrederaad onderneem om die wêreld te verlos, dan doen Hy dit as Seun van God, as God self en nie as die vleesgeworde Woord nie. In die genadeverbond tree Hy egter op as die tweede Adam.

Ons moet hier fyn onderskei, al mag ons nie skei nie. As ons dit nie doen nie, maak ons eenvoudige die ewige vrederaad tot die genadeverbond, Dan is Adam eintlik geskape om te val, sodat Christus as die ware Adam geopenbaar kan word. Dan is die heie wêreldgeskiedenis eintlik  Christus geskiedenis en is die hele skeppings- en verlossingsprogram niks anders nie as ‘n proses waarin God Homself teen Homself afset. Dan is God se openbaring of vleeswording in Christus sonder meer versoening en verloor die kruis sy betekenis. Dis bepaald ongerymd en gevaarlik om te sê, soos sommige doen, dat die genadeverbond reeds in die ewigheid met Christus gesluit is en alleen na die val in werking getree het. Weliswaar is die genadeverbond gesluit met Abraham èn sy saad, sodat die ganse Israel (geestelike saad van Abraham) in Christus inbegrepe is, maar Christus hier dan as Middelaar van die genade­verbond, die vleesgeworde of nog vlees te worde Christus (Gal. 3: 16).

8 Wie onder die genadeverbond ingesluit is

Die vraag is of almal wat uiterlik tot die verbondskring behoort en die verbondseël (besnydenis of doop) ontvang het, nou ook werklik verbondskinders is? So het byvoorbeeld Ismael, Esau, ens., tot die verbonds­kring behoort (tent van Abraham, Isak) en tog weet ons dat hulle weggedwaal het. Alle gedoopte kinders word tog seker nie salig nie.

Hoe moet ons dit dan beskou: Is dit net die uitverkorenes of wedergeborenes wat aan die verbond behoort en hoe weet. ons of hulle uitverkore of wedergebore is? Of moet ons maar veronderstel dat hulle dit is, tot die teendeel blyk?

Ons weet dat God Sy verbond gesluit het met Abraham en sy saad (Gen. 17: 7; Hand. 2: 39). Ook die kinders is dus almal ingesluit. Tog weet ons dat almal nie Israel is wat uit Israel is nie (Rom. 9:6). Die uiterlike verbondsteken is nie altyd ‘n waarborg van innerlike verbondsgenade nie (Rom. 2: 28, 29). Alle gelowiges is geestelike kinders van Abraham (Rom. 4: 9-17; Luk. 3:8). Dis alleen Gods verkiesende genade wat die verskil maak tussen ge­lowiges en ongelowiges (Rom. 9, veral v. 8). In Christus word die saad van Abraham gereken (Gal. 3: 29; vgl. daarenteen Matt 8: 10-12; Joh. 8: 39, 40). Ons het hier met ‘n moeilike vraagstuk te doen.

Ons mag nie praat van ‘n uitwendige en inwendige verbond of selfs van twee sye van die verbond nie. Die Skrif weet nie van so ‘n onderskeiding nie. God hou Sy verbond in stand (Deut. 7: 9; 2 Kron. 6; 14; Ps. 103: 17 , 18). Uit 2 Tim. 2: 19 kan ons sien dat die fondament van God vas staan met die seël: „Die Here ken dié wat syne is.” As bondelinge is ons verplig om afstand te doen van  ongeregtigheid. Ons moet God se verbond en Sy insettinge onderhou en bewaar (Gen. 26: 5; Deut. U: 1; Eseg. 18: 9; Ps. 25: 10; Eseg. 37: 24; Joh. 8: 51; 1 Joh. 2: 3-5). Tog is God se verbond nie afhanklik van wat ons daarmee doen nie, maar van wat God doen. Nieteenstaande verbondsbreuk en die Goddelike verbondswraak voer God tog Sy verbond deur, selfs al moet Hy uit klippe vir Abraham kinders verwek. Daarom praat Christus van Sy soendood as „die nuwe testament in my bloed” (Matt. 26: 28). Hy het nie tevergeefs gesterwe nie (Joh. 17: 12). Hy het vir die uitverkorenes gesterwe en sal hulle red deur wedergeboorte en geloof. In Christus word „die wêreld” gered (Joh. 3: 16), nieteenstaande die feit dat baie verlore gaan.

In sekere sin moet alle goddeloses beskou word as verbondsbrekers, omdat God Sy verbond met Adam opgerig het. Ons weet nie wie uitverkore of wedergebore is nie, maar hou ons aan Gods verbondsbeloftes en doop alle kinders van gelowiges in die oortuiging dat God Sy belofte aan hulle sal bevestig, nieteenstaande daar baie mag wees wat verlore sal gaan. Dis God se verborgenheid, en Hy weet wat Hy doen. Ons moet maar net ons plig doen. Die genadeverbond is ten diepste gegrond in Christus as Hoof van Sy gemeente of, soos dit ook soms genoem word, Christus mysticus. Dit omvat Sy hele volk in Hom.

