Posted by: proregno | June 26, 2017

Het die Here poligamie aanbeveel?


Die antwoord is: Nee.

Maar voor ek iets verder oor poligamie sê, net gou weer die volgende:

Ja, alle oortredings van die sewende gebod moet aangespreek word, nie net van dade nie, maar ook denke, soos Christus ons leer in Matt.5:27-30.

Alle aanslae dus teen die plek waar die Here geslagsomgang geplaas het, die huwelik tussen een man en een vrou (Gen.1,2; Matt.19; Ef.5), moet afgewys word deur gelowiges volgens die Woord, soos ons bely in HK Sondag 41,

Sondag: 41 – VRAAG EN ANTWOORD: 108

Vraag: Wat leer die sewende gebod ons?

Antwoord: Alle onkuisheid is deur God vervloek1, en daarom moet ons dit hartgrondig haat2. Daarenteen moet ons kuis en ingetoë lewe3 sowel binne as buite die huwelik4.


  1. Levitikus 18:28
  2. Maleagi 2:16
  3. 1 Tessalonisense 4:3-5
  4. 1 Korintiërs 7:7-11; Hebreërs 13:4; Judas:23

Sondag: 41 – VRAAG EN ANTWOORD: 109

Vraag: Verbied God in hierdie gebod niks meer as net egbreuk en sulke skandes nie?

Antwoord: Omdat beide, ons liggaam en siel, ‘n tempel van die Heilige Gees is, wil God dat ons altwee rein en heilig bewaar. Daarom verbied hy alle onkuise dade, gebare, woorde1, gedagtes, luste2 en alles wat ‘n mens daartoe kan verlei3.


  1. 1 Korintiërs 6:18-19; Efesiërs 5:3-4
  2. Deuteronomium 22:20-29; Matteus 5:27-28
  3. 1 Korintiërs 15:33; Efesiërs 5:18

Nadat ons dit gesê het, is dit wel so dat sekere sake wat die huwelik aanval of laat skade lei, al meer probeer geregverdig word in ons tye, met die gebruik van die Bybel, en twee van daardie voorbeelde is homoseksualisme en poligamie. Die gay agenda word al meer aggresief in ons tye, en ons land se president is seker die bekendste poligamis in SA. Daarom is dit dat hierdie sake meer aandag kry as ander sake wat natuurlik ook aangespreek moet word.

Onlangs het ek op die volgende studie afgekom wat gedoen is oor poligamie, wat ek wil aanbeveel vir verdere studie, beide uit ‘n teologiese en pastorale oogpunt, veral omdat die skrywer tans onder die Tsongas sendingwerk doen waar poligamie natuurlik ‘n groot probleem is:

Pastoring Polygamists: Biblical Councel for the African Church

Ek haal twee dele aan uit die studie:

Pastoring Polygamists: Biblical Counsel for the African Church
Paul D. Schlehlein

This thesis explores polygamy within African culture by addressing the hermeneutical, biblical, and pastoral implications on a matter heavily debated throughout the centuries. Since the majority of passages describing polygamy occur in the Old Testament (OT), proper rules and guidelines are necessary for a suitable handling of the OT in the New Testament (NT) era.

Several OT passages appear to condone polygamy, leading some to tolerate its
practice. After all, Abraham, Jacob, David, and Solomon were godly men greatly blessed of God—all of whom had multiple wives. Many believe this is clear support for polygamous marriages. This thesis seeks to debunk those arguments by taking a closer look at the context, grammar, purpose, and application of all the relevant passages.

The crux of this thesis aims to give pastoral counsel to those ministers who are
shepherding polygamists after they are converted. Though the counsel handed down by church history gives no consensus on this point, Jesus’ teaching on divorce and remarriage does give light. Further there are a host of other NT passages that solidify the point of this thesis: Scripture never condones or legislates polygamy, nor does it mandate the formal divorce of converted polygamists, thus freeing African pastors to be shrewd and gracious in
their counsel of them.


Since the majority of passages dealing with polygamy are found in the OT, we have laid down several principles that will guide us in our interpretation. One is that Christians must follow OT truth but only as it reflects the teaching, ethical principles and implications found within the NT.

Another is that in our study of polygamy, we must determine which passages are asserting and which are illustrating, knowing that the former carries more weight. Still another is that understanding the genre and culture of the passage is also crucial.

The clearest explanation of marriage is found in the second chapter of the Bible (Gen.2:18-24), where it is defined as monogamous, restricted, permanent, and intimate. This definition does not even tacitly permit a polygamous marriage. The polygamous unions of Lamech, Abraham, Esau, Jacob, Solomon, Joash, and David illustrate the disastrous consequences that follow partnerships not in keeping with God’s plan. None of these unions were created while these men were seeking and trusting God. Their wives could not say: “My beloved is mine [only], and I am his [only]” (Song of Sol. 2:16).

The OT consistently upholds God’s created pattern for marriage, despite the examples of polygamy found therein. After careful scrutiny, none of the OT passages that appear to tolerate polygamy are found to do so. The NT confirms the OT antipathy toward polygamy, with 1 Corinthians 7:1-5 and Ephesians 5:25-32 modeling a righteous and monogamous relationship and 1 Timothy 3:2 forbidding polygamists from holding pastoral office.

Though historically various branches of the church have upheld this biblical standard, various branches of the modern missionary movement have increasingly been at odds regarding what to do with converted polygamists. Regarding the NT evidence on divorce and remarriage, we have seen that Jesus upheld a very high standard of marriage in forbidding divorce except where porneia is involved.

We have argued further that the term porneia be understood as including the sexual sins found in Leviticus 18, including polygamy. Thus, polygamy may be a legitimate ground for divorce. Though I have not argued that polygamists must formally divorce all of their spouses but the first, I did give seven reasons why a pastor should withhold church membership from a polygamous man until he chooses to live intimately with only his first wife, all the while continuing to provide for the needs of his other wives and children. If they should so choose, he should free them to enter a monogamous marriage.

Thus, I restate my thesis: Scripture never condones or legislates polygamy, nor does it mandate the formal divorce of converted polygamists, thus freeing African pastors to be shrewd and gracious in their counsel of them. The African pastor must approach this issue with a focus on the gospel, a love for people, humility in speech, and a desire for the marital unions of his flock to reflect Christ’s love for his church.

Op grond van hierdie studie het die skrywer, Paul Schlehlein, ‘n paar artikels oor die saak geskryf wat ook gelees kan word as ‘n oorsig oor die saak:

If Polygamy is wrong, why does God commend it ?

“In sum, Yahweh did not in any way sanction David’s polygamy. If God had literally given Saul’s wives to David, this would have been to encourage incest. Most likely, the verse means that David was given charge and responsibility over Saul’s house. Moreover—per the prophet Nathan—David’s sin was not only adultery and murder but also polygamy, with David later in life living as a monogamist.”

Is Polygamy Adultery?

“Is polygamy adultery? Yes it is, and the church would be wise to take this into account when counseling male and female polygamists who have been converted and want to join the church. Still, because of the sensitivity of this issue, church leaders ought to approach this matter with great humility, gentleness and prayer.”

The Polygamy problem in Tsonga Culture

“There may be exceptions that allow for polygamy, something we will soon discuss, but without a doubt monogamy is God’s design for the human race. It took just over fifty verses before the author of Genesis began defining for us the meaning of marriage, and it is this passage to which we will turn next.”

Africa’s Condom Nation

“If we as parents are lax in exposing our children to immorality on TV, casual relationships, immodest clothing, unlimited internet access, and unsupervised liaisons, Verrijdt may be right that our only hope in preventing premarital sex is cloistering our teens in monasteries. And to us would fall the greater condemnation.”

Africa needs Noble Men

“Africa needs fathers and husbands who will lead their households to Christ. Africa needs men who act as mirrors, before which their children can see an accurate picture of themselves and the gospel. African men need to abandon the cloak of pseudo-humility used to cover their bad character and instead urge their wives and children to follow them (1Co. 11:1). What Africa needs is an army of noble men.”

Book Review: Flame of Yahweh: Sexuality in the Old Testament


My eie skrywes oor poligamie.



Image result for men and women symbols at public toilets
Wanneer gaan hierdie sogenaamde “symbols of mass gender discrimination” ook in ons land begin verdwyn, of teen ‘gediskrimineer’ word, soos in die res van die wêreld al meer plaasvind, en vervang word deur hierdie een?

Featured Image

“… omdat hulle, alhoewel hulle God geken het, Hom nie as God verheerlik of gedank het nie; maar hulle het dwaas geword in hul oorlegginge, en hul onverstandige hart is verduister. Terwyl hulle voorgee dat hulle wys is, het hulle dwaas geword” – Rom.1:21,22

Besef mense, ‘leraars’, kerkrade, professore, kerke, kerkverbande, ens. wat volhard in hierdie bose LGBT agenda (wat dit goedkeur en wil ‘ontsondig’) nie dat die blote feit dat hulle in hierdie agenda volhard en aanhou bevorder (ongeag al die waarskuwinge en oproepe), reeds ‘n bewys is dat die Here hul oorgegee het nie ?

Julle is nie ‘in beheer’ van die saak nie, nog minder kan enige sinode verkeerd in reg verander.

Soos iemand eenkeer gesê het: dit is erg as die Here ‘n land of beskawing oordeel, maar dit is nog erger as die mense nie eers meer besef hulle is onder die oordeel van God nie ?

So verskriklik tragies is die misleiding al, ook in ons land en baie kerke, wat sinagoges van Satan geword het (Op.2:9).

Die gevolg dan ?

Massa “gender destruction”, lees gerus die hele Rom.1:18-32 en lees weer môre die koerant of sosiale media.

Ons enigste Hoop

Alleen die Evangelie van Jesus Christus red ons as gebroke sondaarmense – mans en vrouens – van die hel van Rom.1:26-32, ook die ewige hel (Op.21:8), sodat ons denke, woorde, dade én ‘oriëntasie’ waarlik verander en aanhou verander totdat ons sonder vlek of rimpel eendag in die hiernamaals gaan wees (1 Kor.6:9-11; 2 Kor.5:17-21; Filp.3:8-17; 1 Kor.15).

Ja, om ook reeds hier en nou weer waarlik man en vrou, jongman en jongdame, jongseun en jonge dogter tot eer van God in Christus te wees, Gal.3:28,29 (sien veral ook Rom.5:1-11, maar sommer die hele boek!).

Hoekom, omdat ons so ‘oulik en sterk’ is ?

Nee, omdat Hy wat opgestaan het (sien Matt.28:6) ons verander het (regverdiging) en aanhou verander (heiligmaking), en Hy het beloof:

Kyk, Ek maak alles nuut ! – Op.22:5

Soos Paulus dit ook beskryf:

Daarom, as iemand in Christus is, is hy ‘n nuwe skepsel; die ou dinge het verbygegaan, kyk, dit het alles nuut geword. – 2 Kor.5:17

Maar vir hulle wat nie hul sondes wil erken nie, wat nie in berou en bekering na Hom vlug nie, nie hul gebrokenheid wil ken nie, wat in die sondes wil bly lê, kom die waarskuwende woorde:

“Maar Ek sê vir julle dat dit vir die land van Sodom verdraagliker sal wees in die oordeelsdag as vir jou.”

En die oordeel gaan nie net wees oor hulle wat geweier het om hul te bekeer van enige sonde nie, wat ook volhard in bv. die sonde van homoseksualisme nie, maar ook en veral vir hulle, die sogenaamde leraars wat sondaars mislei deur te sê:

  • God het julle so sondig gemaak, julle kan bly voortleef in jul sonde
  • julle hoef nie te bekeer en te stry teen die sonde jul lewe lank nie,
  • en die ergste: dat Jesus Christus nie my kan red van my sonde nie.

Iemand wat hierdie leuens aan mense verkondig, haat hulle, en het hul nie waarlik lief nie. “Die liefde … is bly saam met die waarheid” (1 Kor.13:6), dit is die waarheid van die hele Woord deur sy Gees, ook gedeeltes soos Rom.1:18-31 1 Kor.6:9-11; 1 Tim.1:8-15, ens.

Sien die waarskuwinge van Jesus self, teen hul wat volhard sonder berou en bekering in sonde, maar veral ook teen hulle wat ander leer (mislei) om in hul sonde te bly voortlewe, kontra Rom.6:1,2:

Elkeen dus wat een van die minste van hierdie gebooie breek en die mense só leer, sal die minste genoem word in die koninkryk van die hemele; maar elkeen wat dit doen en leer, hy sal groot genoem word in die koninkryk van die hemele. – Matt.5:19

“Daarom het God hulle oorgegee aan skandelike hartstogte, want hulle vroue het die natuurlike verkeer verander in dié wat teen die natuur is;
27en net so het ook die manne die natuurlike verkeer met die vrou laat vaar en in hulle wellus teenoor mekaar ontbrand: manne het met manne skandelikheid bedrywe en in hulleself die noodwendige vergelding van hulle dwaling ontvang. … mense wat al ken hulle die verordening van God goed, dat die wat sulke dinge doen, die dood verdien dié dinge nie alleen self doen nie, maar ook hulle goedkeuring skenk aan die wat dit doen.” – Rom.1:26,27,32

Wat sal ons dan sê? Sal ons in die sonde bly, dat die genade meer kan word? Nee, stellig nie! Ons wat die sonde afgesterf het, hoe kan ons nog daarin lewe? Of weet julle nie dat ons almal wat in Christus Jesus gedoop is, in sy dood gedoop is nie? Ons is dus saam met Hom begrawe deur die doop in die dood, sodat net soos Christus uit die dode opgewek is deur die heerlikheid van die Vader, ons ook so in ‘n nuwe lewe kan wandel. – Rom.6:1-4

Maar dan is daar ook die troos vir ons wat ons wat die oorblyfsels van die sonde erken – van gedagte, daad en enige sondige ‘oriëntasie’ – en dit haat (Rom.7:14-26), en na Christus daagliks vlug, as Christus vir ons sê:

In daardie tyd het Jesus gespreek en gesê: Ek loof U, Vader, Here van die hemel en die aarde, dat U hierdie dinge verberg het vir wyse en verstandige mense en dit aan kindertjies geopenbaar het. Ja, Vader, want so was dit u welbehae. Alles is aan My oorgegee deur my Vader, en niemand ken die Seun nie, behalwe die Vader; ook ken niemand die Vader nie, behalwe die Seun en elkeen aan wie die Seun dit wil openbaar. Kom na My toe, almal wat vermoeid en belas is, en Ek sal julle rus gee. Neem my juk op julle en leer van My, want Ek is sagmoedig en nederig van hart, en julle sal rus vind vir julle siele; want my juk is sag en my las is lig.” – Matt.11:25-30

Sien die verskillende artikels wat ek alreeds geskryf het oor die gay agenda, vanuit beide ‘n pastorale en teologiese oogpunt: Homoseksualisme


In aansluiting by my vorige artikel oor die GK(v) wat ook nou VIDA (vrou in die besondere ampte) toegelaat het, in stryd met wat die Woord van die Here leer in 1 Tim.2:11-15, plaas ek verskillende artikels hier wat daarop begin reageer het.

Ek gaan dan ook byvoeg soos daar nuwe artikels inkom, so u moet as leser so nou en dan weer kom kyk of daar byvoegings is, ek gaan dit nie elke keer weer afkondig nie. Ek gaan ook artikels oor die VIDA onderwerp oor die algemeen hier plaas (wat nie reeds elders hier verskyn nie), want soos iemand nou die dag tereg sê: sommiges gaan net nooit rus totdat hulle hul agenda deurgedruk het om vroue in die besondere ampte te bevestig in elke kerkverband nie. So die goeie stryd gaan voort, want die voorstanders van VIDA wil daarmee voortgaan.

In die middel 1800’s was daar ‘n paar groot reformasies wat plaasgevind het in kerkverbande wêreldwyd met die gereformeerde belydenis en geskiedenis as agtergrond, o.a. in:

  • Nederland: die Afskeiding van 1834 waaruit o.a die CGK en later GKN en later GKv gevolg het.
  • Skotland: die Free Church of Scotland (1843) wat tot stand gekom vanuit die liberaal wordende Church of Scotland.
  • Amerika: die CRCNA het in 1857 afgestig uit die RCA.
  • RSA: die GKSA het in 1859 uit die NG/NHK gegaan.

Vandag, meer as 183 jaar later toe die eerste reformasie van 1834 begin het onder gereformeerde kerke wêreldwyd, is dit nog net die CGK en die GKSA wat getrou bly aan die Skrif oor hierdie saak en nie vroue as ouderlinge en predikante aanvaar het nie, alhoewel die GKSA al begin toegee het vir vroue in die diakenamp, wat klaar ‘n probleem is.

Al die ander kerke wat begin is deur daardie reformasies het reeds oorgegaan na die liberale stroom van vroue in die besondere ampte, en sommiges nog heelwat verder – waartoe VIDA natuurlik lei – en dit is die gay agenda wat dan deel word van die kerk.

Die GK(v) is die nuutste kerkverband wat uiteindelik hartseer tragies gebuig het voor die tydsgees. Mag die Here die CGK en die GKSA bewaar van hierdie verdere verval, daarom die waarskuwing om aan te hou waarsku, aan te hou vermaan (2 Tim.4:1-5).

Ek verbaas my baiemaal oor die volharding van die VIDA voorstanders, mag gereformeerdes ook nou volhard om die goeie stryd te stry, want soos reeds telkemale genoem: dit gaan nie net bloot oor of vroue in die besondere ampte is of nie, maar die onderliggende Skrifbeskouing, hermeneutiek, omgaan met die Skrif, lewensbeskouing, ens. onderliggend daaraan wat dit probeer verdedig.

Hier is die artikels wat ook daarna as wesentlike probleem verwys:

Verdriet en verlangen

“Wat kunnen dingen in het kerkelijke leven en ook besluiten je een pijn doen.  Juist dan is er ook het verlangen. Niet maar het verlangen naar het verleden. We moeten niet maar conservatief of behoudend willen zijn. We moeten positief in diepe liefde en gehoorzaamheid in de wereld van 2017 christen en echt kerk van Christus willen zijn.

Waarbij niet het verleden en ook niet de geest van de tijd beslissend is maar het Woord van de HERE!  Dat laat mij verlangen naar eenheid met allen die in ons land in liefde en gehoorzaamheid aan het Woord van God en de belijdenis van de kerk, die daarmee in overeenstemming is,  willen leven. Dan zucht ik want dan zie ik nog zoveel menselijke obstakels en toch leert dat me bidden. HERE werk in onze tijd toch het wonder van de 21e eeuw.  HERE ik verlang niet  naar een grote GKN maar naar een kerk waar Gods kinderen zich in liefdevolle onderworpenheid  aan Uw Woord vinden en zo samen kerk zijn. Niet mijn kerk maar Uw Kerk! Breng Uw kinderen die in liefde voor uw onfeilbare Woord leven en zo kerk willen zijn bij elkaar. Leer ons dan af om eigen gewoonten boven of naast uw Woord te stellen.

Ik eindig met dit gebed en dit verlangen zoals dit in de Afrikaanse berijming van Psalm 119:29 vorm heeft gekregen:

“Laat hul weer met my vergader

Wat u Naam van harte vrees,

Dat ons, in u woord verenig,

Een gemeenskap weer kan wees.

Laat my hart maar net opreg wees

Voor u oog wat alles sien,

Dan sal my geen skaamte oorkom nie

As ek U van harte dien.”

How the Mighty have fallen

“It’s not “Reformation” when you scorn the Scriptures and have women office bearers — it’s deformation.  I’ve seen the story already play out twice in my short lifetime.  I pray I won’t see it a third time.  I pray that we will have learned something from the sad fall of these two federations of churches that were once faithful and mighty in the LORD. Therefore let anyone who thinks that he stands take heed lest he fall. 1 Corinthians 10:12″

The GKV’s major leap off the Cliff

“I will continue to pray for the good people in the GKV but my perspective on the denomination is now forever changed. The bond of fellowship has been severed. It is hard for me to contemplate the grief over the next few months and years as churches and families are torn apart. And all for what? The GKV sold its soul for the sake of ‘relevance.’ Within a very few years, it will not be distinguishable from any PKN congregation and it will join that denomination in its rapid downward dwindle into cultural irrelevance, in the same way that other once great denominations became little more than debating clubs and political action committees for progressive causes (women’s rights, gay rights, environmentalism, socialism). I just don’t understand.”

Women in Office = False Church?

“All three marks of a true church are affected by women in office.  The church which adopts this position ceases to be a true church of Jesus Christ.  This is why the Canadian (CanRC) and Australian (FRCA) churches will no longer be able to have ecclesiastical fellowship with the Reformed Churches in the Netherlands if they go in this direction.

That still leaves the question hanging:  if not a false church, and if not a true church, then what?  It’s often forgotten that there is a third category in article 29 of the Belgic Confession:  the sect.  The sect is a religious organization which is not entirely a true church, but not entirely a false church either.  In the days the Confession was written, this was the label applied to the Anabaptist groups in the Netherlands.  Guido de Brès wrote a volume of over 900 pages on the Anabaptists.  He never calls their groups “false churches.”  Instead, consistently, he calls them sects.  If you want a category for the church which adopts women in office, “sect” is what you’re looking for.”

Transgenderism Comes to the PCA? A Sober Look at the PCA Report On “Women Serving in the Ministry of the Church” before the 45th GA

“How can there be multiple conflicting views that are all in accord with Scripture?  By condoning multiple practices and views, the committee does not clarify and allows those who would undermine the church’s standard to continue to practice without any constraint. It is difficult to address aberrant views and practices since those who have them will declare themselves to be orthodox.  The committee has failed to draw any clear lines of demarcation and thus has given license to those who would not follow our standards. All too often toleration of many things becomes the toleration of everything.”

The PCA Refuses to Give Biblical Marriage Constitutional Status

“The PCA’s 45th General Assembly, meeting June 12-16, 2017 in Greensboro, North Carolina, voted down an overture that would have given constitutional (i.e., mandatory) status to Biblical marriage between one man and one woman as the standard of the denomination. It also adopted several recommendations from its Study Committee on Women in Ministry that will further un-Biblically expand the role of women in the government and ministry of the church. The committee, which exercised what can only be called teaching authority, included two women as voting members and a third woman as an advisory member. ”

New Cause of Division

“In fact, we are convinced that Cause for Division defends the argument for women’s ordination with a hermeneutic which is at odds with our historic position as Reformed believers.  It does so by using an unReformed notion of the ‘analogy of Scripture,’ one which pits the alleged Scriptural principle of the equality and correlativity of men and women against the specific teaching of those Scriptural texts which describe a differentiation of roles.  Not only does Cause for Division provide no Scriptural proof for its notion of equality between men and women, but it also discounts those texts which spell out God’s blessed order for the relationships between men and women in the home and the church.”

Hierdie boekie is ‘n belangrike historiese dokument, ook veral vir die GKSA, veral oor hierdie medeling:

“In 1991, the faculty of Calvin Theological Seminary published a brochure entitled A Cause for Division? Women in Office and the Unity of the Church.  The Calvin faculty argued that differences over this issue should not split the CRCNA.  It would be unwarranted and even sinful for people to leave the CRCNA over the issue of women in office.

That same year, two professors of Mid-America Reformed Seminary responded to the Calvin brochure.  Nelson Kloosterman and Cornelis Venema wrote a little booklet entitled A Cause of Division:  The Hermeneutic of Women’s Ordination.  The booklet can be found online here.”

New Resource on Women in Office

“When I teach the Belgic Confession to my catechism students, I now spend a lesson on the topic of women in office.  I never had to do this before, but sadly, the times have changed.  I’ve added the outline for my lesson on this to the resources on Yinkahdinay — you can find it under “Teaching Tools” or through this direct link.  PLEASE NOTE:  this is just an outline.  Obviously, a lot more would be said in a catechism class than what is just on this one page.   However, if anyone is studying or teaching on the issue, at least you’ll have a bare bones idea of the history, the relevant Scripture passages, where the confessions speak to this, and some of the common objections.  If you want to dig even deeper, see here for a short booklet published some years ago when the Christian Reformed Church in North America was dealing with this.  For an even more comprehensive treatment, see Recovering Biblical Manhood & Womanhood, ed. John Piper and Wayne Grudem.”


“3 As iemand iets anders leer en nie instem met die gesonde woorde van onse Here Jesus Christus en met die leer wat volgens die godsaligheid is nie …  Onttrek jou aan sulke mense.” – 1 Tim.6:3,5

Daar was ‘n tyd wat ek gedink het my eie kerkverband sou voor die “kerke van Schilder”, die GK(v), swig voor die feministiese tydsgees, maar die Here het dit anders bestuur. Mag ons hemelse Vader die gereformeerde gelowiges wat nog oor is in daardie kerkverband waarmee die GKSA ekumeniese bande het, wysheid gee in die pad vorentoe, om verder te reformeer.

Mag die Here ook my eie kerkverband die krag gee om ons te distansieer van hierdie besluit van die GK(v) en hul daaroor te vermaan om terug te keer na die leer van die Skrif oor die saak.

‘n Baie belangrike saak om nou oor te bid en te besin:

Die GK(v) ignoreer met hul nuutste besluite oor VIDA, die duidelike opdrag en verbod van 1 Tim.2:11-14, wat deel is van:

  • die “betroubare woord” vir alle tye vir alle kerke (3:1), en
  • die gesonde woorde van ons Here Jesus’ vir alle tye en alle kerke (6:3),

waarmee Paulus beveel die Here se kinders oor moet saamstem, instem, saam besluit, dit moet saam bely word, en as dit aanhou verwerp word (soos die dekades lange stryd en getuienis teen VIDA vanaf die vorige eeu), moet daar ‘n punt kom wat ‘n enkele paar verse verder ook sê, ook in gehoorsaamheid en diens aan die Koning van die Kerk gevolg word:

“Ontrek jou aan sulke mense”(1 Tim.6:5)

Daar is nou al so baie geskryf, getuig, ge-vergader, ens., deur die laaste 50 jaar oor dat onderliggend aan VIDA, is ‘n wesentlike ongereformeerde en onbybelse Skrifbeskouing (ook bekend as die sosio-historiese benadering), watverder gaan lei tot ander verdere deformasie en verval (soos mens histories kan sien in al die kerke wat VIDA aanvaar het en later die Gay agenda aanvaar het, of besig is om te aanvaar), en daarom is dit ‘n wesentlike saak wat nie ge-ignoreer mag word nie, en moet daar nou daad by die woord gevoeg word, tot eer van God en tot heil van sy gemeentes (1 Tim.6:3-5).

Ek plaas met erkenning aan die bron:, die volgende artikel oor die GK(v) se tragiese besluit waaroor werklik getreur moet word:

Van de redactie

De kogel is door de kerk!

Vanavond (15 juni 2017) heeft de generale synode Meppel van de vrijgemaakt-gereformeerde kerken (GKv) het besluit genomen de ambten van diakenen en ouderlingen zoals die nu functioneren, open te stellen voor vrouwen!

In een lange vermoeiende zitting die (ongebruikelijk en ongepland) werd verlengd tot na het avonddiner besloot de synode met 23 tegen 9 stemmen het ambt van ouderling open te stellen voor vrouwen. Eerder was dat reeds het geval met het diakenambt, met slechts 2 stemmen tegen. Een tegenvoorstel waarbij een kerkenraad (mannen en vrouwen) zou opereren onder de eindverantwoordelijkheid van een kernkerkenraad of raad van oudsten bestaande uit mannen, haalde het niet: er waren maar 10 afgevaardigden voor.

De synode kwam nog niet toe aan besluiten over het preekconsent en het predikantschap voor vrouwen. Maar dat zal gezien het verloop van de besprekingen en de argumentatie voor het vrouwelijke ouderlingschap slechts een kwestie van hamerslag zijn.

Hiermee brak de synode met de kerk van alle eeuwen en sloeg een nieuwe weg in. We verwachten dat het grote consequenties zal hebben voor de relaties met de binnenlandse kerken (aantrekkelijk voor de NGK en afstotend voor o.a. de CGK – GTU bijvoorbeeld!) en ook voor de  buitenlandse kerken over heel de wereld. Verschillende kerken hebben al aangegeven de zusterkerkrelatie met de GKv te verbreken als de ambten worden opengesteld. Ook zal ongetwijfeld het lidmaatschap van de International Council of Reformed Churches (ICRC) een punt van discussie worden.

Volgende week hopen we een gedetailleerd verslag te geven van de manier waarop de afgevaardigden tot hun beslissing kwamen. En zal ook de vraag aan de orde moeten komen wat hiermee ten diepste is gebeurd in de GKv t.a.v. het Schriftgezag en de visie op het Woord van God.

Hierbij alvast het besluit t.a.v. het ouderlingenambt:

Besluit 4:
uit te spreken dat er Schriftuurlijke gronden zijn om naast mannen ook vrouwen te roepen tot de dienst in het opzicht, het pastoraat en het onderwijs en daardoor tot het ambt van ouderling.


  1. De figuren van Mirjam (Micha 6:4) en Debora (Recht. 4-5) laten vrouwen in het oude verbond zien die in samenwerking met mannen optreden in bestuur en rechtspraak.
  2. Zij konden daartoe ook door God geroepen worden, zoals blijkt uit Micha6:4, waar de Heer aan Israel voorhoudt: ‘Ik zond…Mirjam om jullie voor te gaan.’
  3. Terwijl het Nieuwe Testament mannen als ouderen-oudsten noemt worden ook oudere-oudste vrouwen opgeroepen tot voorbeeld en zielszorg (Titus. 2:3-5).
  4. Paulus’ aanduiding van Junia en haar man Andronikus als apostelen die veel aanzien genieten, Rom. 16:7, of van andere echtparen als zijn medewerkers, Rom. 16:3, en zijn vermelding van echtparen en van een broer en zus bij wie aan huis een gemeente samenkomt, Rom 16:5,15 wekken de indruk dat man en vrouw in een gelijkwaardige positie samen leiding geven in Christus’ gemeente.

Tot zover voor nu.


Sien hier meer artikels oor VIDA.


In navolging van die Groot Opdrag (Matt.28:16-20), wys Paulus ons deur die Gees hoe ons as as verkondigers van die Evangelie, dit moet verkondig in die wêreld van afgodery en valse gelowe, ook veral aan die Moslem geloof, wat lyk my saam met die enigste ware Drie-enige God deesdae erken en eerbiedig word.

Lees die volgende Skrifgedeelte vir die res van hierdie oordenking oor hoe ons ons geloof ook vandag moet uitdra midde die veelgodedom, soos in Paulus se tye: Hand.17:15-34, lees veral vers 17 en 30,31.

Hier is so paar sake om te leer vir ons tye:

1. Die eerste gebod en die enigste Here se eer

v.16 “En terwyl Paulus in Athéne vir hulle wag, het sy gees in hom opstandig geword toe hy sien dat die stad vol afgodsbeelde was.”

Paulus is in sy gees opstandig teen die afgode, dat die enigste ware God nie alleen aanbid word deur alle mense nie, as skepsele van die Here (dit, saam met o.a Ex.20:1-7; Ps.96; 1 Kor.8:4-6, 1 Thess.1:9, ens.):

Paulus redeneer nie: dit is hul mensereg om hul afgode te aanbid nie, kom ek los hulle uit nie, maar kragtens die geopenbaarde wil van God is hy ontsteld oor die eer wat nie aan God alleen gaan nie. Ons moet die Woord, die Evangelie verkondig volgens wat geopenbaar is, nie wat verborge is (die uitverkiesing) nie, sien Deut.29:29.

Vraag: Is die Here se eer die wese van jou en my se bestaan, al die dinge wat verkeerd gaan in ons land, sien ons dat bo alles God se eer vertrap en sy Woord verag word, of is ons verbitterd omdat ons wil nie geskied nie ?

Lees asb die volgende artikel eers voor u voortgaan met die volgende punt:

What is a Christ-centered life ?

2. Die Evangelie, die hele Woord moet aan alle mense verkondig word 

v.17 “Hy het toe in die sinagoge met die Jode gespreek (Grieks: geredeneer, bestry, argumenteer, oortuig, bespreek) en met die godsdienstige mense, en elke dag op die mark met die wat hom teëkom.”

Paulus het met almal gespreek – binne én buite die sinagoge, dus ook op die markplein. Hy het hul aangespreek en onderrig orals in die Evangelie as antwoord op al die afgode, v.17

3. Die Evangelie konfronteer alle afgodery en valse filosofiese idees, en Paulus het dit nie afgewater om ‘sosio-histories’ aan te pas by die (post)moderne geleerde mense van sy tyd nie

v.18 “En sommige van die Epikuréïese en die Stoïsynse wysgere het met hom gestry, en sommige het gesê: Wat sou hierdie praatjiesmaker tog wil sê? Ander weer: Dit lyk of hy ‘n verkondiger is van vreemde gode—omdat hy aan hulle die evangelie van Jesus en die opstanding verkondig het.

Paulus het hul duidelik gekonfronteer met die evangelie van Christus en die opstanding, wat gelei het tot hul verontwaardiging en stryery (sien ook later v.32). Paulus het ook nie met hul onderhandel om saam te bid en mekaar se gode eers saam te erken voordat daar ‘dialoog en begrip vir mekaar se gode’ is nie.

4. Athene se ‘sosio-politiese’ werklikheid bepaal nie die Evangelie verkondiging nie

v.19-29 “En hulle het hom geneem en op die Areópagus gebring en gesê: Kan ons verneem wat hierdie nuwe leer is wat deur u verkondig word? …”

Paulus het nie met voorstelle gekom om eers saam eerbiedig te wees teenoor Athene se gode nie. Hy het die heidene se uitnodiging aanvaar om met hul te kom praat, om die evangelie aan hul te verkondig.  

Wat ons wel ook kan leer van Paulus, is sy verskillende benaderings waar hy die evangelie verkondig: as hy na die sinagoges toe gaan, dan het hul reeds die OT basis, die bestaan God drie-enig, die skeppingsleer, die profete, ens. en daarom wys hy op Christus as die vervulling en bevestiging van die Skrift (sien bv. Hand.17:1-3).

As hy die heidene nader, dan is sy vertekpunt die bestaan van een ware God, en die skeppingsleer (alle mense en volke geskape deur die Here), God se besturing van die geskiedenis, die doel van die mens om Hom te soek, ens. (v.23-29).

Maar in albei gevalle, alhoewel verskillende vertrekpunte, gaan en kom by Jesus Christus uit, die ware Evangelie wat orals verkondig moet word tydig en ontydig (2 Tim.4:1-5).

5. Die Evangelie word onbeskaamd verkondig met ‘n oproep tot geloof en bekering, én ‘n waarskuwing van die komende oordeel.

v.30 “God het dan die tye van onkunde oorgesien en verkondig nou aan al die mense oral dat hulle hul moet bekeer, v.31 omdat Hy ‘n dag bepaal het waarop Hy die wêreld in geregtigheid sal oordeel deur ‘n Man wat Hy aangestel het, en Hy het hiervan aan almal sekerheid gegee deur Hom uit die dode op te wek.”

Paulus roep hul baie duidelik op tot bekering, om weg te breek van hul onkunde, nl. hul valse gelowe, filosofiese idees, ens.

En dit is ware liefde, om mense van ander gelowe in nederigheid en wysheid te vertel hul afgode is niks, en die Here is alles, want ons weet: 

“dat ‘n afgod niks (is) in die wêreld nie, en dat daar geen ander God is nie, behalwe Een. Want al is daar ook sogenaamde gode, of dit in die hemel en of dit op die aarde is—soos daar baie gode en baie here is— tog is daar vir ons maar een God, die Vader uit wie alles is, en ons tot Hom, en een Here Jesus Christus deur wie alles is, en ons deur Hom.” (1 Kor.8:4-6). 

Paulus roep nie op tot gebedsbyeenkomste nie, hy sê onbeskaamd die mees liefdevolle ding wat jy vir ‘n ongelowige, ‘n Moslem, ateis, ens., kan sê: die Here gaan jou regverdig oordeel, jy gaan verlore gaan as jy nie in Jesus Christus alleen glo as die enigste weg, waarheid en lewe nie (Joh.14:6), jy moet jou bekeer: 

“Want Hy wat God gestuur het, spreek die woorde van God; want God gee Hom die Gees nie met mate nie. Die Vader het die Seun lief en het alles in sy hand gegee. Hy wat in die Seun glo, het die ewige lewe; maar hy wat die Seun ongehoorsaam is, sal die lewe nie sien nie, maar die toorn van God bly op hom.” (Joh.3:34-36)

En hierdie woorde van God, is die groot werklikheid vir alle mense; die groot werklikheid is nie die wêreld en sy begeerlikhede wat verbygaan nie (1 Joh.2:17)

Ja, want soos ons Here Jesus op ‘n ander plek ook sê: 

“Wat baat dit ‘n mens tog as hy die hele wêreld win, maar homself verloor of skade aandoen? Want elkeen wat hom skaam vir My en my woorde, vir hom sal die Seun van die mens Hom skaam wanneer Hy kom in sy heerlikheid en dié van die Vader en van die heilige engele.” (Luk.9:25,26)

(Sien ook die duidelike waarskuwing volgens die Skrif in HK v/a 94 oor die eerste gebod, om van “alle afgodery … te vermy en daarvan wegvlug” … en … “eerder van alle skepsels af te sien as om in die minste teen sy wil te wandel.”)

6. Die Here bepaal die vrug van die bediening van die Evangelie, ons hoef dit nie aan te pas of te kompromeer ter wille van ‘relevant wees, aktueel wees, modern wees, byderwets wees’ ens. nie. 

v.32-34 “Maar toe hulle van die opstanding van die dode hoor, het sommige begin spot, en ander het gesê: Ons sal u weer hieromtrent hoor. En so het Paulus van hulle weggegaan. Maar sommige manne het by hom aangesluit en gelowig geword, onder wie ook Dionísius, die Areopagiet, was, en ‘n vrou met die naam van Dámaris en ander saam met hulle.”  

Toe die heidene die Evangelie verwerp, het Paulus nie gekompromeer nie, het hy nie die evangelie afgode-vriendelik of ‘seeker sensitive’ gemaak nie. Ja, omdat Paulus die enigste ware drie-enige God vrees en waarlik lief is vir sy verlore naaste, daarom bly hy by die evangelie, met die vertroue en wete die Here red sy kinders – baie of min – onder die volke en by elke geleentheid na sy vrye welbehae.

Daarom dat Paulus ook op ander plekke skryf van ons vertroue in die Here alleen, en die krag van die Evangelie wat nooit sal misluk in enige tye nie:

Want ek skaam my nie oor die evangelie van Christus nie, want dit is ‘n krag van God tot redding vir elkeen wat glo, eerste vir die Jood en ook vir die Griek (dus ook vir die Mohammedaan en Hindoe, ens. Sien ook Jesus se waarskuwing in Mark.8:38 as ons ons skaam vir die Evangelie, Mark.8:38)” – Rom.1:16

7 Want God het ons nie ‘n gees van vreesagtigheid gegee nie, maar van krag en liefde en selfbeheersing. 8 Skaam jou dan nie oor die getuienis van onse Here of oor my, sy gevangene nie, maar ly saam verdrukkinge vir die evangelie na die krag van God 9 wat ons gered en geroep het met ‘n heilige roeping, nie volgens ons werke nie, maar volgens sy eie voorneme en genade wat ons van ewigheid af in Christus Jesus geskenk is, 10 maar wat nou geopenbaar is deur die verskyning van ons Verlosser, Jesus Christus, wat die dood tot niet gemaak het en die lewe en die onverderflikheid aan die lig gebring het deur die evangelie, 11 waarvoor ek aangestel is as prediker en apostel en leraar van die heidene.” – 2 Tim.1:7-11

Moslems moet dus oorgebring word met die evangelie, om by ons – die gelowiges – aan te sluit, nie saam hul gebid word en eerbied bewys aan hul afgod nie, dit is ware liefde teenoor my Moslem bure.

7. Samevatting

In ‘n neutedop, Paulus het nie God se eerste 3 of ander gebooie verbreek om die Evangelie aan die ongelowiges te bring nie, maar onbeskaamd die Evangelie verkondig, tydig en ontydig, leer, vermaan, onderrig, ens (2 Tim.4:1-5).

Ons kan baie dinge doen om bv. ons moslembure en ander ongelowiges te bevriend, gesprekke te hou, saam te kuier, geskiedenis en agtergrond van mekaar te leer, deel, ens.

Maar totdat ‘n Moslem of enige ander iemand van ‘n ander geloof oorgekom het van die duisternis na die lig, totdat hy hom bekeer het van sy afgode, mag ons nooit gesamentlik saam aanbid, bid of eerbied aan sy god toon nie, dus hul gode gelykstel aan die enigste ware God en Redder nie, nie in die moskee, kerkgebou of op enige ander plek nie, in die woorde van Hand.17:17, nie in die sinagoge (plekke van aanbidding) of markplein (samelewing, maatskappy, ens.) nie. 

“8 Want van julle uit het die woord van die Here weerklink nie alleen in Macedónië en Acháje nie, maar ook op elke plek het julle geloof in God uitgegaan, sodat ons nie nodig het om daar iets van te sê nie. 9 Want hulle vertel self aangaande ons watter ingang ons by julle gehad het en hoe julle jul van die afgode bekeer het tot God, om die lewende en waaragtige God te dien (te bid en te aanbid – slc) 10 en sy Seun uit die hemele te verwag, wat Hy uit die dode opgewek het, Jesus wat ons van die toekomstige toorn verlos.” – 1 Thess.1:8-10

Apologetiese boek om te bestudeer 
Hier is ‘n belangrike boek vir ons tye om te bestudeer, sal dit vir alle christene aanbeveel om te bestudeer, omdat dit al meer nodig gaan wees om ons geloof te verdedig teen die dwalinge van (veral) binne die sigbare (post)moderne afvallige kerk, maar ook teenoor die valse gelowe, filosofiese idees, ens. in die wêreld om ons (Kol.2:8).

Die boek het ook ‘n hele pragtige hoofstuk oor Paulus op die Areopagus (Hand.17), en net daardie hoofstuk maak die boek die prys werd.

Die skrywer, dr. Greg Bahnsen spreek beide die kwessie aan van ‘hoe’ en in watter gesindheid ons ons geloof moet verdedig en bevestig (apologetiek) in ons tye volgens Filp.1:7-10, 2 Kor.10:3-6; 1 Pe.3:15, ens. So dit is ‘n goeie praktiese eenvoudige leersame boek om te lees en te leer hoe ons die evangelie sonder skaamte, met nederigheid en liefde moet verkondig aan ons naaste (Rom.1:16,17; 2 Tim.1:8-10):

Always Ready: Directions for Defending the Faith

The best apologetic book I’ve ever read …. and I’ve read plenty! This book presents presuppositional apologetics in a relatively easy package for most to be able to grasp this thoroughly biblical method of defending the faith. Full of Scriptural references. Be ready to take PLENTY of notes! 
Sien die inhoudsopgawe hier, en hierdie paar resensies: Always Ready en Always Ready
Hier kan mens die boek ook gratis lees, en dan aflaai as jy vir 30 dae gratis inteken: Scribd: Always Ready
Hier is ‘n les van Bahnsen oor: The Myth of Neutrality

‘n Paar artikels oor Apologetiek: Pro Regno nr.15 – Apologetiek


1. Twee apologetiese metodes en bronne

2. Christelike Apologetiek (dr. Greg L. Bahnsen): Beroof deur neutraliteit; Die immoraliteit van neutraliteit; Die karaktertrekke van ongelowige denke (vertaling van 3 hoofstukke uit Bahnsen se boek: Always Ready)

Apologetiek: watter metode moet ons volg? 

Hierdie artikel verduidelik ook in kort wat apologetiek is en die twee basiese metodes wat gevolg word deur gelowiges.


Lees gerus ook James White se goed oor hoe ons Moslems kan evangeliseer in die praktyk, hy is ‘n bekende Moslem kenner en apologeet.

Posted by: proregno | June 14, 2017

Wil die GKSA ‘n postmoderne kerkverband wees ?

WIL DIE GKSA ‘N POSTMODERNE KERKVERBAND WEES ?Image result for picture of postmodernism

“In capitulating to postmodernism, these churchpeople are ending up in the same place as those who capitulated to modernism. They preach an eviscerated Christianity that is incapable of changing lives or saving the lost. Trying to be relevant, they make themselves irrelevant. Trying to get people to come to church, they only succeed in giving them reasons to stay at home.” – Gene Edward Veith, Confounding the Postmodern Mind

In aansluiting by die vorige skrywe oor die nuutste SARK verklaring en die GKSA se betrokkenheid daarby, wil ek die volgende vraag vra aan my kerkverband, in liefde, met verwysing na die woorde van Josua 24:15:

Hoe lank gaan ons nog hunker op twee gedagtes, ons moet besluit by wie ons ons teologies en kerklik wil skaar om die Here en sy Gesalfde te dien in ons uitdagende tye, of wil ons ‘n postmoderne kerk wees wat alles probeer akkomodeer ongeag of dit in stryd is met die Skrif, en dan eindig daarin dat ons vir niks gaan staan of veg nie: in die woorde van Veith hierbo – in baie se pogings om relevant te probeer wees gaan ons totaal irrelevant raak in ‘n see van ideologieë en teologieë waarmee ons nie saamstem nie ? 

In my vorige skrywe (en die een wat ek hier onder weer gaan plaas), wys ek op die twyfelagtige teologie en sieninge van die WRK/WCRC en hoe dit die SARK raak en die GKSA kan beinvloed, aangesien daar ‘n sterk invloed is van intergeloofsbewegings en aksies, die gay agenda, bevrydingsteologieë en ‘n mengsel van ‘n social-gospel, wat daarop neerkom ons word nie gered uit genade alleen, deur die geloof alleen, in Christus alleen nie, maar ons ‘redding’ is ‘n politieke en ekonomiese vraagstuk.  Gee ons nuwe leiers wat Zuma en kie kan vervang, gee ons ‘n goeie ekonomie en politiek, en alles is weer reg.

Natuurlik soek ons almal beter lewensomstandighede, vir al die burgers van ons land, maar redding deur strukture, of redding deur politiek gaan ons en al die volke in ons land nie red nie. Christus alleen is ons hoop, en dan as vrug van daardie redding kry ons lewens wat wesentlik van binne na buite verander, op elke lewensterrein. Sosiale reformasie mag nooit plaasvind sonder geestelike hartreformasie deur die Evangelie alleen nie.

Die weg van die SARK, wat blyk in die weg van die WRK wil wandel, is myns insiens nie die bybelse weg vorentoe vir kerke van Jesus Christus wat waarlik deur Gees en Woord wil aanhou reformeer nie. In die artikel wat ek hieronder plaas, het ek in 2010 geskryf en gewaarsku om nie bande met die CRCNA aan te gaan nie, aangesien dit kerke is wat ongelukkig al hoe meer afvallig raak,

Gaan of wil die GKSA dieselfde pad bewandel ?

Ek hoop en bid nie so nie, mag die Here ons, sy kerke, daarvan spaar.

Maar die tendens neig daarna: CRCNA bande, nou die soeke na SARK bande, wat is volgende, bande met die WRK, die SARK is vriende met die WRK ?

Onthou die waarskuwing van 1 Kor.15:33 vir ons almal en die hele lewe, maar ook vir kerke en kerkverbande, dus met wie ons bande wil sluit en mee assosieer:

Moenie dwaal nie; slegte gesprekke bederf goeie sedes.

Daar is wel twee sake wat mens dankbaar stem teenoor die Here, dat die GKSA sal bly by die gereformeerde weg volgens Skrif en belydenis, wat ons hoop en bede moet wees:

  1. Die GKSA het by sy buitengewone algemene sinode (2016) duidelik na baie dekades opnuut besluit – teen die vrysinnige (postmoderne) tydsgees – om te bly by die Skriftuurlike besluit dat vroue nie as ouderlinge mag dien, leer en regeer nie (1 Kor.14:34-40; 1 Tim.2:11-15), teenoor die stroming wat dit wil toelaat of altwee ‘postmodernisties’ in een kerkverband wil probeer akkomodeer.
  2. Die ICRC – ‘n konferensie van bybels-regsinnige gereformeerde kerke wêreldwyd, wat beide die Drie Formuliere van Enigheid en die Westminster Standaarde as belydenis grondslag het, en waarvan die GKSA deel is, stel dit baie duidelik in hul grondwet dat hul lidkerke nie aan die WRK of soortgelyke organisasies (SARK? WCRC?) mag behoort nie (beklemtoning bygevoeg):

Article IV – Membership

1. Those churches shall be admitted as members which:

a. faithfully adhere to the Reformed Faith stated in the confessional documents listed in the Basis, and whose confessional standards agree with the said Reformed Faith;
b. have been sponsored by at least two member Churches;
c. furnish
i. their confessional standards,
ii. their declaratory acts (if applicable),
iii. their form of subscription,
iv. their form of government;

d. are not members of the World Council of Churches or any other organization whose aims and practices are deemed to be in conflict with the Basis …” 

Mag ons broeders sinode volgende jaar in wysheid en krag die regte besluite oor hierdie saak neem.

Hier is dan weer my artikel wat in 2010 geskryf is, waarvan baie van daardie sake wat genoem word oor die CRCNA se bande met die WCRC, ook van toepassing is op die SARK/WRK se kerke situasie:


Die 15 Oktober 2010 spesiale Reformasie-uitgawe van die PRCA se kerklike tydskrif, The Standard Bearer, gaan oor die belangrike onderwerp:

“The Ecumenical Spirit of the Reformation”

Die inhoudsopgawe:

– Calvin on Unity
– The Ecumenical Spirit of the Reformation:  Unity in the Truth
– More Wonderful Work in Jesus’ Name:  The WCRC
– John Calvin:  Lover of the Church Catholic
– Ecclesiastical Isolationism
– The Westminster Confession and Church Unity
– Unity in Diversity:  The Ecumenical Spirit of the Great Synod

Die volledige uitgawe kan hier afgelaai word. Die afsonderlike artikels kan hier afgelaai word.

Van belang vir kerke in SA, veral ook die GKSA is die artikel: “More wonderful work in Jesus name: The World Communion of Reformed Churches (WCRC)“, geskryf deur ds. William Langerak

Die WCRC is ‘n samesmelting van die “World Alliance of Reformed Churches (WARC) and Reformed Ecumenical Council (REC)” wat in Junie 2010 by Calvin College in Grand Rapids, MI (VSA) vergader het en ‘n nuwe konstitusie opgestel het.

Hulle verteenwoordig 80 miljoen mense, met 230 denominasies in 108 lande.

Die doelwitte van die WCRC:

“The WCRC is thoroughly ecumenical. Its constitution lists only two purposes for its existence, both ecumenical in nature. The first is to unify member churches by such things as “broadening understanding…transforming churches into interdependent missional communities,” and promoting “full participation and partnership” of all members, ages, and genders. The second purpose is “to contribute to the ecumenical movement and the transformation of the world.”² The former purpose is intended to serve the latter, and more important, purpose. “This communion is for the sake of the world’s transformation,” WCRC officials declared.”

Die WCRC “is officially committed to “ordination of women in all member churches,” and some are already clamoring for ordination of homosexuals.”

In hul konstitusie is daar geen verwysing na enige ekumeniese belydenisskrifte soos die Dordtse of Westminster Standaarde nie.  Deel van die kerke en bewegings wat toegelaat word, is die ‘Remonstrant Brotherhood’ en die Protestantse Kerk in Nederland (PKN).