9 Die genadeverbond is ten diepste onvernietigbaar

In Gen. 17: 19 noem God dit ‘n ewige verbond (vgl. ook 2 Sam. 23: 5; Hebr. 13: 20). God het die verbondsbelofte met ‘n eed bevestig, om daardeur die onveranderlikheid van Sy raadsbesluit te beseël (Hebr. 6: 13-20). Daarom word die verbond in die Nuwe Testa­ment dan ook ‘n testament genoem (Hebr. 9: 16, 17), om aan te dui dat dit kragtens die soendood van Christus soos ‘n erfenis toeval, wat vas en seker is. In sekere sin is die verbond dus een-sydig, alhoewel dit nie die menslike aandeel insluit nie, soos ons nog sal sien. Die eise of voorwaardes wat God in die genadever­bond aan ons stel, is ten diepste gewortel en gewaarborg in die belofte wat Hy gee, nl. om ons God te wees en ons vir Hom as Sy volk aan te neem.

Omdat God Sy verbond steeds gedenk, daar­om bly dit van krag (Ex. 2: 24; Lev. 26: 39-42; 2 Kon. 13: 23; Ps. 105: 8-11; Jes. 54: 10). Selfs wanneer God die bondsvolk straf vir hulle ontrou, is daar altyd ‘n oorblyfsel of kern wat gered word en in wie God Sy verbond bevestig (Jer. 44; 28; Eseg. 16: 60-63; Jes. 59: 20, 21; Jer. 31, veral v. 31-34; Eseg 36: 22-28; Hebr. 8: 10-13; Jes. 1: 8, 9; Jer. 23: 3; Miga 2: 12, ens.). Dal die droë ranke afgeruk en In die vuur gegooi word, maak nog nie God se wingerd tot niet nie.

10 Verskillende bedelinge van die verbond

(a) Die Adamitiese verbond: Ons praat hier nou van die genadeverbond, soos dit ook met Adam en Eva bevestig is (Gen. 3:15), alhoewel die woord verbond daar nie gebruik word nie. In die straf het God ook genade. aan die mens bewys. Die straf is die dood, en alhoewel Adam en Eva nie  onmiddellik dood neergeval het nie, mag ons nie sê dat die straf uitgestel of verswak is nie. God het ook nie gesê dat hulle onmiddellik sou sterf nie. Die dood is ‘n proses, en Adam en Eva het gevolglik begin sterwe vandat hulle gesondig het, al het hulle skynbaar nog bly lewe. Ewewel het God in die straflyde („die slang sal jou in die hakskeen byt”) ook die Messias belowe wat die kop van die slang sou vermorsel. Eva sou met smart kinders baar; tog sou die lewe daardeur op die aarde voortgeplant word. Adam sou in sweet en moeite worstel met dorings en distels, maar arbeid adel, en daardeur sou die wêreld tog gekultiveer word en sou die mens sy brood verdien.

God het hier dus in beginsel Sy genadeverbond met Adam op-gerig en deur hom ook met die ganse mensheid, wat seer seker nie beteken dat alle mense gered word nie, soos blyk uit Abel en Kain en die gelowige geslag van Set teenoor die goddelose Lameg-geslag.

(b) Die Noagitiese verbond: Dit vind ons in Gen. 8: 20-9: 17. Ook hierdie verbond was universeel in sy strekking. Noag het tot die hele mensheid van daardie dae gespreek voor die sondvloed, en daarna het die hele mensheid uit die Noagitiese verbondskring uitgegaan en was dus bekend met God en Sy beloftes. Noag staan as gelowige nog in die krag van die Adamitiese genadeverbond. En ter beskerming en ontplooiing van die genadeverbond sluit God met Noag die algemene natuurverbond. Die menslike bestaan word beskerm deur die natuurelemente te beteuel (Gen. 8: 22), die diere te bedwing (9: 2, 3) en die moordenaar te straf deur die instelling van die gereg (Gen. 9: 5, 6), die mens opnuut te seën met vrugbaarheid (9: 7) en die goddeloosheid te temper deur ver-korting van die menslike lewe (6:3) en deur splitsing van die mensdom in taal- en rassegroepe (11: 1-9). God het so Homself aan geen enkele mens onbetuig gelaat nie (Hand. 14: 17; 17: 26-28; Rom. 1: 19; Joh. 1:9).

(c) Die Abrahamitiese verbond (Gen. 15 en 17): Die bedding van God se genadeverbond word hier vereng en loop nou deur die gesins- en volkslewe van Abraham en Israel. Alhoewel die verbond skynbaar betrekking het op ‘n groot nageslag en die besit van die 3and Kanaan, is dit in sy diepste strekking dieselfde as die verbond met Adam en beteken dit dat uit Abraham die beloofde saad (Christus) gebore sou word, waardeur die hele wêreld geseën sou word (Gen. 12: 2, 3). Die kern van die verbond is vervat in v. 7: om vir jou ‘n God te wees en vir jou na­ geslag na jou”.

Hierin lê die hele evangelie van verlossing deur Christus. Abraham (en Israel) het dan ook gedurig kontak gehad met die omringende heidenwêreld, en daar het ‘n sterk getuienis uitgegaan na die verskillende volke. Die verkiesings- en afsonderingsgedagte kom hier ewewel sterk na vore, en daarom gee God ‘n spesiale verbondsteken, naamlik die besnydenis. Daarin lê die idee van heiliging en toewyding aan God en Sy diens.

(d) Die Sinaitiese verbond: Hierdie verbond is ingestel by Sinai, waar God die volk van Israel aan Hom verbind het (Ex. 19). God se bevele en insettinge wat Hy in Ex. 20-23 gegee het, word genoem die boek van die verbond (Ex. 24: 7), en in v. 8 word gepraat van die bloed van die verbond. In hierdie verbond word talle wette en voorskrifte gegee rakende ook die persoonlike, huislike en volkslewe van Israel.

Hierdie verbond vertoon uiterlik ‘n meer wettiese karakter as die met Abraham. Hier staan op die voorgrond die eise van God en nie die beloftes soos dit die geval met Abraham was nie. Dit dra skynbaar ‘n meer voorwaardelike karakter as wat ons dit by Abraham gevind het (Ex. 23: 22, 25). Tog is dit in wese niks anders as ‘n genadeverbond nie. Dit is alleen in ‘n wettiese vorm gegee om die volk hulle verantwoordelikheid des te sterker te laat voel en hulle pedagogies op te voed na Christus toe. Hulle moes sien en leer dat die wet hulle nie kon salig maak nie (Gal 3, veral v. 24).

Daarom is die versoening van sondes simbolies afgeteken deur die dierebloed. Daarom is die heiligmaking voorgestel deur die Levitiese reinheid en die saligheid deur ‘n lang lewe in Kanaan. Tog is hierdie verbond in wese dieselfde as dié met Abraham (Ex. 6: 6; Num. 15: 41; Deut. 26: 17). Hier waarsku God egter met alle mag teen verbondsbreuk (Lev. 26: 15; Deut. 31:21, ens.). Die menslike sy word sterk beklemtoon. Maar onder dit alles lê die offerbloed as simbool van die Lam van God, in wie se bloed die verbond ewig vas is.

(e) Die vervulling van die verbond in Christus: In Christus val die skaduwees weg en staan ons voor die volle, diepe sin en werklikheid van die genadeverbond. In Christus is al God se beloftes van ouds af vervul en is voldoen aan al die eise van Gods verbond. En daarom word ook die nasionale grense deurbreek en kom. die universele betekenis en krag van die verbond weer na vore (vgl. Hebr. 1: 1, 2 en Hebr. 8 en 9). Daarom verval nou ook die seremoniële en wettiese vorm van die genadeverbond (Kol. 2: 17; Gal. 4: 1-7; Joh. 4: 20-23). En nou blyk dat Christus die eintlike Middelaar van die genadeverbond is (Gal. 3; 16-18; Hand. 2: 38; 1 Kor. 15: 22; 45-49).

En om Middelaar te kan wees, moes Hy in die plek kom van die eerste Adam, die hoof van die menslike geslag (Rom. 5: 12-21; Ef. 1: 10). Daarom is daar dan nie die minste teësteliing tussen Ou en Nuwe Testament of Verbond nie, maar is die Nuwe alleen die vervulling van die Oue. Daar is nie *n verskii soos van letter en gees nie, maar alleen ‘n ontsluiering van wat in die Ou Testament gegee is (2 Kor. 3). Die belofte is dieselfde (Jer. 31: 33; Hebr. 8: 10). Dis dieselfde evangelie (Gen. 3: 15; Gal. 1: 8; Hebr. 13: 8). Almal is deur die geloof geregverdig (Gen. 15: 6; Rom. 4: 9-25; Gal. 3: 7-9). Daar is geen ander naam onder die ganse hemel gegee waardeur ons gered word nie, as dié van Jesus Christus (Hand. 4: 12).
________________________

Nog deur dr. SJ van der Walt

Nog oor die verbond

PRO REGNO BOEKE

Nuwe voorraad en Uitverkopingsboeke

Pro Regno Boeke nuus – 20 September 2021 

1. Sien hier onder nuwe voorraad boeke wat ingekom het (afdeling A).

2. Sien ook uitverkopingsboeke (afdeling B).

3. Al die boeklyste is tweedehandse boeke wat nog in ‘n goeie leesbare toestand is, tensy vermeld word dat dit beskadig is of  ‘n boek (nuut) is.

4. Hiermee wil ek ook enigeen wat enige teologiese/christelike boeke wil skenk of verkoop aan Pro Regno boeke, uitnooi om my te kontak, dankie.

5. Ek nooi u ook persoonlik uit om na my ‘boekwinkel’ te kom en na die boeke te kom kyk, u is baie welkom (maak asb. net ‘n afspraak, dankie).

ADMIN REëLINGS

1 Enige navrae moet per e-pos of whatsapp gedoen word, verkieslik nie telefonies nie, asb.

2 Boeke word nie uitgehou nie, behalwe wanneer inbetaling reeds gedoen is.

3 Daar moet gepoog word om boeke af te haal in Carletonville, Potchefstroom of Pretoria soos prakties gereël. Indien boeke gepos word is dit op u eie risiko. LET WEL: ek pos net deur Postnet of Courier Guy (minimum bedrag: R100 per pakkie). Pryse hier onder sluit nie posgeld in nie, en moet dus nog by bereken word.

4) Elke opvolgende boeklys vervang die vorige boeklyste en pryse.  Ek dateer ook die laaste boeklys op soos boeke verkoop word of daar boeke bykom, so maak seker of die boeke nog beskikbaar is voordat u bestel, dankie.