Ds. Langerak beskryf die WCRC as volg:

“The god WCRC serves bears no resemblance to Him confessed in the confessions either. He is sometimes she, a dysfunctional father-mother who loves all men as created [sic] image bearers, a son who died to save all men, and spirit that tries to unite them (especially through the WCRC). Like the golden calves of Jeroboam, who made Israel to sin, the WCRC is an idol manufactured solely to solidify political power and accomplish a common mission (I Kings 12:26-28).”

Ds. Langerak identifiseer ook die volgende probleme met die WCRC:

– “Not surprisingly section reports submitted to the General Council read more like special interest demands at a Democratic National Convention. The report on Gender Justice rails against patriarchy, systematic exclusion of women from office, and masculinity practices.”

–  “The Peace and Reconciliation report laments “the issue of lesbian and gay ordination tearing apart member churches” and calls for “reconciling relationships between the church and Indigenous people”—an issue highlighted by a pow-wow/church service in Ah- Nab-Awen Park with native drumming and dancing. “

– “The Policy Committee urged discussion on the Joint Declaration on the Doctrine of Justification. This document, adopted in 1999 by the Vatican and Lutheran World Federation, basically reduces the entire Reformation, with its resultant butchery of Protestants, to a big misunderstanding. Catholics and Lutherans “are now able to articulate a common understanding of our justification… and the remaining differences in its explication are no longer the occasion for doctrinal condemnations.” It appears WCRC wants in on the deal. When asked its most urgent tasks, one official responded the first was “go forward with inner-Christian dialogue…with the Lutheran World Federation and with the Roman Catholic Church.”

– “Not surprising, the Pope sent “warm greetings” and “prayerful good wishes” to WCRC delegates. In a letter read by his representative, Pope Benedict commended them for “ecumenical progress” and said it “served as a sign of hope and encouragement.”

Sien die ‘ekumeniese’ werksaamhede van die WCRC uitwys, o.a. intergeloofsdienste en kindernagmaal.

En, wie meen die WCRC is hul geestelike voorvaders waarop hul sogenaamd voortbou ?

“As parishes throughout the world prepare to observe Reformation Sunday, it is a moment to give thanks for the creation of this new global expression of unity among many of the churches who trace their roots to the 16th century church Reformation movement,” says WCRC General Secretary, Setri Nyomi.”

“Its 230 member churches in 108 countries are Congregational, Presbyterian, Reformed and United churches with roots in the 16th-century Reformation led by John Calvin, John Knox and others. WCRC has its secretariat in Geneva, Switzerland.”

Ds. Langerak skryf daarom heeltemal tereg:

“Although Reformed in name, and claiming to “embody a Reformed identity as articulated in the historic Reformed confessions,” the WCRC is a traitor to the Reformed faith. Homage is paid to John Calvin, but only to garnish his tomb (Matt. 23:29)—he would neither recognize their theology, nor approve of their purpose. Commitment to the Reformed confessions is mere lip service. One looks in vain for specific references to them, especially the great ecumenical standard of Reformed identity, the Canons.”

Nou is die vraag: erken hedendaagse kerke, predikante en teoloë die valse ekumeniese intergeloofs tydsgees van die WCRC?

Die NGK en die NHK van Suid-Afrika is reeds lede van die WCRC. Vir die gelowiges in hierdie kerkverbande, kom die oproep van Op.18:4 in lyn met ons belydenis in NGB art.27-29,

“En ek het ‘n ander stem uit die hemel hoor sê: Gaan uit haar uit, my volk, sodat julle nie gemeenskap met haar sondes mag hê en van haar plae ontvang nie.”

Maar wat van die GKSA ?

Die GKSA en die WCRC

Wat is die amptelike standpunt van GKSA oor die WCRC ?

Die GKSA het waarnemerstatus by die REC (Reformed Ecumenical Council) wat nou saamgesmelt het met die WARC om die WCRC te vorm.  Volgens die Handelinge van die Nasionale Sinode 2009 het die sinode dit goedgekeur dat waarnemers na die volgende REC/WARC sou gaan (, bl.187) wat beteken dat ons afgevaardiges by die volgende sinode (2012) sal terug rapporteer oor die nuutgestigde WCRC.

Wat gaan die aanbevelings wees ?

Die gevaarligte is egter reeds baie duidelik daar vir die GKSA, in sy hernude bande met die CRCNA.

Die CRCNA en die WCRC

Nog ‘n lid en aktiewe deelnemer van die WCRC, is die Christian Reformed Church in North America (CRCNA).  Die samesmelting tussen die REC en die WARC om die WCRC te vorm, het juis plaasgevind in die bakermat van die CRCNA, in Grand Rapids, MI, tussen 16 en 26 Junie 2010, onder leiding, inspirasie, goedkeuring en gebed van die CRCNA:

“June 20, 2010 — Rev. Jerry Dykstra, executive director of the Christian Reformed Church, offered the intercessory prayer on Sunday afternoon before some 3,000 people attending “The Unity of the Spirit in the Bonds of Peace” worship service at Calvin College.

Dykstra was one of several church officials from a range of denominations who participated in the two-hour service held in Van Noord Arena at the college in Grand Rapids, Mich. The service marked the merger the Reformed Ecumenical Council (REC) and the World Alliance of Reformed Churches (WARC) into the World Communion of Reformed Churches.

… In the afternoon service, choirs sang, children reflected on the significance of unity in Christ, a drama team acted out the gospel reading, and Rev. Yvonne V. Delk, a United Church of Christ pastor, gave the sermon.”

Sien volledige inligting hier en hier.

Behalwe vir die ekumenies-humanistiese tydsgees waarin die CRCNA meegesleur is in hul samewerking en deelname aan die WCRC, is daar ook die volgende ernstige leerdwalinge:

– Die CRCNA het reeds vroue toegelaat in al die besondere ampte.

– Die CRCNA veroordeel nie onomwonde homoseksualisme nie.

– Die CRCNA aanvaar nie meer HK antw. 80 se woorde (‘wat afgodery is wat vervloek is’), as bindende uitspraak vir sy lidmate oor die aard van die Roomse mis nie.

– Die CRCNA verwerp én aanvaar klaarblyk die doodstraf (wat wys op die teenstrydige Skrifbeskouings en standpunte wat geakommodeer word).

– Die CRCNA aanvaar ‘egskeiding en hertrou’ op enige gronde (soos deur omstandighede bepaal).

– Alhoewel die CRCNA beweer hul verwerp ‘ewolusie’, word teïstiese ewolusie geakkomodeer en bevorder.

– Alhoewel die CRCNA die onfeilbaarheid van die Skrif bely, het die Skrifkritiek al reeds deur baie dekades groot skade aangerig in die CRCNA, wat veral gesien kan word in die bevraagtekening van die historisiteit van die eerste hoofstukke van Genesis, en die akkomodering van die evolusiegedagtes.

Sien bv: Calvin Professors write on Origins

Soos met baie ander kerkverbande, word lippediens baiemaal bely oor die onfeilbaarheid van die Skrifte, maar daar kom nie veel daarvan in die praktyk nie.

Sien ook RP Swieringa se artikel Burn the Wooden Shoes: Modernity and Division in the Christian Reformed Church in North America

In die artikel wys Swieringa op die CRCNA se geleidelike deformasie en verval in Skrifkritiek, teïstiese evolusie, vroue in die besondere ampte, homoseksualisme, vrysinnige ekumeniese bewegings en konfessionele verval:

“The reinterpretation of the doctrine of biblical infallibility began in 1958, when first-year seminarian Marvin Hoogland, editor of the student periodical Stromata, published a think-piece that argued for limiting the doctrine to matters of faith and conduct, but not to statements of natural science, grammar, and history.”

          “In the early 1970s, the church wrestled anew with the issues of biblical authority and the new hermeneutic that Hoogland and Dekker had introduced a decade earlier. Both Synod 1972 and Synod 1973 adopted reports that sought to speak definitively on the matter. Coincidentally, both bore the number “Report 44.” But neither satisfied the conservatives. The first report, “On the Nature and Extent of Biblical Authority,” declared that the truthfulness of the Bible rested ultimately on its testimony to the redemptive work of God in Christ, and not on the accuracy of its statements in the domain of history and science.”

“In 1975 editor Kuyvenhoven called the Form “an ecclesiastical yoke by which orthodoxy is to be maintained.” Given such thinking, one wonders why this same editor would lament: “Even in our church the confessions are losing their hold. The three forms of unity fail to give us a common frame of reference for understanding both the Bible and our mission in the world.”

Watter verband het dit met die GKSA ?

Volgens die Handelinge van die GKSA se Nasionale Sinode van 2009, het konfesioneel gereformeerde kerkrverbande soos die Orthodox Prebyterian Church (OPC) en die United Reformed Churches in North America (URCNA) sterk kritiese standpunte ingeneem teen die CRCNA:

“Die kritiek handel hoofsaaklik oor die CRC se besluite oor die vroue in die kerk, oor homoseksualisme en inrigting van dienste, waaroor ons Deputate herhaalde kere met die CRC in gesprek was, en vantevore daaroor gerapporteer het.” (, bl.178)

Maar, ongeag hierdie getuienis, asook die vele ander sake wat hierbo vermeld word en waarvan die Deputate sekerlik bewus was, is hul hoof aanbevelings goedgekeur deur die Sinode:

“Dat met dank kennis geneem word van die erns by die CRCNA om aan die Woord van God, die Belydenisskrifte en die Gereformeerde kerkregering vas te hou.”

“Dat die bande tussen die CRCNA en die GKSA gevolglik as genormaliseer beskou sal word, in ooreenstemming met die opdrag van die Sinode GKSA 2006.”

“Dat die eenheid met die CRCNA onderhou en verder uitgebou word deur kontak en besoeke waar moontlik.”  (, bl.179)

Ja, u het reg gelees.

Ongeag dat die CRCNA:

– ‘n skrifkritiese skrifbeskouing handhaaf en akkomodeer,

– teïstiese evolusie aanvaar wat die historisiteit van Adam en die sondeval in gedrang bring,

– vroue in al die ampte bevestig,

– homoseksualisme nie veroordeel nie maar akkomodeer,

– die Roomse Mis akkomodeer in hul verandering van HK v/a 80,

– lid is van die vrysinnige WCRC, ens.

… beoordeel die GKSA dat die CRCNA vashou aan die Skrif, Belydenisskrifte en Gereformeerde kerkregering.

RP Swieringa in sy artikel waarna hierbo verwys is, skryf in sy slotparagraaf (beklemtoning bygevoeg):

“The changes in the CRCNA follow by about twenty years–one generation–those in the mother denomination in the Netherlands, the GKN, and in its sister church in North America, the RCA. The same forces of democratization and modernity are pressing Reformed bodies everywhere, and only the isolationist mentality that prevailed in the CRCNA until the post-World War II years retarded the pace of change by a generation. That mind of safety has disappeared and daughter is rapidly “catching up” with its mother and sister.”

In 1976 het die GKSA se Sinode besluit om met die GKN sustersbande te verbreek, juis oor sake soos Skrifgesag (Kuitert se verwerping van die historisiteit van die eerste hoofstukke in Genesis), leerstellige dwalinge (Wiersinga se algemene versoeningsleer), vroue in die besondere ampte, homoseksualisme, samewerking met vrysinnige bewegings soos die WRK, ens (sien die Sinode-Handelinge van 1970/73/76).

En, almal of heelwat van hierdie sake word huidiglik deur die WCRC en die CRCNA goedgekeur of met liefde en sorg geakkomodeer.

Dieselfde tendens sien ons oor die jare ook by die GKSA, “the daughter is rapidly ‘catching up’ with it’s mother and sister(s)’. Al hoe meer artikels in kerklike tydskrifte, hier en daar ‘n teoloog wat uit die kas begin klim teen die historiese betroubaarheid van Gen.1-3, evolusie wat al meer geakkomodeer word, vroue diakonesse wat toegelaat word, die soeke na lidmaatskap met die WRK-lid, die SARK (net-net afgestem tydens die 2009 Sinode).

Prof. GPL van der Linde was een van die afgevaardiges van die GKSA  om in ‘teregwysing en vermaning’ te gaan getuig voor die Sinode van die GKN, op 26 Maart 1974, in Lunteren.  Hy het hierdie profetiese woorde gespreek, wat nog net so en nog meer aktueel is vir vandag:

“Daarom het die GKSA hierdie diepe kommer: U (GKN) verklaar met die mond wel dat u by die geopenbaarde waarheid hou, maar metterdaad het u die mens met sy wetenskap oor die openbaring as wagter aangestel. Is ‘n valse eenheid onder mense vir u nie meer werd as die waarheid van God nie ? … Prof. Kuitert en dr. Wiersinga is – ten spyte van uitvlugte en onderskeidinge wat bedink is om die werklikheid beter te laat voorkom as wat dit is – besig om ‘n ander Evangelie te verkondig. En die bevel van Christus is duidelik in so ‘n geval uit 1 Tim.6:3-5: ‘Ontrek jou aan sulke mense.’ Daar is egter nie met hulle gehandel ooreenkomstig die bevel van Christus soos ook vervat in art.79 DKO (116 HKO) nie. Getuig so ‘n optrede van die wat as wagters oor die huis van die Here gestel is van waaragtige roepingserns in die handhawing van die leer ?  Veeleer word alles gedoen om diegene wat afwyk van die belydenis, ‘n wettige plek in die kerk te gee en te laat behou. …

Kan u nie sien nie, broeders, dat u ontrou is aan u amp as opsieners wat die wolwe uit die kudde moet weer nie? Kan u nie sien hoe onbarmhartig u optrede teenoor dr. Kuitert en sy volgelinge sowel as die kerk is as u nie die leertug toepas nie? U handhaaf nie die leer nie, maar het prakties leervryheid geproklameer. … Hoe smartelik dit ook al is om so met huisgenote van die geloof te spreek, roepingstrou eis dat u vermaan word om die waarheid weer in u optrede bo ‘n valse eenheid te stel. U moet weer die gesag van die Heilige Skrif en die belydenisskrifte onvoorwaardelik bely en onverswak sonder aansien van die persoon handhaaf deur die leertug op die wat in hul dwalinge volhard, toe te pas.”

Ja, “Veeleer word alles gedoen om diegene wat afwyk van die belydenis, ‘n wettige plek in die kerk te gee en te laat behou. …”, en so word al meer teenstrydige sieninge van die Skrif, ampte, erediens, Psalms, ens. geakkomodeer en toegelaat, en die plaaslike kerke en kerkverband skeur uitmekaar, lank nog voor daar ‘n ‘amptelike’ skeuringsdatum is.

Die vorige geslag het die sake wat nou op die WCRC en die CRCNA se tafel is as ‘n ‘ander evangelie’ beskryf, as in stryd met die Skrif, belydenis en kerkregering.

Die huidige geslag beveel aan dat ongeag hierdie sake, die CRCNA vashou aan die Skrif, belydenis en kerkregering.

“Want van hul kleinste tot hul grootste maak hulle almal onregverdige wins, en van die profeet tot die priester pleeg hulle almal bedrog. En hulle genees die verbreking van die dogter van my volk op die maklikste manier deur te sê: Vrede, vrede! —terwyl daar geen vrede is nie.” – Jer.6:13,14

Een van hierdie geslagte verkondig ‘n valse eenheid, valse liefde en ‘n valse vrede.

“En toe ook daardie hele geslag by hulle vaders versamel is, staan daar ‘n ander geslag ná hulle op wat die HERE en ook die werk wat Hy vir Israel gedoen het, nie geken het nie.”  (Rig.2:10; sien ook Ps.78:9-11, ens.)

Wanneer gaan die GKSA verskoning vra vir die GKN (PKN?) dat hul sustersbande gebreek het, oor sake wat die vorige geslag as ‘wesentlike sake’ beskou het, maar die huidige geslag klaarblyklik as ‘middelmatige sake’ beskou ?

Die roepingsvraag word al hoe meer dringend vir elke gereformeerde lidmaat, predikant, kerkraad, gemeente, as hierdie tendens voortduur: nie meer ‘of’ nie, maar wanneer gaan die gelowiges die GKSA verlaat in gehoorsaamheid aan die Skrif soos bely in NGB artikel 27-32 (Op.18:4) ?

“So spreek die HERE: Staan op die weë, en kyk en vra na die ou paaie, waar tog die goeie weg is, en wandel daarin; en julle sal rus vind vir julle siel.” – Jer.6:16a

Posted by: proregno | June 12, 2017

Die SARK verklaring, Benoni, 6-8 Junie 2017

DIE SARK VERKLARING, Benoni, 6-8 Junie 2017 

“This Triennial Conference was graced by the presence of the representative of the World Council of Churches (WCC), the Archbishop Emeritus Anders Wejryd from Sweden, President of the WCC for Europe; the Africa President of the WCC, Prof Mary-Anne Plaatjies-Huffel …”

Hierdie SARK konferensie en verklaring is van belang vir gereformeerde gelowiges, nie net weens die dwalinge wat hiermee saamgaan nie, maar omdat daar by die SARK se webblad staan onder ‘members‘:

Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika (Observer)

Hier het ek reeds geskryf oor die GKSA se hartseer pogings om deel te wil word van die SARK/WRK bewegings:


Die nuutste verklaring van die SARK, na hul 6-8 Junie konferensie, kan hier gelees word:

Statement of the 2017 Triennial National Conference of the South African Council of Churches, Benoni, June 6 – 8, 2017

Wat kenmerkend is van hierdie verklaring (en die teologie van die SARK/WRK), is dat die suiwere Evangelie van Christus nêrens gehoor word nie, niks van sonde – verlossing – dankbaarheid (soos ons volgens die Skrif in HK Sondag 1 bely) nie, ongeag al die verse wat aangehaal word.

Volgens die SARK is die grootste krisis in ons land nie:

  • dat ons land (en baie kerke) hul rug gedraai het op God Drie-enig as die enigste ware Here nie,
  • dat sy Woord nie die onfeilbare standaard van die hele lewe is nie, ook nie vir die samelewing nie,
  • dat intergeloof en godsdiensgelykheid verkondig word nie,
  • dat die HERE Here gelyk gestel word aan valse godsdienste nie,
  • dat die Here se Naam orals misbruik word nie,
  • dat die ware Evangelie van redding deur Christus alleen verwerp word nie,
  • dat aborsie-moord deur ons leiers gewettig is nie,
  • dat homoseksuele huwelik gewettig is nie, ens.

Nee, SA se grootste probleem is bloot polities-ekonomiese krisisse, en pres. Zuma.

Die wesentlike probleem van SA is nie geestelik en teologies nie, is nie die sondeval, en die sondes van harte waaraan ons almal skuldig is en ons van moet bekeer nie.  Daar is geen verootmoediging oor die Here se eer en sy Woord wat vertrap en verag word deur openlike en blatante oortredings van die Tien Gebooie nie.

Die SARK is bloot ontsteld omdat hul aardse skatte so vermors word deur pres. Zuma, dat Mammon so moet ‘ly’ onder die magsmisbruik en vermorsing van die huidige regime.

En daarom vra hul vir ‘n politiese oplossing vir wat hul meen bloot ‘n polities-ekonomiese probleem is: vervang een humanistiese leier/kabinet met ‘n ander humanistiese een.

Geen oproep na die Evangelie, na Koning Jesus as enigste Verlosser en Koning vir alle mense nie, geen oproep terug na God se Woord en Wet vir ons tye nie (Ps.2:10-12).

Die paar Skrifgedeeltes wat wel gebruik word, word bloot gebruik of misbruik en verdraai as ‘n christelike sousie oor die ‘social gospel – liberation theology’ agenda.

Dat Christus se agenda nie sentraal staan nie, maar ‘n politieke agenda, en dat die doel niks anders is as maatskaplike politieke drukgroep nie, word bevestig deur die volgende:

  1. Die Rooms Katolieke kerk is ook welkom, dit terwyl baie van daardie sogenaamde lidkerke hierdie jaar die 500-jarige herdenking van die Reformasie hou, wat juis gebreek het met die RKK ?
  2. Hier is meer inligting oor ‘Father Lapsey‘ wat die oordenking gelei het, wat nie bekend is as ‘n prediker van Jesus se Geregtigheid nie (NGB art.22,23), maar bekend is vir ‘social justice activism’ en die trotse draer is van “the Cuban Friendship Medal by the Cuban Council of State”.
  3. Wat bedoel die SARK met stellings soos “The Conference resolved that churches must take up the struggle against gender based violence in earnest. Including addressing the sinfulness in this regard through the language, culture and practices in churches that may inspire and engender patriarchy and the reducing of the human dignity of women” en “gender prejudices’?  Ja, natuurlik, enige geweld bloot op grond van ras, geslag of geloof is verkeerd, maar sluit hierdie gelaaide woorde dalk in dat die SACC die homoseksuele agenda bevorder, en dat kerke wat glo die besondere ampte is alleen vir geroepe gelowige mans, en wat glo dat homoseksualisme is sonde, deel van die probleem is wat aangespreek moet word ?
  4.   En sinne soos “economic transformation that includes the vexed land question”, beteken dit die gedwonge sosialistiese herverdeling van grond, in stryd met die bybelse siening van eienaarskap en vrye handel ?
  5. Die SARK haal verskillende bybel verse aan vir hul social-gospel (bv.1 Kon.14:16; Jer.32:15; Esg.34:2-5), maar vermeld niks daarvan dat die volk van die Here juis gestraf is omdat hul ander gode begin aanbid het en nie die enigste ware Here nie, en dat hul afgedwaal het van sy goeie regverdige wette. Verder het die ware profete juis terug geroep tot bekering na die enigste God en sy Woord, spesifiek sy Wet (Neh.1:5-11; Neh.8; Jes.5:20-24; Jer.6:3-16, Dan.9) maar die SARK roep terug na humanisme en menseregte, “a new concensus on national values”.
  6. Die SACC se bevrydingsteologie en ‘social gospel’ kom die sterkste na vore in die laaste stelling: “The SACC is committed to realize the pastoral mandate with God’s help; to pray and work for the restoration (1 Pet 5:10 -11) of the violated social structures and address the mismanagement of the nation’s resources. Thus in this context the church should restore hope in a hopeless and broken society.” (beklemtoning bygevoeg).  Petrus, deur die Gees van God wys in sy brief dat die antwoord op alle mense, ook ons land se ellende, en ware ‘restoration’ is die Evangelie van Christus, die Woord van God wat menseharte verander, sien 1 Pe.1:17-25. Soos mense verander deur die Evangelie, gesinne, kerke, gemeenskappe, volke, ens, verander hul lewens en optredes teenoor mekaar en in die gemeenskap. Kerke is geroep om die Evangelie te verkondig, nie politieke agendas soos die SARK/WRK voorstaan nie. Die verandering van ‘social structures’ of ‘education’ of wat ookal gaan ons nie red of wesentlik verander nie, alleen die Evangelie van Christus wat lei tot heiligmaking deur die Gees, volgens sy Woord. En dan handhaaf Petrus die Here se skeppingsordeninge, o.a. man en vrou se rol (1 Pe.3:1-7), en dat diensknegte moet hard werk en bid, nie rewolusionêr strukture wil opstandig omver werp nie, of drukgroepe te vorm nie (1 Pe.2:18-25). Petrus verwerp ook die wil van die heidene – onder andere die sodomie agenda – (1 Pe.4:1-7), en versterk die ware kerk van Christus om te ly ter wille van die Evangelie (nie ter wille van politieke en ekonomiese bevrydingsbewegings nie, al gaan die wêreld politiek en geld gebruik om gelowiges te vervolg).

Lees gerus hierdie artikel van dr. Lester DeKoster om die onderliggende politieke ideologie van die SARK/WRK te verstaan, “redding deur politieke rewolusie en strukture te verander”, nie mense se harte nie:

Is liberation theology Christian?

“Is, then, Liberation Theology “Christian”?
Not if “Christian” means what the Bible, the Church, the creeds and nineteen centuries of tradition teach that it means. No, indeed! LT is not “Christian,” nor is it liberating, nor is it theology; and its handling of the Bible betrays a shocking absence of moral and intellectual integrity. It is long past time that all those who have a concern for the Word, for the Church, and for the real redemption of mankind took a long look at LT and examined its deceits. The tawdry theological garb in which LT masquerades sheer Marxism need fool no one who cares to see, as with the eyes of the child in the fable, that this late-born emperor of “reflection” wears tawdry Marxist hand-me-downs, and ill-fitting ones at that!”

Sien ook sy boek oor die onderwerp hier:

Liberation Theology: The Church’s Future Shock

Ek gaan ook nie weer alles herhaal wat reeds geskryf is oor al die dwalinge van die SARK/WRK nie, maar wys u op die volgende bronne wat dit reeds aandui:

NG Kerk word weer deel van die WRK

“Jesus het gesê: Gaan dan heen, maak dissipels van die nasies, doop hulle in die Naam van die Vader, Seun en Heilige Gees, en leer hulle om alles te onderhou wat Ek julle geleer het.

Duidelik is Jesus se opdrag te ouderwets vir die WRK. Moslems en Jode moet geleer word om goeie Moslems en Jode te wees. Jesus het ‘n ligte mistykie gemaak – miskien omdat Hy uit ‘n premoderne kultuur gekom het?”

Gospel Defense League artikels (soek ‘SACC/WCC’)

“…. The South African Council of Churches’ (SACC) post-apartheid orientation has been towards inter-faith. In 1990, their first visible multi-religious event was the “National Inter-Faith Conference on Religion-State Relations” which included its “Sixth Desmond Tutu Peace Lecture.”

… The assembled clergy were pleased to be offered such a partnership.  They decided to set up an inter-faith committee headed by the General Secretary of the South African Council of Churches, to assist the Government with poverty relief and AIDS programmes. But is this the task of the Church?  If Churches enter into such co-operation, will they be able to maintain their Biblical witness?  Hardly.  They will be forced into inter-faith relations, harnessed to the policies of an atheist state, and pulled into the ‘socialist’ camp.  Their Christian energies which are so urgently needed for evangelism and mission will be spent in furthering secular causes and serving a secular god.

Transformation of society” is the great watchword of “World Mission.” It is not the renewal of the human heart as effected by the saving work of Christ. But Jesus did not come to restructure systems. He came to save sinners! The World Council of Churches then (with its sub-councils such as the SACC) has led the Church astray, for by claiming that Christ is inherent in unbelievers, that these are saved without knowing Him, and that His Spirit is guiding them, is blasphemy. It has weakened and disturbed both Church and society. ”

NGK word deel van die WRK en wat dit vir die GKSA beteken?

“In 1976 het die GKSA se Sinode besluit om met die GKN sustersbande te verbreek, juis oor sake soos Skrifgesag (Kuitert se verwerping van die historisiteit van die eerste hoofstukke in Genesis), leerstellige dwalinge (Wiersinga se algemene versoeningsleer), vroue in die besondere ampte, homoseksualisme, samewerking met vrysinnige bewegings soos die WRK, ens (sien die Sinode-Handelinge van 1970/73/76).

En, almal of heelwat van hierdie sake word huidiglik deur die WCRC/WRK en die CRCNA goedgekeur of met liefde en sorg geakkomodeer.

Dieselfde tendens sien ons oor die jare ook by die GKSA, “the daughter is rapidly ‘catching up’ with it’s mother and sister(s)’. Al hoe meer artikels in kerklike tydskrifte, hier en daar ‘n teoloog wat uit die kas begin klim teen die historiese betroubaarheid van Gen.1-3, evolusie wat al meer geakkomodeer word, vroue diakonesse wat toegelaat word, die soeke na lidmaatskap met die WRK-lid, die SARK (net-net afgestem tydens die 2009 Sinode).”

Die GKSA en die SARK/WRK werkstuk

“Ek het hierdie dokument saamgestel nadat dit aan my bekend geword het dat die Gereformeerde Kerke van Suid-Afrika besluit het om aansoek te doen by die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke (SARK) vir lidmaatskap.

Ek het reeds in 1996 navorsing oor die SARK en die Wêreld-Raad van Kerke gedoen nadat ek deur Dr Ed Cain van Signposts gevra was om ‘n lesing oor die SARK by ‘n NG Gemeente in Petrus Steyn te lewer.

Aangesien daar reeds 10 jaar verloop het sedert ek die navorsing oor die SARK gepubliseer het in Kerkeenheid en die WRK/SARK, het ek dit dan nodig geag om hierdie inligting by te werk met meer onlangse inligting.

Hierdie dokument is dan ‘n resultaat van die navorsing wat ek die afgelope 6 maande gedoen het.

Mag dit tot nut wees vir ons HERE Jesus Christus se kerk in Suid-Afrika.

Francois van Deventer


Mei 2007″

The Mission of the Church? Making sense of Social Justice

“The authors contend that determining the mission of the church “is the most confusing, most discussed, most energizing, and most potentially divisive issue in the evangelical church today” (p. 25).  Scot McKnight claims that recent interest in social justice, or what he calls missional “represents the biggest shift in evangelicalism in the last century” (p. 142).  I believe these men are correct.  Much ink has been spilled of late promoting the social agenda and a good book challenging missional thinking—drawing us back to Scripture to carefully analyze such thinking—was needed.  This is that book.  It is well done, carefully researched, scripturally based and extremely practical.  It is also written by the right men.  Both DeYoung and Gilbert are highly respected by the young, Reformed, and restless crowd that is most likely to swallow the missional agenda without much reflection.  If nothing else, What Is the Mission of the Church? should give evangelical Christians reasons to pause and reconsider where they are headed.”

Die Heilsorde

– deel 3: Heiligmaking, Volharding van die heiliges en Heerlikmaking –

deur dr. B. Duvenhage

[Bron: Geloofsleer]

(Sien deel 1 hier: Heilsorde, en deel 2 hier: Heilsorde)


LEES: Heidelbergse Kategismus, Sondag 32.


  1. Het ons goeie werke saligmakende betekenis? (Luk. 17:10).
  2. Waarom kan ons goeie werke nie die grond van ons saligheid wees nie? (Nederlandse Geloofsbelydenis, art. 24).
  3. Waarom moet die heiligmaking nagejaag word? (Hebr. 12:14).
  4. Wat is die heiligmaking? Die geloof waardeur ons geregverdig word, openbaar hom in goeie werke of in ‘n nuwe lewe.

Die heiligmaking is enersyds ‘n daad van die Heilige Gees, wat ons na die beeld van God vernuwe. (Rom. 8:29: “Want die wat Hy vantevore geken het, die het Hy ook vantevore geordineer om gelykvormig te wees aan die beeld van sy Seun . . . “).

Die heiligmaking is ook ‘n daad van die gelowige (Hebr. 12:14) wat voortdurend moet geskied en is dieselfde as die daaglikse bekering. Die gelowige is geroepe om heilig te lewe (1 Petr. 1:15: “Maar soos Hy wat julle geroep het, heilig is, moet julle ook in jul hele lewenswandel heilig word”).

Regverdigmaking en heiliging

  • Die regverdigmaking is ‘n verklaring van God ten opsigte van ons en het betrekking op ons staat.
  • Die heiligmaking is ‘n werk van God in ons en het betrekking op ons toestand.
  • Die regverdigmaking is ‘n regterlike daad van God wat die erfskuld wegneem.
  • Die heiligmaking is ‘n reinigende daad van God wat die erfsmet wegneem.
  • Die regverdigmaking geskied eenmaal en is volkome.
  • Die heiligmaking geskied deur die hele lewe en bly hier ten dele.
  • Die heiligmaking volg uit die regverdigmaking en is die vrug daarvan.

Gevare wat ons bedreig, is: 

  • Die heiligmaking kan ten koste van die regverdigmaking beklemtoon word. Dis die fout onder andere van die Morele Herbewapening en ook van Remonstrantse rigtings. Die geloof en die belydenis kom op die agtergrond, terwyl die mening gehuldig word dat jy jou deur jou goeie werke by die Here verdienstelik kan maak.
  • Die regverdigmaking kan ten koste van die heiligmaking beklemtoon word. Dan kom dit aan op die suiwerheid van die leer, en die suiwerheid van die lewe word agterweë gelaat.

Ons moet albei hierdie beskouings ontvlug en soek na die juiste verhouding van die regverdigmaking en die heiligmaking.

Romeine 8:1: “Daar is dan nou geen veroordeling vir die wat in Christus Jesus is nie (Regverdigmaking), vir die wat nie na die vlees wandel nie, maar na die Gees” (Heiligmaking).

I Korinthiërs 6:20: “Want julle is duur gekoop (Regverdigmaking). Verheerlik God dan in julle liggaam en in julle gees wat aan God behoort” (Heiligmaking).


LEES:  Johannes 10:28;  Matthéüs 24:13.


  1. Wat kan ons aflei uit hierdie twee tekste?
  2. Waar kry ‘n mens die sekerheid van die saligheid volgens die Dordtse Leerreëls, V, par. 9, 10?
  3. Waarom kan hierdie versekerdheid die gelowiges nie sorgeloos maak nie? (Dordtse Leerreëls, V, par. 12).

Wat is die volharding van die heiliges?

  • Wanneer hier van “heiliges” sprake is, bedoel dit nie sondelose mense nie maar gelowiges wat in Christus geheilig is.
  • Met die volharding word bedoel dat die ware geloof onverliesbaar is en dat die ware gelowige nooit uit die genade van God kan verval nie.
  • Die volharding is ‘n gawe van God.
  • Die Heilige Skrif leer ons dat God sy werk aan en in die gelowige nie laat vaar nie maar die gelowiges tot die einde toe bewaar.

Romeine 11:29: “Want die genadegawes en die roeping van God is onberoulik”.

I Petrus 5:10: “En mag die God van alle genade [105] self, wat ons geroep het tot sy ewige heerlikheid in Christus Jesus . . . julle volmaak, bevestig, versterk en grondves!”

Die grond van hierdie bewaring lê in die Drie-enige God, “omdat sy raad nie verander nie, sy belofte nie gebreek, die roeping na sy voorneme nie herroep, die verdienste, voorbidding en bewaring van Christus nie kragteloos gemaak en ook die verseëling van die Heilige Gees nie verydel of vernietig kan word nie” (Dordtse Leerreëls, V, par. 8).

“Hierdie bewaring beteken nie dat die gelowiges nie ook in sonde kan val nie. Daarvan getuig die droewige val van Dawid, Petrus en van onsself, wat daagliks struikel. Daardeur word God ten seerste vertoorn en die Heilige Gees bedroef, maar God skenk weer berou en verander nie die besluit van sy uitverkiesing nie en bewaar die gelowiges dat hulle nie so ver verval dat hulle uit die staat van die regverdigmaking uitval nie” (Dordtse Leerreëls, V, par. 4, 5, 6).

Die volharding is die roeping van die gelowige

Hierdie bewaring van God neem nie die verantwoordelikheid van die gelowige weg nie. Die stryd van die geloof moet gestry word (I Tim. 6:12). Daarom sê Paulus: “Nie dat ek dit al verkry het of al volmaak is nie, maar ek jaag daarna of ek dit ook kan gryp, omdat ek ook deur Christus Jesus gegryp is” (Filipp. 3:12). Hier verbind Paulus die werk van God (gegryp is) met sy werk (jaag). God voltrek die genade van sy bewaring dus deur ons.

Die sekerheid van die volharding 

  • Ons verkry die sekerheid nie deur ‘n besondere openbaring aan ons nie maar uit die geloof aan God se beloftes.
  • Die sekerheid rus in die onveranderlikheid van Gods Raad. Psalm 33:11a: “Die raad van die Here bestaan vir ewig”.
  • Die sekerheid rus verder op die getuienis van die Heilige Gees. Romeine 8:16: “Die Gees self getuig saam met ons gees dat ons kinders van God is”.
  • Verder word die sekerheid verkry “uit die ernstige en heilige strewe na ‘n goeie gewete en goeie werke”. (Dordtse Leerreëls, V, par. 10).
  • Namate ons geloof dus werksaam is en vrug dra, na die mate word ons verseker van ons saligheid. Daarom mag die gelowige nooit in die sonde bly lê en hom daarin verhard nie. So is die oordenking van hierdie weldaad die prikkel tot ernstige en gedurige beoefening van goeie werke (Dordtse Leerreëls, V, par. 12).


LEES: Heidelbergse Kategismus, Sondag 22.


  1. Waarheen gaan die siel van die gelowige na die sterwe? (Filipp. 1:21-23).
  2. Waarna moet die gelowige verlang? (Rom. 8:22, 23).
  3. Hoe sal ons wees by die wederkoms van Christus? (I Joh. 3:2; Filipp. 3:21).

Wat is die heerlikmaking?

Die heerlikmaking is die voltooiing van die genadewerk van God vir die uitverkorenes. Hier op aarde het ons alleen die beginsel van die ewige vreugde. Maar die werk wat God begin het, sal Hy voleindig.

Momente in die heerlikmaking

  • By die sterwe. By die sterwe gaan die siel van die gelowige na Christus in die hemel (Filipp. 1:23).
  • By die voleinding. Met die wederkoms van Christus sal almal uit die dode opstaan. Die liggaam van die gelowige word dan gelykvormig aan die verheerlikte liggaam van Christus en verenig met die siel om op die nuwe herstelde aarde te woon (Filipp. 3:21) (Vgl. die hoofstukke oor die Laaste Dinge).


Sien die volledige reeks hier: Die Heilsorde

Die Heilsorde

– deel 2: Bekering en Regverdiging –

deur dr. B. Duvenhage

[Bron: Geloofsleer]

(Sien deel 1 hier: Heilsorde)


LEES: Heidelbergse Kategismus, Sondag 33.


In die Ou Testament word vyf maal en in die Nuwe Testament drie maal gespreek oor die bekering as die werk van God in die sondaar (vgl. Jer. 31:1 8 en Hand. 11:18). Omdat die geloof ‘n gawe van God is en die bekering die vrug van die geloof, kom die bekering ook van Hom.

Die Dordtse Leerreëls bring die bekering en die geloof saam in verband met die wedergeboorte (vgl. hfst. III en IV, par. 16: “Daarom werk hierdie goddelike genade van die wedergeboorte in die mense nie asof hulle stokke en blokke is nie, dit vernietig die wil en sy eienskappe nie . . . maar maak dit geestelik lewend, genees dit, verbeter dit en buig dit tegelykertyd lieflik en kragtiglik. . .”).


In die Ou Testament word vier-en-sewentig maal en in die Nuwe Testament ses-en-twintig maal oor die bekering gespreek. God skenk die gawe van die geloof maar eis dat dit vrugte moet dra (Hosea 14:2, 3; Mark. 1:15).

Die mens is in die bekering nie passief soos in die wedergeboorte nie. Dit is sy verantwoordelikheid om vrugte van bekering te dra. Maar as hy dit dra, het hy niks om op te roem nie (Gal. 6:14a: “Maar wat my betref, mag ek nooit roem nie”).


Ons onderskei tussen die wortelbekering en die daaglikse bekering.

1) Die eerste of wortelbekering. Dit is ook ‘n vrug van die geloof maar val dikwels saam met die “kom tot die geloof”. Dit kan op verskillende maniere geskied: Plotseling (bv. die sipier van Filippi, Hand. 16:27), sonder skokke (Lidia, Hand. 16:14-16). Iemand wat van jongs af in die Skrif opgevoed is, mis die skokkende bekering van iemand wat eers met hart en siel die sonde gedien het.

In die eerste bekering is veral drie momente te onderskei; inkeer tot sigself, afkeer van die sonde en terugkeer tot God. In II Korinthiërs 7:10 staan: “Want die droefheid volgens die wil van God werk ‘n onberoulike bekering tot verlossing …” In die gelykenis van die verlore seun (Luk. 15:11-31) sien ons hierdie drie momente baie duidelik.

As iemand dus vra of jy bekeer is, en dAäronder bedoel of jy glo, dan is dit in hierdie sin wat hy oor bekering praat. Op die vraag kan die gelowige ja antwoord. As iemand egter vra of jy bekeer is en daarmee bedoel of jy sonder sonde is en die bekering nie nodig het nie, dan kan die gelowige nooit ja sê nie. Daarom moet ons ook stil staan by

2) Die daaglikse bekering. Dit sien op ‘n voortdurende proses wat eers met die dood ophou. Hier is sprake van

  • die afsterwe van die oue mens, ‘n voortdurende stryd teen die sonde en berou oor die sonde, en
  • die opstanding van die nuwe mens (Ef. 4:24), ‘n aanhoudende vreugde wat die gelowige in die wil van God moet koester. Die gelowige kry nooit klaar met hierdie bekering nie.


Die Bybel gebruik sowel in die Ou as Nuwe Testament veral twee woorde vir bekering.

  • Die eerste beteken ‘n verandering van opinie, van denke. ‘n Bekeerde dink anders, het ‘n ander opinie as die ongelowige. Die Griekse woord metanoia dui op die verandering in gesindheid.
  • Die tweede woord wys op ‘n verandering in lewensrigting. Die Griekse woord is epistrofe.

Die verandering van die lewenswandel volg op die verandering van gesindheid. In Handelinge 3:19 gebruik Petrus albei die woorde as hy sê: “Kom dan tot inkeer (verandering van hart) en bekeer julle (verandering van lewensrigting) …”


Dis byna dieselfde as die tydgeloof. Die voortgaande bekering ontbreek. Dink aan Manasse (II Kron. 33).

Hy het hom wel in die gevangenis bekeer maar dit nie opgevolg deur die daaglikse bekering daarna nie. In Matthéüs 12:44-45 lees ons: “Dan sê hy: Ek sal teruggaan na my huis waar ek uitgegaan het. En hy kom en vind dit leeg, uitgeveeg en versier. Dan gaan hy en neem sewe ander geeste slegter as hyself met hom saam, en hulle kom in en woon daar; en die laaste van daardie mens word erger as die eerste. So sal dit ook wees met hierdie bose geslag”.


  1. Watter kenmerk van die ware bekering tref ons in Ps. 51 aan?
  2. Wat is die vrugte van die Gees volgens Gal. 6:16-25 [?? Gal 5:16-25]?
  3. Het die mens ‘n vrye wil om te beslis of hy die genade-aanbod wil aanvaar of nie? (Dordtse Leerreëls, III en IV, par. 3).
  4. Noem twee persone by wie die bekering geleidelik geskied het. (I Sam. 2:11; II Tim. 1:5; 3:15.)


LEES: Heidelbergse Kategismus, Sondag 23; Rom. 1:17.


  1. Waarin bestaan ons regverdigmaking volgens Nederlandse Geloofsbelydenis, art. 23?
  2. Waarom kan ons nie deur die werkverbond die ewige lewe verkry nie? (Hoofstuk XVI [?? Waarskynlik hoofstuk XII]).
  3. Gaan die volgende tekste na oor die begrip regverdigmaking: Exodus 23:7; 1 Konings 8:32; Jesaja 50:8.
  4. By regverdigmaking dink ons aan ‘n hofsitting. Wie is die Regter? (Jes. 1:18). Wie is die beskuldigdes? (I Kor. 6:9-11).
  5. Wat is regverdigmaking? Onder die regverdigmaking verstaan ons die regterlike daad van God waardeur Hy die voldoening van Christus as Borg aan die uitverkorenes toereken. Rom. 3:23, 24: “want almal het gesondig en dit ontbreek hulle aan die heerlikheid van God, en hulle word deur sy genade sonder verdienste geregverdig deur die verlossing wat in Christus Jesus is”. Ons sien hieruit dat die regverdigmaking noodsaaklik is.

Ons het reeds tevore geleer dat die mens nie deur sy werke of langs die weg van die werkverbond die ewige lewe kan verkry nie. Aan God se reg moes voldoen word. Dit het ons Borg Jesus Christus gedoen. Maar net soos die erfskuld van Adam ons toegereken is, moet die voldoening van Christus, die tweede Adam, aan ons toegereken word alvorens dit ons voor God vrystel.

Hierdie toerekening geskied by die regverdigmaking. Romeine 5:19: “Want soos deur die ongehoorsaamheid van die een mens baie tot sondaars gestel is, so sal ook deur die gehoorsaamheid van die Één baie tot regverdiges gestel word”.

Wanneer geskied die regverdigmaking?

  • God het in die ewigheid besluit om die voldoening van Christus aan die uitverkorenes toe te reken. Daarom het Christus as Borg gekom (Rom. 8:33).
  • Christus het in die volheid van die tyd gekom as Borg en vir die sondes ten volle betaal. Met sy opstanding is sy voldoening deur God aanvaar. (Rom. 4:25b: “wat opgewek is ter wille van ons regverdigmaking”.
  • Die sondaar word by God geregverdig wanneer hy in die geloof Christus omhels. Romeine 3:28: “Ons neem dus aan dat die mens geregverdig word deur die geloof sonder die werke van die wet”.

Die geloof is dus die middel waardeur ons deel kry aan die voldoening van Christus tot ‘n versoening van ons sondes (Rom. 5:1: “omdat ons dan uit die geloof geregverdig is, het ons vrede by God deur onse Here Jesus Christus”).

Met die oordeelsdag word die gelowiges openlik regverdig verklaar en ontvang hulle die vryspraak. (Matth. 25:34: “Dan sal die Koning vir die wat aan sy regterhand is, sê: Kom julle geseëndes van my Vader, beërf die koninkryk van die hemele wat vir julle berei is van die grondlegging van die wêreld af”).

Die oorsaak van die regverdigmaking

Die reg verdigmaking geskied nie op grond van ons werke of [101] verdienste nie (Rom. 3:23), en ook nie op grond van die waardigheid van ons geloof nie.

Die oorsake van die regverdigmaking is die volgende:

  • Die barmhartigheid van die Vader is die werkende oorsaak (Rom. 8:33).
  • Die borgskap van die Seun is die verdienende oorsaak (Rom. 5:25).
  • Die geloof, gewerk deur die Heilige Gees is die middellike of instrumentele oorsaak. Filippense 3:9: ” … en in Hom gevind te word, nie met my geregtigheid wat uit die wet is nie, maar met die wat deur die geloof in Christus is, die geregtigheid wat uit God is deur die geloof”).

Waarin bestaan die regverdigmaking?

Die regverdige ontvang deur die toerekening van Christus se verdienste: Die vergewing van die sonde.

LEES: Heidelbergse Kategismus, vr. 56.

Daarom mag ons nooit in die sonde volhard nie maar moet ons berou hê dat ons telkens weer God deur ons sondes vertoorn. So kry ons die vrede by God (Rom. 5:1) en kan ons met Paulus roem (Rom. 8:31b): “As God vir ons is, wie kan teen ons wees?”

  • Die toegang tot die ewige heerlikheid en die reg op die erfenis wat Christus vir ons verwerf het. (I Petr. 1:4: “sodat ons ‘n onverganklike en onbesmette en onverwelklike erfenis kan verkry, wat in die hemele bewaar is vir ons”).

En die einddoel van die regverdiging is die eer van God “tot lof van die heerlikheid van sy genade waarmee Hy ons begenadig het in die Geliefde” (Ef. 1:6).


Volgende keer: Deel 3: Heiligmaking, Volharding van die heiliges en Heerlikmaking

Die Heilsorde

– deel 1: Inleiding, Roeping, Wedergeboorte, Geloof –

deur dr. B. Duvenhage

[Bron: Geloofsleer]

“En ons weet dat vir hulle wat God liefhet, alles ten goede meewerk, vir hulle wat na sy voorneme geroep is. Want die wat Hy vantevore geken het, dié het Hy ook vantevore verordineer om gelykvormig te wees aan die beeld van sy Seun, sodat Hy die eersgeborene kan wees onder baie broeders; en die wat Hy vantevore verordineer het, dié het Hy ook geroep; en die wat Hy geroep het, dié het Hy ook geregverdig; en die wat Hy geregverdig het, dié het Hy ook verheerlik. Wat sal ons dan van hierdie dinge sê? As God vír ons is, wie kan teen ons wees? Hy wat selfs sy eie Seun nie gespaar het nie, maar Hom vir ons almal oorgegee het, hoe sal Hy nie saam met Hom ons ook alles genadiglik skenk nie?” – Romeine 8:28-32



Die heilsorde is die weg waarlangs die Vader ons die weldade wat die Seun verwerf het, deur die Heilige Gees in die genadeverbond deelagtig maak. Ons moet onderskei tussen die verwerwing en die toepassing van die heil. Christus het deur sy plekbekledende voldoening die geregtigheid en heiligheid en ewige lewe verwerf, maar wat sou dit ons baat as dit nie ons deel word nie?

As iemand byvoorbeeld aan jou sê: Daar is R 1 000 in die bank, maak dit jou nog nie ryker nie. Eers as die R 1 000 op jou bankrekening is, is jy ryker. Maar God se werk is volkome. Hy laat nie alleen die skatte verwerf nie maar laat dit ook toepas. Dit geskied langs ‘n sekere weg, wat ons die heilsorde noem.

Hierdie orde is egter nie willekeurig nie. Dit gaan uit van die totale verdorwenheid van die mens. As die mens die heil in Christus deelagtig moet word, kan dit nie van homself uitgaan nie.

God se werk en sy genade staan voorop. Dis Hy wat die mens verkies, hom roep en wederbaar en hom laat glo.

Is die koms van Christus ‘n wonder, nie minder kan ons ons verwonder oor hierdie genadewerk van God in ons nie! In Romeine 8:30 staan: “en die wat Hy vantevore verordineer het, die het Hy ook geroep; en die [88] wat Hy geroep het, die het Hy ook geregverdig; en die wat Hy geregverdig het, die het Hy ook verheerlik”.

Die Pelagiane en Remonstrante ontken die mens se verdorwenheid. In moderne vorm kom dit voor by verskillende sektes en sektariese strominge. Hulle meen dat die mens aan God ‘n kans moet gee om in hom te werk. Daarom stel hulle die bekering voorop en daarna die wedergeboorte. Die saligheid hang so van die mens af. Die genade word slegs ‘n hulpmiddel.

Die Heilige Skrif en die belydenisskrifte leer egter dat ook die toepassing van die heil in Christus allesgenade is en stel daarom die orde soos volg:







volharding van die heiliges, en


LEES: Heidelbergse Kategismus, vr. 65; Romeine 10:14, 16.
1. Wat is die onverganklike saad waardeur ‘n mens wedergebore word? (I Petr. 1:23).
2. Wat word ons in die gelykenis van die saaier geleer? (Matth. 13:18-23).
3. Wat moes Esegiël met die doodsbeendere doen? (Eseg. 37:1-10).