5) Hier is die rekening vir inbetaling, asook kontak besonderhede:

S. Le Cornu

Absa tjek nr. 01095190673

Takkode: 632005

Verwysing: u voorletters en van

Kontakbesonderhede

Slabbert Le Cornu

Selnr. 082 770 2669

E-pos: proregno@gmail.com

Prosedure om te volg vir boekaankope:

1 Stuur u lys van boeke wat u wil aankoop na bogenoemde kontakbesonderhede (e-pos of whatsapp).

2 Ek sal laat weet wat beskikbaar is en die spesifieke bedrag wat inbetaal moet word, laat weet ook of u boeke gaan kry in Carletonville, Potch of Pretoria, en of dit bv. per Postnet of Courier Guy gepos moet word.

3 Sodra ek u inbetaling ontvang het, is die boeke u s’n.

AFDELING A: NUWE VOORRAAD BOEKE 

(nota: u is baie welkom om my pryse te gaan vergelyk by ‘Amazon’ of ‘Good Neighbours’, onthou net meeste van die boeke wat ek verkoop is tweedehands maar nog in ‘n goeie kondisie, sommige boeke nog so goed as nuut.)

Engelse boeke

AZURDIA, A.G. Spirit Empowered Preaching: the Holy Spirit in your ministry, R40-00

BEEKE, Joel. Quest for Full Assurance: the legacy of Calvin and his successors, R70-00

BELCHER, RP. A Journay of Grace: a theological novel, R40-00

BEWES, Richard. Speaking in Public effectively, R30-00

BROWN, Harold OJ. Heresies: Heresy and Orthodoxy in the History of the Church, R200-00

BRUNER, FD. A Theology of the Holy Spirit: the Pentecostal experience and the NT witness, R150-00

CARSON, D.A. A Call to Spiritual Reformation: priorities from Paul and his prayers, R70-00

COOPER, John W. Panentheism: the other God of the Philosophers, R250-00

DICKSON, D. The Elder and His work, R50-00

DILLARD RB & LONGMAN, T. An Introduction to the OT, R250-00

ELLSWORTH, W. The power of speaking God’s Word: how to preach memorably sermons, R40-00

ENGELSMA, David. The Covenant of God and the Children of Believers: Sovereign Grace in the Covenant, R150-00 (nuut)

____________________ Covenant and Election in the Reformed Tradition, R200-00 (nuut)

GREIDANUS, Sidney. The Modern Preacher and the Ancient Text, R100-00

_____________________ Preaching Christ from the OT: a contemporary hermeneutical method, R200-00

GOLDSWORTHY, G. According to Plan: the unfolding revelation of God in the Bible, R80-00

HAM, Ken (ed.) When Christians roamed the earth: is the Bible believing church heading for extinction?, R30-00

HELM, P. & Trueman, C. The Trustworthiness of God; perspectives on the nature of Scripture, R70-00

HOEKSEMA, Homer C. Redeemed with Judgment: sermons on Isaiah, R200-00 (nuut)

HORTON, Michael S (ed.). A Confessing Theology for Postmodern Times, R100-00

HYDE, DANIEL. With Heart and Mouth: an exposition of the Belgic Confession, R250-00

KAISER, Walter C. A History of Israel: from the bronze age to Jewish wars, R250-00

_________________ Towards an Exegetical Theology, R250-00

KUIPER, RB. God-centered Evangelism, R50-00

KUNG, Hans. The Church, R200-00

LAWSON, Steven J. Expository Genius of John Calvin, R70-00

LLOYD-JONES, Martin. Preaching and Preachers, R150-00

OSBORNE, Grant O. The Hermeneutical Spiral – a comprehensive introduction to Biblical Interpretation, R200-00

PASQUARELLO, M. Sacred Rhetoric: preaching as a theological and pastoral practice of the church, R40-00

PEARCY, Nancy. Total Truth: liberating Christianity for cultural captivity, R70-00

REEDER, Harry l. From Embers to Flame: How God can revitalize your Church, R50-00

THISELTON, Anthony C. New Horizons in Hermeneutic: the theory and practice of transforming Biblical Reading, R200-00

TRIPP, Paul D. War of Words: getting to the heart of communication struggles, R80-00

STORMS, Sam. Chosen for Life: the case for divine election, R50-00

SCHREINER, Thomas. 40 Questions about the Christian and Biblical Law, R70-00

TERRY, Milton. Biblical Hermeneutics: a treatise on the interpretation of the OT and NT, R150-00

VAN GEMEREN, Willem A. Interpreting the Prophetic Word: introduction to the prophetic literature of the OT, R200-00

VANHOOZER, Kevin J. Is there meaning in the Text: the bible, the reader and the morality of literary knowledge, R250-00

VEITH, Gene E. Postmodern Times: A Christian Guide to Contemporary Thought and Culture, R50-00

WILSON, Doug (ed.) Bound Only Once: the failure of Open Theism, R150-00

STUDIEBYBELS

NIV Study Bible, A5 formaat hardeband, R120-00

Verklarende Bybel (rooi hardeband, rugkant beskadig), R150-00

Hebrew-Greek Key Word Study Bible (NIV), R100-00

Thompson Chain Reference Bible, NIV sagteband, R100-00

The KJV New Chain Reference Bible, 4th improved edition, leerband spesiale uitgawe, goue bladsye, duimindeks, R450-00

AFDELING B: UITVERKOPINGSBOEKE TOT 30 SEPTEMBER 2021 (halfprys boeke = 50% afslagboeke op die prys wat u hier onder sien en in vorige boeklyste)

1 Afrikaans

BARNARD, AC. Die Erediens, R120-00

BARNARD. DJ. Bely en Beleef, 52 HK preke, R40-00

BAVINCK, H. Welsprekendheid, R20-00

BOOYENS, MJ. Kom Here Jesus: Openbaring oordenkings, R70-00

______________ Aan die voete van Jesus, R50-00

DE BRUYN, PJ. Kuisheid voor die Huwelik, R20-00

DE KLERK, PJS. Die Navolging van Christus, R50-00

DUVENHAGE, A. Die Institusie van Calvyn – verkorte weergawe, R100-00

HANDBOEK BYBELSE GESKIEDENIS: OT (JH Kroeze) & NT (EP Groenewald), x2 vol, R150-00

HEYNS, JA. Die nuwe mens onderweg- oor die tien gebooie, R50-00

KESTELL, JD. Uitgevryfde Koringkorrels: oordenkings vir die jaar, R50-00

KRUGER, LS. Waarom is u lid van die Gereformeerde Kerk, R40-00

LE ROUX, J. Ons glo: Bybelstudie – NGB, R30-00

O’KULIS, Die Boervrouw: Moeder van haar volk, R100-00

VAN DER LINDE, GPL. Maak julle roeping en verkiesing vas: Preke, R40-00

VAN DER WALT, Johannes Calvyn – ‘n Jeugroman, R80-00

VAN DER WALT, SJ. Die Vaste Fondament: HK oordenkings, R50-00

Engelse boeke

ALLIS, OT. The Unity of Isaiah: A Study in Prophecy, R50-00

BATTLES, FL. Analysis of the Institutes of the Christian Religion of Calvin, R70-00

BRIDGES, C. The Christian Ministry, R70-00

JOHN CALVIN’S INSTITUES: His Opus Magnum, different authors, R50-00

GELDENHUYS, JN. Commentary of the NT: Luke, R70-00

HOEKSEMA, H. Behold He Cometh: Exposition of Revelation, R300-00 (nuwe prys: R500)

KOHLENBERGER, JR. The Interlinear NIV Hebrew-English Old Testament, R500-00 (nuutste prys: R900 plus)

LENSKI, RCH. St. John’s Revelation, R100-00

MORRIS, L. The Apostolic Preaching of the Cros, R100-00

YOUNG, EJ. An Introduction to the Old Testament, R100-00

HEBREW-GREEK KEYWORD Study Bible, R100-00

NEW TESTAMENT IN 26 TRANSLATIONS, R100-00

Nederlandse boeke

ALGRA, H. Het wonder van die 19de eeu, R50-00

GEESINK, WA. Gereformeerde Ethiek, x2 dele, R100-00

KUYPER, A. Uit het Woord: Stichtlelijke Bijbelstudies, x6 dele, R100-00

____________ Het werk van den Heiligen Geest, R100-00

LINDEBOOM, Hervormd en Gereformeerd, R50-00

RIDDERBOS, H. Komst van het Koninkrijk, R70-00

SPOELSTRA, C& DREYER, A. Bouwstoffen voor die Geschiedenis NG Kerken in ZA, x3 dele, R200-00

AFDELING C: VORIGE LYSTE: OOK 50% AFSLAG VIR BOEKE WAT NOG IN VOORRAAD IS IN HIERDIE BOEKLYSTE (TOT 30 SEPTEMBER 2021):

Vorige Pro Regno Boeklyste

LEERPREDIKING: NGB artikel 21

Die versoening deur Christus

Lees: Ex. 25:10-22; Lev. 10:1-3; 16:1-22 en Hebr. 9

Teksverse: “Dan moet hy na die altaar uitgaan wat voor die aangesig van die Here is en daarvoor versoening doen: hy moet van die bloed van die bul en van die bloed van die bok neem en dit rondom aan die horings van die altaar stryk en met sy vinger van die bloed sewe maal daarop sprinkel. … So moet die bok dan op hom al hulle ongeregtighede na ’n woeste land wegdra; en hy moet die bok in die woestyn los.” (Lev. 16:18–22)

Tema: God se regverdigheid én barmhartigheid in die versoeningswerk van Christus.

(Preekopname: GK Carletonville, 2021-08-08, nota: let wel, die inhoud van die preek en teksnotas hier onder stem nie altyd ooreen nie, die notas is nie volledig nie, die audio preek is die volledige preek).

Aflaai: NGB art. 21 preek (Lev. 16:18-22)

Geliefdes in ons Here Jesus Christus,

In die leerprediking vanuit die Skrif volgens die temas van die NGB,

as samevatting van ons algemene ongetwyfelde geloof,

het ons die vorige keer geleer dat God handhaaf beide sy

geregtigheid en barmhartigheid in Jesus Christus.

Nie net die een of die ander nie, en nie die een in stryd met die ander nie.

As ons kom by artikel 21, wat handel oor die versoening in Christus,

leer ons dit opnuut vanuit Lev. 16, ons teksgedeelte, asook ander gedeeltes.

God handhaaf, deur die versoeningswerk van Christus,

sy geregtigheid én barmhartigheid tot sy eer en heil van sy uitverkorenes.

 

Lev. 16 handel oor die ‘groot versoendag’ wat eenmaal per jaar in Israel, plaasgevind het.

Die hoëpriester Aaron bring hier, offers in die Allerheiligste,

in die Hebreeuse 7de maand, dit is Oktober.

In Hebreeus, die yom kippor = dag van versoening.