Ons onderskei die volgende:

a. Die roeping deur die algemene openbaring. Ons het reeds gehandel oor die algemene openbaring van God (hfst. II). Ons het gesien dat God Hom in die natuur of die skepping openbaar. Dit vertel ook die eer van God. Daardeur word die mens ook tot God geroep. Tog is [89] hierdie roeping nie voldoende nie. Sonder die roeping deur die Heilige Skrif kan ons nie die roepstem van God in sy skepping en regering van die wêreld mooi hoor nie. Maar hierdie roeping is tog so dat die mens sonder verontskuldiging sal wees. Niemand sal in die oordeelsdag kan sê: Ek het nie geweet nie. Romeine 1:20: “Want sy onsigbare dinge kan van die skepping van die wêreld af in sy werke verstaan en duidelik gesien word, naamlik sy ewige krag en goddelikheid, sodat hulle sonder verontskuldiging kan wees”.

b. Die roeping deur die besondere openbaring. God laat sy Woord verkondig om die mens tot geloof te bring. Christus sit sy profetiese werk deur die eeue voort in die prediking van die Woord (Dordtse Leerreëls, I Par. 3). God laat sy roeping gaan aan alle mense. (Rom. 10:14, 15: “Want hoe kan hulle in Hom glo van wie hulle nie gehoor het nie”? En hoe kan hulle hoor sonder een wat preek? En hoe kan hulle preek as hulle nie gestuur word nie?” Die roeping deur die evangelie geskied in alle erns (Dordtse Leerreëls, III en IV, par. 8).

c. Die uitwerking van die roeping.
(i) Die roeping deur die Skrif word nie deur alle mense met geloof en bekering beantwoord nie.
“Die skuld daarvan lê nie in die Evangelie of in Christus wat deur die Evangelie aangebied is nie, ook nie in God wat deur die Evangelie roep en selfs ook aan hulle wat Hy roep, verskillende gawes meedeel nie, maar in die geroepenes self …” (Dordtse Leerreëls, III en IV, par. 9). Die gelykenis van die saaier (Matth. 13) leer ons die verskillende uitwerking van die roeping. By baie verstik die saad of kom nie op nie.

(ii) Ander luister na die roepstem van God en kom, maar dit kan nie aan die mens toegeskryf word nie maar aan God, wat die mens se hart wat gesluit is, deur die wedergeboorte open (Dordtse Leerreëls, III en IV, par. 11).

a. Die noodsaaklikheid van die wedergeboorte. Aan gesien die mens dood is deur die sonde (Ef. 2:1), moet hy lewend gemaak word voordat hy uit die sonde kan opstaan. Hy kan hom nie self lewend maak nie. Maar God maak lewend. Dis wat ons onder die wedergeboorte verstaan. Die Heilige Gees wek die nuwe lewe in die hart van die sondaar. By die wedergeboorte is die mens heeltemal passief. Dis net God se werk (Joh. 3:3: ” … as iemand nie weer gebore word nie, kan hy die koninkryk van God nie sien nie”).

b. Die wonder van die wedergeboorte. Die wedergeboorte is ‘n geheel bonatuurlike, baie kragtige en tegelyk baie soete, wonderbare, verborge en onuitspreeklike werking wat in sy krag nie minder of geringer is as die skepping of die opwekking van die dode nie” (Dordtse Leerreëls, III en IV, par.

Die skepping is ‘n wonder! Ons kan ons alleen verwonder oor die grootheid van die werk van God.

Die opstanding uit die dode! Daaroor staan ons verstom!

En dat iemand in Christus glo, is nie vanselfsprekend nie maar ‘n wonder van God.

Geen wonder dat die engele juig oor een sondaar wat hom bekeer nie (Luk. 15:10). Die wedergeboorte word nie teweeggebring deur middel van die uiterlike prediking alleen nie maar is ‘n direkte werking van die Heilige Gees in die hart om dit te vermurf en in die wil nuwe hoedanighede in te stort wat [91] die weerspannigheid wegneem. (Dordtse Leerreëls, III en IV, par. 11, 12).

c. Die aard van die wedergeboorte.
(i) Die wedergeboorte is onverganklik (I Petr. 1:23: “want julle is wedergebore … uit onverganklike saad”).
(ii) Die wedergeboorte is verborge Ons weet nie altyd wanneer die wedergeboorte plaasvind nie. Dis belangrik om te weet dat dit plaasgevind het. God werk dit op sy tyd en wyse.
(iii) Die vrugte van die wedergeboorte is openbaar, nl. die geloof (Rom. 8:14: “Want almal wat deur die Gees van God gelei word, hulle is kinders van God”).

1. Waarom is die geloof ‘n gawe van God? (Ef. 2:1-10).
2. Wat doen die bediening van die Woord aan ons geloof? (Heidelbergse Kategismus, vr. 65).
3. Waarom is die geloof noodsaaklik? (Joh. 6:47-56).
LEES: Heidelbergse Kategismus, Sondag 7.

1. Die onmisbaarheid van die geloof 
Die Heilige Skrif leer ons dat alleen die wat in Christus glo, die ewige lewe het (Joh. 3:16). Alleen deur die geloof in Christus Jesus is daar versoening moontlik. Christus is die plekbekledende Borg alleen vir hulle wat in Hom glo. Sonder die geloof kan niemand die saligheid verkry nie (Dordtse Leerreëls, I, par. 4). Deur die geloof word die weldade van Christus aangeneem waardeur ons geregverdig word.

2. Die wese van die geloof 
In die algemeen kan ons sê dat die geloof die lewensband is wat ons met God verbind. Die geloof lê beslag op die hele mens. Daarom kan ons die geloof onderskei in die volgende:

a. Geloofskennis. Die hoof van die gelowige word verlig, sodat hy die Woord van God waaragtig glo. Die gelowige is profeet.

b. Geloofsvertroue. In die hart werk die Heilige Gees die vertroue dat Christus ook vir jou gesterf het en jy jou toevlug na God moet neem. Die gelowige is priester wat homself aan God offer.

c. Geloofswerke. Ook die hand word deur God in die geloof opgeëis. Die geloof is ook ‘n daad (Joh. 2:17: “Net so is ook die geloof, as dit geen werke het nie, in sigself dood”). Die gelowige is koning wat teen die sonde moet stry (I Tim. 6:12: “Stry die goeie stryd van die geloof”).

3. Die oorsprong van die geloof 
In die wedergeboorte plant die Heilige Gees die kiem van die ware geloof. ‘n Mens kan nie uit homself glo nie; dis ‘n gawe van God aan sy uitverkorenes (Ef. 2:8, 9). Deur die prediking van die Woord groei die geloof uit tot ‘n vaste oortuiging en vertroue.
Dordtse Leerreëls, 111 en IV, par. 14: “So is die geloof dan ‘n gawe van God; nie omdat dit aan die vrye wil van die mens deur God aangebied word nie, maar omdat dit die mens inderdaad meegedeel, ingegee en ingestort word”.

Ons onderskei tussen die geloofsvermoë of die geloof as hebbelikheid wat by die wedergeboorte ontvang word, en die geloofsakte of geloof as daad waartoe die kiem van die geloof uitgroei onder die voortgaande bearbeiding van Gods Woord en Gees.

Die versterking van die geloof vind deur die bediening van die Woord en Sakramente plaas.

4. Die sekerheid van die geloof 
Die sekerheid hoort wesenlik tot die geloof. Die Heilige Gees gebruik juis die middels van Woord en Sakrament om ons die vaste sekerheid te gee. Hierdie sekerheid lê nie in die mens nie maar in die vastigheid van God se Woord en werke. Judas, vers 20: “Maar julle, geliefdes, moet julleself opbou in jul allerheiligste geloof en in die Heilige Gees bid”. (Vgl. Dordtse Leerreëls, III en IV, par. 17).

5. Die vals geloof 
Daar is veral drie soorte onegte of vals geloof:
a. Die historiese geloof. Dis alleen die Verstandelike aanvaarding van die waarheid. Dit is sonder diepte en erns en lei tot koue verstardheid. (Vgl. die saad wat op die harde grond geval het, Matth. 13:19).

b. Die tydgeloof. Hier tree die gevoel op die voorgrond. Die gevoelsopsweping duur ‘n tydlank, maar ook hier is geen diepte nie. (Vgl. die saad wat op die rotsagtige plekke geval het, Matth. 13:20, 21.) By die geringste teenstand word die geloof afgelê.

c. Die wondergeloof. Hier tree die wil weer op die voorgrond. Die mens vestig die vertroue op ‘n bonatuurlike wonder van God. Dink aan die nege melaatse wat geglo het tot hulle genees was en toe weggegaan het (Luk. 17:11-19). Baie mense ken die geloof in dae van siekte en stryd. Dan bid is alles vergeet. Die ware geloof omvat verstand, gevoel en wil. ‘n Gelowige dink anders, voel anders en wil anders as die ongelowige.


Volgende keer: Deel 2: Volharding van die heiliges en heerlikmaking



In aansluiting by ‘n vorige skrywe van prof. B. Floor, Die Koninkryk  van God en die aardse ryke, wil ek elke leser sterk aanbeveel om die volgende boekbespreking te volg:

Book review: The Benedict Option, Rod Dreher

by Douglas Wilson

In die bogenoemde artikel van prof. Floor, het ek in die inleiding geskryf:

“Wat is die Koninkryk en wat is die Koninkryk se verhouding tot hierdie wêreld. Is daar absoluut geen verhouding nie (wêreldmyding – die anabaptistiese neiging?) of is daar totale gelykstelling (wêreldgelykvormigheid – die social gospel?)

Die kerk van Christus, kinders van die Here, het nog altyd geworstel met implikasies van die koninkryk wat in Jesus Christus reeds gekom het in hierdie wêreld, maar nie van hierdie wêreld is nie (Joh.17:14-17).”

Douglas Wilson bespreek Dreher se boek met hierdie onderliggende vraag, hoe moet ons as gelowiges lewe in ‘n wêreld wat al meer post-Christelik en anti-Christelik raak.

Die boek is natuurlik gemik op die Weste oor die algemeen, nie net die Amerikaanse situasie nie. Hier is Wilson se inleidende woorde by sy eerste deel van die boekbespreking:

Too his credit, Rod Dreher sees that things around us are pretty bad. To the extent that this book provokes Christians into that mindset called “not kidding ourselves anymore,” it is all to the good.

Let’s get the grim report first—“has now ended in defeat for Christian conservatives” (Loc. 83), “the light of Christianity is flickering out all over the West” (Loc. 132), “this may not be the end of the world, but it is the end of a world” (Loc. 135), “the swift and relentless currents of secularism” (Loc. 142), “the Waterloo of religious conservatism” (Loc. 147), “nobody but the most deluded of the old-school Religious Right believes that this cultural revolution can be turned back” (Loc. 192), “unwinnable political battles” (Loc. 199), and “if the demographic trends continue, our churches will soon be empty” (Loc. 157).

We should be grateful to Dreher for the wake-up call.

Things really are bad.

But what kind of bad?

Bad news could include the fact that you have bone cancer, or it could alternatively mention the fact that an asteroid is going to land on your house. Both of these things are sufficiently bad, but the remedial measures will look completely different in each case. And this means that before taking remedial measures, you have to decide what kind of bad you are up against. If it is going to be the asteroid, there will be no point standing on your front porch with a bottle of chemo pills.

Dreher appears not to have settled this crucial question in his mind, and unfortunately it affects his entire Benedict thesis. This is what I mean. In the ancient world, Christians were up against it in the first century, when Rome began her first persecution of the Christians, and they were up against it in the sixth century, when Benedict laid down his rule. But in the first case, they were up against a hegemonic, swollen, persecuting world power, and in the latter case they were up against the disarray and ruin that had resulted from the collapse of that civilization.

There is a difference, in other words, between a totalitarian surveillance state and a failed state. Now if I were seeking to prepare Christians for the coming hardscrabble times, it would matter whether I was preparing Christians in Beijing for another crack-down from the commies, or Christians in Somalia, preparing for a period of anarchistic foment and unrest. The difference in response is the difference between the catacombs and the cloister.

And the difficulty here is that Dreher has apparently not made up his mind. The Benedict illustration indicates that he believes that Christians will have to be rebuilding true community in the midst of sixth century rubble. But he says other things that would place us in the first century, with pagan persecutors at the height of their insolence and pride.

Hier is die reeks tot dusver, bestudeer en sien ook al die insiggewende opmerkings by die verskillende artikels (u is ook welkom om hier onder by proregno opmerkings by te voeg):

Catacombs or Cloister?

So I would like to invite you to read through The Benedict Option with me. For the most part we will go a chapter at a time, although this first time out we will take the Introduction and Chapter One together. For various reasons this is an important book, and how we respond to … [Read more…]

Finding the Seven Thousand

The second chapter of Dreher’s The Benedict Option is really quite good overall. I found myself agreeing with much of it, and agreeing also with the various qualifications Dreher made as he went along. What he does in this chapter is give a brief intellectual history of the … [Read more…]

“Retreat to Commitment” Writ Large

In the next chapter, Rod Dreher outlines a modern description of and rationale for the Benedictine order. And in the particulars, he says a number of wise and good things. Dreher sees one of the most essential things. “We need to embed ourselves in stable communities of faith” … [Read more…]

The Boutique Option

he next chapter in The Benedict Option is well written, and makes many pertinent observations. A lot of true and necessary things are said, largely concerning the need for older doctrine and need for a liturgical worship that shapes cultures. But there is still a problem, and it … [Read more…]

Benedict or Billy?

In the next chapter of The Benedict Option, Dreher makes a number of shrewd observations about the role of community in resisting the encroachments of the Leviathan state. What Hillary Clinton famously said in promotion of that devouring Leviathan turns out actually to be true in … [Read more…]

The Classical Christian Option

In his next chapter, Rod Dreher spends a good bit of time singing a song I am very familiar with, and he says many good things. The cultural key is education, and what Dreher urges is, from one standpoint, very heartening. “This is why we have to focus tightly and without … [Read more…]

Amazon aanbeveling:

“Already the most discussed and most important religious book of the decade.” —David Brooks

In this controversial bestseller, Rod Dreher calls on American Christians to prepare for the coming Dark Age by embracing an ancient Christian way of life. 
From the inside, American churches have been hollowed out by the departure of young people and by an insipid pseudo–Christianity. From the outside, they are beset by challenges to religious liberty in a rapidly secularizing culture. Keeping Hillary Clinton out of the White House may have bought a brief reprieve from the state’s assault, but it will not stop the West’s slide into decadence and dissolution. 
Rod Dreher argues that the way forward is actu­ally the way back—all the way to St. Benedict of Nur­sia. This sixth-century monk, horrified by the moral chaos following Rome’s fall, retreated to the forest and created a new way of life for Christians. He built enduring communities based on principles of order, hospitality, stability, and prayer. His spiritual centers of hope were strongholds of light throughout the Dark Ages, and saved not just Christianity but Western civilization. 
Today, a new form of barbarism reigns. Many believers are blind to it, and their churches are too weak to resist. Politics offers little help in this spiritual crisis. What is needed is the Benedict Option, a strategy that draws on the authority of Scripture and the wisdom of the ancient church. The goal: to embrace exile from mainstream culture and construct a resilient counterculture. 
The Benedict Option 
is both manifesto and rallying cry for Christians who, if they are not to be conquered, must learn how to fight on culture war battlefields like none the West has seen for fifteen hundred years. It’s for all mere Chris­tians—Protestant, Catholic, Orthodox—who can read the signs of the times. Neither false optimism nor fatalistic despair will do. Only faith, hope, and love, embodied in a renewed church, can sustain believers in the dark age that has overtaken us. These are the days for building strong arks for the long journey across a sea of night.



                                              deur dr. Willie Jonker

 12 Daarom dan, broeders, is ons skuldenaars, nie aan die vlees om na die vlees te lewe nie;  13 want as julle na die vlees lewe, sal julle sterwe, maar as julle deur die Gees die werke van die liggaam doodmaak, sal julle lewe.  14 Want almal wat deur die Gees van God gelei word, dié is kinders van God. (Rom. 8:12-14, A53)

Tans volg die gevolgtrekking uit die voorafgaande (Rom.8:1-11 – slc). Indien dit alles waar is, is dit die sterkste drangrede vir die gelowiges om verder nie meer na die vlees te lewe nie (6 : 12 e.v.).

Daarom dan: die oproep word gefundeer op die verkondiging van die genade wat in Christus deur die Heilige Gees aan die gelowiges geskenk is. Hulle is — vanweë dié genade — skuldenaars wat ‘n groot skuld van dankbaarheid het om te betaal.

Sonder om te verklaar teenoor wie die gelowiges wél skuldenaars is (die bedoeling is duidelik: hulle is dit teenoor God), stel Paulus dit dat hulle in elk geval nie skuldenaars teenoor die vlees is om na die vlees te lewe nie. Hulle is immers bevry van die mag van die vlees.

Tog bly dit noodsaaklik om hulle aan dié vryheid te herinner en hulle op te roep tot ‘n wandel na die Gees.

Ons het hier weer eens die eienaardige verskynsel in die prediking van Paulus, dat hy aan die een kant die genade-karakter van die verlossing so sterk as moontlik kan beklemtoon, maar daarnaas die verantwoordelikheid van die verloste mens om in die verlossing te sterk kan handhaaf.

Geen mens moet dink dat hy kan roem op die verlossing uit genade en dan tog maar na die vlees kan bly voortlewe nie!

Wie na die vlees lewe, ongebroke, sal onherroeplik verlore gaan (vgl. 6 : 16 e.v. en Gal. 6 : 7).

Wie so lewe, bewys daarmee dat hy nog nooit verlos is nie.

Die werke van die liggaam is die sondedade wat voortvloei uit die sondìge begeertes van die mens wat in sy konkrete aardse lewe so sterk deur die sonde beheers word. Dit gaan daarby nie net om die sondes wat saamhang met die „laer drifte” van die mens nie, maar sluit ook die fynste geestelike sondes in. Al hierdie werke moet gedood word, d.i., sonder verskoning voortdurend uitgeroei word.

Dit kan geen mens in eie krag doen nie.

Daarom sê Paulus dat dit moet geskied deur die Gees, d.i., deur onderwerping aan die leiding en krag van die Heilige Gees.

Paulus bedoel nie dat die mens die lewe eers verdien deurdat hy die werke van die liggaam doodmaak nie. Die feit dat hulle die werke van die liggaam doodmaak, is egter die bewys daarvan dat hulle die lewe reeds deur die geloof deelagtig is, sodat hulle by die oordeel volgens die werke openbaar sal word as mense wat uit genade verlos is (vgl. 2 : 6 e.v.).

Wanneer die reg van die wet in die mens vervul word deur die krag van die Heilige Gees, is dit ‘n bewys daarvan dat hy onder die genade lewe en nie meer onder die wet nie.

Vir die eerste keer in die brief word die nuwe verhouding van die gelowiges tot God hier aangedui met die begrip: kinders van God.

Daardeur word dit getipeer as ‘n gans ander verhouding as dié wat deur die wet gestempel word. Kindskap kan nooit deur wetsonderhouding verdien word nie, maar is ‘n genadegawe en stel die mens tot God èn tot die wet in ‘n nuwe verhouding (vgl. by 8 : 4).

Die leiding deur die Gees van God is geen voorwaarde vir kindskap nie, maar is die vernaamste kenmerk van die kind van God (vgl. by 8 : 9).

Dié leiding beteken niks minder nie as dat die Heilige Gees die bestuur van die mens se lewe oorneem en hom laat dien in die nuwigheid van die Gees (7 : 6), omdat hy vrygemaak is van die mag van die sonde (8 : 2). Dit is die beste om nie te vertaal gelei word nie, maar hulle laat lei.


Bron: dr. W.D. Jonker, Die Brief aan die Romeine (Kaapstad: N G Kerk-Uitgewers), 1969: bl.116,117.

*Nota: opskrif en beklemtonings bygevoeg. Let wel: hierdie is geneem uit die 1969 uitgawe, nie die hersien 1998 uitgawe nie, wat heelwat verskil met die 1969 uitgawe.

Posted by: proregno | May 15, 2017

Islam Evangelisasie (14)

Ek plaas met erkenning aan die bron (RFPA) ‘n reeks wat gaan oor die verkondiging van die Evangelie van ons Here Jesus Christus aan ons Moslem bure. Hopelik kan dit ons toerus om die Groot Opdrag na te kom daar waar die Here ons elkeen geplaas het (Matt.28:16-20):

ISLAM (14)

 by Rev. Martyn McGeown

So far in our study of Islam, we have focused on theology (who God is—and especially the doctrine of the Trinity) and Christology (who Christ—and especially the Person of Jesus as the Son of God, His relationship to the Father, His incarnation, sufferings, death, and resurrection from the dead). In our last blog post on February 23 (Islam 13), we considered the essential gospel truth of the resurrection of Jesus.

However, it is not enough that a Muslim (or anyone else to whom we witness) has an intellectual understanding of these truths, but to be saved he must believe them. With the subject of faith, we come to another important subject—the doctrine of salvation.

In Islam, salvation consists of the Five Pillars, which are (1) confession (of faith in Allah and in Mohammed, his prophet) or the Shahada; (2) prayer (usually five times a day—dawn, noon, mid-afternoon, sunset, and night); (3) almsgiving (or Zakat); (4) fasting in the month of Ramadan; and (5) the pilgrimage to Mecca (Or Hajj). Of these five pillars, the first (confession) is fundamental, for it makes a person a Muslim: to become a Muslim one must say (preferably in Arabic), “La ilaha illa Allah, Muhammadur rasoolu Allah.” This translates into English as, “There is no (true) God but Allah and Mohammed is the Prophet (Messenger) of Allah.” By saying the Shahada with conviction, a person is converted to Islam.

Having recited the Shahada, one enters a life of seeking to attain unto salvation by obedience to Allah through prayers, devotional exercises, and good works (as defined in the Qur’an and in Sharia Law). Islam, therefore, is essentially a works-based religion—there is no room for grace in Islam.

Consider these texts from the Qur’an:

“If any do deeds of righteousness—be they male or female—and have faith, they will enter Heaven, and not the least injustice will be done to them” (Surah 4:124).

“But those who believe and work righteousness—no burden do We place on any soul, but that which it can bear—they will be Companions of the Garden, therein to dwell (forever)” (Surah 7:42).

“But those who believe and work righteousness, and humble themselves before their Lord—they will be Companions of the Garden, to dwell therein for aye” (Surah 11:23).

“Whoever works righteousness, man or woman, and has Faith, verily to him will We give a new Life, a life that is good and pure; and We will bestow on such their reward according to the best of their actions” (Surah 16:97).

“But any that (in this life) had repented, believed, and worked righteousness, will have hopes to be among those who achieve salvation” (Surah 28:67).

Christianity, unlike Islam, is not a works-based religion, but the only grace-based religion. Every other religion teaches people to work (at least partly) for their salvation, while Christianity announces the good news that salvation is entirely the work of God, given freely by his grace, and received by faith alone. Grace is God’s favor toward sinners, a favor that is free, that does not come to us because we deserve it, or because we earned it, or because we did anything to cause it or to maintain it. That grace is seen in the sending of Jesus Christ into the world in the incarnation to suffer the penalty of sin and death due to us for our sins. Nothing in us motivated God to send his Son to be crucified for us—God’s motive was his free grace for sinners.

Salvation must be by grace alone because all people are sinners. As sinners they are not merely flawed or imperfect, but as sinners they are guilty, corrupt, and depraved. We call this truth the doctrine of “total depravity,” which teaches that all people are so sinful that they are wholly inclined to all wickedness and incapable of any good. Therefore, a sinner cannot perform any good works in order to be saved. Sometimes, Christians will say, “You cannot perform any works that are perfect enough to please God and to satisfy his justice.” By that statement, they mean, “You can perform some good works, but they will always fall short of the perfection required by God.” However, the truth is worse than that—the unbeliever cannot perform any good works! All of the works that he performs—even the works that seem to be religious, charitable, helpful, and praiseworthy—are sins. (Of course, if he was irreligious, uncharitable, cruel, and base, he would sin even more). That is why to be saved we have to repudiate not only our obvious sins (the things of which we are ashamed; the things that we know constitute disobedience to God), but also our cherished “good works” (the things of which we are proud; the things that we think constitute obedience to God). In other words, salvation by works—and therefore Islam—is a complete non-starter! The same is true of every other religion—Buddhism, Hinduism, and even false Christianity, such as Romanism. Any religion, even if it seems to share some of the beliefs and practices of Christianity, that teaches any form of salvation by works is not Christianity, but a false religion in which there is no salvation.

“For as many as are of the works of the law are under the curse: for it is written, Cursed is every one that continueth not in all things which are written in the book of the law to do them. But that no man is justified by the law in the sight of God, it is evident: for, the just shall live by faith. And the law is not of faith: but, the man that doeth them shall live in them. Christ hath redeemed us from the curse of the law, being made a curse for us: for it is written, Cursed is every one that hangeth on a tree” (Galatians 3:10-13).

It is not possible, therefore, for a Muslim to trust in the Five Pillars of Islam and be saved, for the Five Pillars are simply a form of salvation by works.

His first pillar, the confession, is a lie—an idolatrous lie. Allah is not the only true God—the triune God of the Bible is the only true God. Belief in the deity of Christ, for example, is not optional. Jesus declared, “All men should honor the Son, even as they honor the Father. He that honoureth not the Son honoureth not the Father which hath sent him” (John 5:23). Muslims claim to honor Jesus as one of the prophets, but Jesus requires (demands) honor equal to the Father. Jesus is not one of the prophets, but he is the Son of God. Elsewhere, Jesus warns, “If ye believe not that I am he, ye shall die in your sins” (John 8:24). “I am he” is better translated simply as “I am”—“if ye believe not that I am.” “I AM” is the divine name, as Exodus 3:14 reveals, “And God said unto Moses, I AM THAT I AM: and he said, Thus shalt thou say unto the children of Israel, I AM hath sent me unto you.” Jesus claims the divine name again in John 8:58: “Verily, verily, I say unto you, Before Abraham was, I am.” Jesus did not say, “Before Abraham was, I was.” Adam, Abel, Seth, or Noah could have said that. The angels could have said that. Only Jesus can say, “Before Abraham was, I am,” because only he is the eternal, unchangeable I AM, the God of Abraham, Isaac, and Jacob. The Muslim must do what the Thessalonians did: “How ye turned to God from idols to serve the living and true God, and to wait for his Son from heaven, whom he raised from the dead, even Jesus, which delivered us from the wrath to come” (1 Thessalonians 1:9-10).

Of course, for a Muslim to repudiate the Shahada, so that he no longer says, “La ilaha illa Allah” (“There is no God but Allah”), but confesses that Jesus Christ is Lord and God, as Thomas did, “And Thomas answered and said unto him, My Lord and my God” (John 20:28), is nothing short of earth-shattering. For a Muslim to do so is for him to commit the unforgivable sin of Shirk, as we have seen before, the “sin” of associating others with Allah. Nevertheless, the Muslim must confess the truth concerning God and Christ to be saved. For a Muslim no longer to say, “Muhammadur rasoolu Allah” (“And Mohammed is his Prophet [Messenger]”), but to confess instead that Mohammed was a false prophet, is something that only the grace of God can cause a Muslim to do. Nevertheless, the Muslim must do this, for the teachings of Mohammed in the Qur’an and the Word of God (the Bible) are antithetical to one another.

No Muslim can view this as a light thing—and no Christian witness can treat this as a light thing. A Muslim convert to Christianity (an apostate in Islam) faces ostracism, rejection by family, disinheritance, and in some Islamic countries physical punishment and even death. Therefore, he must know what he is doing when he confesses Jesus as Lord. That is why we have carefully explained the truths concerning God and Christ before we reached this point. However, this is not new. In the Bible, those who confessed Jesus were persecuted. The persecutors were often family members, the community, and the religious leaders of the synagogue, and later the civil and religious authorities of the Roman Empire. Jesus is, however, uncompromising in his demands, something we comfortable Westerners with our “religious freedom,” “First Amendment Rights,” and “easy conversions” often forget:

“And there went great multitudes with him: and he turned, and said unto them, if any man come to me, and hate not his father, and mother, and wife, and children, and brethren, and sisters, yea, and his own life also, he cannot be my disciple. And whosoever doth not bear his cross, and come after me, cannot be my disciple. For which of you, intending to build a tower, sitteth not down first, and counteth the cost, whether he have sufficient to finish it? Lest haply, after he hath laid the foundation, and is not able to finish it, all that behold it begin to mock him, saying, This man began to build, and was not able to finish. Or what king, going to make war against another king, sitteth not down first, and consulteth whether he be able with ten thousand to meet him that cometh against him with twenty thousand? Or else, while the other is yet a great way off, he sendeth an ambassage, and desireth conditions of peace. So likewise, whosoever he be of you that forsaketh not all that he hath, he cannot be my disciple” (Luke 14:25-33).

Consider our Muslim friend—or any prospective convert. His wife says, “You must not confess Christ.” He must hate, repudiate, and reject his wife in order to follow Christ. His parents and his brethren fall before him on their knees begging him with tears not to repudiate Islam. He must hate, repudiate, and reject his parents and his brethren and their tears in order to confess Christ. The authorities threaten to arrest him for his confession of Christ. He must hate, repudiate, and reject his freedom and embrace a prison sentence in order to confess Christ. The judge sentences him to death, but offers clemency if he will recant his confession of Christ. He must hate, repudiate, and reject his own life and willingly submit to death if the alternative is to reject Christ.

Do not imagine that people are not forced to make that choice every day. Do we, from the comfort our Western homes, behind our keyboards, know anything of that? When our family tempts us to compromise (perhaps in something as simple as church membership), do we buckle under the pressure? Do not imagine, then, that it is easy for the Muslim to turn his back on the religion of his fathers and become a Christian.

Pray for our Muslim neighbours—pray that God would give them grace to see the beauty that is in Jesus Christ, the eternal, only begotten, incarnate Son of God. Pray that God would give them grace to repudiate all of their empty, dead, and corrupt works in order to have Christ. Pray that God would give them the courage to count the cost, take up the cross, and follow Christ. And pray that you, too, would have the grace to deny yourself, take up your cross, and follow Christ. Our confession must be the Apostle Paul’s:

But what things were gain to me, those I counted loss for Christ. Yea doubtless, and I count all things but loss for the excellency of the knowledge of Christ Jesus my Lord: for whom I have suffered the loss of all things, and do count them but dung, that I may win Christ, and be found in him, not having mine own righteousness, which is of the law, but that which is through the faith of Christ, the righteousness which is of God by faith: that I may know him, and the power of his resurrection, and the fellowship of his sufferings, being made conformable unto his death; if by any means I might attain unto the resurrection of the dead” (Philippians 3:7-11).


This post was written by Rev. Martyn McGeown, missionary-pastor of the Covenant Protestant Reformed Church in Northern Ireland stationed in Limerick, Republic of Ireland. 


Die res van die reeks: Islam evangelisasie 


deur prof. L. Floor*

Inleiding – S. Le Cornu

Wat is die Koninkryk en wat is die Koninkryk se verhouding tot hierdie wêreld. Is daar absoluut geen verhouding nie (wêreldmyding – die anabaptistiese neiging?) of is daar totale gelykstelling (wêreldgelykvormigheid – die social gospel?)

Die kerk van Christus, kinders van die Here, het nog altyd geworstel met implikasies van die koninkryk wat in Jesus Christus reeds gekom het in hierdie wêreld, maar nie van hierdie wêreld is nie (Joh.17:14-17).

Die reeds maar nog nie spanning (1 Kor.15:20-28) ?

Kry die Koninkryk slegs gestalte in die sigbare aspek van die kerk: leer, diens en tug (1, 2 Tim, Titus), of het dit meer gestalte en/of gevolge vir die totale lewe, elke duimbreedte vir Christus (Kuyper) ?

Is daar een wet vir die Koninkryk en ‘n ander wet vir die wêreld ?

Is die (radikale?) two kingdoms siening die beste een vir vandag, of dalk die teonomies-teokratiese siening, albei wat begrondings vir hul sienings bepleit vanuit die Skrif, gereformeerde belydenis en kerkgeskiedenis ?

Of is dit nie een van hierdie opsies nie, dalk iets tussen-in ?

Ja, die Koninkryk van God is in wese die Here se verlossingsheerskappy in en deur Jesus Christus, dit is in wese ‘n geestelike Koninkryk, dit gaan oor die Koning van die Ryk (Matt.28:18) en sy burgers (Joh.3:1-6), daaroor mag en behoort burgers van die Koninkryk nie te verskil nie, maar wat is die vrug en gevolge daarvan vir elke terrein van lewe en denke, wat is die volle implikasies van dat Christus vlees geword het, en liggaamlik opgestaan het (HK Sondag 1), ja, bo alles vir die ewigheid, maar wat van die hier en nou van die Koninkryk?

Sien gerus prof. Floor se hele werk oor die onderwerp hier:

Die Evangelie van die Koninkryk

Ek plaas ‘n enkele gedeelte daaruit, om u aan die lees te kry oor hierdie belangrike onderwerp, oor die vraagstuk wat is die verhouding tussen die Koninkryk van God en die aardse ryke, wat kom en gaan. Dit help ons om opnuut te besin oor wat ons roeping in sy Koninkryk is, ook in hierdie wêreld.

Beklemtonings, kursief en subopskrifte is bygevoeg, hier en daar ‘n opmerking ook. 

13 Ek het gesien in die naggesigte, en kyk, met die wolke van die hemel het Een gekom soos die Seun van ‘n mens, en Hy het gekom tot by die Oue van dae, en hulle het Hom nader gebring voor Hom.
14 En aan Hom is gegee heerskappy en eer en koningskap; en al die volke en nasies en tale het Hom vereer; sy heerskappy is ‘n ewige heerskappy wat nie sal vergaan nie, en sy koninkryk een wat nie vernietig sal word nie. – Daniel 7


Die geregtigheid van die Koninkryk

Die geregtigheid van die koninkryk van God het ‘n tweevoudige betekenis.

  • Dis die geregtigheid wat toegereken word en waardeur ‘n sondige mens weer in die regte verhouding tot God kom.
  • Maar dis ook die regte handelinge volgens die wil van God.

Calvyn verstaan onder geregtigheid van die koninkryk van God ook die geestelike vernuwing van die lewe. Ons moet hier oppas dat ons die geregtigheid van die Bergprediking van Jesus en die geregtigheid waaroor Petrus in sy eerste brief skrywe nie tot norm verklaar vir die politieke lewe nie.


Wanneer ons die geregtigheid van die koninkryk van God normatief gaan stel vir aardse ryke dan laat ons die koninkryk van God en die wêreldryk ineenvloei. Stryd teen rassisme en diskriminasie, die vermindering van die gaping tussen die ryk en die arm lande word dan gesien as gestaltes van die koninkryk van God in die wêreld. Geregtigheid in die samelewing word aangemerk as die geregtigheid van die koninkryk van God,

Vermenging van die ryk van God en aardse ryke het egter tot gevolg dat die koninkryk van God verwêreldlik word. Gevolg is dat die prediking van die evangelie van die koninkryk sy sentrale plek meer en meer gaan verloor.

Die kerk moet op ‘n ander manier haar taak vervul. Sy moet deur middel van rewolusie meewerk aan die verandering en vernuwing van die wêreld. Dis daarom besonder belangrik dat ons die regte siening op die verhouding van die koninkryk van God tot die aardse ryke het.

Die Koninkryk is reeds hier

Die koninkryk van God het op Pinkster gekom.

Dit is die sentrale plek van Pinkster in die openbaringsgeskiedenis van die Nuwe Testament. Sinds Pinkster is daar by al die koninkryke op aarde ook ‘n koninkryk van God en onder (en uit) alle volke ook ‘n volk van God. Die koninkryk van God is op Pinkster gerealiseer. Hier moet ons egter wel goed onderskei. In die opstanding van Christus is die koninkryk van God gerealiseer en deur die Heilige Gees word die koninkryk van God gerealiseer. Hoewel die koninkryk van God op Pinkster op aarde gerealiseer is, het die voltooiing van die koninkryk van God nog nie plaasgevind nie.

Die boek Handelinge beskryf vir ons die uitbreiding van die koninkryk van God op aarde. Telkens word daar wyer sirkels getrek (vgl. Hand. 1:8). Die uitbreiding van die koninkryk van God geskied deur die swaard van die Gees, die Woord van God, die verkondiging van die koninkryks-evangelie. Die koninkryk van God as ‘n geestelike ryk breek in hierdie wêreld aan deur die verkondiging.

Die groot vraag wat veral vandag weer besonder aktueel is, is die vraag na die verhouding van die Godsryk en die ryke van die wêreld. Is daar raakvlakke, punte van ooreenkoms, wedersydse beïnvloeding tussen die koninkryk van God en aardse ryke?

Sienings van die Koninkryk en die aardse ryke in die geskiedenis

In die loop van die geskiedenis is op die vraag na die verhouding tussen Godsryk en wêreldryke heel verskillende antwoorde gegee.


Die kerkvader Augustinus was van oordeel, dat die twee ryke, die Civitas Dei en die Civitas terrena skerp teenoor mekaar staan. Hy noem die aardse koninkryk ‘n duiwelsryk of  ‘n ryk van rowers (O. Noordmans, 1952, 76).

“Wat zijn de staten dan anders dan roversbenden in ‘t groot, als de gerechtigheid er uit geweken is? En wat omgekeerd ook roversbenden anders dan kleine staten?  Want in ‘t laatste geval is er ook een groep mensen, bestuurd door het gezag van een regent, verbonden door een gemeenschappelijke afspraak; en de buit wordt met onderling goedvinden verdeeld. Wanneer zo ‘n troep door toeloop van boosdoeners zover is aangegroeid, dat ment vaste punten gaat bezetten, woonplaatsen inricht, steden verovert, de bevolking onderwerpt, dan neemt hij voor de duidelijkheid de naam van staat aan en die heeft hij dan te danken, zoals ieder zal toegeven, niet aan het feit dat zijn roofzucht verminderd is, maar daaraan, dat er straffeloosheid is ingetreden.

Want heel aardig en ter snede heeft een gevatte zeerover eens ‘t volgende antwoord aan Alexander de Grote gegeven. Toen die koning de man vroeg, wat hem toch dreef om de zee onveilig te maken, zei hij heel onbeschaamd: “‘t Zelfde wat u drijft om dat met de aardbol te doen; maar omdat ik het met een klein scheepje doe, heet ik rover en omdat gij er een grote vloot bij gebruikt, noemt men u keizer'” (De Civitate IV, 4, vert. O.Noormans).

Die Middeleeue

In die Middeleeue word die spanning tussen die koninkryk van God en aardse ryke weerspieël in die stryd tussen pous en keiser. Die Rooms-Katolieke kerk word beskou as die koninkryk van God op aarde. Met name in pous Gregorius VII vind die teokratiese ideaal sy beliggaming. Die pous is onbeperkte heerser van die kerk en ook van die wêreld. Soos die maan sy lig ontvang van die son, so ontvang aardse vorste hul gesag van die pous. Wanneer die kerk egter mag kry oor die wêreld, kry die wêreld “nog meer mag oor die kerk. Die pouse het veldhere en politici geword. Daarmee het die koninkryk van God volledig verwêreldlik.

Die Reformasie

In die tyd van die Reformasie het die vraag na die verhouding van die ryk van God en aardse ryke weer nuwe aktualiteit gekry.


Die Duitse hervormer Luther het op ‘n indringende wyse geworstel met die vraag hoe die ryk van God teenoor aardse koninkryke staan. Volgens Luther is Christus die Koning van die kerk. Hy noem die koninkryk van God die ryk van God se regterhand. Daar is egter ook ryke van God se linkerhand. Daaroor regeer aardse vorste.

By Luther kry ons ‘n radikale breuk met die Rooms-Katolieke eenheidsopvatting waarby die aardse ryke onder die gesag van die kerk staan. In sy bekende geskrif: Von Weltlicher Obrigkeit; wie weit man ihr Gehorsam schuldig sei (1523) gaan Luther nie so ver soos Augustinus nie. Daar is volgens Luther wel ‘n verband tussen die ryk van God en aardse ryke. Die wêreldryke is volgens Luther deur God ingestel, maar nie deur Christus nie. Aardse ryke word deur die swaard van die owerheid gevestig. Die koninkryk van God is die ryk van Christus wat deur die prediking van die evangelie op aarde gevestig word.

Langsamerhand kom daar egter ‘n verskuiwing in Luther se siening-op die verhouding tussen die ryk van God se regterhand en die ryke van God se linkerhand. Die aardse ryke staan later by Luther nie meer teenoor die ryk van God nie. Godsryk en wêreldryk staan langs mekaar as die ryk van die Verlosser langs die ryke van die Skepper (W. H. Velema, 1971,20).

Beswaar teen Luther se tweerykeleer, veral in sy latere ontwikkeling is dat daarin te kort gedoen word aan die heerskappy van Jesus Christus. Volgens die Nuwe Testament loop daar ‘n lyn van die versoeningswerk van Christus na die skepping. God self het die ganse skepping betrek in die kruisoffer van Christus (Ef. 1:10; Kol. 1:20). Christus se versoeningswerk het kosmiese implikasies (J. Hoek, 1979, 193, 194).

Ons kan egter Luther se oorspronklike bedoeling met sy tweerykeleer goed begryp. Hy wou die evangelie suiwer bewaar. Luther het die gevaar van die Doperse beweging raakgesien. Die Anabaptiste het die Bergpredikasie van Christus gemaak tot norm vir die publieke lewe. Hulle het egter die verwoestende mag van die sonde onderskat en in ‘n eindtydradikalisme vooruit gegryp na die ryk van God se heerlikheid (W. Balke, 1973,287, 292).

Daarom mag ons die religieuse diepte van Luther se probleemstelling nooit uit die oog verloor nie. Dit is dan ook besonder opmerklik dat die Reformasie in Frankryk en Switserland Luther se oorspronklike standpunt oorgeneem en verder uitgebou het.

Die Reformasie volgens die Gereformeerde tradisie het breër en dieper dan die Lutherse Hervorming ‘n visie ontwikkel op die verhouding van die koninkryk van God tot aardse ryke.

Verskillende faktore het hierby ‘n rol gespeel. As sosiale en politieke faktore kan genoem word dat die Reformasie volgens die Gereformeerde tradisie plaasgevind het in sogenaamde ryksstede met ‘n sterk, selfstandige en van saamhorigheid bewuste bevolking.

In stede soos Genève en Emden het ook die demokratiese element ‘n belangrike rol gespeel. Die belangrikste faktor was egter die teologiese faktor. Calvyn se sterk beklemtoning van die eer van God staan seker op die agtergrond van die breë visie wat in die Gereformeerde tradisie ontwikkel is rondom die vrae van kerk en wêreld.

As eerste moet hier genoem word die reformator van Basel, Oecolompadius wat die selfstandigheid van die kerk ten opsigte van die staat bepleit het. Die kerk beskik oor ‘n ander mag dan die staat.


Martin Bucer uit Straatsburg sluit sterk by die hervormer uit Basel aan. By hom vind ons die gedagte dat Christus sy koningskap in sy kerk uitoefen deur sy Heilige Gees. Die verskil tussen die ryk van God en aardse ryke sien Bucer vernaamlik in die tug. Die kerklike tug verskil van die straf van die owerheid. In die kerk kry ons die tug van die koninkryk van God. Daar vind ons die genade wat genees. Maar by die owerheid is daar ‘n swaard wat straf. Dit is volgens Bucer twee dinge maar altwee staan onder die heerskappy van Christus. Daar is wel twee ryke, ‘n Godsryk en ‘n wêreldryk, maar daar is een Here. Volgens Bucer het die owerheid die roeping om die deurwerking, die uitbreiding van die ryk van Christus in die wêreld te bevorder.

In sy laaste geskrif De Regno Christi (1550) wat eers na sy dood verskyn het en wat hy opgedra het aan koning Edward VI van Engeland beklemtoon Bucer, dat die ryk van Christus in hierdie wêreld byeengebring word deur die prediking van die Woord, die bediening van die sakramente en die uitoefening van die kerklike tug. Sentraal staan hier die wonder van die vergewing van die sondes wat geskied in prediking en sielsorg.

Maar die ryk van God moet ook meer en meer gestalte kry in die samelewing.

In verband hiermee kom Bucer met allerlei konkrete voorstelle met betrekking tot die wetgewing van die owerheid wat gestalte moet gee aan Christus se heerskappy in die wêreld. Om aan die owerheid riglyne te gee stel hy ‘n veertiental wette op wat bedoel is om die hele lewe onder die tug van die Woord van God te bring. Die wette bestryk die terrein van Sondagsheiliging, onderwys, arme versorging, huwelik, opvoeding van kinders, die reformasie van kuns en handel, allerlei reëlings betreffende handearbeid, die vestiging van industrieë, strafreg en gevangeniswese (W. v. ‘t Spijker, 1979, 183).

Die kerk staan by Bucer sentraal, maar die kerk mag nie regstreeks ingryp op die probleme van die samelewing nie. Die klem val by Bucer op die getroue prediking van die Woord ook aan die owerheid. Die owerheid is vir die realisering van die ryk van Christus in die samelewing verantwoordelik. Ons moet goed daarop let dat volgens Bucer die kerk nie self op die samelewing moet inwerk nie. Daar is by hom nie ‘n regstreekse ingrype van die kerk in die vrae van die samelewing nie, Dit moet indirek gedoen word. Die lidmate van die kerk is tot hierdie taak geroep.


Baie van Bucer se gedagtes vind ons by Calvyn terug. Dit behoef ons nie te verbaas nie. Iemand het die speelse opmerking gemaak, dat Calvyn deur sy ontmoeting met Bucer in Straatsburg van 1538-1541 ‘n calvinis geword het (J. Pannier, 1925, 55). In Calvyn se Traktaat oor die christelike lewe wat geheel in sy Institusie opgeneem is, teken hy die lewe van die Christen in die wêreld. Wanneer ons by Calvyn gaan soek na die taak van die kerk in die wêreld en die verhouding tussen die koninkryk van God en aardse ryke, vind ons twee lyne. Die eerste en die vernaamste taak van die kerk is. die prediking van die evangelie, die bediening van die sakramente en die uitoefening van die tug, die drie kenmerke van die ware kerk (Inst. IV, 1, 10). Deur hierdie taak van die kerk word die gelowiges uit die wêreld getrek, maar tegelyk ook toegerus om in die wêreld te werk. Toegerus met die gawe van die vergewing van die sondes en die versoening word die gelowiges uitgestuur in die wêreld. Iedere gelowige het sy eie plek en sy eie taak in die wêreld.

Die toerusting tot taak in hierdie wêreld

Die toerusting tot hierdie taak vind nie plaas deur allerlei vormingswerk of die verkondiging van ‘n bepaalde ideologie nie, maar eenvoudig deur die prediking van die evangelie van die koninkryk. Die enigste taak en roeping van die kerk is om mense te roep. Die eerste keer uit die dood tot die lewe en die tweede keer tot gehoorsame diens aan die naaste (Inst. IV, 1, 3).

Daar is egter by Calvyn ook nog ‘n tweede lyn.

Behalwe die regering van Christus in die kerk onderskei Calvyn ook ‘n burgerlike regering wie se taak dit is om die uiterlike godsdiens te beskerm en te ondersteun, die gesonde leer van die vroomheid te verdedig en om die sede te vorm volgens die burgerlike geregtigheid (Inst. IV,  20, 1).

In navolging van Bucer stel Calvyn ook, dat die beide regeringe, die Godsregering en die burgerlike regering wel van mekaar verskil, maar bymekaar behoort, maar aan die ander kant nie met mekaar vermeng moet word nie (Inst. IV, 20, 1). Dit is besonder treffend, dat Calvyn die noodsaaklikheid van ‘n burgerlike regering in verband bring met die vreemdelingskap van die gelowiges op aarde. Die gelowiges staan onder hemelse wette, hulle word deur Christus geregeer. Hulle “is egter op aarde vreemdelinge en gedurende hulle vreemdelingskap op aarde het God aan hulle burgerlike wette as hulpmiddels gegee (Inst. IV, 20, 2). Die samelewing moet leefbaar bly, die humaniteit moet beskerm word. Hier sien Calvyn die taak van die owerheid.

Die kerk het die taak en die roeping om die owerheid voortdurend aan hierdie Goddelike opdrag te herinner. Ons moet hierby goed in gedagte hou, dat Calvyn se siening op die verhouding van die ryk van God en aardse ryke ook bepaal is deur die moontlikhede wat sy tyd gebied het. In Calvyn se tyd was daar nog die heersende gedagte dat die samelewing as ‘n gechristianiseerde liggaam (corpus christianum) beskou kan word. Die verhouding kerk en staat word dan ook gedra deur die teokratiese ideaal. Dit herinner ons sterk aan die Ou Testament. Daar kry ons in die teokratiese staat Israel die verhouding koning – profeet. Die profesie tree telkens op as ‘n korreksie op die koningskap. Namate die koningskap tot verval kom en die konings steeds minder as teokratiese vorste optree, kom die profete steeds sterker na vore. Calvyn se denke is sterk beïnvloed deur hierdie teokratiese ideaal. Hy ag dit die eerste taak van die burgerlike regering om oor godsaligheid en religie te waak (Inst. IV, 20, 9).

Maar wat van vandag ?

Daar was egter in Calvyn se tyd nog nie so ‘n radikale verwêreldliking soos ons dit vandag sien nie, Wanneer die kerk vandag veral in die Wes-Europese lande ‘n beroep op die owerheid doen het dit eweveel waarde as die beroep van ‘n aksiegroep of ‘n politieke party en dan word alleen gevra hoeveel stemme ondersteun so ‘n beroep. Dit mag natuurlik nie beteken dat die kerk nie meer moet spreek as die owerheid nie meer wil luister nie. Die profetiese roeping van die kerk bly altyd staan. Die vraag is wel of ons van ‘n gesekulariseerde staat kan verwag dat hy die ware religie sal beskerm, die gesonde leer van die vroomheid sal verdedig en die christelike sedes sal bevorder.

Die tweede lyn van Calvyn, die lyn van die kerk na die wêreld is in ons tyd baie ingewikkelder as in Calvyn se dae, as in die tyd van die Reformasie. Daarom moet ons miskien meer nadruk laat val op die eerste lyn: die kerk moet die evangelie verkondig en daardeur die burgers van die koninkryk van God wys op hul roeping in die wêreld.

Bucer en Calvyn het hul opvattings oor die verhouding ryk van God en aardse ryk wel aan die Bybel ontleen, maar daarby het hulle ook gesoek na moontlikhede wat hul eie tyd hul gebied het om dit te realiseer. Hulle het in ‘n tyd geleef waarin die reste van die corpus christianum nog nie so radikaal besig was om te verdwyn as in ons tyd nie.

Tussen die Godsryk en aardse ryke staan die kruis

Hoewel burgers van die koninkryk van God ook onderdane van aardse ryke is, loop daar tog nie ‘n regstreekse verbindingslyn van die Godsryk na die aardse ryke nie. Tussen die koninkryk van God en die wêreld, tussen die Godsryk en aardse ryke staan die kruis. Paulus skrywe in Gal. 6:14:

“Maar wat my betref, mag ek nooit roem nie, behalwe in die kruis van onse Here Jesus Christus, deur wie die wêreld vir my gekruisig is en ek vir die wêreld.”

Wêreld is hier die uitdrukking vir alles waarin ‘n mens sy glorie soek en waarop hy vertrou (H. N. Ridderbos, 1953, 224). Die kruisiging was in die ou tyd ‘n verskriklike vorm van verstoting en uitwerping. Die kruis van Christus was vir Paulus so betekenisvol, dat hy die wêreld, roem en eer om Christus wil skade geag het (Fil. 3:7). Maar toe hy ter wille van Christus die wêreld, die ou bedeling van die sonde en die dood verwerp het, het die wêreld hom ook verwerp.

Paulus wil dus eintlik hier sê: so dink ek oor die wêreld en so dink die wêreld oor my.