Dit was die belangrikste feesdag van die OT verbondsbedeling.

Die woord ‘versoen’ of ‘versoening’, kom in verskillende vorme voor in Lev. 16,

x16 keer, en die woord (kaphar/kipher) beteken letterlik: ‘bedekking, om te bedek, om weg te vee, weg te neem, weg te dra’ en val in die betekenisveld van ander woorde soos ‘plaasvervangend, betaal, losprys, offer’

Ons lees in die besonder van die versoendeksel, verse 16:2(x2), 13, 14(x2), 15, (x2)

dit was die besondere plek van versoening wat daar moet plaasvind,

letterlik vertaal ‘plek van versoening’ of ‘deksel van versoening’

Baie engelse vertalings het ‘mercy seat’,

meer ‘n interpretasie maar die betekenis is baie waar,

want ons het gelees in Ex. 25:21,22 “…daar sal Ek met jou saamkom”, daar by die ‘versoendeksel’

Daar sal Ek wat regverdig is my genade betoon.

Versoening, wat is dit ?

Heel eenvoudig:  twee mense se verhouding word versteur, vir watter rede ookal.

Hul gemeenskap, vriendskap, vrede is verbreek.

Die rede/oorsaak vir die skeiding, moet bedek word, verwyder word, en die proses wat plaasvind om daardie oorsaak/rede vir skeiding weg te neem, sodat die verhouding herstel kan word, noem ons versoening.

Die oorsaak van die verwydering, vervreemding, onvrede tussen 2 party moet dus ‘bedek word, weggeneem word, weggedra word’

Nou in ons teks is dit duidelik wie die 2 partye hier betrokke is:

Dit is die Here en sy volk, Israel.

Wat is dit wat vervreemding, onvrede en verwydering veroorsaak het?

Ja, sonde, dit word op verskeie maniere hier genoem, bv.

Vers 3: die woord SONDoffer, vers 6 SONDofferbul vir sonde…

Vers 16, “So moet hy dan vir die heiligdom versoening doen vanweë die onreinhede van die kinders van Israel en vanweë hulle oortredinge, wat hulle sondes ook al mag wees; so moet hy dit ook doen vir die tent van samekoms wat by hulle te midde van hulle onreinhede woon.” (Le 16:16)

Vers 17, 22 beskryf die ongeregtighede.

Ja, sonde is onreinheid, ongeregtigheid, oortreding van God se heilige wil en wet.

Die ark het die Here se teenwoordigheid midde sy volk uitgebeeld,

en wat was binne in die ark?

Ja, die Getuienis, die getuienis van God se wil soos saamgevat in die Tien Gebooie, Ex. 25:21 (sien Deut. 31:26).

En God wat heilig is kan geen onheiligheid, onreinheid, sonde voor Hom verdra nie,

Hy straf dit dan ook, sy oordele kom oor elkeen wat nie volkome sy wet onderhou nie.

Vir elke oortreding moet daar betaal word, versoen word, deur die oortreder.

Die straf moet betaal word deur die bloed, wat die lewe verteenwoordig, soos ons lees: “Want die siel van die vlees is in die bloed, en Ek het dit aan julle op die altaar gegee om vir julle siele versoening te doen; want die bloed bewerk versoening deur die siel.” (Lev. 17:11)

En nou weereens geliefdes, leer ons dus, God handhaaf sy regverdigheid, sy heiligheid,

Hy gooi nie sy wet op kliptafels stukkend nie,

daar moet versoening gebring word vir sondaars, vir sy volk.

Hulle het offers, bedekking, redding nodig, om voor ’n heilige God te verskyn, en te bly lewe,

sodat hulle nie deur sy heiligheid verteer word nie.

Het u gesien hoe begin Lev. 16, juis om dit wat ons bely daar in NGB art. 20, en ook in 16 en ander plekke opnuut te bevestig: God bly heilig, regverdig.

Lev. 16:1,2 verwys na die gebeure wat ons gelees het daar in Lev. 10:1-3.

Aaron se seuns, het God probeer nader op hulle voorwaardes,

op hulle manier van aanbidding, op wat hulle goedgedink het,

en die Here verteer hul met sy heiligheid, omdat hul Lev. 10:3,

Hom nie as Heilige gehandhaaf en erken het en aanbid het soos Hy beveel het nie.

En u weet geliefdes, dit is nie net bloot ’n OT siening van God nie, Hy is en bly dieselfde!

Ons lees in Hebr. 11:29, “Daarom, omdat ons ’n onwankelbare koninkryk ontvang, laat ons dankbaar wees, en so God welbehaaglik dien met eerbied en vrees. Want onse God is ’n verterende vuur.” (Heb 12:28–29)

God verlaag nie sy heiligheid of volkomenheid omdat die mens, sy volk gesondig het nie.

Nie in die OT of NT tye nie, want dit is wat die dag van versoening ons hier leer.

God gee deur die prente, beelde, skadu’s hier die ‘versoening’ sodat die volk, ons deur sy

‘genade plek’, deur die ‘versoendeksel’ en dit wat daar plaasgevind het, en beteken,

dat elkeen van sy kinders, kan bly lewe nou en tot in ewigheid (x2).

 

Kom ons kyk kortliks daarna, wat op die groot versoendag plaasgevind het:

Op hierdie groot dag, het Aaron die heiligdom ingegaan, waar niemand anders kon ingaan nie.

Eers moes hy homself was, bad, reining, heilige klere aantrek, v.4

Dan, verse 6 en 11-14, moes hy vir homself ‘n bul offer, vir hom en sy huis, ja, hy was seremonieel beskou as rein terwille van sy ampswerk, maar nie moreel nie, hy was ‘n sondaar soos die res van die volk wat versoening nodig gehad het, sy sonde bedek sou word deur offers.

Hy moes dan ook twee bokke neem, verse 6ev, en daaroor die lot werp, dat die Here sal aanwys, watter een as sondoffer sal dien, en watter een se lot Asasel sal wees.

Die bok wat as sondoffer dien vir die volk, v. 15, en die bul vir sy sonde, se bloed moet dan gesprinkel word op die versoendeksel en voor die versoendeksel.

Dan moes Aaron uitgaan na die altaar en ook die bloed van die bul en bok aan die horings van die altraar speer, sewe maal sprinkel, en dan

dit wil ek dan lees vir ons, verse 19-22, wat gebeur met die lewende bok, wat vir Asael bedoel is:

en met sy vinger van die bloed sewe maal daarop sprinkel. So moet hy dit dan reinig en heilig van die onreinhede van die kinders van Israel. En as hy die versoening van die heiligdom en die tent van samekoms en die altaar voleindig het, moet hy die lewendige bok laat aankom; en Aäron moet sy twee hande op die kop van die lewendige bok lê en oor hom belydenis doen van al die ongeregtighede van die kinders van Israel en al hulle oortredinge, wat hulle sondes ook al mag wees; en hy moet dié op die kop van die bok lê en hom deur ’n man wat gereed staan, na die woestyn toe stuur. So moet die bok dan op hom al hulle ongeregtighede na ’n woeste land wegdra; en hy moet die bok in die woestyn los.” (Le 16:19–22)

Asasel, is daar oor verskil, sommige meen dit is ‘n plek, 50myl weg van Jerusalem, moontlik ‘n berg, ander, baie engelse vertaling vertaal dit as ‘scapegoat’, of in ons taal ‘sondebok’.

Letterlik beteken dit ‘weggaande bok’, die bok wat ontsnap het.

Die sondes van Aaron en die volk word simbolies op die sondebok oorgedra,

en die bok verwyder dan die sonde weg van die volk, uit die samekoms,

weg sodat dit nie meer skeiding maak tussen God en sy volk nie.

Dat Hy in hul midde kan bly woon, maar belangriker, dat hul voor Hom kan verskyn, en bly lewe.

Die genade-plek…. hul sondes is versoen, en hierdie dag moes aanhou, vers 34, ‘een maal in die jaar’

as versoening van hul sondes….

Versoening is om die oortreding, sonde te verwyder, te bedek sodat God se wraak en oordeel nie die volk tref nie.

En nou weet ons geliefdes, dat soos die res van die Skrif duidelik leer,

dat hierdie groot versoendag, die priesterskap, die offers alles beelde, skaduwees en heenwysings

na die die eenmalige volkome offer en versoening wat Jesus as die ewige Hoëpriester kom volbring het, met sy hele lewe volgens die wet (binne die ark),

deur sy offer wat Hy aan die kruis gebring het, eenmalig,

en sy opstanding, alles plaasvervangend as die Lam van God, vir en in ons plek.

Joh. 1, daar is die Lam van God wat die sondes van die wêreld wegneem…

Rom. 3:25, “Hom het God voorgestel in sy bloed as ’n versoening deur die geloof, om sy geregtigheid te bewys deurdat Hy die sondes ongestraf laat bly het wat tevore gedoen is onder die verdraagsaamheid van God…”

Dit wat ons bely daar in NGB art. 21, eerste paragraaf uit Psalmboek,

“Hy het na liggaam en siel as regverdige vir die onregverdiges gely, Hy het die verskriklike straf wat ons sondes verdien, ervaar, sodat sy sweet soos bloeddruppels geword het wat op die grond val en Hy het uitgeroep: “My God, my God, waarom het U my verlaat. Dit alles het Hy ter wille van die vergewing van ons sondes gely.”

Geen NT boek, verduidelik dit vir ons beter as die hele boek Hebreërs nie,

eintlik ’n preek op Ps. 110, Jesus die ewige Koning en ewige Hoëpriester.

Daarin word duidelik gewys die wesentlike ooreenkoms tussen die bediening van die versoening in die OT en in die NT, maar ook op die wesentlike verskille.

Die OT skadus, offers wat werklik was en gewys het op die komende Christus,

maar die volheid, volkomenheid en vervulling wat eers in Jesus plaasgevind het.

Belofte-vervulling, die OT gelowiges het heen gekyk … ons kyk terug…

Hebr. 9 vat dit alles saam:

9 SO het dan die eerste verbond sowel verordeninge vir die erediens asook sy aardse heiligdom gehad.

2      Want die tabernakel is so ingerig: die eerste, waarin die kandelaar was en die tafel en die toonbrode, wat die Heilige genoem word;

3      en agter die tweede voorhangsel die tabernakel wat genoem word die Allerheiligste,

4      waarin ’n goue wierookbak was en die ark van die verbond, rondom heeltemal met goud oortrek, waarin die goue kruik met die manna was en die staf van Aäron wat gebloei het, en die tafels van die verbond;

5      en daar bo-op die gérubs van die heerlikheid wat die versoendeksel oorskadu het, waaroor nie nou afsonderlik gespreek kan word nie.