Dit beteken egter hoegenaamd nie dat die koninkryk van God geen invloed in die wêreld en op aardse ryke kan uitoefen nie. Die koninkryk van God werk deur middel van die kerk in op die wêreld, op die samelewing. Die kerk kom met die evangelie van die koninkryk na die wêreld. Die koninkryk van God, so skrywe Paulus, is nie spys en drank nie, maar geregtigheid en vrede en blydskap in die Heilige Gees (Rom. 14:17). Die geregtigheid van die koninkryk is in die eerste plek die geregtigheid van Christus wat toegereken word en waardeur ‘n sondige mens weer in die regte verhouding tot God kom. (nota: hierdie kan nie sterk genoeg beklemtoon word nie – ook aan Zuma en elke aardse koning, regter, politikus moet verkondig word, tesame met die oproep van reg en geregtigheid, wet en orde, ens. in sy ampswerk:  “10 Wees dan nou verstandig, o konings; laat julle waarsku, o regters van die aarde! 11 Dien die HERE met vrees, en juig met bewing. 12 Kus die Seun, dat Hy nie toornig word en julle op die weg vergaan nie; want gou kan sy toorn ontvlam. Welgeluksalig is almal wat by Hom skuil!” – Psalm 2. Aan almal – ook alle politieke leiers – moet nie net hul ampswerk nie, maar hul persone opgeroep word tot geloof en bekering, soos Paulus dit stel in Hand.17:31, en waarvoor ons ook moet bid, vir beide hul ampswerk en bekering, 1 Tim.2:1-4).

Maar dit is vervolgens ook reg doen, die wet van God gehoorsaam, in ‘n regte verhouding ten opsigte van God en van die naaste staan. Die gelowige moet aan die eis van God se geregtigheid voldoen. Hy moet doen wat reg is ook teenoor sy medemens, teenoor die medeburger in die koninkryk van God maar ook teenoor sy landsburger. Dit geld nie net binne die intermenslike verhoudinge nie, maar dit is ook van toepassing op die regsorde van die staat. Die menslike regsorde is alleen veilig en ook gewaarborg wanneer daar erns gemaak word met die goddelike geregtigheid. Sonder om die geregtigheid van die koninkryk van God met menslike reg en aardse geregtigheid te identifiseer, moet ons tog erken dat daar ‘n innerlike samehang is. Die regsorde in aardse koninkryke moet ‘n gelykenis, ‘n afskaduwing van die handhawing van die reg van God wees (A. de Quervain, 1942,242).

Hulp betoon aan ellendiges

God is ‘n God wat Hom besonder bekommer om die arme, die veronregte. Hierin moet die burgers van die koninkryk van God navolgers van Christus wees en hulp betoon aan die ellendige. Deur ons optrede teen bestaande onreg en deur ons ywer vir ‘n regsorde waarin ook die medemens tot sy reg kom en aan elke mens gegun word wat hom van Godsweë toekom, kan ons die lig van die koninkryk laat skyn in hierdie wêreld. Die goeie dade wat in geloofsgehoorsaamheid aan Koning Jesus gedoen word, bring nie die koninkryk van God nie, maar is wel ‘n heenwysing na die koninryk van God.

Die koninkryk van God is volgens die woorde van Paulus ook vrede.

Hierdie vrede is ‘n vrede met God wat ontvang word deur geloof in Jesus Christus (Rom. 5:5).

Hierdie vrede met God moet egter ook uitkring tot mense, sodat dit ‘n vreedsame naas mekaar bestaan kan bewerk. Die versoening met God bewerk in die eerste plek vrede onder die mense wat tot die kerk van Jesus Christus behoort en wat deur dieselfde geloof aan Christus verbind is. Maar daardie vrede bevat terselfdertyd ook soveel innerlike krag dat ook buitekant die kerk, In die wêreld die krag van versoening op politieke, maatskaplike en sosiale terrein merkbaar sal wees.

Die tyd van ‘n verchristelikte wêreld is verby

Moet ons daaroor die poging van die Reformasie laat vaar om in hierdie wêreld iets sigbaar te maak van die koninkryk van God?

Die geskiedenis leer ons dat in Genève en in ander plekke alles tog nie so verloop het as wat Calvyn dit graag wou gehad het nie. Maar dit is nie die belangrikste nie.

Ons het die evangelie van die koninkryk.

Hierdie evangelie moet verkondig word.

Hier het die geweldige krag van die Reformasie gelê.


Met Bucer en Calvyn moet ons vashou aan die groot betekenis van die prediking. Waar die evangelie van die koninkryk verkondig word, daar sal dit in die wêreld nie sonder invloed en betekenis bly nie. Deur die verkondiging van die evangelie van die koninkryk word die burgers van die Godsryk toegerus vir hul taak in hierdie wêreld. Op alle terreine van die samelewing in die staat, in die maatskappy sal dit merkbaar wees. Waar nuwe mense gaan lewe volgens die norme van die Woord van God en waar hulle gelei word deur die Gees van God, daar móét dit ‘n invloed uitoefen op staat en maatskappy. (slc opmerking: sien Matt.5:1-12, wie ons reeds is in Christus; Matt.5:13-16, ons roeping in hierdie wêreld; en, dan die norm en standaard waarvolgens ons lig en sout is deur die krag van die Gees in Christus: Matt.5:17-20, ens.)

Die Koninkryk van God bring orals verandering

Die koninkryk van God het die krag om mense te verander en hierdie krag is ook in staat om met en deur veranderde mense die verhoudinge van die mense onderling te verander. Vernuwing van die samelewing beïnvloeding van staat en maatskappy kan daarom nooit losgedink word van die Woord, die Gees, die kerk, die ampte en die sakramente nie.

Die Reformasie is daar om dit te bewys.

Wat dus verkondig moet word, is die evangelie van die koninkryk.

Daardie evangelie moet in al sy aspekte gepredik word:

  • die persoonsaspek,
  • die Woord-aspek,
  • die Gees-aspek,
  • die kerklike aspek, en
  • die sosiale aspek.

Daardie evangelie moet ook in al sy veelsydigheid uitgeleef word. Dit maak die kerk geloofwaardig in die wêreld. Dit roep tegelyk ook verset op in die wêreld.

Maar hierdeur sal die koninkryk van God uitgebrei word.

In die verhouding Godsryk en aardse koninkryke gaan dit uiteindelik om een saak: die verkondiging van die evangelie van die koninkryk.


* Prof. Floor was professor in NT aan die Teologiese Skool Potchefstroom (1978-1988).  Meer van prof. Floor se boeke is hier beskikbaar (sien publikasie afdeling), en aanlyn hier: Enigste Troos.

Sien ook prof Willie J. Snyman se artikels oor die Koninkryk van God hier:

Nuwe en Ou Dinge

Sien ook hierdie artikels oor sekere teokraties – teonomiese aspekte, denke en wortels van die 16de eeuse Reformasie in die gereformeerde belydenisskrifte, asook in die ZAR, by Dirk Postma en Totius.

Hier is my eie skrywe oor waarom ‘n Christelike party vandag nie sal ‘werk’ nie:

Vyf redes waarom daar geen toekoms is vir ‘n Christelike party of staat in die nuwe SA bedeling nie

Die taak van die Kerk in die Koninkryk:

Die roeping en taak van die Kerk van Christus

Sien ook die belangrike bydraes van die volgende teoloë oor die verhouding Christus en Kultuur: Totius, Schilder en RJ Rushdoony.

“Scripture is the Book of the Kingdom of God, not a book for this or that people, for the individual only, but for all nations, for all of humanity. It is not a book for one age, but for all times. It is a Kingdom book. Just as the Kingdom of God develops not alongside and above history, but in and through world history, so too Scripture must not be abstracted, nor viewed by itself, nor isolated from everything. Rather, Scripture must be brought into relationship with all our living and with the living of the entire human race. And Scripture must be employed to explain all of human living.” – H. Bavinck

“As Calviniste het julle ‘n roeping. … ‘n Adjudant wat deur sy generaal geroep word en van hom ‘n opdrag ontvang, is nie meer ‘n vryman nie. Hy moet gaan, al is dit dwarsdeur die koeëls heen….. Die woord roeping het dus ‘n skerp klank Maar ons vrees nie daarvoor nie. Inteendeel, dit is vir ons die skerp klank van krygsmusiek. Net soos krygsmusiek dien om die stryder in strydlustige stemming te bring of om hom, vermoeid en moedeloos, tot vernieude aanval aan te wakker, so dien die krygsmusiek van die roeping van God om ons uit ywerloosheid op te skrik en ons te besiel met ‘n blye gees, sodat ons met vrolike moed verder kan gaan.” – Totius

“Het in systeem gebracht streven naar het procesmatig te winnen arbeidstotaal van het God toebehorende, zich met en voor de kosmos tot God in die historie evoluerende, in elke historisch moment aanwezige mensheidstotaal, dat zich tot taak stelt, alle in de schepping aanwezige krachten, al naar gelang zij in het kader van het historische verloop van de wêreld successievelijk in zijn bereik zullen mogen te komen te liggen, te ontdekken, ze te ontplooien naar eigen aard, ze dienstbaar te stellen aan de naaste en verste omgeving, overeenkomstig de kosmische verbanden, en onder zelfbinding aan de normen van Gods geopenhaarde waarheid; dit alles teneinde de zo gewonnen effecten hanteerbaar te maken voor de mens als liturgisch kreatuur en daarna, met die zo al meer bewerktuigde mens zelf, ze te brengen voor God en voor zijn voeten neer te leggen, opdat God in allen alles zij, en alle werk zijn Meester love.” – K. Schilder

“Die sleutel tot die remediëring van die moderne situasie is nie revolusie of enige soort van verset wat lei tot die ondergang van wet en orde nie. Die NT is vol waarskuwings teen ongehoorsaamheid en roep ons op tot vrede. Die sleutel is wedergeboorte, verkondiging van die Evangelie en die bekering van mense en volke na God se wet-woord…. Duidelik is daar geen hoop vir die mens, behalwe alleen in wedergeboorte.” – RJ Rushdoony


Frits Gaum se (baie) kort resensie van Adrio König se nuwe boek oor Paulus, kan hier gelees word:

Adrio König doen dit weer 

Gaum se “een puntjie van kritiek” op die boek:

“Verbasend genoeg bespreek König die kwessie van selfdegeslagseks – waaroor Paulus in ‘n sekere konteks bepaalde uitsprake gemaak het – nêrens aan nie. Was Paulus nie, ironies genoeg, in hierdie verband opnuut “wetties” nie?”

Nou in die lig van die lengte van die resensie, wonder mens – ongeag al die mooi woorde oor die werk van König deur Gaum – of die hoofdoel van Gaum se resensie dalk nie juis hierdie ‘een puntjie van kritiek’ op die boek is nie.  Hy fokus op ‘n bepaalde aspek van König se boek, nl. dat Paulus sogenaamd die ‘spanning’ tussen die Jerusalem gemeente en die nie-Joodse gemeentes opgelos het, dat Paulus “die ‘indringer-apostel’, die evangelie van die dwinglandy van die Wet ‘gered’ het” en dan kom die steekpuntjie, ek bedoel, die ‘een puntjie van kritiek’.

En natuurlik is daardie ‘een puntjie van kritiek’ sekerlik ook gemik op die ‘wettiesheid’ van vandag, waarvan ons blykbaar ook ‘gered’ moet word, bv.

– die ‘wettiesheid’ van sake soos die vrou in die besondere ampte (1 Kor.14:34-40; 1 Tim.2:11-15), dit is nou spesifiek die GKSA wat eintlik nog moet ‘bykom’ by die anders susterskerke (die GKSA het nou vêr agtergeraak na hul onlangse spesiale sinode in 2016); en dan,

– veral die ‘wettiesheid’ van die ‘anti-gay homoseksuele agenda’ wat nog oor is in die NG kerke, want Sodom en Gomorra moet nie net verdra word nie, maar heeltemal aanvaar, verwelkom en kerklik bevorder word.

Dit is natuurlik God se Wet, Paulus se NT briewe, en die Woord in die algemeen wat vir Gaum en ander ‘n groot probleem is in ons tye, wat inderdaad verdraai moet word (2 Tim.4:3,4), om sake soos die vrou in die besondere ampte (1 Kor.14:34-40; 1 Tim.2:11-15) en die homoseksuele agenda (Gen.19; Lev.18:22; 20:13; Rom.1:25-32; 1 Kor.6:9-11; 1 Tim.1:10, ens.), goed te praat en te ‘verkoop’ vir die kerke en die samelewing, alles in die naam van godsdiens en kerk.

Maar ja, dit is wel vreemd waarom König nie Paulus oor homoseksualisme aanspreek nie, mens kan net wonder hoekom nie, juis omdat die onderwerp oor homoseksualisme nou so aktueel is ? Moontlik is dit omdat hy dalk by ‘n meer behoudende gehoor ook sy boek wil laat verkoop, ek weet nie ?

Sy standpunt oor homoseksualisme is egter reeds bekend, behalwe as dit onlangs weer verander het? In my bespreking van drie van König se boeke (Die Evangelie op die Spel; Wat is reg? Weet iemand dalk?, en, Radikaal anders soos Jesus), het ek (in 2009) as volg geskryf spesifiek met verwysing na sy standpunt oor homoseksualisme, wat ek nou deels weer hier plaas met enkele veranderinge:

Adrio König oor homoseksualisme

“Na alles wat ons hierbo gelees het, is ons nie verbaas om te hoor uit König se VK (verantwoordelike kritiek) teologie, dat hy glo dat mense homoseksueel ‘gebore’ word nie.

Romeine 1 se veroordeling van homoseksualisme (v.26,27), was volgens König teen die destydse situasie van ‘ongelowige’ homoseksualiste wat die ‘waarheid verruil het vir die leuen’ (en), skryf König verder:

“Dit bring ons by die basiese verskil met vandag. Dit is duidelik dat Paulus hier ‘n besondere groep mense in die oog het wat onder ‘n besondere oordeel van God geleef het, én verder het hy nie die moontlikheid oorweeg dat homoseksuele mense gelowiges kan wees nie. … Dit bring ons by die basiese vraag: Is moord en diefstal nie van ‘n ander aard as homoseksualiteit nie? Moord en diefstal benadeel ander mense. Dit rand hul menslikheid aan. Maar ons kan dit nie van die verantwoordelike uitlewing van homoseksualiteit sê nie. Twee mense kan homoseksueel in ‘n vaste liefdesverhouding leef. As hulle getrou aan mekaar is, bied hul tog aan mekaar dieselfde geborgenheid as twee heteroseksuele mense, of hoe ?”

Hier hoor ons die verleier se stem baie duidelik.

Is dit ook so dat God gesê het: “En God het die mens geskape na sy beeld; na die beeld van God het Hy hom geskape; man en vrou het Hy hulle geskape. En God het hulle geseën, en God het vir hulle gesê: Wees vrugbaar …” (Gen.1:27,28)

Teenoor hierdie leuens van König, leer die Skrif:

9 Of weet julle nie dat die onregverdiges die koninkryk van God nie sal beërwe nie? 10 Moenie dwaal nie! Geen hoereerders of afgodedienaars of egbrekers of wellustelinge of sodomiete of diewe of gierigaards of dronkaards of kwaadsprekers of rowers sal die koninkryk van God beërwe nie. 11 En dit was sommige van julle; maar julle het jul laat afwas, maar julle is geheilig, maar julle is geregverdig in die Naam van die Here Jesus en deur die Gees van onse God.

En wat nou as gemeentes verskil oor homoseksuele ampsdraers ?

Maklik, sê König, laat elke gemeente self besluit, of hul dit beskou as sonde of nie, en dan daarvolgens elkeen ‘n besluit neem.

In die boek, Wat is reg, Weet iemand dalk?, is König ook baie besorg en verontrus oor die “Krimpende Christendom” [348], soos hy bekommerd is oor die Liberalisme wat die kerkbanke gaan laat leegloop, asook die invloed van veral ‘sagte’ liberalisme op kerke en deur teologiese skole.

Maar, as ‘n mens kyk na bogenoemde sake, dan is ons as gereformeerdes se besorgdheid juis dat die VK teologie van König deel van die probleem is, en nie die oplossing nie ! 

As jy dit kan regkry om aborsie en homoseksualisme te regverdig, selfs vanuit die Skrif, dan bevestig dit alles opnuut dat VK teologie is, soos hierbo genoem, niks anders as net nog ‘n reaksionêre teologie en idee wat sy ontstaan en lewe kry uit samelewingstendense, en nie die Bybel en die Christelike geloof nie.

Die evangelie aan mede-sondaars soos homoseksuele persone en mense wat hul babas wil aborteer, is inderdaad op die spel (soos die titel van een van König se boeke dit stel!).

Nie net hulle wat die liggaamlike opstanding van Christus (en dus die evangelie) ontken nie, maar ook hulle wat die Skrif verdraai sodat mense in hul sondes bly, en hul bv. nie bekeer van hul homoseksuele gedagtes en leefwyses nie, is besig om die evangelie in sy wese aan te tas (Gal.5:13).

Dit is, of dit so bedoel word of nie, ‘n verwerping van die krag van Christus se bloed, dit leer mense dat hulle in hul “sonde (kan) voortbly, sodat die genade meer kan word” (Rom.6;1,2), en dat hul nie die sonde moet aflê en hoe langer hoe meer moet afsterwe nie (Rom.6 en 7), soos ons almal met ons oorblywende sondes en stryd teen moedswillige moet doen nie (Kol.3:5-17).

König se VK teologie, en die liberale standpunt wat hy kritiseer, verwerp ongelukkig albei die evangelie wat ‘n “krag is tot redding vir elkeen wat glo” (Rom.1:16), asook ‘n evangelie wat vrug dra, nie in volmaaktheid nie, maar in dankbaarheid hoe langer hoe meer (sien HK Sondag 44) .

König verwerp ongelukkig die dodelike erns van 1 Kor.6:9,10 … maar nog erger … hy verwerp ook die soewereine goddelike genade in Jesus Christus, van die volgende vers, vers 11, “en dit was sommige van julle, maar julle het jul laat afwas, maar julle is geheilig, maar julle is geregverdig in die Naam van die Here Jesus en deur die Gees van ons God.”

Die ware Evangelie, is ‘n evangelie van regverdiging wat nie anders kan as om heiligmaking tot gevolg te hê nie (Ef.1:4-6; 1 Kor.1:30,31; Rom.6-8; sien HK, v/a 64).

Dit klink daarom meer asof König se hoogste gesag, besorgdheid en belang nie die bewaring van die suiwere evangelie is nie, maar eerder die handhawing van die goddelose SA Handves van Menseregte in ons huidige moderne demokraties feministiese samelewing is.

Dit is nie suiwere teologie nie, maar eerder sosiologie wat sy lees van die Skrif bepaal.

Uit König se boek(e) is dit duidelik dat hy afskeid geneem het van die ‘beperkings’ van die gereformeerde belydenis.

Hy skryf : “Ons dink vandag eenvoudig anders oor die Bybel as die Kerkhervormers, en ons het ‘n magdom nuwe insigte in die Bybel en in die tyd en omstandighede rondom die Bybel gekry. Hierdie insigte maak ons gevoeliger vir probleme in verband met die Bybel self, en ook ten opsigte van ons tradisionele geformuleerde belydenisse.” [Die Evangelie op die Spel, 19]

Weereens, wat was die oorsaak van König en die VK teologie se ‘vernuwing’ in die teologie en hoe hul na die Skrif, die Christelike geloof en die gereformeerde belydenis kyk ?

Nee, nie die Skrif self nie, maar hul ‘sosio-historiese’ omstandighede, hulle het vir hul ‘n eie unieke ‘gemeente-teologie’ oftewel nuwe SA teologie ontwikkel, alles weereens op ‘n reaksionêre wyse:

“Die dekades lange stryd teen apartheid het ons as groep geleer om die Bybel in sy groot samehange te lees, om verbande te respekteer, en om erns te maak met wat regtig in die Bybel staan, en ons nie te verlaat op ‘die klank van die woorde’ nie. Dit het ons ook geleer om krities teenoor die kerklike en teologiese tradisies te staan. Dit het telkens geblyk dat diep gewortelde oortuigings hoegenaamd nie op vaste Bybelse fondamente gestaan het nie.”

Ten einde, wil König net ‘n “algemeen Christelik(e)” geloof oorhou, gestroop van die ‘engheid’ van die gereformeerde belydenis en geloof. Die ‘evangelie’ moet bewaar bly, maar die ‘verpakking’ kan maar gaan, wat die Bybel betref.

…. Saam met prof. Adrio Konig, is ons besorg oor die teologiese en kerklike verval, ook soos dit veroorsaak word deur die liberale teologie, die harde en die sagte vorms daarvan.

Ons kan as gereformeerde gelowiges egter nie opgewonde raak oor sy ‘alternatief’ nie, die verantwoordelike kritiek teologie nie, want ook deur hierdie teologie is die Evangelie inderdaad op die spel. 

Dit bou maar op dieselfde basis as die teologiese liberalisme, soos deur die verligtingsdenke en teologie gestuur word, met die ‘hoër kritiek’ metode as skêr om die Bybel uitmekaar te versnipper. Die Verantwoordelike Kritiek beweging is ‘n reaksionêre verligtings-ideologie, wat eindig in ‘n onverantwoordelike onkritiese akkommodering van die humanistiese tydsgees, soos dit vandag tot uiting kom in die (post)moderne feministiese demokratiese menseregte bedeling in die Nuwe SA.

Dit blyk dat die VK teologie en teoloë ook al meer bande breek met die konfessionele wortels van ons gereformeerde geloof, al is dit net op ‘n baie stadiger en meer subtieler trant, binne die kerklike strukture, as die liberalisme wat dit konsekwent volspoed doen.

Gereformeerde gelowiges sal daarom goed doen om hul eerder te vereenselwig met die VK teoloë se ‘fundamentalistiese’ voorvaders, soos bv. prof. EE van Rooyen, wat in sy kommentaar op die Nederlandse Geloofsbelydenis, spesifiek oor artikel 5 (Die Gesag van die Heilige Skrif) skryf, waarmee ek afsluit (kursief bygevoeg):

“Op die algehele geloofwaardigheid (van die Bybel) druk die Belydenis met hierdie woorde:

,,En ons glo sonder enige twyfel alles wat daarin vervat is, en dit nie juis omdat die Kerk hulle aanneem en as sodanig beskou nie, maar in sonderheid omdat die Heilige Gees in ons harte getuig dat hulle van God is, en omdat hulle die bewys daarvan in hulleself het.”

… Die omvang van die geloofwaardigheid: dit geld die Bybel in sy geheel, en elke boek afsonderlik in al sy dele. Die geskiedverhale, die leerstellige uitsprake, die voorsegginge, die sedelesse, ens., is almal waaragtig en geloofwaardig. Dit alles kan en moet ook sonder enige twyfeling of onsekerheid deur die gereformeerde belyder aanvaar word. God almagtig is ‘n God van waarheid. Sy Gees wat die Bybelboeke ingegee het, is ‘n Gees van waarheid, en ‘n Gees wat ook die Bybelskrywers in alle waarheid gelei het.

En daarom is die Bybelboeke dan ook van begin tot end geheel en al geloofwaardig. Die mense egter wat net die s.g. gedeeltelike ingewing van die Bybelboeke leer, dit wil sê dat net die godsdienstige en sedelike gedeeltes van die Bybel ingegee sou wees, kan nie hierdie vyfde artikel met ‘n goeie gemoed onderteken nie. En as hulle dit tog doen, is hulle huigelaars. Hulle hoort eintlik in ‘n gereformeerde kerkverband nie tuis nie.”

Sien die volledige boekspreking van prof. Adrio König se boeke, hier:

Is die Evangelie op die Spel ? – Inderdaad ! 


Sien gerus die volgende boeke oor Paulus:

Paulus: Ontwerp van zijn theologie, prof. Herman N. Ridderbos (beskikbaar in Nederlands en Engels)

Paulus: Pionier voor de Messias van Israël, dr. Jakob van Bruggen (beskikbaar in Nederlands en Engels)

Paul: Missionary Theologian, dr. Robert L. Reymond


In tye waarin moord, van aborsiemoorde tot plaasmoorde tot selfmoorde al meer deel van ons alledaagse lewe word, en baie veral die eerste en laasgenoemde soort van moorde probeer goedpraat, is hierdie ‘n goeie artikel om te lees:

Selfmoord, kindermoord en plaasmoord, ds. JFK Mulder

Die Bybel leer ons inderdaad:

“Want hy wat my vind, het die lewe gevind en verkry ’n welbehae van die HERE. 36 Maar hy wat my mis, benadeel sy eie lewe; almal wat my haat, het die dood lief.” – Spr. 8:35-36.

En Jesus se koms, wat alles kom verander het, word in sy eie woorde as volg verwoord, ongeag hoe swaar dit na gees en liggaam ookal mag gaan in hierdie lewe:

10 Die dief kom net om te steel en te slag en te verwoes. Ek het gekom, dat hulle lewe en oorvloed kan hê. 11 Ek is die goeie herder. Die goeie herder lê sy lewe af vir die skape.” – Joh. 10:10,11.

Lees ook my eie artikel oor die tragiese saak van selfmoord, veral die storie wat ek daaroor geskryf het om mense wat daarmee worstel te help, as ‘n medestryder wat ook deur die dal van doodskaduwees gegaan het (sien die einde van die blog artikel):

In Christus is alles nié tevergeefs nie

6 Want toe ons nog swak was, het Christus op die regte tyd vir die goddelose gesterwe.  7 Want nouliks sal iemand vir ‘n regverdige sterwe vir ‘n goeie mens sal iemand miskien nog die moed hê om te sterwe  8 maar God bewys sy liefde tot ons daarin dat Christus vir ons gesterf het toe ons nog sondaars was. – Romeine 5



Lees: Titus 1:1-5 en 2:11-15

Teksvers: “Paulus, ‘n dienskneg van God en ‘n apostel van Jesus Christus, volgens die geloof van die uitverkorenes van God en die kennis van die waarheid wat na die godsaligheid is, in die hoop van die ewige lewe wat God, wat nie kan lieg nie, van ewigheid af beloof het” – Titus 1:1,2

Preekopname (GK Carletonville, 2017-04-16):

Aflaai: Titus 1:1-5 (deel 1) – regs kliek en dan ‘save as’

Preeknotas (let wel, dit is net notas, die volledige preek is die opname hierbo):

Geliefdes in ons Here Jesus Christus,

Deur wie en waar is oorsprong, van ons gemeenskaplike geloof,

soos Paulus dit daar noem in vers 4 ?

Wanneer het ons christelike geloof,

wat ons ook hier bely, elke Sondag begin, en deur wie ?

Het dit alles eers begin toe Jesus gebore is as mens op aarde uit die maagd Maria ?

Of dalk toe Moses die wet ontvang het op die berg Horeb ?

Of was dit dalk toe God met Abraham en sy nageslag die genadeverbond gesluit het?

Of dalk reg in die begin van die geskiedenis, met Adam en Eva ?

Wel, geliefdes, al daardie belangrike gebeure, elkeen met sy doel en plek,

is en was nie die oorsprong van ons gemeenskaplike Christelike geloof nie.

Ons wil vanoggend opnuut hoor dat ons geloof gaan terug,

en het sy oorsprong in die Here, God Drie-enig self voor die grondlegging van die wêreld.

Dit wat ons in die besonder hoor daar in vers 2,

“in die hoop van die ewige lewe wat God, wat nie kan lieg nie, van ewigheid af beloof het

En ons wil daaruit opnuut leer, dat

1 die sekerheid van ons geloof nie lê in onsself en ons eie kragte en werk nie, maar in God se wonderlike raadsplan van redding van sy kerk, sy uitverkorenes.

2 Dit gee ons ook die troos dat sy reddingsplan deur die hele geskiedenis nooit maar nooit sal misluk nie, omdat die Here nie kan lieg nie, Hy sal sy geliefdes elkeen red.

Ons tema is dus, as ons die Woord verkondig uit hierdie eerste vier verse:



Paulus skryf hierdie brief aan sy seun in die geloof, Titus, v.4.

Hy het vir Titus agtergelaat op die eiland Kreta om die kerk wat daar begin het, deur Paulus se sendingwerk, verder te organiseer, sien v.5

Hy moet ouderlinge aanstel om die kerke te lei en te regeer,

sien die res van hoofstuk 1, maar dan ook die gemeente verder toe te rus

met God se Woord sodat hul in die woorde van 1 Tim.3:15,

sal weet hoe hul hul moet gedra in die huis van God,

en as kinders van God lewe in hul verskillende roepinge en take,

dit sien ons in hfst 2 en 3.

Maar dit is nou belangrik om te let op hoe begin Paulus hierdie brief,

geinspireer deur die Gees van God, aan Titus,

en deur Titus aan die gemeente,

(en natuurlik ook vir die kerk, gelowiges vir alle eeue, ook ons vandag).

Paulus begin deur sy naam te noem, en dan wys hy op drie sake:

1 Eerstens, in wie se diens hy staan, en aan wie hy self behoort, nl. aan die Here, aan God self.

Hy is ’n dienskneg van God, hy behoort aan die Here, nie aan homself

of iemand anders nie.

Soos ’n Jakob, Moses, Josua en David voor hom, saam alle gelowiges, die kerk dus, is hy ook ’n dienskneg van God, ’n slaaf van God, totaal toegewy aan sy Meester.

2 Tweedens, wys Paulus daarop dat hy ’n apostel is van Jesus Christus.

Apostel wys op een wat geroep is, en gestuur word om sy Meester,

om Christus se wil bekend te maak, nie sy eie nie.

In Hand 9 lees mens van daardie unieke roeping van Paulus.

Hoe die Here hom in die besonder uniek, saam die ander aspostels geroep het met ’n unieke eenmalige gesag om God se wil aan ons te openbaar.

En nou, heel konkreet, as Paulus die brief so begin,

dan sê hy vir Titus, maar dus ook die ouderlinge en die gemeentes

in Kreta, maar dus ook deur die hele kerkgeskiedenis,

met watter gesag hierdie brief en sy inhoud na hulle toe kom.

Dit is die woorde van die Here deur sy apostel,

dit kom met die Here se gesag, en moet so aanvaar word.

So het Paulus, saam met die ander Apostels daardie unieke

eenmalige buitengewone amp gehad,

totdat die kerk gevestig was, en daar later niks anders oorgebly het

as die gewone besondere ampte van leraar, ouderlinge en diakens

en natuurlik almal wat in die amp van gelowige is nie.

Konkrete toepassing vir ons tyd:

daar is glad nie meer buitengewone Apostels nie,

die Apostel kerke is dwalends,

en daar is ook nie meer Apostels wat die Here stuur nie,

ook nie hulle wat meen die Here stuur hul nou in die besonder

om SA te red deur groot samekomstes en aksies en tekens en wonders nie.

Die Here spreek deur sy Woord en Gees,

en regeer deur die ouderlinge soos ons sien hier Paulus leer (v.5 ev, sien ook 1 Tim.3 en 5)

3 Die derde saak waarop Paulus dan wys, is die doel van sy

diensknegskap aan die Here, en sy apostelskap van Christus,

en dit lees ons in die tweede deel van vers 1 (lees):

Dit behels twee sake wat onlosmaaklik verbonde is aan mekaar:

En hier moet ons let op ’n paar vertaling kwessies van vers 1.

Die doel van Paulus se hele roeping en bediening,

is “ter wille van” die geloof van die uitverkorenes,

en die kennis van die waarheid “wat lei” tot godsaligheid.

Die OAV is heeltemal reg volgens die oorspronklike woorde,

maar daardie woorde ‘volgens’ en ‘wat na’ ….,

beteken en kan moontlik nog duideliker vertaal word,

as dat Paulus daar sê, die doel van sy bediening

is dat hy as instrument van God gebruik word,

om die uitverkorenes van die Here tot geloof te bring onder al die volke.

En dan as vrug en gevolg van hierdie redding in Christus,

volg dan ’n lewe volgens die waarheid,

waarin die Evangelie wesentlike sentraal is,

wat as vrug het ’n godsalige lewe,

’n lewe wat – en dit is waarop die woord godsalige dui –

die uitverkorenes nou weer in eerbied en ontsag vir die Here lewe.

Wat die eerste aspek betref, kyk hoe stel Paulus sy roeping en bediening

ook daar in 2 Tim.2:10,

Daarom verdra ek alles ter wille van die uitverkorenes, sodat hulle ook die verlossing wat in Christus Jesus is, kan verkry met die ewige heerlikheid. 

En wat is die vrug van die redding betref, ’n heilige godsalige lewe,

dit het ons gelees daar in Tit.2:11-15:

die reddende genade leer ons om nou hoe langer hoe meer godsalig te lewe, die sondes al meer af te lê en heilig te lewe …. ywerig in goeie werke !

En nou kom Paulus in vers 2, en gee die fondament,


die oorsprong van die uitverkorenes wat tot geloof sal kom

reg deur die geskiedenis soos die Here bepaal, elkeen op sy tyd, klein en groot

en godsalig sal lewe, dit hoor ons daar in vers 2 (lees).

Die hoop van die ewige lewe, wys op ons redding

wat ons reeds in beginsel nou ontvang deur die wedergeboorte,

maar dit wys ook heen na om by God self te woon eendag

as die wederkoms plaasvind, die volkomenheid gekom het

en die ewige geluksaligheid volkome aanbreek.

Dit het ons ook daar gelees in Tit.2:13 (lees)

Maar, waarin is die ewige lewe (wat alles van ons geloof verteenwoordig) gegrond, waar het dit sy oorsprong ?

Vers 2: in die Here self wat nie kan lieg nie, en wat Hy van ewigheid beloof het.

Anders gesê: wat Hy voor die tyd bepaal het, vasgestel het, verorden het, sy goeie raadswil.

Kyk hoe stel die Skrif dit op ander plekke, van die Here se besluit vanuit die

ewigheid wat die geskiedenis bepaal,

dus dat die Here reeds voor die grondlegging van die wêreld sy uitverkorenes,

sy kerk, sy gelowiges se redding bepaal het:

6 Ek tog het my Koning gesalf oor Sion, my heilige berg. 7 Ek wil vertel van die besluit: Die HERE het aan My gesê: U is my Seun, vandag het Ek self U gegenereer. – Psalm 2

4 Die HERE het gesweer, en dit sal Hom nie berou nie: U is priester vir ewig volgens die orde van Melgisédek. – Psalm 110

4 soos Hy ons in Hom uitverkies het voor die grondlegging van die wêreld om heilig en sonder gebrek voor Hom in liefde te wees, 5 deurdat Hy ons voorbeskik het om ons as sy kinders vir Homself aan te neem deur Jesus Christus, na die welbehae van sy wil, 6 tot lof van die heerlikheid van sy genade waarmee Hy ons begenadig het in die Geliefde.  – Efesiërs 1

9 wat ons gered en geroep het met ‘n heilige roeping, nie volgens ons werke nie, maar volgens sy eie voorneme en genade wat ons van ewigheid af in Christus Jesus geskenk is 2 Tim.1

Op grond van hierdie en ander verse,

het die kerk van Christus bely wat ons noem die ‘vrederaad’ van God,

of verbond van verlossing wat gemaak is tussen die Persone van die Drie-eenheid, in die besonder die Vader en die Seun van God,

voor die grondlegging van die wêreld, om ’n volk deur die geskiedenis

te red en te heilig tot sy eer in Christus,

wat die Heilige Gees bewerk en toepas in die tyd.

(sien die aanhaling hier onder die preek oor die ‘vredesraad van God’ deur prof PJS De Klerk).

En Paulus wil Titus, en elke gelowige, en elke prediker en evangelis

en ons vandag bemoedig en versterk ook met hierdie woorde.

Dat ons ook sal besef die kerk is die Here se plan,

dit sal nie misluk nie, want Hy kan nie lieg nie, v.2 (sien Hebr.6:18),

Hy bly getrou (1 Kor.1:9).

Hy sal red en sal heilig wie Hy van ewigheid verorden het as sy kinders.

Maar, hierdie reddingsplan, wat Christus volbring het aan die kruis,

moet nou toe gepas word deur die hele geskiedenis,

en dit vind plaas deur die Here se Gees en Woord.


En dit is wat Paulus dan ook daar op wys in verse 3,

… en op die regte tyd sy woord bekend gemaak het …

en wat hy Paulus nou verkondig, en Titus moet verkondig,

en die kerk deur die eeue moet verkondig,


Wat is bekend gemaak op die regte tyd ?

Die vervulling van al God se beloftes van die OT in en deur Christus

Die OT se uitverkorenes het dit nie gesien nie (1 Petr.1:10-12),

hulle het die evangelie gehad maar in skadus en heenwysings,

en het geglo en is gered deur wat Christus sou kom doen (HK v/a 19).

Nou, dus met Christus se koms is alles vervul, dit is volbring

die beloftes is vervul, die realiteit is nou eens en vir altyd hier.

Nou moet die Woord, die Belofte, orals tydig en ontydig verkondig word,

omdat die liefde van Christus ons dring,

omdat ons lief is vir ons naaste wat verlore is,

ons wil hê die getal van die uitverkorenes moet vol raak,

ons wil God eer,

maar ook, omdat ons Koning en Verlosser ons beveel,

kyk daar in vers 3: ooreenkomstig die gebod van God.

En as dankbare kinders omhels ons nou sy gebod aan ons,

is dit nie vir ons ’n las nie.

Kyk hoe stel Paulus ook sy roeping daar in 1 Kor.9:16,

Want as ek die evangelie verkondig, is dit vir my geen roem nie; want die dwang is my opgelê, en wee my as ek die evangelie nie verkondig nie! 

Geliefdes, volgende keer gaan ons verder, en wil ons veral let op die belangrike verhouding tussen ewigheid (v.2) en tyd (v.3), die vredesverbond en die genadeverbond, ons moet dit regtig goed verstaan,

om die evangelie met krag en liefde te kan verkondig.

Vandag leer ons opnuut van die wonderlike wete en troos,

die Here se reddingsplan lê vas en seker in sy raadsplan,

in sy vredesverbond, vredesraad,

en daarom juis kan ons en moet ons met passie die evangelie orals

verkondig asook die gelowiges toerus met die waarheid wat lei tot die


Net ’n laaste toepassing of oproep uit ons teks, v.3

Aan Paulus is die evangelie toevertrou,

kyk net die groot erns wat hy daarmee gemaak het.

Ook aan ons, aan almal is die evangelie in die amp van gelowige toevertrou,

as ouers, as doopouers, as ouderlinge en kerkraad,

wat maak ons daarmee ?

In die komende preke gaan ons juis daarop let wat die Here van ons vra,

as ons kyk na hfst.2 en 3.

Maar om saam te vat,

kom ons luister opnuut na die woorde van Tit.2:11-15 (lees)


Die Vrederaad

deur prof. PJS De Klerk

(Bron: Die Kosbare Goud (Gereformeerde Geloofsleer), deur predikante van die Gereformeerde Gemeentes in Suid-Afrika, bl.61,62)

Die hele terrein van die sedelike lewe staan onder die raad van God. Dit wil nie sê dat daar ‘n skeiding is tussen die natuurlike en die sedelike wêreld nie. Nee, Gods raad gaan oor alle dinge, ook oor die sedelike en ook oor die ewige. Die mens is met sy sedelike vryheid en verantwoordelikheid opgeneem in die raad van God. Hy het selfs die sonde in sy raad opgeneem, maar Hy is nie die outeur of werkende oorsaak van die sonde nie. Hy maak selfs die sonde diensbaar aan sy glorie.

Nadat ons nou oor die raad van God in die algemeen gehandel het, kom ons tot die beskouing van sy raad in enger sin. Ons het gesien dat die algemene raad van God, waarin alles beslote lê, hom verwerklik in die tyd deur die voorsienigheid. Die naam predestinasie egter is ook gebruik vir al die besluite van God omtrent alles wat in die tyd sal geskied. Hier val predestinasie saam met die raad van God. Tog dink ons by predestinasie gewoonlik aan daardie deel van sy raad wat betrekking het op die ewige staat van sy redelik-sedelike skepsele. Die predestinasie is dus die ewige besluit, wat tot voorwerp het die ewige wel en wee van sy redelike skepsele, van mense en engele.

Hierdie predestinasie val dan in twee dele uiteen: die uitverkiesing tot die lewe en die verwerping tot die verderf. Op die uitverkiesing gaan ons hier nie verder in nie, omdat daaroor in ‘n afsonderlike verhandeling gehandel word. Hier wil ons net daarop wys dat die uitverkiesing die spesiale toepassing van die raad van die Here is, wat betrekking het op ons ewige staat en op die middels wat daartoe lei.

Onder uitverkiesing verstaan ons die besluit van God, waarin Hy ‘n sekere menigte mense van ewigheid af tot die ewige lewe bestem het. Hierdie raad, waarin die barmhartige God sy uitverkorenes aanwys, die Borg en Saligmaker bestel en alle middels van die genade bepaal, word genoem die raad van versoening, die vrederaad, die heilsraad of die raad van behoudenis. “God het ons in Jesus Christus uitverkies voor die grondlegging van die wêreld” (Efes. 1:4). “God het ons van die begin af verkies tot verlossing deur heiligmaking van die Gees en deur geloof in die waarheid” (2 Thess. 2:13).

En die apostel getuig in 2 Tim. 1:9 dat God ons gered en geroep het met ‘n heilige roeping, nie volgens ons werke nie, maar volgens sy eie voorneme en genade, wat ons geskenk is in Christus Jesus van ewigheid af. Duideliker kan dit seker nie gestel word nie. Wil u dit nog duideliker hê, luister dan verder na die apostel. Hy sê in Efes. 1:5, 6 dat God ons voorbeskik het om ons as sy kinders vir Hom aan te neem. Hy het ons begenadig in die Geliefde, in wie ons die verlossing deur sy bloed het. Hierdie raad (besondere raad), waarin die ewige verkiesing van die uitverkorenes vaslê en waarin die verordinering van die Middelaar en alle middels van die genade vasgestel is, is die vrederaad. Hierdie vrederaad is also die raad waarin die drie persone van die drie-eenheid in die ewigheid besluit tot die werk van die verlossing.

Soos die algemene raad van God hom deur die voorsienigheid verwerklik in die tyd, so verwerklik die vrederaad hom ná die sondeval in die genadeverbond. Die geheim van die ewige verkiesing word ontsluier deur die toebrenging tot die saligmakende geloof, tot kragdadige bekering in die hede van die genade: slegs hulle kom tot die saligmakende geloof wat in die raad van God verordineer is tot die ewige lewe. In die heils- of vrederaad is besluit tot hul saligheid, en in die genadeverbond word die saligheid in die praktyk van die godsaligheid uitgewerk. Uit die vrederaad vloei die waters van die lewe op die bedding van die genadeverbond.

Hoe heerlik is die vrederaad! Dis ‘n peilloos-diepe gedagte dat ons in Christus uitverkies is voor die grondlegging van die wêreld. En daarom is daar alleen op hierdie fondament vaste hoop op ‘n ongestoorde vreugde in die ewige saligheid. Deur die goddelike eenheid van die raad van die welbehae en die vrederaad is dit die evangelie: “My raad sal bestaan en al wat My behaag, sal Ek doen.”

Nog net een gedagte. Sommige noem die vrederaad die vredeverbond van God drie-enig met die Middelaar, in onderskeiding van die genadeverbond van God met die uitverkorenes. Ons verkies liewer om te spreek van een genadeverbond, waarin ons dan onderskei tussen die verwerwing van die heilsweldade deur Jesus Christus, wat Hoof en Middelaar van die verbond is, en die toepassing van daardie heilsweldade deur die Heilige Gees. Die verwerwing van die saligheid begin in die ewigheid, en die toepassing neem ‘n aanvang in die tyd en het onderskeie bedelinge. In die genadeverbond mag die gelowiges nooit een enkele oomblik buite Christus beskou word nie.

In die vrederaad stel die Vader die eis van voldoening vir die bedrewe kwaad van die uitverkorenes, die Seun bied Hom gewillig aan as Borg en Middelaar vir hulle wat die Vader aan Hom gee, en die Heilige Gees sal die genadewerk toepas en verwerklik in die verloste uitverkorenes. Die drie persone besluit elkeen na sy goddelike werk. Dit vind sy oorsaak in die verbondsverhouding waarin die drie persone lewe.

Ten slotte wil ons net daarop wys dat ons hier in verband met die raad van die welbehae en die vrederaad verborge dieptes het, waarop ons nie verder kan ingaan nie. Ons het net te doen met dinge wat God aan ons aangaande sy raad geopenbaar het. En al verstaan ons sy gedagtes nie, tog wil ons met Dawid uitroep: “Hoe kosbaar is vir my u gedagtes, o God!”

Posted by: proregno | April 27, 2017

Die waarheid maak vry (Joh.8:32,36)

“Foutiewe teorieë oor die waarheid veranker die waarheid nie in God nie, maar in die mens of die wêreld.  Die gevolg hiervan is dat die waarheid betwyfel of verwerp word, of dat dit as iets subjektief opgevat word, of dat daardeur die verstand (of rede) van die mens tot afgod vervals word.  Foutiewe vryheidsteorieë veranker ewe-eens menslike vryheid nie in God nie, maar in die mens.  Hiervolgens handhaaf sommige dat die mens sy vryheid aan homself en sy eie-aard alleen te danke het, d.w.s. dat die grond van menslike vryheid in die mens self rus; ander egter handhaaf dat waar die mens nie hierdie soort vryheid deelagtig kan wees nie, hy daarom ʼn speelbal moet wees van blinde aardse kragte of van onvernietigbare aardse wette of selfs van die noodlot..” -HG Stoker

Dit is vandag Vryheidsdag, 27 April 2017. Die wêreld beloof ‘n valse vryheid wat vreemd is aan die Christelike geloof. Iemand kan alle soort van burgerlike en politieke vryheid besit, maar nog steeds ‘n slaaf orals wees. Aan die anderkant is daar hulle wat die vryheid wat ons in Christus deur die geloof ontvang het, glad nie in verband wil bring met die totale lewe waarin die Here ons geplaas het nie.

Ek plaas graag prof. dr. HG Stoker se besinning oor ware vryheid hier vir verdere besinning, soos dit in die Kerkblad verskyn het in 1944 en verder. Hy wys op al die valse vryheidsbeloftes en waar ware vryheid gevind word: die waarheid (Joh.8:32-36; 14:6; 17:17).


deur prof. HG Stoker 

Die Kerkblad                            22 September 1944:14

In ons tyd, die tweede kwart van die 20e eeu, word die mite op ʼn besondere wyse verheerlik en as voorwaarde van en waarborg vir vryheid aangeprys.  Hierteenoor moet ons stel dat nie die mite nie, maar die waarheid vry maak en dat die mite verslaaf.

Gewoonlik word onder mites verstaan verhale van primitiewe volke oor helde, halfgode en gode uit die pre-historiese tydperk.  Hierdie verhale behandel die oorsprong van die wêreld van die gode en van die mense; hulle beeld bonatuurlike en allerhande onredelike gebeurtenisse uit; maar in hulle kom in ʼn wesentlike sin godsdienstige lewens- en wêreldbeskouinge tot uitdrukking.

As egter iemand soos prof. Hepp die Evolusieteorie as ʼn mite bestempel, — en heeltemal tereg ook! – dan word aan die woord “mite” ʼn ruime betekenis geheg.  In hierdie verhandeling sluit ons ons by so ʼn ruimer betekenis van die woord aan en verstaan ons onder mites nie net die godsdienstige verdigsels van primitiewe volke nie, maar enige soort van religieuse verdigsel waardeur die mens (ook in ons tyd) die dieper sin en doel van sy oorsprong, bestaan, bestemming, doen en late vertolk.

In ons tyd hoor ons van die Fascistiese mite van die herlewing van die oud-Romeinse Imperium, van die Nasionaal-Sosialistiese mite van die rassuiwer en bloedbepaalde volksaard en volksbestemming en ons sou die Bolsjewistiese (deur ekonomiese kragte en wette gewaarborgde) utopieë of toekomsparadys ook wel ʼn mite kon noem.  Ons hoor dat dit nie saak maak of dergelike mites waar of vals is nie, solank daar maar in hulle geglo word, want deur die geloof kom die inspirasie en dadekrag.

Dat hierdie mens van die 20e eeu in mites glo, is nie van hom tiperend nie, want in elke eeu glo die mens daaraan.  Wat egter wel van hom tiperend is, is dat hy hierdie geloof aan die mite verheerlik en hom opsetlik en doelbewus tot die mite-geloof beken.  (Dat hierdie mite-geloof bowendien ʼn geloof aan ʼn nuwe sosiale orde impliseer, laat ek in hierdie verband daar).  Die 18e-eeuse rede-aanbidder (of rasionalis) en die 19e-eeuse verheerliker van die sogenaamde neutrale (en eksakte) wetenskap (of positivis) beskou dit as vernederend vir die mens om aan mites te glo, omdat sy rede die waarheid moet beheers en sy wetenskaplike tegniek die natuurlike oorsake van alle dinge moet opspoor.  Beide besef egter nie dat ook hulle self mites aanvaar, eersgenoemde die mite van die selfgenoegsaamheid (en dus goddelikheid) van die rede en laasgenoemde die mite van die selfgenoegsaamheid (en dus goddelikheid) van die sogenaamde neutrale natuurwetenskap.  So ook het die Liberalis, in die vorige eeu geglo aan die mite van die wonderlike soewereiniteit van die menslike individu, wat self vry en seigneuraal moet besluit wat hy sal glo en wat nie en hoe hy sal handel en hoe nie.

Wie kuns, politieke mag, geld, sekslus, sedelikheid, of wat ook al tot die eintlike en dus diepste sin en doel van die lewe maak, maak van al dergelike verskynsels afgode en hierdie afgodiese singewing aan die lewe word mites sodra ʼn groep mense dit gesamentlik aanvaar.  Want tiperend vir alle mite-vorming en vir alle invloed van die mite op die menslike lewe is ook dat dit sosiaal van aard is omdat die mite as sodanig ʼn sosiaal-religieuse funksie het.

So het elke eeu sy mites.  Maar al hierdie mites wortel in die eerste plek met sy valse profesie waarvolgens die mens tot God verhef word, soos die mitiese beloftes van die slang in die paradys dit stel.

En tog, al is die mite sosiaal-religieuse verdigsel, put dit tog ook uit die algemene openbaring van God.  Daar sou van geen mite krag kon uitgaan, as dit uit louter leuen bestaan het nie.  Die mite gryp (aangepas aan die betrokke tydsomstandighede) ʼn brokstuk waarheid uit, wat dit oordrywe en in ʼn valse lig stel.  Daarom mag ons in ons kritiek op die mite sy waarheidskern nie uit die oog verloor nie, veral nie as ons die krag wat van hom uitgegaan het wil verstaan en sy rol in ʼn bepaalde historiese tydsgewrig as deel van die verwesenliking van die Raadsplan van God wil begryp.

Die mite het nie net ʼn sosiaal-religieuse funksie nie; dit gee nie net ʼn religieuse waardering van wat was en daardeur van wat is en sal wees nie; sy religieuse singewende boodskap is bowendien nie bewysbaar nie en gaan die verstand van die mens te bowe.  Daarom moet aan die mite kinderlik en onkrities geglo word.  Sodra op die mite kritiek uitgeoefen word, verloor dit sy bekoring en gaan van hom geen krag meer uit nie.  Die mite eis vir sy invloed ʼn kritieklose oorgawe aan sy sin, aan die koers en rigting wat hy vir die lewe van die mens bepaal.  Waar daardie oorgawe bestaan, waar aan die mite geglo word, gee die mite aan die lewe van die mens besieling, idealisme en wek dit (veral in krisisse ryp aan nuwe moontlikhede) nuwe durf en daadkrag.  Die geloof aan mites maak helde.