6      En nadat hierdie dinge so ingerig was, het die priesters wel gedurig in die eerste tabernakel ingegaan om die dienste te vervul,

7      maar in die tweede die hoëpriester alleen, een maal in die jaar, nie sonder bloed nie, wat hy offer vir homself en vir die sondes van die volk uit onwetendheid begaan —

8      waarmee die Heilige Gees dít duidelik maak, dat die weg na die heiligdom nog nie geopen is solank as die eerste tabernakel nog standhou nie.

9      Dit was ’n beeld met die oog op die teenwoordige tyd waarin daar gawes en offers gebring word, wat hom wat die diens verrig, na die gewete nie volkome kan maak nie,

10      omdat dit net bestaan het in spys en drank en verskillende wassinge en vleeslike verordeninge wat opgelê is tot op die tyd van herstelling.

11      Maar Christus, wat opgetree het as Hoëpriester van die toekomstige weldade, het deur die groter en volmaakter tabernakel wat nie met hande gemaak is nie, dit wil sê, wat nie aan hierdie skepping behoort nie,

12      ook nie met die bloed van bokke en kalwers nie, maar met sy eie bloed, een maal ingegaan in die heiligdom en ’n ewige verlossing teweeggebring.

13      Want as die bloed van stiere en bokke en die as van ’n vers wat die verontreinigdes besprinkel, heilig maak tot reiniging van die vlees,

14      hoeveel te meer sal die bloed van Christus, wat Homself deur die ewige Gees aan God sonder smet geoffer het, julle gewete reinig van dooie werke om die lewende God te dien.

15      En daarom is Hy Middelaar van ’n nuwe testament, sodat, terwyl daar ’n dood plaasgevind het vir die verlossing van die oortredinge onder die eerste testament, die wat geroepe is, die belofte van die ewige erfenis kan ontvang.

16      Want waar ’n testament is, moet noodsaaklik die dood van die testamentmaker aangekondig word;

17      want ’n testament is geldig by sterfgevalle, aangesien dit nooit van krag is solank as die testamentmaker nog leef nie.

18      Daarom is ook die eerste testament nie sonder bloed ingewy nie;

19      want toe elke gebod volgens die wet deur Moses aan die hele volk aangekondig is, het hy die bloed van die kalwers en bokke saam met water en skarlakenrooi wol en hisop geneem en die boek self en die hele volk besprinkel

20      en gesê: Dit is die bloed van die testament wat God met die oog op julle verorden het.

21      En hy het ook die tabernakel en al die gereedskap van die diens net so met die bloed besprinkel.

22      En byna alles word met bloed gereinig volgens die wet, en sonder bloedvergieting vind daar geen vergifnis plaas nie.

23      Dit was dus nodig dat die afbeeldinge van die dinge in die hemele deur hierdie offers gereinig moes word, maar die hemelse dinge self deur beter offers as hierdie.

24      Want Christus het nie ingegaan in ’n heiligdom met hande gemaak, ’n teëbeeld van die ware nie, maar in die hemel self om nou voor die aangesig van God vir ons te verskyn;

25      ook nie om Homself dikwels te offer, soos die hoëpriester elke jaar in die heiligdom ingaan met bloed wat nie sy eie is nie,

26      want dan moes Hy dikwels gely het van die grondlegging van die wêreld af. Maar nou het Hy een maal in die voleinding van die eeue verskyn om die sonde deur sy offer weg te doen.

27      En net soos die mense bestem is om een maal te sterwe en daarna die oordeel,

28      so sal Christus ook, nadat Hy een maal geoffer is om die sondes van baie weg te neem, vir die tweede maal sonder sonde verskyn aan die wat Hom verwag tot saligheid.

Geliefdes, ’n paar toepassings uit hierdie belydenis, Christus ons versoening, wat ons moet glo en/of doen:

1) Glo en handhaaf dat God se barmhartigheid, vergifnis, genade, liefde in Christus vervang, vernietig of verander nie God se heiligheid, sy verbondswet of wil nie. Onthou Lev. 16:1,2 soos bevestig word in NT en spesifiek Hebr. 12:29, God se genade hadnhaaf en bevestig God se geregtigheid.

2) Lev. 16, vir wie was die versoeningsoffer, Christus bedoel? Lev. 16:29, vir hulle wat hul waarlik, van harte met hart, siel en verstand voor die Here verootmoedig vir al hul sondes, wat ’n lewe van bekering lei, wat die Here dien met eerbied en vrees deur die geloof in Christus, sien NGB art. 22, 23 volgende keer, vir die vrug van hierdie versoeningswerk.

3) Ons bely ook in art. 21, Ons sê daarom tereg saam met die apostel Paulus dat ons met julle oor niks praat nie as oor Jesus Christus en wel oor Hom as gekruisigde13; dat ons alles as waardeloos beskou, want om Christus Jesus, ons Here, te ken oortref alles in waarde14; dat ons volkome vertroosting in sy wonde vind en dat ons nie enige ander middel hoef te soek of uit te dink om ons met God te versoen nie as slegs hierdie offerande wat net een maal gebring is, waardeur die gelowiges vir altyd volmaak word15.

Geliefdes, weet dit, glo dit, en leef daarin dat Christus se offer volkome was, alleen Hy kon dit doen, u kan nie, u kan in