Wie die bostaande analitiese omskrywing van die mite noukeurig gevolg het, sal wel toestem dat die mite in die laaste instansie ʼn surrogaat (plaasvervanger) is vir die besondere openbaring van God en dat die geloof aan die mite by die ongelowige die geloof aan Gods Woord vervang.

As daar dan van die geloof aan die mite krag kan uitgaan, terwyl dit verdigsel is, hoeveel te meer nie van die geloof aan Gods besondere openbaring, wat tog waarheid is?  Maar wat vir ons van fundamentele belang is, is dat die krag wat van die waarheid uitgaan vrymakend is, terwyl die krag wat van die mite uitgaan verslawend is.

Hoe moet ons dit verstaan en hoe moet ons op grond hiervan teenoor die mite staan?  Dit vorm die kernvraag van hierdie voordrag.

Die Kerkblad                            6 Oktober 1944:12,13

Om te verstaan wat met die stelling “die Waarheid maak Vry” bedoel word, sal ons eers moet vasstel wat onder “Waarheid” verstaan moet word, vervolgens wat “Vryheid” beteken en eers daarna kan aangetoon word hoe die Waarheid vry maak.

Min vrae het deur die eeue, in teorie en praktyk, soveel belangstelling geniet as juis die vraag wat “Waarheid” is.  Maar op min vrae is ook soveel uiteenlopende, botsende en verwarrende antwoorde gegee as op hierdie een.  Dit loon die moete om enkele van die antwoorde te behandel.  Want ook deur te verstaan waarom verkeerde antwoorde foutief is, leer ons insien in watter rigting die suiwer antwoord gesoek moet word.

Waarheid bestaan nie.  Daar is nie so iets soos Waarheid nie.  Dit beweer die Nihiliste.  As daar geen waarheid sou wees nie, dan kan hierdie beweringe van hulle ook nie waar wees nie.  Waarom doen hulle dan nog die moeite om te beweer dat daar geen waarheid is nie?

Ons moet daaraan twyfel of Waarheid bestaan.  As iets hom as waarheid aanbied, moet ons betwyfel of dit wel waarheid is.  Dit handhaaf die Skeptisiste.  Natuurlik twyfel hulle self nie aan die waarheid van hierdie beweringe van hulle nie.  As hulle dit tog sou doen, moet hulle hul standpunt prysgee.  As hulle egter, soos hulle dan ook daadwerklik doen, hulle beweringe vir waar hou, weerspreek hulle hulself.  Nie waar nie?

Waarheid mag bestaan, maar ons weet nie of dit die geval is nie.  As waarheid sou bestaan sal ons dit nie kan ken nie.  Dit onderskryf die Agnostisiste.  Hulle moet egter vir hierdie oortuiginge van hulle ʼn uitsondering maak.  Want anders mag hulle selfs dit nie vir waar hou nie.  Glo hulle egter aan hulle beweringe, spreek hulle hulself teë.  Nie so nie?

So blyk die weg van die Nihiliste, Skeptisiste en Agnostisiste bewandel, vir hulle self taamlik glibberig te wees en uiteindelik tot vernietiging van hul eie standpunte te lei.  Ons handhaaf egter teenoor hulle, en wel op grond van Gods besondere en algemene Openbaring, dat waarheid bestaan, glo en vashou.

Waarheid is subjektief.  Nes bv. iets vir my mooi, maar vir jou lelik is – nes bv. dit vir my goed, maar iets anders vir jou goed is – nes bv. iets vir jou aangenaam, maar vir my onaangenaam is – en nes bv. dit vir my nuttig, maar iets anders vir jou nuttig is – so ook is vir my dit waar en vir jou iets anders waar.  So hou elke mens (en elke groep van mense) sy eie waarheid daarop na.  Vir die Protestant is dit waar, vir die Katoliek dàt, vir die Mohammedaan weer iets anders en vir die Boeddhis nog iets anders.  So ook is vir die Liberalis dit waar, vir die Kommunis dàt, vir die Fascis weer iets anders en vir die Nasionaal-sosialis nog iets anders.  So het elkeen sy eie waarheid, en dit maak geen saak dat die waarheid van die een die waarheid van die ander weerspreek nie.  Want waarheid staan in diens van die mens en is net subjektief geldig; die waarheid bestaan nie onafhanklik van die mens nie en het geen objektiewe nie, maar slegs subjektiewe betekenis.  Dit is die oortuiging van die Subjektiviste.

Onder die Subjektiviste is daar een belangrike groep waarop ons in besonder die aandag wil vestig.  Hulle is die Pragmatiste.  Hulle handhaaf dat waar is wat bevrediging gee.  Alles wat nuttig is, alles wat suksesvol is, alles wat vir die mens dienstig is, alles wat die belange van die mens behartig – bevredig die mens en is daarom waar.  Aan dit wat jou bevredig, moet jy glo.  Solank hierdie geloof van krag bly, is dit waar – en verloor dit sy krag, dan word ʼn ander geloof nodig.  Elkeen moet dan ook volgens sy eie geloof lewe en salig word en deur die bevrediging wat dit gee, sy geloof waar maak.

M.i. is dit wel die mees moderne opvatting van waarheid, en sluit dit die beste aan by die teenswoordige verheerliking van die mite.  Want dit waaraan jy glo, omdat dit bevredig, is ten slotte maar jou mite – en hoofsaak is hier, dat jy daaraan glo, daargelate of dit (in ons betekenis van die woorde) waar of vals is.  Want op die bevrediging, die nut, die sukses wat die geloof bied, kom alles aan.  Wat jy met jou geloof uitrig, die suksesse wat jou geloof waarborg en gee, bepaal vir die Pragmatis die waarheid van jou geloof.  ʼn Onvrugbare geloof is waardeloos, d.w.s. waarheids-loos.

Dit is ʼn baie bekoorlike beskouing wat ons in twee vorme aantref.  Die Individualistiese Pragmatisme handhaaf dat waar is wat die enkeling bevredig en wat vir hom nuttig is; die Sosialistiese Pragmatisme (soos die Fasciste en die Duitse Nasionaal-Sosialisme) handhaaf dat waar is wat die belange van ʼn groep (van die staat, van die volk, resp.) dien.  Beide vorme het ʼn subjektiewe opvatting van waarheid; vir die eerste is die subjek die enkeling en vir die laaste is die subjek ʼn groep mense (bv. die staat of die volk).

Teenoor die Subjektiviste handhaaf ons, dat die waarheid nie in diens van die mens staan nie, maar die mens in diens van die waarheid.  Vervolgens dat al moet die waarheid deur ʼn subjek geken word, dit as waarheid onafhanklik van die mens bestaan en dus objektief, bo, teenoor en buite hom staan.  Verder dat nie alles wat my bevredig en in my belang is (of wat my volk of my staat bevredig en in sy belang is), waar is nie – maar inteendeel, dat my belang en die belang van my volk en van my staat deur die waarheid bepaal moet word, deur die waarheid gelei moet word, aan die waarheid onderwerp moet word, die waarheid moet dien en deur die waarheid beoordeel en geoordeel sal word.  Daarom sê ons teenoor die Pragmatiste: nie wat vrugbaar is, is waar nie, maar omgekeerd, wat waar is, is vrugbaar.  Want die waarheid sal seëvier.

ʼn Interessante beskouing van die waarheid is ook die volgende:

2 + 2 = 4.  Dit is so, nie waar nie?  Maar hoekom is dit so?  Dit is die geval omdat die mens nie anders kan dink nie, as dat 2 + 2 = 4 is.  Dit is m.a.w. denknoodwendig.  Ons moet so dink.  Hoekom móet ons so dink?  Omdat die verstand (of die rede) van die mens dit vir hom  sê.  Wat nou jou verstand (of rede) vir jou sê dat jy móet dink, d.w.s. wat denknoodwendig is, is waar.  Waarheid is dus denknoodwendigheid.  So redeneer die Rasionaliste.

Die Rasionaliste maak die waarheid afhanklik van die menslike verstand (of rede); hulle verhef die menslike verstand (of rede) bo die waarheid.  Maar hulle maak sodoende die menslike verstand (of rede) selfgenoegsaam, d.w.s. hulle maak dit tot ʼn afgod.  Daarteenoor handhaaf ons dat die menslike verstand (of rede) slegs ten dele kan ken en die waarheid moet volg en dien en nie uit eie soewereine mag oor die waarheid beskik en kan beslis nie.

Die volgende voorbeeld stel skerp wat ons hiermee bedoel.  My verstand (of rede) kan nie bepaal of so iets soos wonder bestaan nie en kan nog minder wonders verklaar.  Want wonders gaan juis die menslike verstand (of rede) te bowe.  Wie egter (soos die Rasionaliste doen) sy verstand (of rede) daaroor wil laat beslis of wonders bestaan en kan bestaan (of wanneer wonders aanvaar word) die wonders deur sy verstand (of rede) wil laat verklaar, moet sodoende die bestaan van wonders verwerp of (wat dieselfde is) hul eie-aard en wese wegverklaar en wegredeneer.  Hy móet dit doen, omdat die wonders (soos die Heilige Skrif hulle ons leer ken), nie deur die menslike denke begryp kan word nie, d.w.s. omdat die wonders juis die teenoorgestelde van Rasionalistiese denknoodwendigheid is.

Dieselfde geld vir alle waarhede, wat die menslike verstand te bowe gaan.  Waarheid is dus nie hierdie soort van denknoodwendigheid nie.  Dit is nie denke wat oor die waarheid beskik en beslis nie, maar die denke moet in diens van die waarheid staan, ook van daardie waarheid wat die menslike denke te bowe gaan.  Die Rasionaliste span eintlik die kar voor die perd.  Want 2+2 = 4 is waar, nie omdat dit denknoodwendig is nie, maar dit is denknoodwendig omdat dit waar is.  Dit is ons opvatting van denknoodwendigheid, nl. dat wat waar is, deur ons verstand (en rede) aanvaar  móet word, of dit nou ons verstand (of rede) te bowe gaan of nie.  Daarom is vir die gelowige wonders denknoodwendig; hulle is volgens Gods Woord waar en móet daarom aanvaar word, al kan ons hulle nie verklaar nie.

Verwant aan hierdie standpunt is die van sommige Idealiste.  Volgens hulle is waarheid logiese samehang, d.w.s. samehang van denke, samehang van die werklikheid, konsekwensie van denke en konsekwensie van bestaan.  Die waarheid van die denke en van die werklikheid word daaraan geken, dat dit ʼn logiese eenheid is, wat homself nie weerspreek nie.

Ook hier word die kar voor die perd gespan.  Want wat waar is, hang saam, maar nie alles wat saamhang is waarheid nie.  Bv. die wêreldbeeld van Satan is ʼn leuen, maar sou tog kon saamhang en ʼn logiese eenheid vorm.  Bowendien maak hierdie Idealiste die fout dat hulle die logiese denke (die gees van die mens, die idee) tot maatstaf van alle denke en dus tot afgod maak.

Ten slotte nog een teorie in hierdie beknopte bloemlesing van waarheidsteorieë, nl. die sogenaamde ooreenstemmingsteorie, wat ons veral by Kritiese Realiste aantref en wat baie Calviniste ʼn een of ander vorm ook huldig.  Hiervolgens bestaan waarheid in ooreenstemming tussen begrip en ding, tussen gedagte en iets werkliks, tussen denke en syn.  As die mens oor die werklikheid nadink dan het ons twee gegewens, nl. die werklikheid en die gedagtes daaroor.  Hierdie twee moet ooreenstem.  Waarheid is dan hierdie ooreenstemming.

Ware denke is ʼn denke wat met die werklikheid (en met alle openbaringe van God) ooreenstem.  Dis korrek.  Maar waarheid is meer as net dit.  Waarheid bestaan onafhanklik van die denke, bo, teenoor en buite die mens; dit bestaan in die werklikheid; dit bestaan in God; hierdie waarheid moet die mens lei; die mens moet die waarheid dien.  Om al die redes mag ons die waarheid nie beperk tot ooreenstemming van denke en syn nie.  Bowendien moet ook nog onderskei word tussen waarheid en syn en tussen waarheid en werklikheid.

Wat dan is waarheid?

Hierbo het ons die mees bekende teorieë oor waarheid geskets, en aangetoon wat waarheid nie is nie.  Nou kom die vraag, wat waarheid dan wel is aan die orde.

 Die Kerkblad                            3 November 1944:12,13


Laat ons eers op die woord “waarheid” let.  Want waarheid is prima facie (met die eerste oogopslag) ʼn woord.  ʼn Woord is ʼn waarneembare teken, – ʼn simbool, met ʼn betekenis.  Die betekenisse van woorde verander met die tye.  Die woorde het dus in elke taal ʼn geskiedenis.  Die geskiedenis van die woord “waarheid” in die verskillende tale, werp ʼn interessante lig op ons probleem, nl. wat waarheid is.

Ons woord “waarheid” het ʼn Germaanse oorsprong en het dieselfde wortel as die Duitse woord “bewähren”.  Hierdie geskiedenis dui aan dat waarheid dit sou kan wees wat standhou, wat die proef deurstaan, wat die gevare trotseer.

Die Engelse woord “truth” het uit die Anglo-Saksiese woord “treoth” (wat trou, getrouheid beteken), ontwikkel.  Hierdie geskiedenis dui aan dat die ware die troue, die getroue sou kan wees.

Die Latynse woord “veritas” staan waarskynlik in verband met die Indo-Germaanse stam “ues”, wat aandui dat waarheid oorspronklik kon beteken : die synode (dit wat is), die wesentlike (dit wat wesentlik bestaan).  Insover “veritas” met “vereor” (ek vrees) kon saamhang, sou waarheid kon beteken : die vreeswaardige (by ons bekend deur die uitdrukking : “die vrese van die Here”), die eerbiedwaardige.

Die Griekse woord “alêtheia” bestaan uit die negatiewe voorvoegsel “a-“ (d.w.s. “nie-“) en “letheia” (afgelei van “lanthanoo”, ek dek toe, ek verberg).  Hierdie geskiedenis dui aan dat waarheid sou kan wees : die nie-toegedekte, die oopgedekte, die ont-dekte, d.w.s. die geopenbaarde.

Die Hebreeuse woord vir waarheid beteken “vastheid”.

So gee die geskiedenis van die woord “waarheid” in die verskillende tale waardevolle vingerwysings van wat waarheid sou kan wees.   Hierdie vingerwysings of aanduidinge is geen vaste bewys nie, maar hulle betekenis mag nie onderskat word nie, omdat die geskiedenis van woorde ʼn wonderlike rykdom van intuïtief-menslike wysheid tot uitdrukking bring, ʼn wysheid wat die kern van ʼn saak dikwels beter raaksien as baie ingewikkelde en abstrakt-geleerde teorieë oor hierdie saak.   Maar met meer as vingerwysings het ons hier nie te doen nie.

Hierdie vingerwysings van wat waarheid sou kan wees, openbaar dat die waarheid ingewikkeld en samegesteld is, dat die waarheid vanuit meer as een aspek besien kan word en dat elke volk ʼn bepaalde aspek van die waarheid uitgryp en in sy woord vir waarheid vaslê.  Dat elke volk ʼn ander aspek van die waarheid in sy benaming van die waarheid tot uitdrukking bring, hang waarskynlik saam met die nasionale eie-aard en karakter van die betrokke volk.  Want die verskil in keuse van benaming van dieselfde saak by verskillende volke geskied nie toevallig nie.

In elk geval dui bogegewe vingerwysings aan dat die Waarheid sou kon wees : die Standhoudende, die Getroue, die Wesentlik bestaande, (of die Eerbiedwaardige), die Geopenbaarde, en die Vaste.  En eienaardig genoeg is dit nog altyd die bepalinge van waarheid wat die mens intuïtief aanvoel as hy op sy waarheidsbesef af sou wil vasstel wat onder waarheid verstaan moet word.


Dat waarheid onafhanklik van die mens bestaan en in die skepping gegee is en dat hierdie waarheid heenwys na God, Skepper van hemel en aarde, daarvan getuig Gods Woord en die lig wat hierdie woord op Sy skepping werp.

Die dinge en gebeurtenisse rondom ons is nie toevallig daar nie; hulle is nie sinloos nie.  Hulle het ʼn dieper doel en ʼn dieper sin as wat met die eerste oogopslag die geval skyn te wees.  Wat is die eintlike wese van die dinge en wat is die eintlike doel van die gebeurtenisse?  Hul wese en doel word geken aan die sin, die diepere betekenis van die werklikheid.  Hierdie sin wys heen na sy Oorsprong, na God.  Wat die wêreld geskape het en daarin die dieper sin gelê het.  God het aan die dinge hul wese en aan die gebeurtenisse hul doel, aan die hele skepping sy bestemming gegee.  Dit is hierin wat ons die waarheid van die skepping moet soek en vind.  Die waarheid van die skepping is uiteindelik maar ʼn openbaring van die waarheid in God.  Vir die Christen is dan ook alle waarheid van die wêreld in God veranker.  Bavinck stel dat God Die Waarheid is.  In verhouding tot die mens sou ons egter kan sê dat die waarheid die openbarende daad van God in Sy Woord en in Sy Werke, die skepping is.  Want die waarheid is meer as sin (wese, doel en bestemming van die wêreld); dit is die singewende krag wat die werklikheid met betekenis en waarde vervul.  Die waarheid is ʼn daad, ʼn openbarende daad van God, wat as ʼn krag tot die mense uitgaan en nooit ledig terugkeer nie.  Die waarheid sal dan ook as krag seëvier.

Die waarheid van die wêreld, dit wat God met die wêreld bedoel en beoog is onveranderlik en staan vas, – maar dit staan nie stil nie.  Want in verhouding tot die mens in die wêreld neem dit van eeu tot eeu toe, namate God Sy wil en weg in die wêreldverloop en veral in die mensegeskiedenis openbaar.  Waarheid en openbaring is dan ook ten nouste verbind.  Openbaring is altyd openbaring van God.  Dit openbaar Sy grootheid, goedheid, wysheid en almag en Sy plan en doel met die dinge en gebeurtenisse rondom ons.  En waar God deur Sy openbaring Sy Raadsplan verwesenlik, hang waarheid ten nouste met hierdie verwesenliking saam.  Waarheid is dan ook as openbarende daad van God dinamies, d.w.s. ʼn werkende krag, ʼn leidende bestiering wat nie net die wese, sin en doel van alles bepaal en meedeel nie, maar meewerk aan die vervulling van die bestemming van die skepping.

Omdat waarheid die openbarende daad van God is, hou dit deur die eeue stand, is dit getrou, bied dit ons die wesentlike, die sin, die doel en die bestemming wat God aan alle dinge gee, stel dit die beginsels wat God vir alles bepaal het en is dit die onveranderlike fondament van die werklikheid wat God met Sy wil onderhou en in standhou.  As openbarende daad van God is die waarheid in die wêreld dan ook uitdrukking van Sy onmeetlike wysheid.  Nes die skepping veral in die onderhoudende en bestierende wil van God rus, is die waarheid van die skepping veral in Sy wysheid gefundeer.

In die skepping word die waarheid dan ook uitgedruk deur die orde, die wet en die beginsels, wat vir alle dinge en vir die mens van Godsweë bepaal is; deur die wese en eie-aard van alles wat God geskape het; deur die sin van alles wat is en gebeur; deur die doel en bestemming van alles wat word, beweeg en handel; uiteindelik deur die verwesenliking van Gods Raadsplan in die wêreld en veral in die geskiedenis van die mens.

In hierdie Raadsplan Gods beklee Christus as Verlosser en Herskepper die sentrale posisie.  Daarom vind die waarheid in die skepping sy diepste en mees fundamentele sin in Christus wat as Verlosser en as Herskepper die wet vervul en aan die skepping sy eintlike sin en bestemming gee.

Die waarheid van die mens en die wêreld is dus sy dieper betekenis en vind sy essensiële uitdrukking in Christus, die Logos.

Hierdie waarheid is geen mite nie.  Want ons het hier nie met ʼn subjektiewe geloof te doen nie, maar met ʼn gegewe wat onafhanklik teenoor die menslike geloof staan.  Hierdie geloof moet in die waarheid gefundeer wees, dit moet aan die waarheid getoets en deur die waarheid bevestig word.  Dit staan in diens van die waarheid, wat as sodanig onveranderlik is.  Hierdie waarheid is geen menseversinsel, soos die mite dit is nie.  Dit is en was voor die mens daar en eis vertroue en gehoorsaamheid.  Dit eis oorgawe nie om die mens en sy geloof en sy belange ontwil (soos die mite) nie, maar om Sy Selfs ontwil, terwille van God, tot eer en verheerliking van die Allerhoogste.  Die geloof aan die waarheid in die wêreld moet gelei word deur die geloof aan die waarheid in die Heilige Skrif, want anders sal ons die boek van die natuur nooit reg lees en nooit suiwer kan verstaan nie.  Maar hierdie geloof aan die waarheid is nie onkrities en blind, soos die vertroue in die mite nie, want die geloof self moet gedurig aan die besondere en aan die algemene Openbaring van God getoets word.

Om al hierdie redes mag hierdie waarheid nie as ʼn mite en die geloof aan die waarheid nie as ʼn subjektiewe mitegeloof opgevat word nie.  Die verankering van die geloof in die onvernietigbare en onveranderlike waarheid Gods verhef dit bo alle menslike versinsel.  Waar die mite antroposentries is, d.w.s. waar die mite die mens as middelpunt stel en alles uit, deur en tot die mens betrag, daar is ons geloof teosentries, d.w.s. aanvaar dit God as Middelpunt van alle dinge, en betrap dit alles in sy afhanklikheid van God en erken dit dat alle dinge uit, deur en tot God is.

Maar al is ons geloof aan die waarheid geen mitegeloof nie, kom dit tog met die mitegeloof daarin ooreen, dat beide religieus van karakter is, dat beide nie die denke nie, maar die geloof vooropstel, dat beide aan die lewe van die mens ʼn besondere sin, waarde, doel en bestemming gee, dat beide vir die lewe van die mens ʼn rigsnoer wil wees en vir die mens sy ideale stel en dat beide by die mens liefde, geesdrif, oorgawe en dadekrag, selfs tot die dood toe, wek.

Maar ons geloof weer verskil van die mite daarin dat dit die mens in diens stel van iets wat bo die mens staan, terwyl die diens aan die mite ʼn diens aan ʼn menslike versinsel is, en veral daarin dat die geloof aan die waarheid die mens vrymaak, terwyl die geloof aan die mite die mens verslaaf.

Voor ons dit egter verduidelik, kom aan die orde daardie eeu-oue vraag: “wat is Vryheid”? – ʼn vraag wat net so bekoorlik, grondliggend en moeilik is as die vraag wat Waarheid is.

Die Kerkblad                            17 Januarie 1945:23,24


Foutiewe teorieë oor die waarheid veranker die waarheid nie in God nie, maar in die mens of die wêreld.  Die gevolg hiervan is dat die waarheid betwyfel of verwerp word, of dat dit as iets subjektief opgevat word, of dat daardeur die verstand (of rede) van die mens tot afgod vervals word.  Foutiewe vryheidsteorieë veranker ewe-eens menslike vryheid nie in God nie, maar in die mens.  Hiervolgens handhaaf sommige dat die mens sy vryheid aan homself en sy eie-aard alleen te danke het, d.w.s. dat die grond van menslike vryheid in die mens self rus; ander egter handhaaf dat waar die mens nie hierdie soort vryheid deelagtig kan wees nie, hy daarom ʼn speelbal moet wees van blinde aardse kragte of van onvernietigbare aardse wette of selfs van die noodlot.

Die mens is alleen dan vry as hy alleen en soewerein volgens eie menslike welbehae en goeddunke kan kies, kan besluit en kan handel.  Teenoor hierdie mensverankerde vryheidsleer vra ons as volg: Gestel dat dit so is, dat die mens só of ánders kan kies, besluit en handel en dat hierin sy vryheid geleë sou wees, mag hy wel kies, sluit en handel soos hy begeer?

Hier sit die knyp.  Die mens kan miskien dit of dat doen, maar mag hy wel dit én  dat doen?  Of mag hy juis dit nie doen nie, en moet hy juis dát doen, omdat die wet dit eis en dit Gods wil is?

Nou vra die mensverankerde vryheidsteorieë egter: Hoe kan die mens waarlik vry wees as hy wel kan, maar nie mag doen wat sy welbehae is nie?  Of anders gestel: Hoe kan die mens vry wees as hy net God se welbehae mag en moet doen?

Hierteenoor stel ons dat die mens sy vryheid aan God te danke het en dit alleen kan behou as hy God daarmee dien, dat God die menslike vryheid in sy diens neem en gebruik; m.a.w. dat ware menslike vryheid nie in die mens nie, maar in God veranker is en uit God se skeppings- en bestieringswil verstaan moet word.  Alle vryheid, nie net dié van God nie, maar ook dié van die mens rus geheel-en-al in die grootse welbehae van die Allerhoogste en word daardeur bepaal.

Ons gaan nog verder en handhaaf dat mensverankerde vryheid onmoontlik is, omdat dit met God se vryheid moet bots en dat die mens wat sy vryheid in homself alleen soek, homself verslaaf en sy vryheid verloor.

Die vryheid van God is ʼn vryheid wat aan niks anders as aan sy louter welbehae gebind is nie.  Die mens wat hierdie vryheid vir homself opeis, eis vir homself Goddelike vryheid op.  Sodoende plaas hy sy vrye keuse, sy vrye beslissing en sy vrye dade op dieselfde verhoog as die wil van God, d.w.s. plaas hy sy wil naas en langs God se wil as gelyke groottes.  Want as die mens se vryheid daarin bestaan dat hy volgens sy eie welbehae kan kies, besluit en handel, dan moet God eers wag en sien hoe die mens kies voordat Hy verder beslis.  So moet die predestinasie van God en die vryheid van die mens bots.  God duld geen ander gode, ook geen sogenaamde vrye mense-gode naas Hom nie.  Uit hierdie dilemma is daar geen uitweg nie as ons menslike vryheid in die mens en nie in God veranker nie.

Dit geld ook vir die Pelagiaan en Arminiaan wat die mens hierdie mensverankerde vryheid net in een bepaalde opsig wil gee, nl. in sy vrye keuse of hy die genade van die kruis van Christus sal aanvaar of nie.  In hierdie bepaalde opsig is die menslike vryheid dan Goddelik en moet God die menslike beslissings afwag en volgens die welbehae van die mens handel.

Uit bostaande blyk dat die mensverankerde vryheid met die Vrymag van God moet bots en dat ware menslike vryheid nie in die mens veranker kan wees nie.  Ons moet m.a.w. ʼn ander vryheidsbeskouing vorm wat eg-menslik is en hierdie menslike vryheid nie vergoddelik nie, maar dit in God veranker, op grond waarvan die mens juis deur sy van God-gegewe verpligtinge na te kom en deur die wet van God te vervul waarlik menslik vry word.

Bowendien straf God die mens wat sy vryheid in homself soek deur ʼn Goddelike ironie.  Die mens wat Goddelike vryheid soek, word juis daardeur aan sy eie welbehae verslaaf, word slaaf van die sonde, word slaaf van dit waarin hy sy “Goddelike” vryheid wou verwesenlik.  Die wet wat hy moes gehoorsaam het, oordeel dan hom en ontneem hom sodoende sy vryheid.  Die mens wat Goddelike vryheid vir hom opeis, verloor sy vryheid, word ontaard en skep chaos en verwarring.  Dit sal ons met enkele voorbeelde aantoon.  Want ook uit die kritiek op foutiewe vryheidsteorieë kan ons leer hoe ons menslike vryheid moet verstaan.

As eerste voorbeeld neem ons die val van die mens in die paradys.

Satan het die mens ʼn mensverankerde vryheid voor oë gehou, ʼn vryheid wat waarlik Goddelik sou wees: doen wat julle wil; handel volgens julle eie welbehae; moenie die proefgebod van God julle laat afskrik nie; die vryheid is in julle, anders sou God nie daardie proefgebod aan julle kon gestel het nie; verwesenlik julle mensverankerde vryheid deur te eet en julle sal vry wees soos God. Die loon van hierdie selfvergodende selfverheffing was die slawerny van die sonde.  Die mens mag nie uit eie welbehae alleen handel nie.

Die Franse Rewolusie (en sy geesteskind, die Liberalisme) soek ook ʼn mensverankerde vryheid.  Hiervolgens is die individuele mens, die enkeling, soewerein en vry om volgens eie welbehae te glo en te dink soos dit hom goeddink en te handel soos dit hom behaag; want bo hom is geen God en meester nie en geen van-God-gestelde wette wat hy moet gehoorsaam nie.  So word Goddelike vryheid vir die individuele mens opgeëis.

Die Goddelike ironie in die geskiedenis van die mensheid laat hierdie vergoddelikte, individuele vryheid aan sy eie individualisme ondergaan en verslaaf sodoende die enkeling aan sy selfbehae, sy selfsug, verwaandheid en strewe na mag.  Die individu wat volgens Goddelike ordinansies juis as individu behoefte het aan ʼn gesonde gesinslewe, ʼn hegte volkslewe, ʼn solitêre staatslewe en ʼn intieme, kerklewe gebruik sy individuele vryheid om die huwelik in die begin op te brokkel, die volkslewe te ondermyn, die staatsbeheer te ondergrawe (veral ook deur politieke intimidasie, omkopery en lasterveldtogte) en die kerk te vervals en vernietig sodoende sy eg-menslike vryheid.  Wie die individuele vryheid van die mens vergoddelik, veroorsaak noodwendig konflikte tussen individu en individu, tussen individu en die huwelik, die gesin, die volk, die staat en die kerk.  Want elke individu met sy vergoddelikte vryheid verdra geen ander godjie naas hom nie en wil nie aan bande van ander gebind wees nie, maar alleen koning kraai.  So herberg hierdie vryheidsleer, chaos en wanorde.  Die Goddelike ironie straf die homself-vergodende individue deur hom aan homself te laat ondergaan.  Die individu mag nie uit eie welbehae alleen handel nie.

Die Duitse Nasionaal-Sosialisme eis vir die volk (as bloedseenheid) en die Italiaanse Fasciste vir die staat (as diktatoriale, etiese eenheid) ʼn Goddelike vryheid op.  Vir die een is die welbehae en belange van die volk, vir die ander die welbehae en belange van die staat die enigste grond van menslike vryheid.  Bo hierdie volk en so ook bo hierdie staat word geen God en meester (wat hom wette sou kon voorskrywe) geduld nie.

Die Goddelike ironie verslaaf egter hierdie Nasionaal-Sosialistiese mens aan die willekeur en toeval van die sogenaamde volksbehae en volksbelang – en die Fascistiese mens aan die willekeur van die sogenaamde staatsbehae en staatsbelang.  Hierdeur is die volk en staat nie vry nie, maar aan hulleself verslaaf.  Bowendien moet in hierdie mensverankerde vryheid die volk, en so ook die staat, bots met die kerk, met die huwelik en die gesin en met die enkeling, wat algar van God hul besonder ordinansies ontvang het in onderskeiding van die ordinansies wat God vir die volk en vir die staat bepaal het.  M.a.w. moet die enkeling, die huwelik, die gesin en die kerk daardie eg-menslike vryheid wat hulle deur God vergun is, opoffer aan die vergoddelikte belange van volk en staat; want die mensverankerde volkse of staatse vryheid handhaaf homself met ʼn dwangheerskappy en selfs tirannie.  Intussen het die volk en die staat in hul eie belang juis die gesonde vryheid van die enkeling, van die huwelik en die gesin en van die kerk nodig, wat hulle in hul selfvergoding juis ophef.  So straf die Goddelike ironie hierdie mensvergoding met verslawing aan dit waarin die mens gelyk aan God wou wees.  Ook hierdie mensverankerde volkse en staatse vryheid herberg so die kiem van verslawing, vernietiging, innerlike konflikte, chaos en wanorde in homself.  Die volk en die staat mag nie hul vryheid in hul eie welbehae alleen soek nie.

Mensverankerde en daarom vergoddelikte vryheid veroorsaak noodwendig ʼn botsing tussen vryheid en wet.  Dit leer die Deterministiese en die Indeterministiese vryheidsteorieë ons.

Die mens het sy vryheid in homself.  Hy weet dit, omdat hy elke oomblik bewus is dat hy anders kan handel as wat hy handel; verder omdat sy gewete vir hom sê dat hy anders moes (en daarom ook anders kon) gehandel het en ten slotte omdat hy ʼn verantwoordelike wese is, wat nie die geval sou wees as hy nie vry was nie.  Maar dan word hy nie deur die wet bepaal nie; want hoe kan hy vry wees as hy aan wette gebind is?  So redeneer die Indeterministe.

Die vryheid wat die Indeterministe begeer, kan egter niks anders as willekeur wees nie; want die mens handel dan “wette-loos” (sonder die wet) en dus ordeloos en chaoties.  So moet die wilde toeval verheerlik word, waardeur ware vryheid verlore gaan.  Die botsing van vryheid en wet, wat hierdie standpunt impliseer, vernietig die vryheid deur die Goddelike ironie wat mensverankerde vryheid aan homself te pletter laat loop.

Oral heers die wet.  Alles word deur die wet bepaal, ook die wilskeuse van die mens.   As die mens waarlik vry sou wees, moes hy bo die wet kon staan.  Maar dit kan hy nie.  Daarom is die mens nie vry nie.  Dit handhaaf die Deterministe.

Ook hier bots vryheid en wet omdat mensverankerde vryheid gesoek word.  Die gevolg is dat die mens uiteindelik gesien moet word as ʼn rat in ʼn masjien, as ʼn stok en ʼn blok wat beweeg word, maar geen vryheid en verantwoordelikheid het nie.  Dit lei tot Fatalisme.  Waar gehoorsaamheid aan die wet God-verankerde menslike vryheid waarborg, verhef hierdie botsing tussen die wet en mensverankerde vryheid die wet tot ʼn mag wat alle menslike vryheid vernietig.  Ook dit is Goddelike ironie.

Die sogenaamde Selfdeterministe, wat tussen Deterministe en Indeterministe wil versoen, ontkom ook nie aan die Goddelike ironie nie.  Want dit is ʼn skynoplossing en blyk by nader ondersoek telkens óf bedekte Deterministe óf bedekte Indeterministe te wees.

Wat is gemeenskaplik aan al hierdie soorte van mensverankerde vryheid?

God wil dat die mens Hom gehoorsaam sal wees, Sy wil sal doen, Sy wet sal vervul, die goeie sal doen.

Die mens daarenteen eis dat hy self wil beslis, self sal bepaal wat hy sal doen.   Dit is vir hom vryheid en niks anders nie.

Maar openbaar hierdie mens hiermee nie ʼn tipiese slawe-mentaliteit nie?  Waarin anders soek die slaaf die bewys van sy vryheid as juis daarin dat hy teenoor die bevele van sy heer en meester self sal kan besluit of hy hulle sal uitvoer of nie?

Die mens wat mensverankerde en dus God-gelyke vryheid soek, openbaar daarmee sy eie slawementaliteit.  En die Goddelike ironie gee hom hierin gelyk.  As die mens Goddelike vryheid soek omdat hy hom pure slaaf voel, dan sal hy ook slaaf wees!

Wil die mens egter kind van God, koningskind wees, dan sal hy vry wees, want dan openbaar hy geen slawe-mentaliteit nie.

Saamvattend: eg-menslike vryheid kan nie geleë wees in die keuse om uit eie welbehae te kies, te besluit en te handel nie.  Dit kan nie geleë wees in die keuse tussen goed en kwaad, tussen gehoorsaamheid en ongehoorsaamheid aan God nie.  Eg-menslike vryheid is nie mensverankerd nie.  Die mens het wel die moontlikheid om tussen goed en kwaad te kies.  Maar hierdie moontlikheid is geen vryheid nie; wie hierdie moontlikheid as vryheid opvat, huldig ʼn mensverankerde, ʼn mensvergodende vryheidsbeskouing.  Die mens om vry te wees, moet kragtens hierdie moontlikheid die goeie kies.  Kies hy die slegte, dan het hy ʼn mensverankerde vryheid gesoek en straf die Goddelike ironie hom, word die wetsoortreding op hom gewreek deur hom slaaf te maak.  Die keuse van die eerste mensepaar was dan ook geen vrye keuse nie; hulle het slegs die moontlikheid gehad om tussen goed en kwaad, d.w.s. tussen vryheid en slawerny te kies.

Maar wat dan is Christelike, God-verankerde, eg-menslike vryheid?

Die Kerkblad                            6 April 1945:13-15


Die eerste grondbeginsel van Christelike vryheid is dat dit menslik is en nie “vergoddelik” mag word nie.  Die vrymag van God is absoluut, algenoegsaam, almagtig; dit is gegrond in louter Goddelike welbehae alleen; dit is in absolute sin soewerein en bo die wet deur God aan Sy skepseldom gegee, verhewe.  Die egte vryheid van die mens daarenteen is die vryheid van ʼn skepsel, relasioneel (betreklik) van aard, onselfgenoegsaam, afhanklik van God en van alle geskape werklikheid waarin en waardeur die mens dit verwesenlik; dit is aan Gods wil en wet onderworpe en is slegs in betreklike sin magtig en in afgeleide sin soewerein.  Dit vind sy verwesenliking alleen as beeld van die vrymag Gods, waar die mens na Sy beeld geskape is.

Die tweede grondbeginsel van Christelike vryheid is dat dit in God veranker is.  Alle vryheid, ook die van die mens, rus geheel-en-al in die grootse welbehae van die Allerhoogste.  Die mens het sy vryheid juis aan God te danke en behou dit slegs deur God daarmee te dien; alleen daar waar die mens sy menslike welbehae in die diens van die welbehae Gods stel, kan hy vry wees.  Menslike vryheid is, as ek my so mag uitdruk, ʼn deurwerking of ʼn uitstraling of ʼn afglans van die absolute vrymag Gods in die skepsel-vryheid van die mens; mensevryheid word deur die vrymag van God gedra, in stand gehou, kragtig gemaak en verwesenlik.  Dit is ʼn gawe Gods waardeur die mens die werk wat God met Sy skepping begin het, kan voortsit en ontplooi tot die eer en verheerliking van Sy naam en in diens van Sy wil.  So word die mens vrye medewerker Gods, koningskind en heerser in Sy naam op aarde.  Maar dan moet hy hom ook aan die welbehae van sy vaderlike Koning oorgee en Sy wil deur vryheid uitvoer.  Vry is hy slegs in sy oorgawe aan God.  Sy gehoorsaamheid aan God is dan ook identies met sy vryheid; want so alleen kan hy deel hê aan die Goddelike roeping van die vryes.  “Nie my wil nie, maar U wil geskied!” gee aan ware menslike vryheid sy hoogste ekspressie.  Nóg in die versoeking, nóg in Getsemane het Christus Sy vryheid gesoek in sy menslike welbehae, maar in die welbehae van God.  Waar die mens sy vryheid in die vryheid Gods veranker, kan hy saam met Jesaja sing: “Die Here is my krag ….  Hy het my tot heil geword”.  Vry is die mens alleen in en deur die vrymag Gods.

Die derde grondbeginsel van Christelike vryheid is dat dit verantwoordelik moet wees.  Vir die verwesenliking van sy vryheid is die mens aan God verantwoordelik.  Hierdie verantwoordelikheid vereis geloof en kennis, liefde en wil, – al daardie menslike “vermoëns” en funksies wat hy vir sy verantwoordelike optrede van sy Skepper ontvang het.  Sy verantwoordelikheid vereis egter nog meer, nl. dat hy kan faal.  Want as hy nie die moontlikheid het om só of anders te kan handel, aan Gods wil gehoorsaam óf ongehoorsaam te kan wees, tussen goed en kwaad te kan kies nie dan sou die mens soos ʼn stok en ʼn blok, ʼn rat in ʼn masjien gewees het.  Hierdie voorwaarde van verantwoordelike vryheid.  Hy wat hierdie moontlikheid in ooreenstemming met die wil van God verwesenlik, is daardeur vry; maar hy wat hierdie moontlikheid gebruik om God ongehoorsaam en onwelgevallig te wees, is daardeur slaaf van dwingende wette en kragte.  Want niks vermag iets teen die vrymagtige wil van God nie.  God handhaaf soewereine vrymagtige wil deur die in-diens-neming van ware, menslike vryheid en deur die dwingende wette en kragte waaraan menslike onvryheid homself verslaaf.  Goddelike predestinasie en menslike vryheid bots nié; want die mens self verwesenlik die predestinasie Gods, hetsy in vryheid of in slawerny.

Die vierde grondbeginsel van menslike vryheid is dat dit waarheid vry maak.

Christelike vryheid* staan nie teenoor gebondenheid (teenoor die wet) as sodanig, soos die mensverankerde vryheidsteorieë dit stel nie.  Egte menslike vryheid staan teenoor slawerny, nes slawerny teenoor heerskappy staan.  Waarom sou ware menslike vryheid dan nie verantwoordelike heerskappy (ʼn heerskappy wat aan ʼn  Opperwese verantwoording skuldig is), wees nie?  Beteken vry wees dan nie heers, beheer, vervoeg oor, baas wees van, nie?

Die eerste opdrag van God aan die mens stel dat hy sal onderwerp, heers, bewerk, bewaak, vermenigvuldig en vermeerder, dat hy m.a.w. vir Gods wêreld sal sorg, dit in Sy naam sal beheer, gesinne, volke en (weens die sonde) state sal vorm.  Hierdie heer-op-aarde wees, hierdie behering, hierdie heerskappy, hierdie eg-menslike Heer-likheid is sy vryheid, en dit is as sodanig ʼn afglans van die Heer-likheid, van die absolute vrymag Gods.

Die boer wat ploeg, die kunstenaar wat kuns skep, die vrou wat versorg, die geleerde wat wetenskap bou, ja elke mens wat as mens handel, heers oor en op hierdie aarde Gods  Dit is sy vryheid.

Maar deur te heers skep hy hierdie wêreld (die natuur) om tot kultuur.  Want God het hom ʼn sedelike besef, ʼn regsgevoel, ʼn kunssin, ekonomiese insig, ʼn taalsin, logiese denke, en soveel meer gegee, wat geen ander skepsel op aarde het nie, en wat die mens in sy heerskappy gebruik en waardeur hy alles wat hy beheer tot kultuur omvorm.  So maak hy van velde plase, van feite wetenskap, van klanke taal en musiek, van marmer kunsbeelde en so meer.  Al dergelike kultuurskeppende heerskappy is sy vryheid.

Maar hierdie vryheid, hierdie heerskappy gee die mens homself nie.  God plaas die mens op aarde; Hy gee hom sy taak; daarvoor gee Hy hom sy aanleg en talente en plaas hy hom in bepaalde omstandighede wat op sy behering wag.  Hy word tot sy heerskappy geroep.  God gee hom sy vryheid om daarmee sy roeping op aarde te vervul.  Roepingsvervullende heerskappy is tegelyk Christelike vryheid én ʼn dien van God, – en dit in alles wat die mens doen.  Want sy roeping word saamgevat in die woorde: “wat jou hand vind om te doen”, en sy vryheid in die opdrag: “doen dit met al jou mag”.  Dit wat jou hand vind om te doen (al die take, probleme en vraagstukke op jou weg, al die omstandighede wat op jou behering wag), én dit wat jou hand vind om te doen (met jou karakter, met jou aard, met jou aanleg, met jou talente, met jou plek en posisie in die samelewing) val alles onder jou roeping; want jou hele lewe is ʼn geroepe, ʼn Goddienende lewe. Maar orals waar jy geroep word (en jy word orals geroep), word jou geleentheid geskenk om te beheer, om vry te wees en sodoende God te dien.  Dit geld vir elke individu, vir elke gesin, vir elke volk, vir elke staat, vir die hele menslike samelewing.

Wie kan beweer dat hierdie aarde-onderwerping, natuurbeheersing, kultuurskepping en samelewingsvorming geen verantwoordelike behering, geen heerskappy is en dat hierdie menslike vervoeging oor al die moontlikhede wat God in Sy skepping gelê het, geen koninklike vryheid is nie?  Maar, eienaardig genoeg, hierdie vryheid is wesentlik niks anders nie as wetsvervulling, as gehoorsaamheid aan – die ordinansies en wil van God as diens van God.  Menslike vryheid en gehoorsaamheid aan God dek mekaar volkome.  Die vervulling van die wet maak menslike vryheid eers moontlik.

Want ʼn boer, ʼn kunstenaar, ʼn versorgende vrou, ʼn geleerde is in sy heerskappy alleen dan vry, as hy daartoe die aanleg het en die wet van sy aanleg gehoorsaam.  Wie geen aanleg het om te boer, kuns te skep, ens., kan nie op hierdie gebiede verantwoordelike beheer uitoefen, d.w.s. vry wees nie.

Ook moet elk die wette van dit wat beheer word, eerbiedig, d.w.s. gehoorsaam.  ʼn Wetenskaplike is as wetenskaplike alleen vry, as hy onvoorwaardelik aanvaar wat hy ondersoek, bv. rekening hou met die betrokke feite, met die waarheid; as hy nie hiervoor buig nie, as hy die leuen versin en die waarheid minag, heers hy nie wetenskaplik nie, d.w.s. is hy wetenskaplik nie vry nie.  Die boer moet rekening hou met die aard van die grond, met die jaargetye, die reëntye, ens. en as die boer hiermee geen rekening hou nie, d.w.s. nie die wette van dit alles gehoorsaam nie, kan hy geen verantwoordelike beheer uitoefen en is hy dus nie vry nie.

Maar die vrye mens het bowendien ʼn taak in sy heerskappy en stel hom ʼn doel voor oë.  Hierdie ideale is ook aan wette onderhewig; ons noem hulle norme.  Alleen waar hierdie norme eerbiedig d.w.s. gehoorsaam word, is verantwoordelike heerskappy, d.w.s. menslike vryheid moontlik.  As die kunstenaar hom nie aan die skoonheidsnorme van die kuns steur nie, as die wetenskaplike die logiese norme van die denke verontagsaam, as die boer nie op die ekonomiese norme let nie, ens., dan beheer hy nie verantwoordelik nie en het hy aan menslike vryheid geen deel nie.

Gehoorsaamheid aan die (“subjektiewe”) wet van jou aanleg, gehoorsaamheid aan die (“objektiewe”) wet van dit wat beheer word, gehoorsaamheid aan die norme (wette) van die kultuur (en dit alles gelei deur gehoorsaamheid aan Gods besondere openbaring in Sy Woord) is voorwaarde vir waarlik verantwoordelike heerskappy, d.w.s. vir vryheid.  Menslike vryheidsverwesenliking is wetsvervulling.  Daar is geen botsing tussen beide nie.

Waar God die mens sy aanleg gee en hom in bepaalde omstandighede plaas en hom deur die talente van sy aanleg en deur die take van sy omstandighede roep, kan die vrye mens nie weier nie, – hy móet gehoorsaam en daardeur sy vryheid bevestig.  “Hier staan ek, ek kan nie anders nie!” dié goue woorde van Luther, is ʼn vryheidskreet.  So ook is die Groot Trek die vryheidsdaad van die Voortrekkers wat nie anders kon gehandel het nie, as om te trek, omdat God hulle tot ʼn vrye nasiebou geroep het.  Vryheid is nie die keuse tussen dit én dat nie, maar die noodsaaklikheid om dit (en nie dát nie) te doen, omdat aan jou verantwoordelike heerskappy dit as juis jou plig, as jou roeping gestel is.  Dit is Christelike vryheid.

Omdat elke mens en elke menslike samelewingskring sy besondere roeping van God het en al hierdie roepinge saam ʼn eenheid vorm, en omdat die vryheid van die mens in die vrymag Gods veranker is, daarom bots in die Christelike vryheid nie die vryheid van die een (mens of samelewingskring) met die vryheid van die ander (mens of samelewingskring) nie.  Inteendeel, waar in die mensverankerde vryheidsopvatting die vryheid van die een ʼn bedreiging is vir die vryheid van die ander, daar vereis in die Christelike vryheid die vryheid van die een juis die vryheid van die ander.  Deur die sonde egter is geen mens waarlik vry nie.  Die vryheid wat hy het, is gebroke en deur die sonde vervals.  Daarom is ware vryheid ʼn ideaal waarna die mens kan strewe en waarna hy moet strewe, omdat hy tot verantwoordelike heerskappy geroep is.  Ware vryheid kan egter alleen verkry word deur die geloof in Christus, en hierdie vryheid besit die wedergeborene alleen in beginsel, omdat hy in hierdie bedéling onder die mag van die sonde bly.  Deur die geloof dus word hy vry, – d.w.s. die Waarheid maak hom vry.

Die Kerkblad                            18 Mei 1945:14,15

Die mens (d.w.s. die enkeling, die huwelik, die gesin, die volk, die kerk, die maatskappy, die hele menslike samelewing) ontvang van God sy roeping op aarde; m.a.w. die mens word tot vryheid geroep.  Wat ook al sy aanleg (sy aard, sy talente, sy behoeftes), sy omstandighede (sy omgewing, sy probleme, sy vraagstukke) en sy posisie (gesagsverhoudinge en afhanklikheidsverhoudinge) in die menslike samelewing mag wees – juis daarin en daardeur vind die hand van die mens op elke oomblik van sy lewe iets om te doen.  Dit beteken: hy word daartoe geroep.  Of dit nou tyd is om te werk of te rus, te ween of te lag, te saai of te maai, te swyg of te spreek, klippe weg te gooi of klippe bymekaar te maak, te gee of te ontvang – daar is geen uur in die lewe van die mens waarin hy van sy roeping vakansie het nie.  Op elke plek en op elke oomblik word hy tot vryheid geroep, geroep om verantwoordelik heersend te doen wat hom te doen staan.

Hy word tot vryheid geroep.  Hierdie woorde van Galasiërs 5:13 het ook ʼn betekenis op die terrein van die algemene openbaring, en beteken: die waarheid maak vry.  Want die waarheid maak vry van (d.w.s. los van) verslawing juis omdat dit vry maak tot (d.w.s. die geleentheid skep tot) verantwoordelik heersende roepingsvervulling (d.w.s. tot vryheid).  Wat anders roep die mens tot vryheid as die waarheid, d.w.s. as die dieper sin, betekenis, waarde en doel van sy aanleg, van alles wat hom omring, van die lesse van die verlede (die geskiedenis) en dit alles besien in die lig van Gods Woord?  ʼn Kind moet opgevoed word, d.w.s. roep om opvoeding; ʼn sieke moet genees word, d.w.s. roep om geneeskundige behandeling; natuurskoonheid moet besing word, d.w.s. roep om vaslegging (“bewaarheid”) in kuns; grondverspoeling moes voorkom gewees het, d.w.s. roep om ekonomiese beheer; reg moet gehandhaaf word, d.w.s. roep om erkenning; klere moet gemaak word, d.w.s. roep om effektiewe diensbaarheid aan menslike behoeftes; taal moet gevorm en gebruik word, d.w.s. roep om mededeling tussen mense; diere moet versorg word, d.w.s. roep om versorging; ʼn drenkeling moet gered word, d.w.s. roep om redding.  Die waarheid roep tot die mens en hy wat hoor en gehoorsaam is daardeur vry.

Die hele skepping (die mens, dier, plant en stof en al hul verhoudinge) is ʼn mooi boek wat ons kan lees, vol van betekenis, d.w.s. vol van waarheid.  Hierdie boek wil nie net verstaan word nie, want dit rig ook elke oomblik sy versoeke tot die mens, dit doen gedurig beroep op hom, d.w.s. tot vryheid.  Dit is sy waarheid wat ons hand laat vind wat dit kan doen.  Wat help dit die mens dat hy net die geloof, maar nie die werke het nie, dat hy net die woord, die waarheid, verstaan en nie ook ʼn dader van die woord, ʼn vrye is nie?  Die waarheid, die roepstemme tot die mens, gee die geleentheid tot vryheid, en – uit sy werke sal die mens sy geloof toon, in die algemeen uit sy vryheid sal by die waarheid toon; want aan sy vrugte word die boom geken.

Dit is die waarheid wat die geleentheid tot vryheid skenk, – die weg tot vryheid oopmaak.  Sonder die waarheid kan daar geen vryheid wees nie.  Die waarheid is lig, en vry is alleen hy wat in die lig wandel, – m.a.w. hy wat sien en verstaan wat van hom verwag word, d.w.s. waartoe hy geroep word.  Die waarheid moet geglo, geken word; sonder hierdie kennis is daar geen vryheid nie. Om waarlik vry te wees, moet die mens homself (sy aard, aanleg, talente, moontlikhede) ken, want hoe anders weet hy waartoe hy in staat, d.w.s. geroepe is?  Hy moet sy omstandighede (sy omgewing, posisie, take, geleenthede, vraagstukke) ken, want hoe anders weet hy wat sy verantwoordelike beheer nodig het, d.w.s. vir wat hy geroep word?  Hy moet weet wat hy beoog, aan watter doeleindes en ideale hy hom in sy verantwoordelike heerskappy moet oorgee, d.w.s. waartoe hy geroep word.  Hy moet die verlede (die lesse van die suksesse en die mislukkings van sy lewe, die geskiedenis) ken, want daaruit verkry hy die lig, d.w.s. die waarheid van die koers waarin hy hom verder moet beywer.  Maar dit alles moet hy besien in die lig van Gods Woord, wat hom die mooi boek van die skepping eers reg leer verstaan.  Gods openbaring in sy skepping kan die mens dan eers suiwer vat as die lig van sy Woord daarop straal.

Om die skepping en die roepstemme wat die skepping tot die mens rig reg te verstaan, moet alle kennis van die mens gefundeer wees in en gedra word deur die kennis van God.  Uiteindelik is alle (menslike kenbare) waarheid die openbarende daad van God aan die mens en alle menslike vryheid, d.w.s. alle menslike heerskappy op aarde die diens van, d.w.s. die vertrouende oorgawe aan die vrymagtige leiding van God.  In God is Vrymag en Waarheid Een.  By die mens is vryheid en waarheid onselfgenoegsaam en ten dele; hulle kan slegs één wees en ten volle harmonieer in hul gerigtheid op, d.w.s. in hul verankerdheid in God.  Aan Hom behoort die aarde en die volheid daarvan en Hy gee deur die vrymakende, d.w.s. tot heerser makende waarheid hierdie volheid aan die mens tot ʼn menslike heer-likheid, wat ʼn afglans is van die Heer-likheid Gods.  Die mens kan nie anders as om deur sy heerlike vryheid en vrye heerlikheid in waarheid God te verheerlik en sy vrymag te dien nie.

Die waarheid word nie net geken nie; dit is as openbarende daad van God aan die mens ʼn daad wat vry maak deur die mens aan sy roeping te laat gehoorsaam.  Die waarheid is ʼn krag wat die mens tot vryheid beweeg deur sy liefde te wek.  Die roepstem van die waarheid rig hom tot die hart van die mens.  Die liefde in sy hart gryp dit aan en dryf die mens uit tot die diens van God, tot die vervulling van sy roeping, d.w.s. tot vryheid, tot verantwoordelik-heersende taakvervulling.  Die kunstenaar word geïnspireer, d.w.s. deur die skoonheid in sy hart gegryp en gee hom in liefdesdiens oor aan daardie kunsskepping wat die waarheid van hom eis.  Die nood van sy hongerende beeste en skape is ʼn roepstem tot die liefde van die boer, wat daardeur beweeg word om hul lyde te versag.  Dis die liefde van die moeder wat die krag gee om haar kind selfs tot die uiterste toe te help en te red.  Dis die liefde tot die volksroeping, die ware en dus vrye bestemming van die volk, wat die volksgenoot selfs sy lewe in diens van sy volksbestaan laat stel.  Hy is uit die waarheid wat met dade liefhet; – hierdie woorde van 1 Joh. 3:18 het ook ʼn algemene betekenis vir die algemene openbaring en nie net vir die besondere openbaring van God nie.  Dit is die liefde tot God wat ons sy gebooie laat bewaar, sy wet laat vervul, d.w.s. die waarheid vry laat word.  Want alle liefde van die mens tot homself en sy medemens, en van die mens tot die natuur en tot die kultuur wortel in die liefde tot die Grond van alle dinge en is ʼn vryheidsdaad as dit in waarheid liefhet, d.w.s. deur die waarheid gewek, gelei en gedra word.

Die waarheid maak vry deur as lig die mens die weg tot vryheid te openbaar, d.w.s. oop te maak, en deur in sy hart die liefde te wek wat hom daardie weg sal laat bewandel, saamvattend dus: deur hom tot vryheid te roep.

Die Kerkblad                            20 Julie 1945:10-13


Nie net die waarheid nie, ook die leuen roep die mens.  Die misterie van die sondeval is dat die mens wat goed, ja baie goed geskape is, wat in die waarheid gewandel het en daardeur vry was, sy hart desnieteenstaande deur die leuen laat betower en sondeslaaf geword het.  Want die blote leuen is magteloos, terwyl van die waarheid krag uitgaan.  Om dit enigsins te begryp, moet ons die volgende in gedagte hou: (a) Die mens was nie vry om tussen die waarheid en die leuen na eie welbehae te kies nie en het daartoe dus ook geen reg gehad nie.  Dit sou hom bo die wet verhef en tot ʼn god gemaak het.  (b) Die mens het wel die moontlikheid gehad om te kies, d.w.s. om te bly staan of te val, hom aan die waarheid of aan die leuen oor te gee, vry te bly of sondeslaaf te word.  (c) Al is die leuen nie uit die waarheid nie en al loën die leuen dié waarheid, gaan van die leuen alleen dan ʼn krag uit as dit op ʼn gedeeltelike waarheid gegrond is.  Die leuen isoleer hierdie gedeeltelike waarheid van die orige waarheid, laat dit deur sy isolasie in ʼn illusionêre vergroting skitter en stel dit so teenoor die orige waarheid.  So parasiteer die leuen op die krag van ʼn gedeeltelike waarheid en misbruik dit hierdie parasities verworwe krag.  Die kragdadige leuen neem altyd die skyn van waarheid aan.

Die eerste leuen parasiteer op die volgende waarhede: (a) Die boom van die kennis van goed en kwaad was ʼn skepping Gods en het as sodanig uitdrukking gegee aan Sy goedheid, skoonheid en wysheid.  Word hierdie boom op homself, afgesien van die proefgebod Gods en dus van hierdie waarheid geïsoleer beskou, dan was dit goed om van te eet, dan was dit ʼn lus vir die oë en dan was dit ʼn boom wat die mens kon begeer om verstand te kry.** (b) Deur te eet, sal die mens nuwe, en wel proefondervindelike kennis van goed en kwaad verkry.  (c) Die mens kan kies; hy kan selfs teen God kies.  Anders kon die proefgebod nie gestel, gewees het nie.  (Hierdie moontlikheid van keuse is immers voorwaarde van sy verantwoordelike vryheid).  By al hierdie gedeeltelike waarhede sluit die eerste leuen hom aan.  Hieruit put dit parasities sy krag.

Om die leuen in die hart van die mens ingang te laat vind, is ʼn verdere isolasie nodig, en wel binne die mens se hart.  Dit geskied deur ʼn beroep te doen op die self-liefde van die mens, afgeskei van sy liefde tot God.   Eers kom die gerusstelling: “Julle sal gewis nie sterwe nie”; daarna word die ideaal van selfverheerliking gestel: “Julle oë sal oopgaan; julle sal wees soos God”.  Hierdie isolasie van en beroep op die selfliefde oordryf dit en is slegs moontlik deurdat die mens self die gedeeltelike waarhede  hierbo genoem in isolasie en teenoor die orige waarheid sien skitter het.  Die “God weet dit” gee aan die leuen sy finale beslag, maak God tot leuenaar, die leuen tot waarheid en Sy proefgebod tot ʼn openbaring van vrees; want waarom anders sou God die proefgebod gestel het?  Die ontkenning van die waaragtigheid Gods is die wese van die leuen.

Die kern van hierdie verleiding is dieselfde as die van alle verleiding: “Jy mag, want jy kan.  Niks verhinder jou om dit*** te doen nie.  Is dit**** dan nie begeerlik en goed nie?  Doen dit; moenie bang en dwaas wees nie”.  Die moordenaar, die egbreker, die dief, die leuenaar, elkeen wat so in verleiding val, handel dan onder die skyn van waarheid, wat aan sy dade die skyn van goedheid en aan sy optrede die skyn van vryheid gee.  So belewe die gevalle mens sy sogenaamde vryheid nie as gehoorsaamheid aan die volle waarheid Gods nie, maar as sy moontlikheid om te kan kies; so stel hy hom bo die wet as die gelyke van God en verslaaf hom daardeur aan die leuen.  Die leuen kan in die hart van die mens ingang vind, (a) omdat die mens die moontlikheid van keuse het, (b) deurdat die leuen ʼn gedeeltelike waarheid teenoor die volle waarheid stel en daarop parasiteer, en (c) deurdat die leuen hom tot die selfliefde, geskei van die volle liefde van die hart van die mens rig en dit daardeur in selfverheerliking laat verval.  Die misterie van die sondeval is die misterie van die menslike hart wat hom deur die leuen met die skyn van waarheid laat verlei het om sy eie heerlikheid te soek en daardeur tot slaaf van die leuen word.

Die vrymag van God en die vryheid van die mens bots nié.  Die algenoegsame vrymagtigheid van God gebruik die volle vryheid van die mens in Sy diens, juis deurdat menslike vryheid gehoorsaamheid aan God is.  Maar dit gebruik ook die doen en late van die sondaar in sy diens deur die dwang van daardie wette en kragte waaraan die sondaar in sy ongehoorsame en vermeende selfverheerliking homself verslaaf het.  God handhaaf Sy vrymagtige wil sowel deur die vryheid as deur die onvryheid van die mens.  Gehoorsaam of onder dwang doen die mens die wil van God.  Niks vermag teen die vrymag Gods nie.  Die mens wat sy vryheid soek in die moontlikheid om alleen volgens sy eie welbehae te handel, is daardeur reeds slaaf van die leuen en onvry.

Die leerstuk van die predestinasie wat hiermee aangeraak word, mag dus nie vra hoe die vrymagtige wil van God en die vrye wil van die mens versoen moet word nie.  Want daar is geen botsing nie.  Die vraag word hier, hoe ons dit moet verstaan, dat waar God aan die mens die egte moontlikheid gegee het om tussen die waarheid en die leuen te kies, Hy in Sy vrymag tog uiteindelik alles bepaal.  Moet God dan nie in die verwesenliking van Sy Raadsplan afwag wat die mens met sy egte moontlikheid van keuse aanvang nie?  Nee, want (a) hierdie moontlikheid is geen vryheid nie, en (b) in Sy alwetendheid weet God ook die uitslag van hierdie menslike moontlikheid van keuse.  (a) Was hierdie moontlikheid vryheid, dan het die mens “goddelike” vryheid gehad en moes God sy beslissing afgewag het.  Want “goddelike” vryheid in die mens (hoe absurd dit ook mag klink, juis omdat so iets in sigself absurd is) sou onvooruitsienbaar en onvoorspelbaar wees; en dit sou met die alwetendheid God bots.  Maar hierdie menslike moontlikheid is geen vryheid nie; die mens is nie aan God gelyk nie.  (b) God, as die Kenner van die harte, weet in Sy alwetendheid dat die mens (met ʼn egte moontlikheid om tussen die leuen en die waarheid te kies) in die stryd tussen die Lig (die Waarheid) en die Duisternis (die Leuen) deur die leuen bekoor sal word en Sy toorn sal wek.  Hy het die mens ʼn egte moontlikheid van keuse gegee.  Dit blyk uit Sy proefgebod, uit die verleiding en uit die latere verontskuldigings van die mens.  Maar Hy het ook geweet hoé die mens gaan kies, m.a.w. dat die mens gaan val.  Hy neem dan ook in Sy Raadsplan sowel die egte moontlikheid van keuse as die uitslag daarvan op.

Maar dra God dan nie die skuld, of ten minste ʼn medeskuld, aan die val van die mens nie?

Alleen die homself vergoddelikende sondeslaaf soek sy vryheid in die moontlikheid om tussen die waarheid en die leuen te kies.  So ook is dit alleen die homself vergoddelikende sondeslaaf wat na die skuld van God kan vra.  Net so min as wat menslike vryheid in die genoemde moontlikheid geleë kan wees, net so min kan daar van ʼn skuld van God sprake wees.  Die mens wat na die skuld van God vra, plaas God en die mens op dieselfde lyn, op dieselfde verhoog as gelykwaardige groottes, nes daardie mens dit doen wat sy vryheid in die moontlikheid van keuse soek.  Hy wat na die skuld van God vra, onderwerp God aan die wette van skuld en van onskuld, waaraan slegs hyself onderworpe is; hy roep daardeur God tot verantwoording, waar God juis bo die wet staan en aan niemand verantwoording verskuldig is nie.  Waar God met Sy skepsel kan doen wat Hy wil en waar alles wat Hy doen, goed is, daar maak hy God aan hom gelyk en nivelleer hy die geweldige onderskeid tussen beide.  Die vraag na die skuld van God is ʼn al te menslik-sondige, vir die ware gelowige ʼn absurde vraag.

Dat God geen skuld aan die val van die mens het nie, blyk duidelik uit die volgende: (a) God staan bo die wet en is aan niemand verantwoording skuldig nie.  (b) God is vertoornd oor die val van die mens en straf die nie-uitverkorenes met ʼn ewige straf.  (c) God het sy Eniggebore, geheel-en-al sondelose en skuldlose Seun die straf vir ons op Hom laat neem.  Wie hierdie drie waarhede enigsins verstaan, sal nie na die skuld van God kan en wil vra nie; want as hy dit tog vra, maak hy hierdie waarhede tot leuens.  Hieruit blyk dat die vraag na die skuld van God uit die gees van die leuen gebore is.  (d) God het die mens die egte moontlikheid van keuse as voorwaarde van sy vryheid, maar ook van sy val gegee.  Anders was die proefgebod en die verleiding deur die leuen sinloos.  M.a.w., God het die mens nie tot sy val gedwing nie; Hy het sy val nie veroorsaak nie.  God het en kan geen skuld aan die val van die mens hê nie; dit is vir die gelowige genoeg.

God het die sondeval toegelaat, maar nie gewil of veroorsaak nie.  Hy het geweet dat die mens sou val, al moes hy nie geval het nie.  Hy het die mens nie laat val nie, maar het sy val ook nie verhinder nie; want as Hy die mens gedwing het om die waarheid te kies, dan sou Hy hom sy moontlikheid van keuse, maar daardeur ook sy verantwoordelike vryheid ontneem het.  Alleen as die mens die moontlikheid het om te val, kan hy vry wees in sy diens van God.  Die mens het hom in hierdie egte moontlikheid deur die leuen wat hom ʼn Gode-gelykheid belowe het, laat bekoor; hy het daardeur ʼn bo-wetlike en dus slaafse skynvryheid gesoek; dat hy daardeur tot slaaf van die leuen geword het, is in die mees letterlike sin sy eie skuld, – ook al het die Leuen daaraan medeskuld.  Die menslike moontlikheid van keuse is ook voorwaarde van sy val en van sy verantwoordelike skuld; selfs die skuld van die mens bewys dat hy vir verantwoordelike vryheid geskape was.

Die kwaad het gekom met die intrede van die leuen nog voordat die mens geval het, – iets waarteen hy die Paradys moes bewaak het.  Die stryd van die leuen teen die waarheid in en om die hart van die mens, is maar ‘n deel van die stryd tussen die Waarheid (die Lig) en die Leuen (die Duisternis) wat voor die sondeval van die mens in die hemel al begin het en wat sal aanhou tot aan die einde van die dae, wanneer die Aartsverleier in die buitenste duisternis gewerp sal word.  Maar die Waarheid sal seëvier.  Op die agtergrond van hierdie geweldige perspektief moet ons uiteindelik die sondeval en die sondeskuld van die mens sien.  As ons sy sondeval en sondeskuld, afgesien en geïsoleer van hierdie perspektief beskou, sal ook hierdie gedeeltelike waarheid ʼn illusionêr vervalste gedaante aanneem en ons daardeur te meer verlei om na die skuld van God te vra.  Maar hierdie perspektief gee aan al die behandelde vraagstukke van die vrymag Gods en die sondeval van die mens, ʼn geweldig verdiepte betekenis. “Ons word tot vryheid geroep”, beteken dat ons ons nie sal oorgee aan die leuenagtige vrae na die skuld van God nie, maar reeds nou medestryders van God sal word in hierdie stryd tussen die Waarheid en die Leuen, ook al verstaan ons nie, en juis ook omdat ons nie al die geheimenisse Gods verstaan nie.

Daar is geheimenisse Gods waarin die mens nie mag indring nie.  Daar is geheimenisse waarin hy weens die sonde nie kan indring nie.  Daar is geheimenisse waarin hy weens sy menslikheid nooit sal kan indring nie.  Die diepere gronde van die verhouding tussen die vrymag Gods en die sondeval en sondeskuld van die mens behoort tot hierdie geheimenisse.  Ons insig in die waarheid is deur die sonde verduister; maar bowendien is ons nie God nie.  Ook al verstaan ons hier nie alles nie, moet ons vashou aan wat God ons hiervan geopenbaar het; en dit is vir die gelowige genoeg.  Selfs die vraag: Was daar vir God geen ander uitweg nie? – kan net uit ʼn hooghartige sondaarshart gebore wees.

Die Kerkblad                            3 Augustus 1945:15,16

Die gevalle mensheid vertoon in sy oortuiginge en in sy strewe ʼn verwarrende en teenstrydige beeld van botsende mites* wat met mekaar om die oormag en oorhand stry.  Die botsing van skynwaarhede vind hul beslag in ʼn onderlinge stryd van skynvryhede.  Deur sy afval van God het die mens die eenheid van die waarheid, die eenheid van die vryheid en die eenheid van beide saam verloor.

Maar alle waarheid het die gevalle mens nie verloor nie; anders was hy geen mens meer nie.  Juis sy mitevorming bewys dat hy nog na die diepere sin, betekenis, waarde, doel en bestemming van alle dinge soek.  Die waarheid in die skepping van God, ook in sy eie sielelewe mag hy wel onsuiwer en as deur ʼn duister rede besien; maar hulle bekoor hom nog en roep hom nog tot vryheid.  Maar ontwortel aan hul eenheidsgrond staan hierdie waarheidsvonkies, hierdie brokstukke waarheid as ʼn gebroke en teenstrydige waarheid teenoor hom.  Desnieteenstaande roep hierdie waarhede hom tot vryheid, tot verantwoordelike vorming van kultuur (o.a. van lewens- en wêreldbeskouing, van wetenskap, van sedelikheid, van kuns, van reg, van ekonomie, van taal, van gesinne, van volke, van state, van maatskappye) – al vertoon hierdie kultuurvorming ook ʼn innerlik-teenstrydige en gebroke karakter – en al word hierdie verantwoordelike heerskappy ook ʼn selfverslawende oorheersing.

Die gevalle mens, afgesien van die gelowige, moet onder hierdie waarheidskerwe, hierdie brokstukke van waarheid een soek en vind wat aan sy lewe ʼn dieper sin en aan sy oortuiginge, doen en late ʼn eenheid sal gee en waarop hy sy vaste vertroue kan vestig – want hy het dié waarheid wat in God is, verloor.  Hy vind dit miskien in rykdom, in eer, in sedelike preutsheid, in politieke mag, in kuns, in wetenskap, in sinnelus, in sy redelikheid, of in iets dergeliks; maar die een wat sy hart die meeste bekoor, bevoorreg hy, aanvaar hy as die waarheid wat al die ander waarhede hul dieper sin gee en dus oorheers, en hierdie mite verkondig hy as die enige waarheid.  So handhaaf dan ook elke mite* dat hy die waarheid in pag het.  Telkens word hier opnuut herhaal wat in die Paradys plaasgevind het, nl. dat ʼn deelwaarheid in isolasie teenoor die orige waarheid gestel word, tot die waarheid verhef word, en so as ʼn skynwaarheid die parasitiese leuen dien.

God het in sy skepping ʼn samehangende verskeidenheid van waarhede gelê.  Elk van hierdie geopenbaarde deelwaarhede is wel nie absoluut soos die Waarheid wat in God is nie, maar is tog oorspronklik in die sin dat die een nie tot die ander herleibaar is nie; want hul onderskeidenheid is van God gegee.  Vir die gevalle mens kan enigeen van hierdie oorspronklike waarhede die fundamentele betekenis verkry.  Omdat egter die mens van mens tot mens in sy hart, persoonlikheid, aard, karakter, aanleg, talente, oorerwing, opvoeding en ervaring verskil, sal die een hiérdie, die ander daárdie oorspronklike deelwaarheid uitkies, bevoorreg en mites tot die fundamentele waarheid verhef.  So herstel elkeen afgodies die eenheid van sy ‘waarheid” op sy wyse en wel in botsing met die ander.  ʼn Verwarrende veelheid van onderling botsende en teenstrydige mites* móet ontstaan, omdat die gevalle mens nie meer die verankering van alle waarhede in God sien nie en omdat ʼn teenstrydige bekoring van die aan hul fondament ontrukte waarheidskerwe tot die hart van die mens uitgaan.  Waar die in God verankerde waarheid eenheid en harmonie verseker, daar móet die heerskappy van die leuen innerlik teenstrydig en chaoties word, omdat die leuen op skerwe van onherleibare waarhede parasiteer en hulle op verskillende wyse die harte van die verskillende mense bekoor.

Maar die mens besit nog die waarheidskerwe; selfs die leuen moet nog die skyn van waarheid aanneem om invloed op die mens te kan uitoefen.  Hierdie waarheidsvonkies is egter van mekaar afhanklik, omdat die verskeidenheid van waarhede wat God in Sy skepping gelê het, samehangend is.  Die verheffing van ʼn brokstukwaarheid tot mite* laat hierdie waarheid oorheers en in ander waarhede bestry wat dit self nodig het.  Elke afgodies vereerde deelwaarheid gaan derhalwe aan sy eie oordrywing ten gronde.  Die absurditeit van die leuen word in die geskiedenis van die mensheid telkens opnuut bevestig deurdat geen mite* die eeue trotseer nie, en die onderskeie mites in die innerlik teenstrydige en chaotiese heerskappy van die leuen vir mekaar moet wyk.  Maar in hierdie afwisselinge, in hierdie geskiedenis van opeenvolginge van mites sit ʼn gang en ʼn koers; want God gebruik ook die innerlik verdeelde stryd van die leuen in Sy diens tot verwesenliking van Sy Raadsplan.

Die vryheid van die gevalle mens is van sy anker, die vrymag van God, losgeruk en gebroke; dit staan in diens van die deur hom afgodies bevoorregte waarheidsvonk, d.w.s. van die hom verslawende leuen.  Die blote leuen besit in homself geen krag nie, maar moet om invloed uit te oefen, op die waarheid parasiteer.  So ook vermag die blote slawerny niks nie, en teer die slawerny van die gevalle mens op sy gebroke en ontwortelde vryheid.  Verslawing aan die leuen beteken nie dat die mens ʼn onverantwoordelike en dus onskuldige wese, d.w.s. soos ʼn rat in ʼn masjien word nie; die verslawing om verslawing te wees móet die gedaante van ʼn skynvryheid aanneem.  Die dronkaard voel hom nog vry as hy skynvry sy glas met drank ledig; hy wat hom aan die verleiding oorgee, doen dit skynbaar vrywillig; en selfs die geleerde wat ʼn anti-Skriftuurlike teorie bou, is oortuig dat hy dit in vryheid doen.  Sonder vryheid, al is dit gebroke en ontwortelde vryheid, wat uiteindelik die leuen dien, is geen kultuurvorming moontlik nie.  Die kunsskatte en die wetenskaplike prestasies van die gevalle mens, die geesdrif waarmee hierdie mens sy vryheidstryd aandurf, die liefde van ook die ongelowige moeder vir haar kinders, die armoede waarin die kunstenaar sy ideaal dien, die hom verterende inspanninge van die navorser, en so baie meer is sonder vryheid, onmoontlik, al is hierdie vryheid uiteindelik ook maar ʼn gebroke en ontwortelde en deur die heerskappy van die leuen vervalste vryheid – al is uiteindelik hierdie heerskappy weens sy mensverankerdheid ʼn in selfsug wortelende oorheersing, en al is die kultuur wat hierdie “vryheid” skep, uiteindelik ʼn innerlik teenstrydige wankultuur.

Omdat die mens nóg waarheid en nóg vryheid besit, móet hy ook nog ʼn betreklike moontlikheid van keuse tussen dit en dat besit; anders kon die waarheid hom nie bekoor en hy ook geen vryheid besit het nie.  Die mens het wel die fundamentele moontlikheid van keuse wat die eerste mensepaar gehad het, nl. om voor of teen God te kan kies, verloor; en dit kan hy sonder die wederbarende geloof in die kruis van Christus nie weer terugwen nie.  Maar hy besit nóg teenoor die brokstukwaarhede betreklike moontlikhede van keuse, waardeur hy sy gebroke vryheid kan verwesenlik.  Elkeen weet dat hy nou dit of dat kan doen en dat hy, terwyl hy iets doen, hy iets anders kon gedoen het; dit bewys ook sy selfverwyte en verontskuldigings. Ons staan hier weer voor die misterie van die hart, nou van die hart van die gevalle mens, waaruit ook ál die uitgange van die lewe is en wat sy denke en wille bepaal en lei volgens die brokstuk waarheid wat hom bekoor en wat hy as hele waarheid aangrypend tot leuen vervals.  Hierdie gebroke en betreklike moontlikheid van keuse laat die mens hom nog verbeel dat “hy mág, omdat hy kán”.  Maar om werklik “te kan”, moet hy homself geweld, mag en invloed toeëien.  Waar die mens deur sy val die suiwer insig in wat waarlik mag gedoen word, verloor het, soek hy sy reg in sy geweld, mag en invloed; sy prestasies (dit wat hy verower, hom toeëien, toon en vertoon) moet sy “vryheid” bewys.  “Wat kán, mág (geskied)”; “mág (d.w.s. geweld, invloed) is rég”; “vrúgbaarheid is waárheid”; “suksés is vryheid”; hierdie vier stellinge beteken uiteindelik dieselfde en geld vir die gevalle mens oral waar hy optree.  Sy slawerny handhaaf sy skynvrye heerskappy met parasities verworwe mag en sien in die sukses van sy parasitisme sy regverdiging.  Die een mens móet nou met hierdie mag homself teenoor die ander handhaaf, omdat die heerskappy van die leuen ʼn teenstrydige en verdeelde heerskappy is.  Oorloë en gerugte van oorloë – nie net op politieke gebied, en nie net met stoflike wapens nie – sal daarom móet aanhou tot aan die einde van die dae, d.w.s. solank die innerlik teenstrydige en homself vernietigende, maar telkens weer parasities selfverheffende leuen die aan hom verslaafde mensheid tot botsende skynvryhede roep.

Maar in hierdie verwarde worsteling van mense met hul vervalste vryhede word tóg die natuur beheers en kultuur geskep.  Insover en deurdat hierdie worsteling op brokstukke waarheid en vonke van vryheid parasiteer, het hierdie kultuurskeppinge van die gevalle mens waarde en wel kragtens Gods algemene genade of, as u wil, kragtens die oorblyfsels van die oorspronklike gaafheid en goedheid wat God nóg in Sy skepping handhaaf – en ten spyte van die gevalle toestand van die mens.  Hierdie waarde mag ons nie onderskat nie, nieteenstaande en juis ook omdat die gevalle mens sonder en teen God niks vermag nie.  Want deur die, al is dit gebroke, waardemomente van die menslike kultuurskeppinge dien die leuen desondanks homself tog die heerlikheid Gods.  Ook die worstelstryd van die gevalle mens dien tot die eer en verheerliking van God – nie alleen omdat dit die innerlike teenstrydigheid van die heerskappy van die leuen openbaar nie, maar ook omdat deur hierdie stryd Gods grootheid en goedheid deur wat die gevalle mens tóg nog presteer, hom manifesteer.

Die Kerkblad                            7 September 1945:13,14

In die worstelstryd van die gevalle mens neem die gelowige ʼn unieke posisie in.  Want aan die een kant het hy in beginsel deur die geloof en onder leiding van die besondere openbaring Gods weer die oorsprong van die vonke van waarheid en van vryheid in God teruggevind.  Maar aan die ander kant kleef die sonde hom nog aan, staan hy nog teenoor brokstukke waarhede waardeur hy ʼn gebroke vryheid verwesenlik en bekoor ook hom nog die roepstem van die skynware leuen, tot die skynvrye slawerny. Hy hoef egter nie soos die ongelowige ’n skynware leuen met ʼn skynware leuen, die mag van ʼn skynvrye verslawing met die mag van ʼn ander skynvrye verslawing te bestry nie.  Hy het in beginsel die moontlikheid om die leuen met die waarheid en daardeur die verslawing met vryheid te beveg; want hy hoef nie in ʼn waarheidskerf die waarheid en in ʼn gebroke vryheid die vryheid te soek, waar hy beide in God veranker weet nie.

Die waarheid roep hom op negatiewe wyse tot vryheid deur sy oë vir die valstrikke waarin die leuen sy aanbidders verstrik, oop te maak: “Kindertjies, pas op vir die afgode”, nie net vir die afgode op spesifiek godsdienstige terrein nie, maar vir die afgodiese en dus mitiese verheerliking van enige brokstuk waarheid wat as sodanig teenoor die Waarheid gestel word.  God alleen is God en niemand of niks anders nie, ook nie die natuurwetenskap, ook nie die wysbegeerte, ook nie die lewe, ook nie die individu, ook nie die volk, ook nie die staat, ook nie die menslike rede, ook nie die natuur, ook nie die kuns, ook nie die politiek, ook nie rykdom, ook nie sport, ook nie sinnelus of enigiets anders nie.  Die betekenis van hierdie leidraad vir die Christelike vorming van kultuur (van wetenskap, kuns, sedelikheid, reg, ekonomie, taal, landbou, en van huwelike, gesinne, volke, state, maatskappye, ens.), d.w.s. vir die vrymaking van die mens, het onberekenbare waarde – kon die gelowige dit maar getrou volg!  Hierdie leidraad gee die gelowige verder die kragtigste wapen in sy hand, om die leuen te ontmasker en te bestry – deur die afgodiese grondslag van elke mite op elke terrein van die menslike samelewing te ontmasker en deur aan te toon dat hierdie leuen nie vrymaak nie, maar verslaaf en chaos in die hand werk, word die leuen in sy hart getref.

Die waarheid roep die gelowige op positiewe wyse tot vryheid deur sy oë daarvoor oop te maak dat elke gedeeltelike waarheid ʼn waarheid Gods, d.w.s. in God veranker is, dat elke gedeeltelike waarheid in sy eie-aard en algar in hul onderlinge samehang en in hul gesamentlike gefundeerdheid in die Waarheid gesien moet word, dat ál hierdie waarhede die mens tot vryheid roep, d.w.s. in staat stel om sy roeping op aarde gehoorsaam aan God te vervul.  Die waarheid roep die mens tot vryheid deur hom gehoorsaam aan alle ordinansies van God te laat bou aan ʼn Christelike wetenskap, ʼn Christelike kuns, ʼn Christelike politiek, ʼn Christelike handel; deur hom Christelike sedelikheid en Christelike reg te laat vorm; deur hom ʼn Christelike huwelikslewe, ʼn Christelike gesinslewe, ʼn Christelike volkslewe, ʼn Christelike staatslewe en ʼn Christelike maatskaplike lewe te laat verwesenlik.  Al hierdie waarhede op die terrein van die algemene openbaring roep die mens om met dade lief te hê, d.w.s. inderdáád vry te wees.  En ook al sien die gelowige dit nie oral duidelik nie, deur hierdie positiewe roepstem tot vryheid toon die waarheid aan die mens die rigting en die koers aan, waarin hy sy vryheid moet probeer te verwesenlik.

Maar die gelowige bevind hom binne die onderlinge stryd van die ongeloof en kan hom daarvan nie isoleer nie.  Die waarheid roep hom tot vryheid ook in dié sin, dat hy dááraan sal deelneem sonder om hom daarmee te vereenselwig.  Hy mag nie teenoor hierdie stryd net negatief staan deur die afgodiese grondslag van die leuen, van die mites te ontmasker en te verwerp nie.  Omdat die leuen op die waarheid parasiteer, bevat elke mite ʼn brokstuk waarheid wat aan die kloue van die leuen ontworstel moet word en in die eenheid van die Christelike waarheid sy plek moet inneem.  Die gelowige moet in die ontdekkinge en kultuurskeppinge van die ongelowige mens aan die leuen ontworstel wat syne is.  Dit is geen parasitisme nie.  Saam met prof. Hepp mag ons dan ook sê dat die Christelike wetenskap (en ons mag aanvul: die Christelike kultuur in die algemeen) die legioene van die ongelowige kultuurbouers tot sy voordeel moet gebruik, want waarheidsbrokstukke wat hulle versamel, behoort aan ons, omdat ons aan Christus behoort en Christus en die wêreld en sy volheid van God is.  Die gelowige vervul sy roeping deur self ʼn Christelike kultuur tot die eer van God te bou en deur op die kultuur van die ongeloof tot in sy wortel hervormend in te werk.  Hy mag dus nie blind wees vir die waarde wat daar tog nog skuil in die kultuurskeppinge van die mens wat van God afgeval het, ook al moet hy hul mitiese grondslae tot in sy fondament bestry.

Op hierdie drieërlei wyse word die gelowige deur die waarheid tot vryheid en tot verlossing van die bande van slawerny geroep.  Maar dan moet hy ook aan die volle stryd tussen die Lig en die Duisternis hier op aarde deelneem.  Net so min as wat hy hom binne die kloosterse kerkmure mag terugtrek, mag hy hom met die besondere openbaring van God uit die wêreld terugtrek.  Hy moet met die lig en leiding van Gods Woord in die wêreld ingaan en die waarhede van Gods algemene openbaring leer ken, sodat ook hulle hom tot vryheid, d.w.s. tot gehoorsame roepingsvervulling kan roep.

Sy deelname aan hierdie stryd vereis dat hy ook die mag van die aan die leuen verslaafde mensdom in diens van God sal gebruik.  As die een mite die euwels van die ander mite bestry, het die gelowige die reg om hierdie mag, insover dit ten goede meewerk, te gebruik sonder om homself daaraan te verslaaf.  Dit is geen parasitisme nie; want die slawerny verwerf sy mag alleen deur op die gebroke vryheid van die mens te parasiteer, en die mag van hierdie vryheid as vryheid behoort aan die gelowige, omdat hy aan Christus behoort en alle vryheid in God veranker is.

Maar die geskiedenis van die Christendom vertoon ook ʼn verwarrende beeld; want die een gelowige bestry die ander en menige gelowige vereenselwig hom met die strewe en doen van die mite-aanbidders.  Hieruit blyk hoe sterk nog die leuen ook die hart van die gelowiges bekoor en hoe verduister hul rede, hul waarheidskennis nog is.  Die verdeeldheid onder die Christene is ʼn afglans van die innerlike verdeeldheid van die heerskappy van die leuen, waarvan selfs hulle hul in hierdie bedéling nie kan losworstel nie.  Maar desnieteenstaande en juis des te meer daarom bly die waarheid hom tot vryheid roep.

Die kultuurgeskiedenis van die mensdom skyn egter te openbaar dat in die reël die grootste prestasies, die waardevolste ontdekkinge en die belangrikste skeppinge van die mensdom op die krediet van die ongelowige mens geboek moet word.  Dit is van oudsher in die eerste plek die geslag van Kain en nie van Set nie, wat as stedebouers, tentbewoners, veeboere, siter- en fluitspelers, smede (makers van koper- en ysterinstrumente) bekend staan.  Dit is asof die onrus die mite-gelowige dryf om sy “geloof” en “vryheid” in sy prestasies te móet bewys.  Daarenteen het die gelowige in die diepste van sy hart ʼn rus wat hom deur die sonde wat hom nog aankleef en hom ʼn verdeelde wese bou, so maklik in ʼn valse gerustheid laat verval.  Noodsaaklik is dit nie – dit bewys o.a. die bloed van die martelare.  Maar, laat ons in eerlike selfkritiek ons afvra hoe ernstig ons as gelowiges ons roepingsvervulling op aarde opvat en al ons kragte en ons van God gegewe talente in Sy diens stel en of ons dit met dieselfde vuur doen waarin menige miteverheerliker sy mite dien?  Dit is asof ons dikwels die pligte wat die waarheid op ons lê as ʼn bewys van ons onvryheid belewe i.p.v. as voorwaarde van ware vryheid te aanvaar.  Beny ons nie die ongelowige wat na hartelus kan doen wat hom behaag, terwyl ons ons so baie daarvan moet ontsê?  Maar hierdie lewenshouding verlam ons en bewys dat ons dieselfde slaafse vryheid van die mite-aanbidder begeer.  Die sonde wat die wedergeborene nog aankleef, verslaaf hom nie ten volle soos dit die ongelowige verslaaf nie, maar verlam hom in sy roepingsvervulling op alle terreine van die lewe.  Soos die ongelowige die lewe geniet, soos die ongelowige wetenskap bou, soos die ongelowige handel drywe, soos die ongelowige kuns skep – so begeer ook ons dit nog.

Maar die waarheid roep ons desnieteenstaande tot vryheid, tot ʼn nuwe lewenshouding waarin ons nie die miteverheerlikers sal beny nie, maar waarin ons met erkenning en gebruikmaking van die waardevolle waarheids- en vryheidsvonke in die prestasies van die miteverheerlikers gegee, maar met kritiek op die grondleggende verslawing aan die leuen wat alle miteverheerliking kenmerk – ons hart oopstel vir die waarhede rondom ons en ons van harte oorgee aan die roeping van die gelowiges op aarde, waardeur alleen ons in Christelike sin vry kan word en God kan dien, nie uit verdienste en om beloning (soos alle slawevryheid sy prestasies móet betrag) nie, maar uit genade en as bekroning, soos Artikel XXIV van ons Geloofsbelydenis dit so kernagtig stel.

Die waarheid maak vry; “die waarheid roep tot vryheid”; in gehoorsaming aan die waarheid is ons vrye roeping geleë; ons moet die waarheid met dade liefhê; hierdie waarhede verplig ons as enkelinge en gesamentlik in die onderskeie kringe waarvan ons lede is, om met oop harte die geopenbaarde waarheid te leer ken, daaruit ons ideale te neem wat geesdrif wek en ons op die weg van vryheid sal lei.  Die valse gerustheid wat die Christendom aankleef solank sy besondere, godsdienstige geloof nie aangetas word nie, moet ons oorwin en omvorm in ʼn geesdrif tot ʼn volle roepingsvervulling, d.w.s. tot ʼn ware vryheid wat alleen sy krag put uit die liefde tot die diens van die Allerhoogste.


* Toespraak voor J.V. (Jongeliedevereniging) te Potchefstroom op 6.8.44 gehou.

* Oor hierdie beskouing van vryheid sien my artikels in “Vryheid” (J.V. – K.P. 1937): “Jaarboek” XIII van S.A. Akademie, 1938; en my “Stryd om die Ordes”.

* Ons behandel eers hierdie onderwerp, al was dit geen deel van die betrokke voordrag nie.

** As ek my naaste se huis, se vrou, se dienskneg, se diensmaagd, se os of se esel, of enigiets wat syne is, beskou afgesien daarvan dat dit aan my naaste behoort, dan is dit alles goed en mooi en begeerlik. Beskou ek hierdie gedeeltelike waarheid i.v.m. die orige waarheid, nl. dat dit my naaste syne is, dan verval my reg daarop, d.w.s. my moontlikheid om dit in vryheid te beheer, dan mag ek dit alles, wat in isolasie beskou begeerlik is, nie begeer nie.  Isoleer ek verder my selfliefde van my liefde tot God en tot my naaste, dan sal ek dit tog begeer en slaaf van my begeerte word.  Bewaar egter my selfliefde sy volle verband met my liefde tot God en tot my naaste, dan sal ek dit wat van my naaste is, in vryheid en waarheid nie kan begeer nie, juis omdat dit aan my naaste behoort, ek hom lief het en hom alles wat God aan hom toevertrou het, van harte gun.

*** Nl. die gedeeltelike waarheid wat in isolasie van en dus in teëstelling tot die volle waarheid skitter.

**** Dito ***

* Onder mites verstaan ons: mites en in mites gegronde gelowe, godsdienste, lewens- en wêreldbeskouinge, skole, strominge, partye, faksies, ens..


Bron: HG Stoker CD met sy boeke, lesings en artikels.

Sien ook: Ware vryheid teenoor liberalisme

Sien hier meer artikels van Stoker: HG Stoker


deur prof. WJ Snyman

  1. In die Nuwe Testament word van “kerk” slegs in tweërlei sin gespreek, nl. as universele kerk en as plaaslike kerk.

Die enigste uitsondering op hierdie spreekwyse skyn Hand. 9:31 te wees. Dit is die enigste locus waarna H. Bavinck kon verwys by sy vasstelling dat die woord “kerk” in die Nuwe Testament in vierderlei sin voorkom, nl.:

a) vir alle gelowiges (universele kerk),

b) vir die gelowiges in een land (nasionale kerk),

c) vir die gelowiges in een provinsie (provinsiale kerk),

d) in plaaslike sin.

“Al de gemeenten van Judéa, Galiléa en Samaria (worden) hier onder dien éénen naam van ekklêsia in singulari saamgevat”, aldus Bavinck (Dogmatiek IV, p. 301).

Hierby moet egter die volgende bedink word:

(1) Hierdie teks is die alleenstaande en dus hoogs uitsonderlik.

(2) Die teks van hierdie enigste locus staan nie vas nie.

(3) Dit staan nie teenoor ‘n kerk in ander landstreke nie, want op hierdie tydstip was dit die uiterste grense van die kerk en was daar ook nog geen gemeentes in Judéa ens. buite Jerusalem nie.

(4) As kerk hier ‘n samevatting van gemeentes sou wees, dan het die eerste Christene die naam kerk (ekklêsia) in ‘n heel ander sin op hulself toegepas as waarin hulle dit gevind het.

Ons sou dus hoogstens ‘n uitsonderlike gebruik van die lei, maar sekerlik nie as samevatting van gemeentes in een landstreek nie.

  1. Volgens die Skrif is kerk geen kollektivum van “gemeentes” nie, maar steeds ‘n vergadering van gelowiges, hetsy in hulle totaliteit as volk van God (1 Petrus 2:9, 10, vgl. Matt. 16:18; Ef. 2:22; 1 Kor. 12:25), as liggaam van Christus (o.a. Rom. 12:4, 5; 1 Kor. 10:17; 11:27; 12:27; Ef. 1:23; Kol. 1:24) en as tempel van die Heilige Gees (Ef. 2:22), hetsy as plaaslike kerk. Waar die Skrif van ‘n veelheid van kerke spreek, is dit steeds in die sin van plaaslike kerke en nooit in die sin van “nasionale kerke” nie.

Die idee van ‘n nasionale of provinsiale “kerk” skyn selfs opsetlik vermy te word. Vanwaar anders hierdie omslagtige omskrywinge: “kerke van Judéa, wat in Christus is” (Gal. 1:22), “kerke van God wat in Christus Jesus is in Judéa (1 Thess. 2:14), “al die kerke onder die heidene” (Rom. 16:4) in plaas van ons gebruiklike “Joods-Christelike” en “heiden-Christelike kerk”? As Paulus die oog het op die hele kerk (in die wêreld) dan spreek hy van “die kerke in Christus” (Rom. 16:16), “die kerke van God” (1 Kor. 11:16; 2 Thess. 1:4), “al die kerke” (1 Kor. 7:17; 14:33; 2 Kor. 8:18; 11:28). As ‘n keer van “die hele kerk” gespreek word, dan sien dit op die (plaaslike) kerk van Rome (Rom. 16:23). Rom. 16:4, 16 en 23 is tiperend en insiggewend vir die wyse waarop die Nuwe Testament van die kerk spreek.

  1. Die plaaslike kerke in die lande of oor die wêreld versprei, is elkeen die universele kerk ter plaatse — die universele kerk verstaan as die een kerk soos dit voor die grondlegging van die wêreld in die verkiesing gegrond is (Ef. 1:14), waaraan ons Here Jesus Christus as Hoof-bo-álles gegee is by sy verhoging na sy dood en opstanding (Ef. 1:2022) en wat op Pinksterdag vervul is met die Heilige Gees (Hand. 2:4). 

a) Die plaaslike kerk is die universele kerk: die universele kerk ter plaatse. Vandaar die beskrywing van die plaaslike kerk(e) as die “kerk van God in Efese” (Hand. 20:28); “die kerk van God” in Jerusalem, wat Paulus probeer uitroei het (1 Kor. 15 :9; Gal. 1:13; Filipp. 3:6); “die kerk van God” in Korinthe (1 Kor. 10:32); “die kerk van die Thessalonicense wat in God die Vader en die Here Jesus Christus is” (1 Thess. 1:1); “die kerke van God wat in Christus Jesus is in Judéa” (1 Thess. 1:14); “die huis van God, wat die kerk is van die lewende God” (1 Tim. 3:15). Dit is ook die antwoord op die vraag waarom die identiese woord kerk (ekklêsia) vir die geheel sy dele gebruik word. Hieruit is ook duidelik waarom baie kerke nie één kerk kan wees nie, sonder om daarin op te gaan en dat daarenteë die een kerk wel tot openbaring kan kom in baie.

b) Tereg sê Bavinck dat die ecclesia universalis aan die ecclesia particularis vooraf gaan (a.w., p. 357) — die ecclesia particularis dan, volgens die Nuwe Testament, uitdruklik te verstaan as die ecclesia localis. 

c) Die ekumeniese roeping van die kerk bestaan derhalwe nie daarin om tot stand te bring wat nog nie bestaan nie, maar om tot uitdrukking te bring wat die kerk is en wat ons omtrent die kerk bely.

  1. Die onderskeiding van universele en plaaslike kerk val nie saam met die van sigbare en onsigbare kerk nie, en ook nie met die van kerk as organisme en instituut nie. Die een en die ander is verskillende kante van die universele sowel as van die plaaslike kerk. Die universele kerk was verborge (dus onsigbaar) in die raadsplan van God (Ef. 3:9), maar is in Christus geopenbaar (Ef. 1:9; 3:35). Die plaaslike kerk het ook sy onsigbare kant (2 Tim. 2:19). Die universele kerk bestaan nie slegs organies nie, maar is geïnstitueer in die apostolaat (Matt. 16:18; Ef. 2:20; 4:11, vgl. 1 Kor. 12:28).

a) ‘n Apostel is nie alleen ‘n sendeling nie, maar ook ‘n gesant: ‘n verteenwoordiger van sy Sender (Matt. 10:40; Luk. 10:16). Calvyn het dit reeds so verstaan: “…..hen stellende tot zijne plaatsbekleders” (Inst. IV. 3. 1). Apostolisiteit druk dus nie alleen ‘n ekumeniese roeping uit nie, maar ook ekumeniese gefundeerdheid, nl. op die apostolaat.

b) As apostoliese kerk is die ekumeniese roeping duidelik. Dit bestaan in sending. Die evangelie aan hom toevertrou, is ekumenies: Die hele mensheid (Kol. 1:23; Matt. 24:14; Mark. 16:15; Openb. 14:6), elke individu (Kol. 1:28), elke nasie (Matt. 28:19; Openb. 10:11), is daarby betrokke. Soos Israel moet nasies, alle nasies, voor die beslissing gestel word: Dit moet vir hulle gebring word tot ‘n getuienis (Matt. 24:14).

c) Terwyl die volksgedagte (laós, die tipiese benaming van Israel as verbondsvolk, oorgedra op die Nieu-Testamentiese kerk) die oorheersende is met betrekking tot God [Matt 1 :21; 2:6; Luk. 1:68, 77; 2:33; Rom. 11:1; 15:10 (gelowige Israel); Rom. 9 :24, 25; Hand. 15:14 (gelowiges uit die heidene); Rom. 9:24; Hand. 15:14 (kerk as geheel)], en die gedagte van organisme (liggaam) met betrekking tot Christus (Rom. 12:4, 5; 1 Kor. 10 :17, ens.), is dit opvallend dat die gedagte van gebou na vore kom met betrekking tot die Heilige Gees (Ef. 2:22, vgl. 2 Kor. 6:16). Die Heilige Gees is die onsigbare band wat die kerk onsigbaar saambind tot ‘n eenheid. Die aanwesigheid van die Heilige Gees kom egter tot openbaring in ampte en gawes, waarvan die apostoliese die grondslag vorm (1 Kor. 12:4, 7-11, 28-31; Ef. 4:11).

d) Gevolgtrekking uit die voorgaande: Die band tussen die universele en plaaslike kerk is nie slegs ‘n direk-geestelike band nie, en bestaan ook nie slegs “in en deur en met” die bediening van die Woord in soverre dit effektief bedien word nie, maar is ‘n fundamenteel-historiese, gegee in die apostoliese Woord wat saam met die Skrifte van die Ou Testament die onfeilbare grondslag van die Nieu-Testamentiese kerk vorm (Matt. 16:18, 19; Joh. 15:26; 16:13; 20:21-23).

e) Die kontinuïteit tussen die universele en die plaaslike kerk blyk ook uit die opsomming van die ampte en gawes in 1 Kor. 12:28 en Ef. 4:11 (vgl. Rom. 12:7 en 8), met die universele voorop en die plaaslike kerk met sy ampte daaraan gebonde (vgl. ook Matt. 16:18 en 18:18), waar die sleutelmag wat aan die apostels toevertrou was ook aan die gemeente toevertrou word om die te bedien in afhanklikheid en op die grondslag van die apostoliese Woord. Ons word hier (Matt. 18:18) tewens herinner aan die amp van die gelowiges. Al die gelowiges het die salwing van die Heilige Gees (Hand. 2:4; Rom. 8:15; 1 Joh. 2:20). Die apostels het dit egter op besondere wyse (Joh. 20:21).

  1. Omdat die (plaaslike) kerke niks anders is nie as die (universele) kerk, die enige volk van God, die liggaam van Christus, die tempel van die Heilige Gees, daarom moet die (plaaslike) kerke met mekaar in verband tree. Kerkverband vloei egter nie slegs voort uit die wese van die kerk nie, maar word ook uitdruklik in die Nuwe Testament gegee as ‘n Goddelike opdrag aan die kerk wat gehoorsaam moet word.

a) Met kerkverband word nie ‘n nuwe “kerk” gevorm nie. Hierdie kerkbegrip word nie in die Skrif gevind nie (vgl. par. 1). Die (plaaslike) kerke vloei nie saam in ‘n eenheids- kerk nie, maar vloei daaruit voort (vgl. par. 3, a. en b.).

c) By kerkverband gaan dit nie om meerdere kompleetheid van die (plaaslike) kerke nie. Elke afsonderlike kerk is ‘n komplete kerk, op sigself ‘n tempel van die Heilige Gees (2 Kor. 6:16), soos die kerk in sy geheel (Ef. 2:22), soos ook elke gelowige (1 Kor. 6:19).

d) Hoewel ‘n komplete kerk met sy ampte en gawes, is elke (plaaslike) kerk tog ook weer ‘n deel van die geheel. Hierin is die grondbeginsel van die Gereformeerde kerkinrigting en -regering gegee, soos dit wortel in die Skrif en gegryp is deur Calvyn en besit ons die rigsnoer om veilig tussen die Scylla en Charibdis van Kollegialisme en Independentisme heen te beweeg: Synde die universele kerk ter plaatse is die (plaas like) kerke selfstandig, maar is hulle as sodanig ook verplig tot kerkverband. Die kerke is selfstandig (outonoom) maar nie onafhanklik (independent) nie, nog as plaaslike nog as sg. “nasionale kerke”.

d) Die bewering dat kerkverband (nog) nie in die Nuwe Testament voorkom nie, kan alleen gemaak word as daar nie onderskei word tussen die blywende betekenis van die apostels as fondament vir die kerk van alle tye (Matt. 16:18, Ef. 2 :20) en hulle optrede in die kerke van daardie tyd nie. In hulle briewe (apostoliese geskrifte vir alle tye, maar in die eerste instansie bedoel vir die geadresseerdes) en in hulle herderlike optrede (vgl. Hand. 14:22) bewaar hulle die band met die jong kerke en met die kerke onderling. Daar was dus kerkverband van die begin af. Dit is gegee in die apostels en hulle helpers. Saaklik bestaan dit in die volgende:

  • Verordeninge wat moes geld in “al die kerke” (1 Kor. 7:17): verhouding van kerklike en maatskaplike lewe; (14:33): orde vir die bediening van die Woord.
  • Onderlinge hulpverlening of wedersydse aanvulling met geestelike en stoflike goedere (Rom. 15:25-27; 2 Kor. 8:14): die gelykheidsbeginsel in die kerk van Christus; verder beskryf as godsdiensoefening (2 Kor. 9:12); leitourgia; as gemeenskap van die heiliges (Rom. 15:26; 2 Kor. 8:4); koinonia en ook as konfessie (2 Kor. 9:13): homologia.
  • Eenheid van Belydenis (Ef. 4:13; Hebr. 3:1; 10:23); die leer van Christus (2 Joh. :9), soos vervat in die Skrifte (2 Tim. 3:14; 2 Petr. 1:16); die waarheid van die evangelie (Kol. 1:5; Ef. 1:13); die geloof in die waarheid (2 Thess. 2:13); die gesonde leer (2 Tim.:3; Tit. 1:9); want die kerk is ‘n pilaar en grondslag van die waarheid (1 Tim. 3:15).

e) Dit gaan dan ook daarom om onwankelbaar vas te staan in die belydenis (Hebr. 10:23); om die handhawing van die enig ware evangelie teen heterodoksie, ‘n “ander” evangelie (Gal. 1:6). ‘n “ander” Jesus, ‘n “ander” gees (2 Kor. 11:4); teen heresie (2 Petr. 2:1); teen vervalsing en verdraaiing van die Woord (2 Kor. 4:2; 2 Petr. 3:1); teen valse leraars in die kerke, soos daar valse apostels onder die volk Israel was (2 Petr. 3:2); teen valse apostels, wat hulle voordoen as apostels van Christus (2 Kor. 11:3); teen mense, wat die waarheid weerstaan en onbetroubaar is in die geloof (2 Tim. 2:18); teen verleidende geeste en leringe van die duiwels (1 Tim. 4:1). Ten diepste is dit ‘n stryd tussen die Gees van die waarheid en die gees van dwaling (1 Joh. 4:6); tussen die Gees van God, wat in die kerk woon en die gees van die antichris (1 Joh. 4:2), die teëstander wat nie ‘n eie kerk, die valse kerk, teenoor die ware kerk wil oprig nie, maar in die ware kerk indring om dit te vervals (2 Thess. 2:4). Daarom is dit nie so ‘n eenvoudige saak om die valse kerk sonder voorbehoud (Calvyn) te lokaliseer nie. In hierdie stryd word die kerk as strydende kerk (Ef. 5:10, e.v.) opgeroep om in een Gees vas te staan en, een van siel, saam te stry vir die geloof van die evangelie (Fil. 1:28, vgl. Hand. 14:22).

  • Verdeeldhede is die gevolg van die indringing van die gees van dwaling in die kerk.
  • Onder die soewereine beskikking van God en die leiding van die Heilige Gees, word die gees van dwaling en die verdeeldhede wat dit veroorsaak diensbaar gemaak aan die waarheid (1 Kor. 11:19), deurdat dit die kerk bring tot formulering en uitbouing van die belydenis in die loop van sy geskiedenis.

f) Kerkverband vloei derhalwe voort uit die wese van die kerk as die liggaam van Christus. Dit is gegee in die apostels en in hulle bediening, in die maatreëls wat hulle getref het in “al die kerke”; in die onderlinge hulpverlening; in die gemeenskaplike geloofsbelydenis en die handhawing daarvan. Dit is egter ook in feite gegee in die Kerkvergadering van Jerusalem (Hand. 15:6-27). In hierdie Vergadering kom die besondere karakter van ‘n kerklike vergadering na vore as ‘n vergadering waarin ook die Heilige Gees en die apostels teenwoordig is, en dat daarin beslissinge geneem word wat bindend is vir al die kerke (Hand. 15:28).

  • Dit gaan hier om die eenheid van die kerke (Gal. 2:9).
  • Die besluite was bindend vir al die kerke (Hand. 15:28, 29).
  • Hierdie Vergadering is ‘n onmiskenbare aanwysing vir die kerke van alle tye tot selfopbouing van die liggaam van Christus op die grondslag van die apostoliese Woord en onder die leiding van die Heilige Gees (vgl. Ef. 4:12 e.v.).
  • Hierdie eerste Kerkvergadering dra ‘n ekumeniese karakter (Hand. 15:23).

g) Kerkverband is ‘n Goddelike opdrag waaraan die kerke moet gehoorsaam. Dit was op grond van ‘n direkte Goddelike openbaring dat Paulus opgegaan het na Jerusalem met die oog op hierdie Kerkvergadering (Gal. 2:2).

  1. Kerkverband, wat aan die kerke opgelê is, kan nie by nasionale grense bly staan nie, maar moet ‘n ekumeniese karakter dra, omdat die liggaam van Christus Een en Algemeen is.

a) Die eenheid en die ekumenisiteit van die kerk staan in noue verband met mekaar, maar moet tog onderskei word as twee verskillende eienskappe van die kerk. By ekumenisiteit gaan dit primêr teen nasionale begrensing van die kerk (vgl. par. 4, b). Dit raak die eenheid van die kerk slegs in soverre as wat die idee van “nasionale kerke” op sigself reeds ‘n opbreking van die kerk in ‘n veelheid van (nasionale) kerke inhou. Die veelheid van nasionale kerke moet veral nie vereenselwig en verdedig word met “pluriformiteit” nie. Dan word van die pluriformiteit van die kerk, waaronder ons graag die openbaring van die ryke verskeidenheid van die een kerk van Christus onder die verskillende volkere wil verstaan, ‘n pluraliteit van kerke gemaak.

b) Nie alleen impliseer die idee van nasionale kerke as sodanig die verbreking van die eenheid van die kerk in ‘n pluraliteit van kerke nie, maar dit hou ook die werklike gevaar in dat die kerk nie alleen in sy verskeidenheid tot openbaring kom nie, maar ook in sy eenheid bedreig word as die eenheid nie in ekumeniese kerkverband beskerm word nie.

c) In plaas van die oog te rig op wyer kringe is dit nodig om dit te rig op die naaste kring en om as ons ekumeniese roeping eerstens te sien, om te hou wat ons het (vgl. Openb. 3:11), nl. om die eenheid sowel in belydenis as in kerkregering te bewaar waar dit nog bestaan. Die eenheid van Gereformeerde kerke moet gesien word as die gewigtigste ekumeniese roeping. Voorkoming is  beter as genesing.

d) Enkele vrae in verband met voorafgaande, wat onder oë gesien moet word:

  • Hang die “buitengewone karakter” van die Geref. Ekumeniese Sinode noodwendig saam met die internasionale (ekumeniese) karakter daarvan? Of hang dit daarmee saam dat dit terselfdertyd ‘n interkerklike karakter dra?
  • Vrae in verband met kerklike korrespondensie wat nog altyd onderhou is tussen buitelandse kerke met dieselfde belydenis en kerkregering met die oog op die bewaring van die eenheid. Word dit wel op doeltreffende wyse onderhou? Kan dit nie op meer konkrete wyse geskied nie?
  1. Waar dit gaan om kerke in ander kerkverbande op grond van verskil in leer of kerkregering, het die kerke die roeping om alles te doen om die eenheid te herstel.

a) Dit gaan hier meer om die eenheid van die kerke as om ekumenisiteit (vgl. par. 6, a.).

b) Dit is ‘n ontwyking van die vraagstuk as die eenheid van die kerk verwys word na die onsigbare kerk as ‘n saak net van die geloof. Soos by die heiligheid van die kerk moet die belydenis ook in die geval van die eenheid gesien word as ‘n roeping.

c) Die eenheid van die kerk kan op geen ander grondslag tot stand kom nie as alleen op die vaste grondslag van die geloof en die waarheid (vgl. p. 5, c, 3 en d), soos gegee in die Heilige Skrif as die Woord van God en soos dit in die loop van die eeue beslag gekry het in die belydenis onder die leiding van die Heilige Gees.

  • “Geloof en waarheid” (2 Thess. 2:13; 1 Tim. 2:7; Tit. 1:1; Gal. 2:14; Ef. 1:13, ens.). Dit gaan nie om “geloofseenheid” nie, maar ‘n eenheid op grond van wat geglo word. Waarheid en eenheid word met mekaar verbind in die hoëpriesterlike gebed van ons Here Jesus Christus (Joh. 17:11, 17).
  • Die idee van ‘n gekonsentreerde belydenis as eenheidsgrondslag hou nie rekening daarmee dat met konsentrasie die dwaling nie uitgesuiwer word nie.

d) Die weg wat gevolg moet word, is die van kerklike samespreking.

  • Amptelike samespreking moet gesien word as ‘n vorm van kerkverband by gebroke eenheid en berus per slot van rekening op Matt. 18:15 (vgl. 2 Thess. 3:15, 16; 2 Tim. 2:25, e.a.). Soos daar enersyds sprake is van liefde tot die waarheid (2 Thess. 2:10) en liefde wat hom in die waarheid verbly (1 Kor. 13:6) moet andersyds die waarheid ook in liefde betrag word (Ef. 4:15).
  • Omdat dit hier nie soseer om die ekumenisiteit maar om die eenheid van die kerk gaan, is dit die beste om hiermee tuis te begin, d.w.s. op nasionale vlak.
  • Hier moet nie in die eerste plek uitgesien word na resultate nie. Dit gaan om die vervulling van ‘n roeping.

e) Of en, so ja, wanneer so ‘n kerklike samespreking beëindig moet word, is nie so ‘n eenvoudige saak nie. Die Skrif waarsku teen ‘n ydele en eindelose twisgesprek (1 Tim. 6:3, e.v.; 2 Tim. 2:14 e.v.; 2 Tim. 3:1 e.v.). Andersyds sien ons dat die kerk in sy laaste stadium van deformasie deur ons Here Jesus Christus nog tot reformasie geroep word (Openb. 3:20).

f) Anders as by samesluiting in kerkverband sal by samespreking van kerke die basisformule as uitgangspunt ruimer moet wees namate die afstand tussen die betrokke kerke groter is.

Kritiek teen die basisformule van die Wêreldraad van Kerke is ter sake wanneer die basisformule bedoel is as basis van kerklike eenheid, maar nie as dit gesien word as uitgangspunt tot herstel van eenheid nie.

g) Behalwe die roeping (1) tot ekumeniese kerkverband ter bewaring van kerklike eenheid, waar dit bestaan en (2) tot kerklike samespreking met die oog op herstel van kerklike eenheid, waar dit ontbreek, is daar (3) ook nog die roeping tot samewerking, in soverre daar samestemming is. Dit dra egter ‘n ad hoc karakter en is so gevarieerd dat dit nie in ‘n eenheidsorganisasie saamgetrek kan word nie.

  1. Op grond van die eenheid van die kerk kan daar op elke plek slegs een kerk wees, tensy dat dit op grond van natuurlike oorsake (Voetius), soos taal en getal, nuttig is om aparte kerke te institueer. Maar, eweneens op grond van die eenheid van die kerk, moet ook hier die eenheid van die kerk in kerkverband bewaar word.

a) Die laaste moet beklemtoon word met betrekking tot “jong” kerke. Aangesien die kerkverband hier oor die nasionale grense strek, het ons hier ekumeniese kerkverband in beginsel, soos beoog in par. 6, c. Juis die jong kerke het die toesig en hulp van die gevestigde kerke nodig, maar die omgekeerde is ewe waar. Die laaste het ook van die eerste te leer.

b) Selfstandigheid van jong kerke kom nie eers in ‘n sg. “selfstandige kerkverband” uit nie. Tot selfstandigheid kom kerke by hulle instituering.

c) Die noodsaaklikheid van aparte instituering by taalverskille vloei daaruit voort dat dit in die kerk alles gaan om die diens van die Woord. Dit bereik die hart alleen as dit gespreek en gehoor word in die eie taal (Hand. 2:8). Wat op Pinkster op ‘n wonderlike wyse geskied het, moet nou langs die gewone weg plaasvind. Selfs die Rooms-Katolieke Kerk moes in die praktyk van die idee van ‘n kerktaal afsien.

  1. Die kerk van Christus is nie maar ‘n vergadering van individuele gelowiges nie, maar is die samebinding van nasies in hulle gelowiges (Ef. 2:16; vgl. o.a. Matt. 28:19; Openb. 5:9; 7:4 e.v.; 1:9 e.v.; 21:24, 26), die verborgenheid naamlik, wat sinds alle eeue in die voorneme van God bestaan het, en geopenbaar en gerealiseer is in Christus en sy kerk (Ef. 3:911), teenoor die menslike strewe na volkere-eenheid. 

a) Die kerklike lewe staan nie los van die volks- en volkerelewe nie. Ook dit sit opgesluit in die ekumenisiteit van die kerk. Sake rakende die volks- en volkerelewe sal op ‘n ekumeniese kerkvergadering ter sprake kom, maar dan op kerklike wyse en op die grondslag van die Heilige Skrif en die Belydenis.

b) Afgesien hiervan is die blote samekoms van gelowiges uit verskillende volkere op die grondslag van die eenheid van ‘n gemeenskaplike en saambindende geloof, hoop en liefde, van groot betekenis vir menslike verhoudinge. Hierin lê ‘n gewigtige ekumeniese roeping, voortvloeiende uit die wese van die kerk.

  1. Enkele samevattende konklusies uit die voorafgaande is:

a) Dat die ekumenisiteit (ook in noue verband met die eenheid van die kerk), vanweë die konfessionele en nasionale verskille, gesien moet word, soos dit in werklikheid is, as ‘n uiters gekompliseerde saak (soos ook blyk uit die veelheid van ekumeniese bewegings); dat dit gevolglik nie in ‘n eenheidsformule en ewemin in ‘n eenheidsorganisasie saamgevat kan word nie; dat sodanige poging neerkom op ‘n oorvereenvoudiging van die vraagstuk, met relativering van konfessionele verskille en onderskatting van nasionale verskeidenhede as uitloopsels;

b) dat by alle bedenkinge wat teen die Wêreldraad van Kerke ingebring kan word, daar nie met ‘n negatiewe en afsydige houding volstaan mag word nie, maar dat dit, wat na ons oortuiging die regte antwoord is op die ekumeniese roeping van die kerk, ook aan die Wêreldraad van Kerke voorgelê sal word as uitgangspunt van bespreking, afgesien van resultate;

c) dat voortgegaan word met die vervulling van ons onmiddellike ekumeniese roeping, naamlik om te doen wat gedoen moet word ter bewaring van kerklike eenheid, waar dit nog bestaan; ter herstelling van die eenheid, waar dit gebreek is, beginnende by wat die naaste is, met bereidheid tot samewerking op allerlei gebied, sover daar ooreenstemming bestaan;

d) dat besondere aandag gegee word aan die bestaande kerklike korrespondensie, naamlik hoe dit op meer effektiewe en, indien moontlik, op meer konkrete wyse, onderhou kan word ter voorkoming van uiteendrywing en verdere verbrokkeling van Gereformeerde Kerke.

[1] “Handelinge van die 36e Sinodale Vergadering van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika”, Potchefstroom, 1967, pp. 377—386.


Bron: Nuwe en Ou Dinge, prof. WJ Snyman

Die reeks is hier beskikbaar: Die Kerk – prof. WJ Snyman


Posted by: proregno | April 22, 2017

Angus Buchan: toe en nou ?


Toe Angus Buchan ‘n klompie jare terug op die toneel verskyn het deur sy film, Faith like Potatoes, het hy heelwat dinge gesê waarmee ek meen enige gereformeerde gelowige kon saamstem.

In April 2011 was daar eenkeer ‘n radio onderhoud met hom, waar hy sterk getuienis gelewer het. Op grond van daardie onderhoud, het ek ‘n artikel geskryf waarin ek saam hom die sake verdedig het wat hy op daardie program genoem het. Ek plaas graag daardie artikel hier vandag (sien hier onder).

Nou het ek nie Buchan se bediening daarna gevolg nie, en miskien was ek onkundig oor al sy leringe wat hy dalk reeds onderskryf het wat gelei het tot sy dwalinge vandag. Maar daar is sekerlik ook charismate en charismate, soos daar gereformeerdes en gereformeerdes is. As mens bv. vergelyk wat iemand glo en leer soos dr. Wayne Grudem wat bekend kan staan as ‘n ‘gereformeerde charismaat’ (?), met wat Angus Buchan deesdae glo en leer, sal mens sien daar is ‘n wêreldse verskil, en is dr. Grudem natuurlik baie nader aan die bybelse gereformeerde leer as Buchan.

Dit was egter veral vanaf hierdie jaar, toe die sogenaamde ‘roeping van God’ oor die 22ste April begin het, dat ek meer begin lees en luister het wat Angus Buchan vandag glo en leer, en dit maak mens baie besorg, ook vir die wat hom dan so navolg. Dit wat ek destyds gehoor het en nou hoor is baie ver van mekaar (en dalk het ek nie goed genoeg geluister nie). Ek gaan wat hy nou glo nie alles herhaal hier nie, maar verwys u na Jaco de Beer se skrywes hier wat sy dwalinge deeglik aanspreek:

Angus Buchan dwalinge

Die grootste probleem is dat hy aanspraak maak daarop dat die Here met hom direk spreek deur eksta nuwe openbaringe, asof hy ‘n nuwe apostel is wat spesiale openbaringe ontvang. Hy beloof ook wondergenesings wat sal plaasvind, en in sy oproepe na vandag se byeenkoms klink dit asof hy meen hy is ‘n Noag of Moses figuur wat almal in sy ark vandag moet kry, anders is dit te laat vir Christus se kerk in SA? Dit lyk verder ook asof sy leringe al meer ooreenstem met die dwalings van die NAR (New Apostolic Reformation).

Sien ook die reeks wat ek geplaas het wat die charismatiese en pinksterdwalinge weerlê (wat basies dieselfde is as Buchan se leringe), asook verdere bronne:

Totius oor die charismatiese en pinksterleringe 

Bronne om charismatiese/pinkstergroepe te beoordeel

The Angus Buchan dilemma 

Dus, ek is van mening dat baie goedgelowige mense dalk mislei word, dat hul dink hulle het nogsteeds net met die eenvoudige omie te doen van ‘Faith Like Potatoes’, terwyl dit vir my lyk asof hy ongelukkig baie verder beweeg het in ‘n verkeerde dwalende rigting. Nou is dit ‘n groot ‘show’ wat gefokus is op ‘signs and wonders’, ‘the bigger the better’, die mens wat God aan die beweeg gaan sit, ens.

Maar dit was nog altyd so, die wese van die sondeval is ons en ons mense se ‘ongenoegsaamheid’, dat ons nie tevrede is met wat die Here vir ons gegee het en aanhou gee nie. Daarom is ons nie tevrede met die Gees en Woord nie, soek nog tekens en wonders, die ‘buitengewone’ gebeure en ekstases. Christus is nie (meer) genoeg as Verlosser en Koning nie, altyd Christus plus iets is sogenaamd nog ‘nodig’ (sien 2 Tim.4:3,4). God se finale geskrewe Openbaring is nie meer genoeg nie, ons wil heeltyd byvoeg of weglaat.

Soos iemand dit eenkeer gestel het: ons wil ons so besig hou met die onbekende, die mistiese, die buitengewone, dat ons nie meer kragte en tyd oor het om die gewone dankbare gehoorsame lewe te lei deur sy Woord en Gees nie.

Ek plaas daarom weer my artikel van 2011, terwyl die oproepe wat ek daarin maak aan die einde van die artikel, opnuut geld vir ons almal en veral ook hulle wat vandag se byeenkoms gaan bywoon.

Soos iemand anders reeds geskryf het, die vraag is nie soveel waar is ons vandag nie, maar waar is ons môre, op die rusdag en feesdag wat die Here verorden het, beveel het, vir elke week, tot die laaste dag ? (sien die volgende artikel: My 2 sent oor Angus Buchan se 1 miljoen)

Jammer as ek ‘negatief’ klink (2 Tim.4:1-5?), maar ek sien nie in ons plaaslike kerke en samelewing die groot deurgaande bekering en reformasie na hoeveel ‘Mighty Men’ konferensies deur al die jare nie, daarom is ek ook nie optimisties oor vandag se gebeure nie.

Kan ‘n slegte boom (gevaarlike dwalende teologie), goeie vrugte dra ? Hier is my artikel wat ek weer hier plaas (geskryf in 2011):


Die wêreld begin al meer (vyandig) kennis neem van die bediening van Angus Buchan. Vanoggend op RSG (Radio sonder Grense) is daar tussen 08h00-09h00 ‘n onderhoud met hom gevoer, op die geselsprogram ‘Praat Saam’.

Die RSG aanbiedster het haar bes probeer doen, met die hulp van enkele paar inbellers, om Buchan se bediening in ‘n slegte lig te probeer stel, onder andere dat sy bediening nie genoeg aandag skenk aan die vrou nie (te mansgesentreerd) en dat hy in die proses lekker baie geld maak.

Albei aantuigings is natuurlik ‘n klomp snert, want al kan mens as mede-gelowige met Buchan in liefde verskil oor sekere teologiese standpunte en metodes wat hy gebruik (sien: “Open Letter to Angus Buchan“), glo ek nie ‘n mens kan die man van God beskuldig van allerleie valse bymotiewe en idees met sy bediening nie.   Wat sy gesindheid en motiewe betref, wat die Here alleen oordeel, glo ek ons kan dieselfde van hom sê as wat ons Here van Nataneal gesê het: “Hier is waarlik ‘n Israeliet in wie daar geen bedrog is nie.” (Joh.1:48)

Wat is dit van Buchan se eenvoudige boodskap wat soveel aanstoot by die valse kerk en nou ook die afvallige wêreld veroorsaak ?

In die onderhoud het die volgende 5 sake na vore gekom waaroor Buchan onbeskaamd sy standpunt gestel het sonder om verskoning daarvoor te vra:

1. Verwerping van ewolusie

Hy glo die skepping soos die Bybel dit openbaar, die mens is nie afkomstig van ‘n aap nie, maar is geskape na God se beeld.

2. Verwerping van die gay lewenswyse

Die Here het die man vir die vrou geskape en andersom, nie mans vir mans of vrouens vir vrouens nie. Hy het al vir mense gebid om verlos word van  homoseksualisme en lesbianisme.

3.  Geen teologiese opleiding nie

Op hierdie aanklag het Buchan verwys na Petrus en Johannes wat ook nie ‘formele teologiese opleiding’ ontvang het nie.

4. Verwerping van godsdiensgelykheid

Buchan wys daarop dat hy alle mense van alle gelowe liefhet, maar geen mens kan gered word en hemel toe gaan sonder geloof in Jesus Christus nie (Joh.14:6).

5. En, wat heel moontlik die grootste aanstoot veroorsaak van Buchan se bediening wat lynreg in stryd is met die valse feministiese kerk en samelewing : hy pleit vir ‘n terugkeer na die bybelse tradisionele gesin van manlike leierskap en vroulike onderdanigheid. 

Mans moet bevry word deur Christus om weer hul vrouens en kinders met self-opofferende liefde te dien.  Mans moet weer leer om hul vrouens soos prinsesse te behandel, hulle moet weer ‘manlik’ wees en soos mans begin lyk.

Dit is baie duidelik dat sou Buchan vir roem, geld of aansien sy bediening begin het, hy nie baie ‘strategies’ en ‘polities korrek’ is in sy boodskap nie. Nee, met ‘n goeie sin vir humor en kalmte van gees het hy die vuurpyle van die RSG aanbiedster en sekere inbellers afgeweer en goed beantwoord.

Twee inbellers het egter goeie vrae gevra wat ‘n mens wel oor moet dink:

1. Waarom het veral so baie Afrikaner mans na Buchan se saamtrekke gegaan, terwyl hul tog as ‘tradisionele Afrikaners’ al dekades lank in hul eie tradisionele kerke min of meer dieselfde boodskap hoor ?, en

2. Is daar ook gevra wat dink Buchan van die ‘Toronto blessings en revivals’ wat gepaardgaan met allerlei ‘laughing in the spirit’ en ander vreemde verskynsels ?

Buchan se antwoord op eersgenoemde was dat sy boodskap altyd is dat mans moet terugkeer na hul gesinne en kerke, en daar opofferend, betrokke en diensbaar sal wees. Dit wil sê sy doel is nooit om ‘n nuwe kerk te stig nie.

Hier wil ek ook ‘n antwoord gee: ek glo in die meerderheid gevalle hoor mans nie meer die boodskap van ‘manlike leierskap en vroulike onderdanigheid: die man en vrou is gelyk in waarde en wese, maar verskillend in rol’ nie.  Daarom dat hul in hierdie tye van rolverwarring juis Buchan se boodskap waardeer hieroor, omdat hul weer die stem van die Bybel hoor wat hul rolle en take betref, wat hul nie in hul kerke meer hoor nie, ten minste nie in die oorgrote hoeveelheid ‘tradisionele susterskerke’ nie.

(nota: sien ook hierdie artikel om hierdie Angusmania te help verduidelik: Angus, die Afrikaners en Gereformeerd wees)

Op die tweede vraag het hy ge-antwoord dat ware herlewing word in die vrugte gesien, wat dus beteken dat daar ‘n lewe van liefde, diens aan God en die naaste, en godsvrugtigheid daaruit sal vloei.  So ons moet ‘n ware herlewing aan sy vrugte toets.  Ware herlewing is ‘to be saturated with God’, met verwysing na Wesley, volgens Buchan.

Nou is dit die vraag, en hier is my eie besinning oor die Mighty Men Conferences:

Eerstens, positief, glo ek dat deur Buchan se bediening, Christus ten minste verkondig word, en daarvoor is ‘n mens dankbaar en moedig dit aan. Dat dit al duisende mans se lewens verander het, huwelike gered het, en weer lewe in gesinne geblaas het, is ‘n mens net so dankbaar, soos ook deur vele getuienis tydens die onderhoud en deur inbellers gehoor kon word.  Mag dit voortgaan, hoe meer ons manne op ons knieë kom, hoe meer ons begin Bybel lees, ons vrouens en kinders weer dien, die huisgodsdiens herstel word, hoe groter ‘herlewing’ (lees: reformasie) mag daar wees, as die Here wil.

Maar, tweedens, en dit is my broederlike kritiek en vraag: kan daar ware standhoudende deurgaande persoonlike-, huwelik- en gesinsreformasie wees, sonder kerklike reformasie oor dit wat veral sentraal staan in Buchan se bediening: die reformasie, die terugkeer, die herstel van die bybelse leer oor die besondere ampte spesifiek in die plaaslike gemeente, nl. dat mans soos hulle hul vrouens en kinders lei, ook die gemeente as predikante, ouderlinge en diakens in liefde sal dien en lei, soos hul die gawes en roeping het (1 Tim.3:3,4) ?

Hoeveel van daardie duisende mans, wat met hul bekering by een van Buchan se konferensies ‘nee’ gesê het vir die God onterende feminisme in hul huwelike en huise, het dit ook gesê wat hul kerke en gemeentes betref, daar waar die feminisme in hul kerke ons vrouens al mislei het om hul te vergryp aan die besondere ampte wat die Here hulle nie gun nie (1 Kon.12:31b; 1 Tim.2:11-15) ?

Ek weet nie of Buchan selfs hierdie valse dualisme handhaaf nie, nl dat die vrou kan maar die ‘broek dra’ in die kerk (in die besondere ampte staan), maar net nie in die huwelik en gesin nie.  Ek hoop regtig nie so nie, want dan val sy hele bediening in mekaar wat sy hoofboodskap betref, nl. dat mans opnuut hul roeping as mans in Christus sal herontdek en hul vrouens en gesinne in die waarheid van die Woord sal lei.

Daarom kom die vraag op, waar is die vrugte van die herlewing van die duisende manne wat deur al die jare die MMC bygewoon het, spesifiek wat ‘kerklike herlewing en reformasie’ betref ?

Want, een konferensie in ‘n jaar of lewe kan glad nie opmaak vir die weeklikse erediens, broederskap en gemeenskap van die heiliges wat nodig is vir elke Christenman (en vrou!) om die Here te dien soos Hy ons beveel nie.

Wat help dit ‘n man het oor ‘n naweek die waarheid gehoor, maar nou sit hy vir die res van sy lewe in ‘n gemeente wat ‘n valse leer verkondig oor die rol van man en vrou, wat ewolusie goedpraat of akkomodeer (‘God het deur ewolusie geskep’), wat homoseksualisme goedpraat, waar godsdiensgelykheid bevorder word deur ‘n humanistiese menseregte kultuur onder invloed van die Wêreldraad van Kerke, waar die broederbonders die kerk regeer volgens die tydsgees, en nie in Christus deur sy Gees en Woord nie.

Hopelik sal hierdie vrug van ware herlewing/hervorming nog kom onder die manne van ons land ?

‘n Ware man bedink God se wet, sy Woord, dag en nag, hy is passievol oor die waarheid, oor Christus se eer, sy gesin, sy gemeente, hy lees bybelse teologie, want dit bepaal sy lewe en die lewe van sy geliefdes: Ps.1:2; 2 Tim.3:16,17

Hopelik is dit deel van die toekomstige boodskap van oom Angus, dat manne wat hul waarlik bekeer, terugkeer na Christus, terugkeer na die Bybel – saam met hul gesinne – daardie valse kerke sal verlaat wat ‘iets anders leer en nie instem met die gesonde woorde van onse Here Jesus Christus nie’ (1 Tim.6:3), spesifiek nie instem met wat Jesus Christus ons deur Paulus leer dat die vrou nie oor die man mag regeer deur die besondere ampte nie (1 Tim.2:10-15).

Wanneer daar openlik getuig is, opgeroep is tot bekering terug na God se skeppingsorde in beide gesin en kerk, en ‘n kerk en sy leiers volhard in die feministiese dwaling en tydsgees wat tot vernietiging is van die bybelse gesin, kerk en samelewing en God se Naam onteer, dan kom daar ‘n tyd om meer gehoorsaam te wees aan God soos ons dit vind in Paulus se oproep aan die ware gelowiges en die ware kerk, hoe hartseer en gebroke dit ook al mag wees vir ons lewens:

“Ontrek jou aan sulke mense” (1 Tim.6:5c)

Dit is ware bekering, dit is ware deurgaande reformasie tot lof van God en heil van sy kerk orals, om weer gemeentes daar te stel wat God waarlik dien en aanbid in alles, en wat weer sy skeppingsorde en plan vir man en vrou, vir gesinne hoe langer hoe meer konsekwent begin handhaaf.

Ek het groot respek vir oom Angus, vir die feit dat hy op ‘n wêreldse stasie wat hom nie goedgesind is nie, openlik sy geloof bely het, aan God al die eer gee, nie skaam is om die Bybelse standpunt oor ‘kontroversiële’ sake te stel nie, hom nie skaam om Christus te bely voor mense nie. Ek voel my in baie gevalle baie nader aan die broer as baie in my eie kerkverband wat die geloof al meer kompromeer ter wille van die tydsgees.  Ook in my eie kerkverband blyk dit dat die aanslag en tyd gaan kom, waar die feministiese tydsgees ook amptelik gaan oorneem, en dan sal die getroue gelowiges hul moet verantwoord aan 1 Tim.6:3-5.

Ek dink ek sal met baie van Buchan se ervarings kan deel, omdat ekself ‘n stuk brandhout is, ‘n swak erdekruik is wat deur die Here se genade alleen gered is, en wat daagliks nog moet stry teen my eie bose sondes, die aanslae van die wêreld en die Satan se bose magte.

Maar oom Angus is reg, ons kort weer passie in ons kerke, en daardie passie kan nie daar wees sonder Jesus Christus nie.  Petrus en Johannes en die ander manne kon alleen ‘manlik’ wees, en die evangelie met vrymoedigheid verkondig en geen mens vrees nie, omdat ‘hulle metgeselle van Jesus’ was (Hand.4:13c) !

Saam met oom Angus is my passie ook dat ons mans weer gehoor sal gee aan ons Koning en Verlosser se oproep in Luk.9:23ev, en dit is nie maklik nie, sonder sy Gees en Woord kan ons dit nie doen nie, en ons het mekaar as broers in die geloof nodig.  Ons moet mekaar weer in die oë kyk, erken ons is swak en nietig, en kan alleen ‘manlik’ wees in Christus, want daarvoor is ons geskape en daarvoor word ons gered: om mans tot eer van God te wees !

Soos ‘n ander broer van my dit ook stel: ons is saam almal in die modder (die sonde en die gevolge daarvan, soos ons tye dit ook uitwys), en moet saam tot lof van God en deur Christus die goeie stryd stry.

Daartoe roep Paulus ons ook op, nie net persoonlik nie, nie net in ons huwelike en gesinne nie, maar ook (en veral) in die plaaslike kerk en gemeente van ons Here Jesus Christus:

1 Kor.16:13-14 “Waak, staan in die geloof, wees manlik, wees sterk. Laat alles by julle in liefde geskied.”

Ware mans het Jesus lief.

Ware mans het hul vrouens en kinders lief.

Ware mans het hul gemeentes lief.

Here, help ons om waarlik ‘manlik’ te wees tot U eer !


Sien ook hierdie artikels:

Die belangrikste vraag wat al ooit gevra is

‘n Dopper omkeerstrategie – ‘n bekeringstrategie

Die gewone middele manier van groei

Posted by: proregno | April 21, 2017

Gereformeerd en Charismaties ?


Ek plaas graag met erkenning aan die bron die ondergenoemde artikel van dr. Michael Horton, aangaande die (vreemde) verskynsel van mense wat ‘gereformeerd én charismaties’ probeer wees in calvinistiese kringe.


by dr. Michael S. Horton

Thanks for the healthy debate and interaction on the previous post. Obviously, those who believe that miraculous prophecy continues after the apostolic age should not be lumped together with radical movements like the New Apostolic Reformation.  Nevertheless, it does provide an occasion to think carefully about the compatibility of Reformation theology with Charismatic emphases.  This is especially the case when there have been renewed calls for a “Reformed Charismatic” synthesis in our own circles.

I’ve never been willing to die on the hill of cessationism: that is, the belief that the miraculous gifts such as prophecy, healing, and tongues have ceased.  I’m still not.  Nevertheless, I am convinced that non-cessationism is neither exegetically sound nor historically compatible with Reformed theology. Furthermore, the surprisingly widespread popularity of more radical views of ongoing sign-gifts, coupled with political ambition, pushes me into the unpleasant position of challenging the views even of far sounder brothers with whom I agree on so many important points.

As a Charismatic Calvinist, Wayne Grudem has been used by God to bring the doctrines of grace to many who would likely not have encountered these truths otherwise.  I have immense respect for his clear defense of many cardinal doctrines of Christianity.  At the same time, the Calvinism-Charismatic bridge goes in both directions and his view of continuing prophecy has contributed to a curious hybrid that in my view cannot survive in the long run.  Reformed theology is a system—not one imposed on Scripture, but one that arises from the self-consistent Word of God.

Mark Driscoll, a student of Grudem’s, has recently claimed to have regular visions of the sinful—usually sexual—behavior of people he encounters. “I see things,” he says, although the gift he describes is nowhere exhibited even in the apostolic era.  Also posted on his Mars Hill website is a critique of cessationism as “modernistic worldliness,” lumping this view with deism and atheism.  “Functional cessationism is really about the mind, but functional charismatic theology is really about the heart.”  He concludes with a plea: “…you Reformed guys, especially you who are more Presbyterian, you tend to ignore the Holy Spirit and attribute everything the Spirit does to the gospel.” Sovereign Grace Ministries, led until recently by C. J. Mahaney, has also followed Grudem’s path toward a synthesis of Calvinistic and Charismatic emphases.

There is much to admire in these men and their labors.  I am not targeting these friends and brothers, but pleading with them—and with all of us—to rediscover the ordinary means of grace, ordinary ministry, ordinary offices, and to long for a genuine revival: that is, a surprising blessing of God on his ordinary ministry in our day. The false choice between head and heart, the Spirit and the Word, has been a perennial polemic of the radical wing of Protestantism.  Mark Driscoll’s plea above reveals that dangerous separation of the Spirit from his Word.  Only by assuming such a cleavage can one argue that Reformed theology ignores the Holy Spirit.

We have had enough “apostles,” “prophets,” and “Moses-model” leaders who build ministries around their own gifts.  We need to recover the beauty of Christ alone upon his throne as the Priest-King of his church, exercising his ministry by his Spirit through preaching, sacrament, and discipline in mutually accountable communion with the wider body of Christ.  Reformed theology is not just the “five points” and “sovereign grace,” but a rich, full, and systematic confession.  It’s a human and therefore fallible attempt to wrestle with the whole counsel of God—in both doctrine and practice, soteriology and ecclesiology.  Until we rediscover this richness, “Reformed” will mean “whatever my leader or circle believes.”

Of course, the biblical case that must be made cannot be made well in this brief space.  However, I’ll focus on the question of whether the gifts of prophet and apostle have ceased.  In Ephesians 4:7-16, the apostle says that offices prophets and apostles as well as pastors, teachers, and evangelists are gifts of his heavenly ascension.

Against both Rome and the radical Anabaptists, the Reformers argued that prophet and apostle are extraordinary offices, for a foundation-laying era.  They are sent at key moments in redemptive history, and their writings are added to the canon of Scripture.  Like the distinction between a nation’s constitution and its courts, the biblical canon is qualitatively distinct from ecclesiastical interpretation.  The former is magisterial (normative), while the latter is ministerial (interpretive).

Particularly in the wake of the Pentecostal and charismatic movements, this question has divided Christians into two camps: cessationists (believing that the gifts of healing, prophecy, and tongues have ceased) and non-cessationists. Non-cessationists find no exegetical reason to distinguish some of these gifts and offices from others in terms of their perpetuity.  However, cessationists hold that the New Testament itself makes a distinction between the foundation-laying era of the apostles and the era of building the church on their completed foundation (1 Cor 3:10-11).  Although the New Testament establishes the offices of pastors/teachers, elders, and deacons, it does not establish perpetual prophetic or apostolic offices with their attendant sign-gifts.  With this in mind, we must examine each gift in question.

Paul treats prophecy (prophēteia) as preaching, which although illumined by the Spirit is (unlike the scriptures) un-inspired and therefore must be tested (1 Cor 12:29; 1 Thes 5:19-21).  At Pentecost, the gift of tongues was a Spirit-given ability to proclaim the gospel in languages that one had not been taught.  The diverse crowd of visitors to Jerusalem for the feast asked, “And how is it that we hear, each of us in his own native language?” (Ac 2:8).  We should therefore understand “tongues” as synonymous with natural languages, which some were miraculously gifted to speak and others to interpret.  This served not only as a sign that Christ’s universal kingdom has dawned but as a practical way of disseminating the gospel from Jerusalem to the ends of the earth.  None of these gifts was given for the personal edification of believers alone, but for the spread of the gospel and the maturity of the saints in that Word.

Similarly, the gift of healing was a sign that Christ’s kingdom had arrived, bringing a preview of the consummation in all of its fullness at the end of the age.  Yet signs always cluster in the Bible around significant turning-points in redemptive history.  Like the temporary prophesying of the elders in Moses’ day, the extraordinary gifts of signs and wonders are given to validate the sacred ministry of human ambassadors.  Once that ministry is validated, it no longer requires further confirmation.  (For an excellent treatment of this topic, see Richard B. Gaffin, Jr., Perspectives on Pentecost  (P & R, 1979), especially 94-95, in relation to Wayne Grudem’s contention that “prophets and apostles” in 1 Corinthians 12:28 and Ephesians 4:11 refer to the same group.)

It would seem, then, that the gift of prophets and apostles (along with the gifts of miracles, prophecy, and tongues) was given but fulfilled its foundation-laying function.  Just as Paul’s understudy Timothy is an ordinary minister, we find no evidence that his ministry was attended by extraordinary signs and wonders.

Some theologians, such as Wayne Grudem, recognize that the office of apostle has ceased, but are “unsure if this question” of the cessation of spiritual gifts “can be decided from Scripture.” [This and following Gruden quotes from his Systematic Theology, 906-912, 1031; cf. Wayne Grudem, The Gift of Prophecy in the New Testament Today (Westchester, IL: Crossway, 1988), 226-252.]

With Grudem I agree that 1 Corinthians 13:8-13, which speaks of prophecies and tongues passing away “when the perfect comes,” is inconclusive.  Paul is most likely referring to the consummation, when there will be no need for faith and hope and all that will endure into eternity is love (v 13).

However, I do not find Grudem’s case for continuing prophecy persuasive.  He clearly distinguishes prophecy today from the prophecy that delivered the sacred oracles of Holy Scripture.  This is both the strength and the weakness of his position.  Grudem believes that the kind of prophecy that is ongoing in the church is distinguished from preaching and teaching by being “a spontaneous ‘revelation’ from God….” (Grudem, Systematic Theology, 1058)

So the distinction is quite clear: if a message is the result of conscious reflection on the text of Scripture, containing interpretation of the text and application to life, then it is (in New Testament terms) a teaching.  But if a message is the report of something God brings suddenly to mind, then it is a prophecy. (Grudem, Systematic Theology, 1058)

In my view, this interpretation introduces a definition of prophecy that is not consistent with its practice in the apostolic church.  Nowhere is prophecy distinguished by its spontaneous quality.  Furthermore, in spite of his salutary caution against raising such prophecies to the level of Scripture, this interpretation still raises the question as to whether the Spirit issues new revelations that are not already communicated in Scripture.  If prophecy is defined simply as Spirit-given insight into Scripture, then is this not synonymous with preaching?

Today, the Spirit validates this ordinary ministry of the gospel through preaching and sacrament: the signs and wonders that Christ instituted to confirm his Word.  If it is true that the apostles understood their work to be an extraordinary ministry of foundation-laying and their miraculous signs as its validation, then “no one can lay a foundation other than that which is laid, which is Jesus Christ….If the work that anyone has built on the foundation survives, he will receive a reward” (1 Cor 3:11, 14, emphasis added).

While living stones are continually being added to the temple, the edifice itself is “built upon the foundation of the apostles and prophets, with Christ Jesus himself as the cornerstone” (Eph 2:20).  As the person and work of the head is distinct from that of its members, the foundation-laying ministry of the apostles is different from the “up-building” ministry of their successors.

Where apostolic preaching became Scripture, our proclamation, faith, and practice stand in continuity with the apostles to the extent that they conform to that rule. To understand Scripture as canon, within its Ancient Near Eastern treaty background, is to recognize that, like the redemptive work to which it testifies, it cannot be revised by addition or subtraction (Dt 4:2; Rev 22:18-19).  While interpretations are always subject to change, the constitution has been given once and for all.

Similarly, the canon that witnesses to Jesus is the covenant that he ratified in his self-sacrifice.  In its appeal to this canon and its practice of its stipulated rites, the church participates in the heavenly reality as servant rather than Lord of the covenant.  Just as Jesus-history is qualitatively distinct from our own, the apostolic canon is qualitatively distinct from the subsequent tradition (or preaching) that interprets it.  One is magisterial, the other ministerial.  Just as the church does not extend or complete the work of redemption but receives, interprets, and proclaims it, the church does not extent or complete revelation.

The interim between Christ’s advents is not an era of writing new chapters in the history of redemption.  Rather, it is a period in which the Spirit equips us for the mission between Acts and the Apocalypse—right in the middle of the era of the ordinary ministry with its new covenant canon.  Just as the church cannot extend the incarnation or complete Christ’s atoning work, it cannot repeat Pentecost or prolong the extraordinary ministry of the apostles, but must instead receive this same word and Spirit for its ordinary ministry in this time between the times.


(5) Die profesie en die gawe van gesondmaking

[Sien die inleiding tot die reeks en deel 1 hier.]

Na alles wat behandel is, sal dit nie nodig wees om by die nou volgende punte lank stil te staan nie. As mens eers die regte insig in die betekenis van die wonder het, dan word die ondergeskikte vraagpunte maklik opgelos.

Die profesie

Die Apostoliese Broeders maak ook aanspraak op die wonder van die profesie. As voorbeeld vir navolging beroep bro. Lake hom op die twaalf manne van Efese wat in vreemde tale gespreek en geprofeteer het (Hand. 19:1-7). Hy gaan selfs verder. Hy wil, blykens die aanhaling in ons eerste artikel, met Petrus en Paulus gelykgestel wees.

Hulle gesigte en openbaringe het hulle ontvang terwyl ‘n “verrukking van sinne” op hulle geval het (Hand. 10:10; 22:17). Dit moet nou (volgens bro. Lake) ook met ons gebeur, op die gevaar af dat ons as “flou” beskou en met ‘n “ambulans” na die hospitaal gestuur kan word. Lees maar weer ‘n bietjie na wat hieromtrent in ons eerste stuk meegedeel word. Uitdruklik word eindelik deur bro. Lake gesê: “Weet u ook van dergelike openbaringe? So nie, soek dan die doop van die Gees.”

Wat was nou hierdie profesie waarvan in die Nuwe Testament sprake is, veral in 1 Kor. 12 en 14? Om hierop te antwoord kan ons nie beter doen nie as om oor te skrywe wat wyle prof. Cachet daaroor in sy verklaring van Paulus se brief aan die Korinthiërs gesê het:

“Onder profeteer moet hier verstaan word: preek, toesprake hou, en wel, so meen ons, deur die buitengewone gawes van die Gees. Hier moet nie juis aan voorspél gedink word nie. Dit is waar, sommige van hier die profete het ook toekomstige dinge voorspél; maar dit was eintlik nie die doel nie. Die doel was die verkondiging van die raad van God. Daar moet nie vergeet word nie dat die eerste gemeentes slegs die geskrifte van die Ou Verbond besit het en dat daar seker heelwat gemeentes was waar selfs hierdie geskrifte weinig bekend was. Buiten­gewone manne was dus nodig om die gemeentes teen dwaling te vrywaar, en vandaar die gewig van die profesie. Die spreek in tale was meer ‘n teken vir ongelowiges, soos die apostel later sê; die gemeente het daar nie veel aan gehad nie, daarom dan ook dat sodra die kerk uitgebrei het, die buitengewone gawe van die gees opgehou het, en wel die eerste die gawe van die tale.

Die Woord van God het die plek van die buitengewone gawes ingeneem.

Nou hoor mens ook wel in ons tyd van spreek in vreemde tale, maar dit is bedrog of dwepery, en dat hierdie dwepery in ons land sterker word, verbaas ons nie, omdat daar altyd minder moeite gedoen word om die kinders behoorlik in die leer van die Skrifte te onderwys. Die kerk het nie tekens nodig nie. Hy het die Woord, en dit is genoeg. Ook die profesie het opgehou”. (Het Kerkblad, 1 Mei 1909).

Tot sover die kostelike woorde van prof. Cachet. Daaraan kan ons nie veel toevoeg nie. Ons besit die volle Woord. Daarom is die profesie nie meer nodig nie, ook nie die profesie van die Apostoliese Broeders nie, en lg. het dan ook aan die kerk nog niks geopenbaar nie. Aan daardie Woord van God hou ons vas totdat ons sal sien “van aangesig tot aangesig” en sal ken “soos ook ons geken is” (1 Kor. 13:12). Van hierdie heerlike tyd is die N. Testamentiese profesie vir ons ‘n bewys en waarborg.

Die voorspellende krag van die wonder het by die Nuwe-Testamentiese profesie bepaaldelik [spesifiek] hierdie betekenis. Lees dit in verband met wat in die twee vorige artikels gesê is.

Een bedenking wil ons in verband hiermee onder die oë sien. Daar kan teëgewerp word dat profesieë en openbaringe later onder die Camisarde [Camisarde: strydvaardige Calviniste in Frankryk na die herroeping van die Edik van Nantes] in Frankryk gevind is.

Nou is dit nie ons bedoeling om hierdie hele historiese verskynsel te bespreek en te beoordeel nie. Daarvoor is hier nie plek nie. Dis afdoende om mee te deel hoe een van die Camisarde self, naamlik Antoine Court, “die Calvyn van die 18de eeu”, daaroor gedink het. In die Kerkblad van 16 April 1917 het ds. Hamersma ons meegedeel dat Court by sy optrede geëis het dat “daar ‘n einde gemaak moet word aan die fanatisme en profetisme”. “Daar was toe,” so gaan ds. Hamersma voort, “verskeie persone wat voorgegee het dat hulle profete was en van die Here openbaringe ontvang het, soos hulle gesê het. Hulle het die siele laat dwaal. Dit moes nou verbied word dat sulke persone in die vergaderings sou optree.”

‘n Klein sinode wat in 1715 gehou is, het daartoe besluit: “Hulle moes hulle alleen aan die H. Skrif hou en al die openbaringe verwerp waaroor toe soveel gepraat is en wat tog nie grond in die Skrif gehad het nie en wat ook groot misbruike veroorsaak het.”

Tot hiertoe die mededeling. ‘n Mens moet daarom versigtig wees om jou op dergelike verskynsels te beroep, veral nou dat die kerk nie in die nood of onder vervolging verkeer nie. Die Woord van God is vir ons genoeg. As ons dit maar net meer ondersoek! Dan sal allerhande sektes nie so maklik onder ons wortelskiet nie!

En wat, eindelik, die verrukking van sinne betref, wat van die apostels geld, geld hierin nie van ons nie. Hulle sou die openbaring op buitenge­wone wyse ontvang juis omdat hulle apostels was, d.w.s. hulle moes getuig van wat hulle self gesien en gehoor het. Op hulle getuienis is die kerk gegrond (Ef. 2:20). Toe dan ook in Korinthe in geesvervoering heil gesoek is, het die apostel hom uitdruklik daarteen verklaar deur te sê dat die geeste van die profete aan die profete onderworpe is (1 Kor. 14:32).

Die gawe van gesondmaking

Wat nou die gawe van gesondmaking betref – bro. Lake sê dat hy God kan dank vir al die buitengewone gawes van 1 Kor. 12:8, “veral vir die gawe van gesondmaking”. Dieselfde doen ook al die Apostoliese Broeders. Raadpleeg maar net hulle geskrifte.

Nou wil ons oor hierdie punt nie te veel uitwei nie. Na ons bespreking van die wonders is dit o.i. nie nodig nie.

Ten eerste vra ons dan of ons volk in hierdie opsig nog nie genoeg ondervind het nie. Eers het ons die heer Hazenberg gehad; daarna het ons gehoor van die “gesondbidders” op Klerksdorp en elders; toe is die genesinge van dr. Dowie vir ons aangekondig, gevolg deur die wonders van die “Christian Science”-manne, en eindelik het die mense hulle laat vang deur die “wonderkind” van Barkly-Wes. Hulle het byna almal met die noorderson verdwyn. Sal mense dan nie eindelik versigtiger begin word en met oop oë loop nie?

Ten tweede merk ons op dat dit vir ons reeds duidelik is waarom die wonders van genesing verrig is. Die bedoeling was nie om alle mense, ook nie alle gelowiges, wonderdadig gesond te maak nie. Die huis van Betesda het vol gelê van ‘n menigte siekes, maar net vir één het Jesus gesê: “Wil jy gesond word?” (Joh. 5:6). Epafroditus, die medestryder van Paulus, was siek tot naby die dood (Filipp. 2:27). Waarom het Paulus dit nie voorkom nie? Timotheüs moes ‘n bietjie wyn vir sy maag en herhaalde ongesteldhede gebruik (1 Tim. 5:23). Waarom het Paulus hom nie gesond gebid nie? Ja, Jesus het die mag om dooies lewend te maak. Waarom wek Hy dan nie alle gelowiges dadelik uit die doodslaap op nie?

Hierdie vrae is reeds beantwoord.

Die wonders het gedien as teken en bewys dat daar ‘n tyd sal kom dat daar geen siekes en geen dooies meer sal wees nie (Openb. 21:4). Hulle sê vir ons dat God magtig is om die vloek van die sonde geheel en al weg te neem. Intussen bly die reël dat ons die middele gebruik om só teen die kwaad te stry wat gedurig in ons liggaam indring of reeds ingedring het.

Hiermee sou ons van hierdie onderwerp kan afstap as dit nie was dat enkele ondergeskikte punte nadere toeligting vereis nie. Die volgende word dan nou aan die leser vir noukeurige oorweging aangebied.

1) Die genesinge van Jesus en die apostels word hierdeur gekenmerk dat hulle volkome Die sieke was volmaak gesond. Laat ons nou hiermee vergelyk wat die Apostoliese Broeders doen, en die verskil sal gou genoeg in die oog spring. Só onvolkome is hulle gesondmaking in baie gevalle dat die siekte spoedig weer terugkom en dikwels in ‘n erger graad.

In sy disputasie met wyle ds. S. J. du Toit het die Apost. Br. Van de Wall hierdie verskil probeer bemantel deur te beweer “dat sommige genesinge nie duursaam is nie omdat die geneesde persone weer sondig”. En dan beroep hulle hulle werklik op die woorde van Jesus aan die sieke van Betesda: “Moenie meer sondig nie, sodat daar nie iets ergers met jou gebeur nie” (Joh. 5:14). Wat ‘n uitvlug! Asof hierdie sieke nie volkome en werklik van dié bepaalde kwaal genees was nie! As die Apostoliese wonders wil doen, dan moet hulle ten minste die toets van die wonders van die Skrif kan deurstaan!

2) Maar, sal opgemerk kan word, daar is dan tog gevalle waar inderdaad van genesing sprake kan wees. Ja, maar hoe is hierdie gevalle? Daar moet naamlik by siekte onderskei word tussen organiese en funksionele By ‘n organiese versteuring kan daar ‘n verandering aangewys word in die selle, dit is die klein deeltjies waaruit die liggaam bestaan (bv. by kanker). By ‘n funksionele versteuring kon die geneeskundige wetenskap tot dusver nie so ‘n verandering van die selle ontdek nie (bv. by kranksinnigheid).

Nou is dit nie bewys dat die Apostoliese Broeders organiese kwale kan genees nie. In verband met hulle lang lys van gesondmakings op Vryheid in 1908 bewerkstellig het ds. S. J. du Toit aan ds. Anderson daar geskrywe. Sy telegrafiese antwoord het hierop neergekom dat al die aan hom bekende gevalle van genesinge ondersoek en onbetroubaar bevind is. – Dit gaan dus daar­mee soos met die “Christian Science”-genesinge wat deur ses Amerikaanse dokters ondersoek is.

Hulle verklaar: “Nie een van hulle kon ons een enkele geval wys van die genesing van ‘n organiese kwaal wat deur die geneeskuns as ongeneeslik erken word, soos bv. kanker, nie” (Geref. Maandblad, Febr. 1918, bl. 8).

Laat die Apostoliese Broeders maar ‘n blindgeborene genees of ‘n storm in die natuur stilmaak of ‘n dooie opwek soos Jesus gedoen het. En dan hou ons nog vol om te beweer dat dit nie die reël van ons lewe is nie. God se ordinansie is dat ons die middele moet gebruik. Wie dit nie doen nie, gaan teen hierdie ordinan­sie in.

3) Die skynbare wondermag van die Apostoliese Broeders moet dus op die gebied van die funksionele versteuringe of sielsiektes gesoek word. En dat hulle hier sukses het, verbaas ons nie. Hoeveel siektes ontstaan nie deur die verbeelding, sodat ‘n bietjie pepermentwater plus die versekering van genesing genoeg is om die sieke te laat herstel nie!

In al sulke gevalle van sielsiektes word hipnose, selfs deur dokters, met sukses aangewend. Hierdie funksionele krankhede of sielsiektes kan soms so erg wees dat ‘n liggaamsdeel ernstig aangetas word. Dit kom selfs voor dat iemand tydelik blind of doof is en dat ‘n skrik of verrassing hom meteen sy gesig of gehoor teruggee. Nog in hierdie oorlog was dit met soldate die geval. Wanneer egter die gehoor- of gesigsenuwees organies versteur is, vind so ‘n genesing nie plaas nie. Daar is dan ‘n atrofie (versterwing) van die senuwees aanwesig, en daarvoor help geen skrik of verrassing nie. ‘n Mens moet dus hier goed onderskei en jou nie deur ‘n eerste en oppervlakkige indruk laat mislei nie.

4) Die gees van die mens kan hom selfs sterk laat geld by organiese kwale. Hier geld die woorde van Salomo: “die gees van ‘n man ondersteun hom in sy krankheid” [Spr. 18:4]. Daar word selfs te min rekening gehou met die invloed van gemoedstoestande op siekteverskynsels. Iemand het, byvoorbeeld, swaar tandpyn; hy gaan na die tandarts, en kyk, die pyn is weg! Die vrees vir die tang is dan erger as die pyn van die tand. Maar daarmee is die tand nog nie gesond nie. Laat die Apostoliese Broeders maar net hierdie bedorwe tand gesond maak!

‘n Mens moet daarom maar baie versigtig wees en jou nie op die dwaalspoor laat bring deur ‘n verwarring van al hierdie verskynsels nie.

5) Met voorliefde beroep die Apostoliese hulle op Mark. 16:17 en 18. Dat hierdie woorde egter nie van hulle geld nie, blyk duidelik daaruit dat hulle net so min as ander mense baie hoef te vrees vir die optel van slange of die drink van iets dodeliks. Die woorde het gegeld van die eerste Christelike sendelinge, wat aan sulke gevare blootgestel was. Die eenmaal gevestigde kerk het hierdie tekens nie nodig nie, soos ons Kanttekening [in die Statebybel] aanwys.

Ons betoog is dus duidelik. Reël vir ons lewe is die wondergenesing nie. Die God van Israel, wat wonders doen, is dieselfde wat ook die middele geskep het. Wie die middele verwerp, eer die Skepper daarvan nie.

En hiermee beëindig ons ons bespreking van die “doop van die Gees” soos dit deur die Apostoliese gedryf word, in die hoop dat Gods Woord meer ondersoek sal word.

Wat die Apostoliese Broeders betref, ons glo nie dat hulle met opset die lidmate van ons Hollandse [Afrikaanse] Kerke wil “verlei” (die woord deur ons korrespondent op bl. 5 gebruik) nie. Ons neem aan dat hulle te goeder trou is. Nietemin is hulle leerstellinge vir die kerk van Christus gevaarlik – rede waarom ons die beweringe van bro. Lake uitvoerig weerlê het.


Die volledige reeks kan hier gevind word: Totius oor die charismatiese en pinkster leringe


(4) Wonder van die tale

[Sien die inleiding tot die reeks en deel 1 hier.]

Ons het dan gesien wat die betekenis en die doel van die wonders is. Hulle is profesieë van ‘n heerlike toekoms, van ‘n volkome verlossing wat eers kom wanneer Jesus op die wolke verskyn. Juis omdat die wonders egter profesieë is, daarom bly hulle nie. Soos die profete van ouds het hulle ook weggegaan nadat die profesie in woord of teken bekend gemaak was.

Tewens het vir ons geblyk dat die doel van die wonders die vestiging van Christus se kerk op aarde is. As dit plaasgevind het, dan het die wonders hulle werk gedoen en gaan hulle weer weg. Hulle is dan nie meer nodig nie. En God verspil nie sy gawes nie.

Volgens hierdie maatstaf moet nou in die eerste plek die wonder van die tale gewaardeer word. Maar dit doen die Apostoliese Broeders nie. Sonder om ‘n deeglike ondersoek in te stel na die aard van die wonder en die betekenis van die “tale” proklameer hulle albei as reëls vir die kerk van alle eeue.

Die wonder van die tale word selfs hoog gewaardeer. Bro. Lake sê: “Die spreek in vreemde tale is die uitwendige bewys dat die H. Gees besit geneem het van die liggaam van die gelowige.” ‘n Skrywer in die tydskrif De laatste dagen sê dat die spreek in vreemde tale die teken is “wat altyd die doop van die Gees vergesel” (I, bl. 19).

Laat ons nou kyk wat hiervan waar is.

Die Apostoliese beroem hulle maar aldeur op die “spreek in vreem­de tale” – net asof die Skrif nie onderskeid maak tussen wat eers in Jerusalem gebeur het en wat later (bv. in Korinthe) plaasgevind het nie. Wie egter sy Bybel noukeurig ondersoek, sal sien dat net by die Pinksterfees melding gemaak word van die spreek “met ander tale” (Hand. 2:4). Later kom hierdie byvoeging “ander” in verband met die talewonder nie meer voor nie.

By Cornelius, in Efese en in Korinthe vind ons dié uitdrukking nie meer nie. Daar word melding gemaak van die spreek “in vreemde tale” (Hand. 10:46; 19:6; 1 Kor. 12:10; 14:5, 13, 14, 18, 19 en 27), waarby die woord “vreemde” deur die vertalers ingevoeg is. Om dit aan te dui het hulle die woord “vreemde” in skuins (kursiewe) letters laat druk. In die oorspronklike staan dan ook niks anders as “spreek in tale” nie.

Maar daar is nog meer punte van verskil. Om nog net hierdie één te noem: In Jerusalem op die Pinksterfees word nie van ‘n uitlegger melding gemaak nie.

Die vreemdelinge het dadelik verstaan wat deur die dissipels gesê is. Duidelik staan daar in vers 8: “Hoe hoor ons hulle, elkeen in ons eie taal waarin ons gebore is?” In Korinthe is die spreker in (vreemde) tale nie verstaan as daar nie ‘n uitlegger by was nie (1 Kor. 14:27).

Nou laat ons die vraag daar of die dissipels op die Pinksterdag werklik in ander, vir hulle onbekende tale gepraat het, dan wel of hierdie indruk deur die H. Gees in die ore van die hoorders teweeggebring is. Dit is hier nie van belang nie. Wat nou alleen moet vasstaan, is dat daar in die woorde van die dissipels niks duisters was nie. Inteendeel, in Hand. 2:4 word die werkwoord apophthengesthai gebruik, wat beteken: “jou helder uitdruk”.

Wanneer bro. Lake en die Apostoliese dus hulle vreemde klanke uitstoot met ‘n beroep op die Pinksterwonder, dan antwoord ons: “Julle het dit heeltemal mis; julle klanke is heeltemal onverstaanbaar; julle het ‘n uitlegging nodig; op die Pinksterdag was dit glad nie die geval nie!” Die Apostoliese moet dus van Hand. 2 afstand doen. Daar is vir hulle niks te hale nie.

Maar wat volg daar nou verder uit die vergelyking tussen wat daar in Jerusalem gebeur het, en die verskynsel wat hom in Korinthe voorgedoen het?

Ten eerste dat die spreek in “ander tale” op die Pinksterdag ‘n eiesoortige verskynsel is wat in hierdie vorm nooit weer herhaal is nie, ook nie in die eerste Christelike kerk nie. Dus al weer ‘n bevestiging van ons stelling dat die Pinksterwonder ‘n heeltemal enige plek in die kerkgeskiedenis inneem en nie vir herhaling vatbaar is nie.

Ten tweede dat daar wat die taalwonder betref, reeds in die eerste kerk ‘n duidelike daling te bespeur is. In Korinthe is ‘n uitlegger nodig. As dié nie aanwesig is nie, dan gebied die apostel dat die spreker “in tale” moet swyg (1 Kor. 14:28). ‘n Rede waarom Paulus die spreek “in tale” laer stel as die gawe van die profesie (i Kor. 14:5). Tereg spreek dr. Bavinck daarom van ‘n “verswakking” en “vermindering” vergeleke by wat op die Pinksterdag gesien is (Dogm., III, bl. 568).

Ten derde dat hierdie verswakking en vermindering ons kennelik heenwys na die tyd dat die wondergawes heeltemal sal verdwyn het. Inderdaad het dit gebeur. Die uitnemende geloofshelde van latere tye ‘n Athanasius, ‘n Augustinus, ‘n Luther en Calvyn – het nie een meer “in tale” gespreek nie.

Volgens bro. Lake mis hulle daardeur “die uitwendige bewys dat die H. Gees van hulle liggame besit geneem het” maar dit hinder ons nie. Die wêreld-oorwinnende geloof van dié manne is vir ons in hulle onsterflike werke openbaar. Dit is vir ons oneindig meer werd as die onverstaanbare en daarom onvrugbare klanke van die Apostoliese.

Wat nou meer in besonder die geval van Korinthe betref – ook daarop beroep die Apostoliese hulle tevergeefs. ‘n Mens moet maar op die volgende punte let:

Ten eerste kom in die betrokke gedeelte nie ‘n enkele gebod of bevel voor waaruit bewys kan word dat die kerk van alle eeue geroep is om in “tale” te preek nie. Geen enkele plek kan aangevoer word om te staaf dat die spreek in tale “die uitwendige bewys” is dat die H. Gees van die liggaam van die gelowige besit geneem het nie.

Eerder sê 1 Kor. 13 die teendeel, soos in ons vorige artikel aangetoon is. Wat die apostel bedoel, vat hy in min woorde saam: “As ons deur die Gees lewe, laat ons ook deur die Gees wandel” (Gal. 5:25). Hoe dié wandel nou moet wees, sê hy vir ons in vers 22, waar die vrug van die Gees omskryf word sonder vermelding van die spreek in “tale”. Die vrug is die uitwendige bewys dat iemand uit die Gees lewe.

Ten tweede is Korinthe vir ons ‘n waarskuwende voorbeeld. Daar het gevalle voorgekom dat die heerlike gawes van die Gees misbruik is. Lees maar 1 Kor. 14:27-40. Deur hulle gejaag na die buitengewone het sommige Korinthiërs wanorde in die gemeente daar gestig. Daarom dat die apostel met die ernstige berisping moes kom: “God is nie ‘n God van wanorde nie, maar van vrede, soos in al die gemeentes van die heiliges” (vs. 23).

In hierdie opsig was Korinthe dus nie ‘n voorbeeld vir die ander gemeentes nie. As so ‘n berisping reeds nodig was in die eerste Christelike kerk, toe die wondergawes nog nagebloei het (vgl. 1 Kor. 14:5), hoeveel te meer moet ons op ons hoede wees!

Ten derde, as die Apostoliese vir ons sê dat ons, sonder uitdruklike bevel, die goeie in Korinthe se voorbeeld moet navolg, dan het ons ons antwoord reg. So ‘n spreek in “tale” deur middel van ‘n uitlegger is vir ons onnodig en daarom oorbodig. Ons besit immers die volle Woord van God. Dit was nie die geval met die gemeente van Korinthe nie. (Kyk hiervoor ons volgende artikel.)

Wat toe nodig was, is vandag nie meer nie. ‘n “Talespreker” en uitlegger kan vir ons niks meer openbaar as wat in Gods Woord beskrywe staan nie. As hulle vir ons iets sê wat nie in Gods Woord te vind is nie, dan verwerp ons dit onverbiddelik. Een van twee dus: öf die uitlegger “openbaar” vir ons iets wat reeds in Gods Woord geopenbaar is – dan is die uitlegging onnodig, óf die uitlegger openbaar vir ons iets wat strydig is met Gods Woord – dan is die uitlegging dadelik verwerplik. Wat het ons dus aan al hierdie moeite en omslag?

Ten vierde moet opgemerk word dat bro. Lake ons ‘n duidelike voorbeeld gee van wat onder punt drie bedoel is. Volgens ons eerste artikel het die Gees deur hom in ‘n vreemde taal gespreek. En dan lui dit verder: “Die mense is gevra om ‘n oomblik in stil gebed te wag op die uitlegging van die besprokene wat daarop gevolg en soos volg gelui het: ‘Christus is die vleklose neerdaling van God in die Mens en die Sondelose opklimming van die Mens in God en die Heilige Gees is die bewerker daarvan.'” Hierop volg die uitroep: “Prys die Heer, Hy is die Christus, die Seun van God. Sy versoening is ‘n ware versoening. Sy bloed reinig van alle sonde.”

Nou is ons opmerking dat bro. Lake se spreek in ‘n vreemde taal hier waardeloos is as dit ooreenkom met sy uitroep: “Prys die Heer” ens., met ander woorde ooreenkom met wat die Skrif ons aangaande die versoening leer. As dit nie dit is nie, dan verkondig hy ‘n dwaalleer. Inderdaad, waar vind mens in die Skrif die leer dat Christus die “opklimming van die Mens in God” is? Kan die Mens in God opklim? Ons het in die Skrif so iets nie gelees nie. Inteendeel, soos hierdie woorde daar staan, laat hulle dink aan die gevaarlike dwaalleer van die Panteïsme (die leer dat alles God is en God word).

Dit is vir ons dus duidelik dat die Apostoliese hulle sonder grond op die voorbeeld van Jerusalem en Korinthe beroep. En hiermee gaan ons dan nou tot ‘n meer stellige bewysvoering oor. Dit kan kort wees, aangesien in ons vorige artikel uitvoerig uiteengesit is wat die doel van die wonders in die H. Skrif is.

Wat daar gesê is, moet nou net op die wonder van die tale van toepassing gemaak word.

Waarom het die Pinksterdag, die geboortedag van die kerk, met die “spreek in ander tale” begin? En waarom het hierdie wonder sy flouer skynsel ook in Korinthe en elders geopenbaar? Die rede lê voor die hand.

Deur die sonde is die taal van die mense verwar. Sedert die toringbou van Babel verstaan hulle mekaar nie meer nie. En dit het so gebly tot vandag toe.

Maar kyk, nou breek daar op die Pinksterdag ‘n oomblik aan dat mense, vergader uit 15 soorte volke, wel die taal van die dissipels verstaan. Hoe dit gebeur het, sal ons nooit volkome kan verklaar nie. Dit bly ‘n wonder. Maar die betekenis van die feit is volkome duidelik.

Die talewonder van die Pinksterdag is ‘n profesie en voorsmaak van die tyd wanneer alle ware gelowiges sal aansit aan die bruilof van die Lam en mekaar sal verstaan. Op Pinkster word die gebrokenheid van die tale vir ‘n oomblik opgehef om vir ons te sê dat daar eenmaal ‘n einde aan die spraakverwarring sal kom. Hierdie tyd sal kom. Daarvoor is die wonder vir ons die pand en bewys.

Maar hierdie tyd is volgens God se bestel nog nie daar nie. Daarom dat God weer die wondergawe van die tale wegneem. Hy doen dit, sodat ons gelowig sou wag op die dag dat ons ‘n taal sal spreek wat alle gesaligdes verstaan.

Hoe ‘n mens die saak ook al wend of draai, dit kom altyd weer neer op wat die kerk van alle eeue na waarheid bely het – ‘n belydenis wat kort en goed onderskeid maak tussen gewone en buitengewone gawes. Hierdie laastes het, na die planting van die kerk en volgens die bestel van die Here, weer van ons af weggegaan.


Volgende keer: Die profesie en die gawe van gesondmaking

Die volledige reeks kan hier gevind word: Totius oor die charismatiese en pinkster leringe


(3) Die wonders

[Sien die inleiding tot die reeks en deel 1 hier.]

In ons (vorige) artikel het ons gesien dat die huis van ons Apostoliese Broeders op sand gebou is. Die fondament is nie goed nie.

Immers, hulle leer aangaande die doop van die Gees is gegrond op die veronderstelling dat die H. Gees nog gedurig uitgestort word. Maar hierdie veronderstelling vind in Gods Woord geen steun nie.

Die H. Gees is eens en vir altyd op die Pinksterdag uitgestort. Daarom dat die tekens wat aan die uitstorting voorafgaan, hulle nooit weer herhaal het nie. Net een maal, naamlik op die groot Pinksterdag, lees ons in die Skrif van hierdie “geweldige rukwind” en van hierdie “verdeelde tonge soos van vuur” (Hand. 2:2, 3).

Alleen die teken wat op die uitstorting gevolg het, tref ons weer aan, naamlik die taalwonder (Hand. 8:10 en 19). En dan ook nog met ‘n aanmerklike verskil, soos in ‘n volgende artikel aangetoon sal word. Die taalwonder veronderstel dus dat die H. Gees aanwesig is en nie meer uitgestort hoef te word nie.

Dit is dan ook opmerklik dat hierdie geweldige wind en hierdie verdeelde tonge in die huis van Cornelius nie weer aangetref word nie. Daar is alleen sprake van ‘n “val” van die H. Gees op almal wat die woord gehoor het. Die H. Gees is dus reeds in die kerk en tree reeds selfwerksaam op. Daarom dat ons van ‘n “aanvullende” uitstorting gespreek het. En dat hierdie één, aanvullende herhaling noodsaaklik was – daarvoor is die bewys in ons vorige artikel gelewer.

Wat origens in die Skrif van ‘n “ontvang” en “kom” van die H. Gees gesê word (Hand. 8:19; 19:6), kan saamgevat word onder die mededeling van die buitengewone gawes – ‘n punt waaroor ons nou gaan handel.

Waar hy van hierdie gawes spreek, sê bro. Lake: “Weet u ook van dergelike openbaringe (soos van Paulus), sulke gemeenskap en gesprekke met God? So nie, soek die doop van die H. Gees wat die eerste Christene ontvang het en hulle kennis en ondervinding sal u s’n wees. Ons word gevra: ‘Waarvandaan kry julle ‘n insig in Gods Woord?’ Ons antwoord: waar Petrus en Paulus hulle ontvang het.”

Verder sê hy: “Ek dank God vir al hierdie heerlike Gawes van die Gees (1 Kor. 12:8) veral vir die gawe van Gesondmaking.” Eindelik verklaar bro. Lake dat die spreek in vreemde tale “die uitwendige bewys is dat die H. Gees besit geneem het van die liggaam van die gelowige”.

Die Apostoliese Broeders maak dus aanspraak op die besit van die buitengewone gawes van die Gees. Geen wonder nie, want

(1) as mens jou “Apostolies” noem en die hele apostoliese kerk weer in die lewe wil roep;

(2) as mens jou insake die inspirasie of goddelike ingewing met Petrus en Paulus gelykstel;

(3) as mens jou beroem op ‘n nuwe “uitstorting” van die Gees –

geen wonder, sê ons, dat jy dan ook aanspraak gaan maak op die wondergawes van die eerste kerk nie. Wie eenmaal die verkeerde pad gekies het, dwaal al verder weg van die regte spoor.

Om nou vir die leser ‘n duidelike begrip van die buitengewone Geestesgawes te gee, sal ons nie met die bespreking van ‘n paar los tekste of plekke uit die H. Skrif begin nie. Nee, ons moet lewe “van elke woord wat deur die mond van God uitgaan” (Matt. 4:4). Daarom moet eers die vraag gestel word:

Wat leer Gods Woord ons aangaande die wonder?

Daaruit sal opnuut blyk hoe die Apostoliese afgewyk het.

Die Skrif leer ons dat die sonde twee dinge gedoen het: ten eerste het dit die mens inwendig, d.i. na sy siel, geheel en al verderwe; ten tweede het dit uitwendig die mens se liggaam en die wêreld waarin hy leef, in die grootste ellende gedompel.

Om die mens nou uit sy sonde en ellende te verlos is daar twee wonders nodig: die een wonder is geestelik en vind plaas as die mens se siel uit sy dooie toestand deur die wedergeboorte lewend gemaak word. Die tweede wonder vertoef egter nog in sy heerlikheid en is stoflik na sy aard. Dit gebeur wanneer die liggaam van die gelowige uit die diensbaarheid van die verderwing vrygemaak word en wanneer hemel en aarde geheel en al vernuut word.

Nou is daardie geestelike wonder, naamlik die wedergeboorte van die sondaar, in sy wese onsigbaar. Daarom dat die vraag gestel kan word: Is dit nou genoeg? Daarop antwoord God dat Hy ter wille van die swakheid van ons geloof aan ons ook die stoflike wonder gee, met ander woorde Hy maak nie alleen die siel lewend nie, maar Hy gee ons ook die bewys en teken dat Hy magtig is om ons liggame op te wek en die aarde te vernuut – die stoflike wonder, dus, wat selfs uitsluitend deur ons met die naam “wonder” betitel is.

Nou is daardie stoflike wonder uiteraard nie reël nie maar hoë uitsondering. Dit is slegs bewys, teken en profesie van ‘n beter toekoms. En dit is nou die punt waar die Apostoliese verkeerd gaan.

Om duideliker te praat gee ons enkele voorbeelde. Jesus het die mag gehad om dooies op te wek. Was dit nou sy doel om alle dooies in die Joodse land lewend te maak? Nee tog, want dan was sy koms ‘n mislukking.

Tydens Jesus se omwandeling op aarde het die mense net soos nou gesterf en is begrawe.

Wat dan? Jesus het sover ons weet, drie dooies opgewek, en dit is vir ons genoeg. Daardeur sê Hy dit so duidelik vir ons: “Ek het die mag om ook julle liggame lewend te maak – glo in My.”

‘n Ander voorbeeld. Jesus kon siekes genees. Wil dit nou sê dat Hy alle siekes van sy tyd en in die land van Israel genees het? Ver daarvandaan. Hy het ons slegs die onfeilbare voorsmaak gegee van die tyd waarin niemand meer sal sê: Ek is siek nie.

So sou die voorbeelde vermenigvuldig kon word. Maar hierdie twee is voldoende om te laat verstaan dat die wondermag van Jesus en die apostels nie bedoel was om as reël aangewend te word nie. Die openbaring daarvan was die bewys en die voorspelling van die eeu van die heerlikheid, wanneer die ellende van die aarde en van die mens weggeneem sal wees. Maar hierdie tyd het nog nie aangebreek nie.

Daarom het dit geen sin nie wanneer bro. Lake triomfantlik vra: “Kan u êrens in Gods Woord vind dat die gawes van die Gees van die kerk van Christus teruggetrek is?” (Wat hy uit Rom. 11:29 aanhaal, sien op Israel se herstel en, blykens die leer van die Skrif, op die gewone genadegawes, wat die teenswoordige bedéling raak. Daarvoor lewer ons nou die bewys.)

Ons antwoord op bro. Lake se vraag doodeenvoudig dat dit uit die raad van God en uit die aard van die saak volg dat die buitengewone gawes opgehou het om te bestaan.

Immers, dit was nie God se plan om nou reeds alle dooies op te wek en nou reeds alle siekes te genees nie. Dit sou ‘n vooruitloop wees van wat sy Woord vir ons sê. Eers aan die einde kom daar ‘n nuwe hemel en ‘n nuwe aarde. Eers dan word alle trane afgevee; eers dan sal die dood nie meer wees nie; want eers dan het die eerste dinge verbygegaan. Eers dan word ons van die ellende verlos (Openb. 21).

Wie dus nou reeds die wondermag algemeen in werking sien, gaan teen die deur God gestelde orde in en gryp na ‘n toestand wat eers hiernamaals sal kom.

In verband hiermee kan gevra word: Waarom het God juis in die eerste kerk hierdie buitengewone gawes geopenbaar? Ons antwoord is: Die kerk moes in ‘n wêreld wat teen God vyandig is, geplant word, in ‘n wêreld van ongelowige Jode en heidene.

En nou weet ons wel dat die ongelowige ook aan daardie wonderteken niks het nie. Die natuurlike mens kan die heerlikheid van God nou maar eenmaal nie sien nie. Nietemin het die wonders kragtig meegewerk om vir die kerk ‘n plek vir die holte van sy voet op aarde te verseker. In ‘n wêreld vol ellende was die openbaring van ‘n stukkie heerlikheid die middel om aan die kerk ‘n blywende plek te verseker. Die gelowige is versterk, en die ongelowige het verbaas gestaan!

“Maar,” sê dr. Bavinck, “die wondermag het opgehou toe die Christendom gevestig is en die kerk die voorwerp is waarin God die wonders van sy genade verheerlik. Die geestelike wonders (van wedergeboorte ens.) is dit waarin God tans sy mag en sy heerlikheid openbaar” (Dogm. I, bl. 353).

‘n Kind kan dus verstaan waarom die wonders moes ophou. Die fondament van die kerk moes gelê word, maar as die fondament klaar is, dan hou dit op. ‘n Fondament wat deurentyd hoër word, is nie meer ‘n fondament nie. As die hele huis fondament is, waar is die muur en die dak dan? . . .

As die Apostoliese dus vir ons ‘n teks vra (want hulle leef by los tekste); dan antwoord ons dat die hele Godsopenbaring ons leer dat die wonders nie gekom het om te bly nie. Die praktyk van die godsaligheid is nou die ingaan deur baie verdrukking en moeite in die koninkryk van God. Eers op die nuwe aarde sal die wonder nie meer weggaan nie. Onnatuurlik sal dit dan wees om siek te word of dood te gaan. Maar hierdie tyd wag nog totdat die raad van God deur die kerk uitgedien is.

As die Apostoliese ons ‘n teks vra, dan kom ons met ‘n teenvraag, naamlik:

“Gee vir ons ‘n teks waarin geleer word dat die wonders wel sal bly.”

Terwyl hulle na hierdie teks soek, verwys ons hulle na 1 Kor. 12:31. Daar skryf die apostel (en dit terwyl die buitengewone gawes nog bestaan): “Beywer julle met die oog op die beste gawes; en ek wys julle ‘n nog uitnemender weg.” Kyk 1 Kor. 14:5, waar staan dat die profesie beter is as om in vreemde tale te spreek. En wat is nog beter, nog uitnemender as die profesie? Die Liefde (i Kor. 13). Daarmee het Paulus toe reeds, heeltemal in ooreenstemming met die hele Skrifopenbaring, die swaartepunt verlê van die buitengewone gawes na die gereelde en gewone werksaamheid en dienende liefde. Waarom? Omdat daarsonder die ander gawes waardeloos is (1 Kor. 13:2) en omdat dit nimmermeer vergaan nie (vs. 8); dit alleen bly (saam met geloof en hoop) èn nou èn in die dag van die ewigheid (vs. 13).

Hierdie orde van Paulus word deur die Apostoliese heeltemal omgekeer. Hulle verlê, lynreg teen die gebod van die apostel in, die swaarte­punt uit die gewone in die buitengewone. Vir hulle is hoofsaak die spreek in tale en die bewerking van wonderdadige genesinge.

So maak hulle die gebod van die apostel kragteloos – hulle, hierdie Apostoliese!

Volgende keer: Wonders van die tal

Die volledige reeks kan hier gevind word: Totius oor die charismatiese en pinkster leringe



(2) Die wonder van die uitstorting van die Gees

Daar kan dus geen twyfel bestaan dat die Apostoliese en aanverwante sektes in die waan lewe dat hulle weer Pinksterfees vier en metterdaad die Pinksterwonders werk nie. Hiermee het ons dan by die punt gekom waar die Apostoliese die vastheid van die Heilige Skrif verlaat en aan die leer van die hele Christelike kerk vaarwel sê.” – Totius

[Sien die inleiding tot die reeks en deel 1 hier.]

In ons (vorige) artikel het ons gesien dat daar tussen drie soorte doop onderskei moet word:

(1) die doop van Johannes, (2) die Christelike doop en (3) die doop van die Gees.

Van hierdie laaste soort (nl. die doop van die Gees) het ons beweer dat dit in oordragtelike of figuurlike sin verstaan moet word. So spreek ons ook van ‘n wetenskap wat gedoop is, dit is wat heeltemal onder die beheersing van die Christelike beginsel staan. So het Jesus ook in figuurlike sin van sy lydensdoop gespreek: “Ek het ‘n doop om mee gedoop te word, en hoe benoud word Ek totdat dit volbring is” (Luk. 12:50).

Verder het ons beweer dat die doop van die Gees, wat op die Pinksterdag plaasgevind het, nie vir alle tye en alle persone, as individue geneem, bestem was nie.

Bro. Lake en die Apostoliese leer egter die teendeel. Bro. Lake sê o.m.: “Die Apostoliese Geloofsending staan die ontvang van die Heilige Gees deur persoonlike doop in Hom voor.”

Hierdie bewering wil hy bewys deur hom op dié plekke in die Handelinge te beroep waar buitengewone gebeurtenisse vir ons verhaal word. Onder andere verwys hy na wat op die Pinksterdag plaasgevind het, en na wat met Cornelius gebeur het. Sonder om enige onderskeid te maak tussen toe en nou word hierdie voorbeelde vir ons ter navolging voorgehou. Ja, selfs die uitwendige tekens van die eerste tyd moet nou nog gesien word. Daarom dat bro. Lake sê: “Die spreek in vreemde tale is die uitwendige bewys dat die Heilige Gees besit geneem het van die liggaam van die gelowige.”

Vir elkeen wat kan lees, is dit dus duidelik dat die Apostoliese niks minder as dit beweer nie: die Heilige Gees moet vandag nog uitgestort word, en dit moet wees net soos in die dae van die apostels.

Die “Manifes” van die Apostoliese Broeders van Johannesburg bring ons hieromtrent nog verder op hoogte. In Gods latter rain, no. 1 lees ons dit: “Wie is ons? Ons is bekend as die Apostoliese Geloofsen­ding van Johannesburg, wat opgeneem is in die groot wêreldwye Herlewing van die H. Gees wat sy beweegkrag (impetus) ontvang het uit die werk van die Azuzastraat sending, Los Angeles, Kalifornië, waar die H. Gees gedurende die afgelope 18 maande op die gelowiges uitgestort is en wat reeds oor die hele wêreld bekend is.”

In dieselfde trant spreek die tydskrif De laatste dagen, orgaan van die Pinkstersending­beweging. Daar lees ons: “Is dit moontlik dat u nog nie van die wonderlike Pinksterwerk gehoor het wat daar nou reeds jare lank in die wêreld aan die gang is nie? … In elke land gebeur dieselfde dinge, dieselfde tekens word bespeur, naamlik dat mans en vrouens glo en salig word, gedoop word, vervul met die Heilige Gees, spreek in vreemde tale, met die uitlegging van die tale, gesigte van die wederkoms van die Here vir sy gelowiges en van Jesus aan die Kruis, en baie ander gesigte, wonderlike genesings of van krankes na oplegging van die hande of salwing met olie met die gebede van gelowiges (Mark. 16:17-20; Matt. 10:1; Jak. 5:14-16)”.

In hierdie tydskrif dus al weer dieselfde: (1) Pinksterwerk en (2) wondergawes soos die van die eerste Christelike kerk.

Die skrywer van die betrokke artikel kom eindelik met hierdie oproep: “Bid dat u gedoop mag word met die Heilige Gees, soos die dissipels gedoop is op die dag van Pinkster.”

Christus, Licht en Waarheid (‘n tydskrif wat op Kroonstad uitgegee word) sê: “Of is u van diegene wat sê en glo dat die H. Gees net op die dag van Pinkster uitgestort is en daarna nie weer nie. Lees Hand. 10:46. Ons glo en ons het dit ondervind dat die Here nog sy H. Gees uitstort” (I. 7).

Daar kan dus geen twyfel bestaan dat die Apostoliese en aanverwante sektes in die waan lewe dat hulle weer Pinksterfees vier en metterdaad die Pinksterwonders werk nie.

Hiermee het ons dan by die punt gekom waar die Apostoliese die vastheid van die H. Skrif verlaat en aan die leer van die hele Christelike kerk vaarwel sê.

Immers, die Skrif leer ons duidelik dat die uitstorting van die H. Gees die derde groot daad van God na die skepping en die vleeswording is. Nou is dit opmerklik dat die Apostoliese wel ‘n herhaling van die Pinksterwonder veronderstel maar dit nie waag om van ‘n tweede skepping en tweede vleeswording te spreek nie!

Dit is ‘n in-die-oog-lopende inkonsekwensie waarvoor hulle hulle tevergeefs op die Skrif beroep.

Jesus het duidelik belowe dat die Vader aan ons ‘n ander Trooster sal gee “om by ons te bly tot in ewigheid” (Joh. 14:16). Die H. Gees hoef dus nie wéér deur ‘n nuwe uitstorting te kom nie. Hy is in die gemeente; Hy woon daarin as sy woonplek (Ef. 2:22). Hy verlaat die gemeente nooit nie maar bly by hom tot die laaste dae van hierdie teenswoordige wêreld (Openb. 22:17). Het so min as die Seun weer gebore word om weer aan die kruis te hang, net so min word die H. Gees, wat gekom het, weer uitgestort. Daarom dat Paulus hierdie twee gebeurtenisse langs mekaar stel en in dieselfde tydvorm van al twee spreek. In Gal. 4:4 sê hy: “God het sy Seun uitgestuur”, en in vs. 6: “God het die Gees van sy Seun uitgestuur.”

Op die Apostoliese rus dus die taak om te bewys dat God êrens in die Skrif ‘n tweede uitstorting beloof het of ‘n gebed gegee het om vir ‘n tweede uitstorting te bid. So lank as hulle dit nie kan doen nie, hou ons vol om met die kerk van alle eeue te bely dat die Gees wat gekom het, nie meer kan kom nie. Ons gaan selfs verder en verklaar dat om te bid vir ‘n nuwe koms niks anders as ‘n loëning van die Pinksterwonder is nie.

Maar, sê die leser, die Apostoliese beroep hulle op Hand. 10:44-47, waar staan: “die Heilige Gees het op almal geval wat die woord gehoor het” (nl. in die huis van Cornelius). Waaraan dit toegevoeg word: “En die gelowiges uit die besnydenis was verbaas dat die gawe van die Heilige Gees ook op die heidene uitgestort is.”

Ongetwyfeld het die Apostoliese hier ‘n “letter”, maar dit ontval hulle geheel en al wanneer ons die Skrif met die Skrif verklaar.

Wat was die geval? Op die Pinksterdag sou die H. Gees uit die Hoof (Christus) in die liggaam (die gemeente) uitgestort word. Nou was op die Pinksterdag egter nog slegs die kerk uit die Jode aanwesig. Daarin het dan ook op dié dag die Gees kom woon. Daaroor bestaan geen verskil van gevoele nie.

Die kerk uit die heidene het egter nog getoef. Toe hierdie kerk egter in die huis van Cornelius openbaar geword het, het die H. Gees ook daarop geval.

Waarom moes dit gebeur? Eenvoudig omdat die Joodse Christene sonder hierdie gebeurtenis die kerk van die heidene nie as sodanig sou erken het nie. Dit blyk duidelik uit Hand. 15:8 – ‘n plek waarop in hierdie verband nie genoeg gelet is nie. Daar verklaar Petrus, toe daar groot woordewisseling in die Jerusalemse vergadering plaasgevind het: “God wat die harte ken, het vir hulle (nl. die heidene) getuienis gegee deur aan hulle die Heilige Gees te skenk net soos aan ons.”

Volkome duidelik is dit vir ons waarom die kerk van die heidene, naas die Israelitiese deel die Gees op wonderdadige wyse moes ontvang. Dat dit só gebeur het, verbaas ons dus glad nie.

Aan die oorspronklike uitstorting op die Pinksterdag moes hierdie aanvullende uitstorting noodwendig toegevoeg word. Daar moes eenheid kom, en die hele liggaam van Christus moes met die H. Gees gedrenk word.

Ons spreek van ‘n “aanvullende” uitstorting, omdat daar by alle ooreenkoms ook ‘n effense verskil bestaan tussen die koms van die Gees op die Pinksterdag en sy koms in die huis van Cornelius.

Hierop moet gelet word om in te sien hoe swak die saak van die Apostoliese staan.

(1) In Jerusalem is die H. Gees uitgestort deur die Vader (Hand. 2:17). In Cesarea val die H. Gees egter self op die vergaderdes. Die Gees tree dus hier reeds werksaam op. (2) In Jerusalem is die Gees self uitgestort; in Cesarea is egter sprake van die gawe van die Gees.

Hierdie twee punte van verskil gee ons die reg om van ‘n aanvullende uitstorting te spreek. Maar daarmee het God dan ook alles gedoen wat nodig was. Wel word ook in Hand. 8 gespreek van ‘n ontvang van die H. Gees deur die gelowiges in Samaria, maar ons het reeds in die vorige artikel aangewys dat dit verstaan moet word van die wondergawes van die Gees (waaronder die spreek met vreemde tale). Immers, die gelowiges daar het reeds die geloof tot saligheid ontvang, want hulle was in die naam van Jesus gedoop (vs. 16). Dit kon sonder voorafgaande werking van die Gees nie gebeur nie (i Kor. 12:3).

Ook wat aangaande die Johannesdissipels in Hand. 19 gesê word, dui op hierdie wondergawes en kan nooit diens doen om ‘n tweede of herhaalde uitstorting van die H. Gees te bewys nie.

Oor die wondergawes spreek ons in ons volgende artikels. Nou moes alleen blyk dat die Skrif ons nie grond gee om van ‘n tweede of herhaal­de uitstorting van die Gees te praat nie. Wat onder ons gebeur, mag nooit op een lyn gestel word met die wonderbare gebeurtenisse van die Pinksterdag nie. Toe het die Kerk eens en vir altyd sy doop van die Gees ontvang. Alle wedergeboorte en bekering kom nou voort uit die gawe van die Gees, wat op die Pinksterdag aan die kerk geskenk is.

Hiermee verval reeds die leer van die “Apostoliese” aangaande die Geestesdoop. Die fondament is nie goed nie. Daarom moet die hele huis val. Dit sal blyk wanneer die wondergawes netnou bespreek word.

Volgende keer: Die wonders

Die volledige reeks kan hier gevind word: Totius oor die charismatiese en pinkster leringe


(1) Die doop van Johannes, die Christelike doop en die doop van die Gees

Met die ‘charismatiese herlewing’ pogings wat die Angus Buchan beweging nou weer op die voorgrond geplaas het, is dit goed vir gereformeerde gelowiges om opnuut te ondersoek wat ons glo volgens die Skrif, veral oor die plek en rol van die Heilige Gees, die doop van die Gees, wonderwerke, gesondheidswonders, praat in tale, ens.

Gereformeerdes is baiemaal onkundig daaroor, terwyl dwalinge oor hierdie sake al baiemaal deur ons gereformeerde voorvaders vanuit die Skrif weerlê is.

In aansluiting by wat ek in ‘n vorige skrywe reeds aanbeveel het om te lees (Bronne oor die charismatiese groepe), wil ek ook Totius se artikels oor hierdie onderwerpe aan u bekendstel.

Hy het reeds in 1918 ‘n reeks geskryf onder die titel “Die Doop van die Gees: ‘n Bestryding van die leerstellings van die Apostoliese Geloofsending” (Versamelde Werke, deel 6, 1977-uitgawe, bl. 328-353)

In die reeks spreek hy die volgende sake aan:

  • Die doop van Johannes, die Christelike doop en die doop van die Gees
  • Die wonder van die uitstorting van die Gees
  • Wonderwerke
  • Wonder van die tale
  • Profesie en die gawe van gesondmaking

In die komende dae gaan ek hierdie onderskeie onderwerpe hier plaas. Ons begin met die doopkwessie.


‘n Bestryding van die leerstellings van die “Apostoliese Geloofsending”. A. H. Koomans Beperk, Potchefstroom. 1918.

[Hierdie geskrif het oorspronklik as ‘n reeks artikels in Het Kerkblad van 1 Maart, 1 en 15 April, 1 en 15 Mei en 1 Junie 1918 verskyn, waarna dit, saam met ‘n verhandeling van dr. S. O. Los oor “De Christelike doop” en met ‘n voorwoord deur (toe) ds. J. A. du Plessis, as ‘n brosjure verskyn, waarvoor die oorspronklike setsel van die Kerkblad gebruik is. Die feit dat dit oorspronklik ‘n artikelreeks was, verklaar die baie verwysings en herhalings. Die stuk is deur ons uit Nederlands vertaal.]

Die standpunt van bro. Lake

‘n Traktaatjie, getiteld De doop des Heiligen Geestes, is deur ‘n leser van die Kerkblad aan ons gestuur. In ‘n begeleidende skrywe sê die broeder: “Ingesluit stuur ek u ‘n toespraak gehou deur een van die leiers van die Wederdopers, om sodoende die vernaamste punte waarmee hulle so baie lede van die Protestantse kerke verlei, onder u aandag te bring.

“Baie beleef versoek ek u om daarteen ‘n uitgebreide artikel te skryf wat op al die besonderhede ingaan.

“Vernaamlik die sterk punt wat hulle aangevoer het waarom die werk van die ‘Heilige Gees’ nie meer in die kerk so sigbaar is soos in die apostoliese tyd nie. ‘n Bewys wat hulle neem om te beweer dat die Protestantse kerke vals is, en hierdie sekte neem daagliks toe.”

Die toegesonde traktaatjie word omskryf as “‘n toespraak van bro. Lake oor die Doop van die Heilige Gees”. Daarvan gee ons hieronder ‘n uittreksel ten einde eers aan ons lesers voor te lê wat bro. Lake nou eintlik leer. Die Apostoliese het (ten minste so ver aan ons bekend) geen duidelik geformuleerde belydenis nie. Op die agterkant van genoemde traktaatjie word slegs sewe punte heel kort aangegee. Ons moet dus by ‘n enigsins uitvoerige beoordeling op die gevoelens van enkele persone afgaan – iets wat ons taak nie makliker maak nie.

Hierin onderskei die Gereformeerde Kerk hom al dadelik van hierdie rigting. Die Geref. Kerk het sy belydenis. Elkeen kan dit lees en sien wat hy voorstaan en wat hy bely. By die “Apostoliese” moet ons egter soek en tas. Betreffende die “Doop van die Gees”, byvoorbeeld, word ons taamlik sleg ingelig, sodat ons nie alleen moet let op wat gesê word nie, maar ook op wat voortvloei uit wat gesê is. Selfs mag wat verswyg word, ons aandag nie ontgaan nie.

Wat hier onder volg, is dan ‘n verkorting van die gepubliseerde toespraak van bro. Lake. Omdat die traktaatjie egter deur die “Aposto­liese Geloofsending” gepubliseer en versprei is, moet ons aanneem dat dit ‘n min of meer amptelike karakter dra. Die leser moet asseblief daarop let dat dit bro. Lake is wat nou spreek, d.w.s. dit is sy eie woorde, in sitaat (net verkort) weergegee. Hierdie keer volstaan ons daarmee. Aan die einde volg slegs enkele hoofpunte, waarin o.i. die geskil saamgetrek is. Bro. Lake het die gevoele van die “Apostoliese” soos volg kenbaar gemaak.

“Die Openbaring bereik sy toppunt onder die Christelike Bedéling. God in die mens! Want die Doop van die Heilige Gees is die werklike inkom van die Derde Persoon van die Drie-eenheid om in die mens te woon.

“Soos die Christelike Bedéling al die ander oortref en in die skadu stel, so moet die ware Christen al die ander oortref. Hy moet nie net vergewe word nie, maar deur Christus se bloed van die sondige aard verlos word en van die bose neiging wat hom laat oortree. Hierdie reiniging van die ‘aangebore sonde’ bestaan in die proefondervindelike wegneem van uit ons boesem van die begeerte tot sonde. Alle gemeenskap met die sonde is verbreek. Hierdie inwendige reiniging wat Johannes en Jesus van die dissipels geëis het voordat hulle iemand wou doop, is ook die noodwendige voorbereiding tot die Doop van die Heilige Gees. Christus het ons verlos van die vloek van die wet, terwyl Hy vir ons ‘n vloek geword het. Ons moet deur die bloed van Christus berei word tot ‘n woonplek van God. Efesiërs 2:22.

“Die persoonlike kom van die Heilige Gees tot die menslike bewussyn is die toppunt van God se openbaring in die geskiedenis! Sy koms was net so sigbaar en kenbaar as Christus se koms. Lukas 2:9-13. Net so is die koms van die Gees aangedui deur ‘die gedaante van ‘n duif, Lukas 3:22 en ‘uit die hemel ‘n geluid soos van ‘n geweldige rukwind’ en deur ‘verdeelde tonge soos van vuur’. Hand. 2:2, 3.

“Die uitstorting van die Gees behoort nie net tot die Bedéling nie, maar die ontvang van Hom in die hart moet wees ‘n persoonlike ondervinding van elke Christen wat ‘gewag’ het om toegerus te word met krag uit die hoogte. Die eerste Pinkster ondervinding word gegee in Hand. 2. ‘En hulle is almal vervul met die Heilige Gees en het begin spreek met “ander tale” soos die Gees aan hulle gegee het om uit te spreek.’ Die Heilige Gees spreek deur ons. (Hier het die Gees deur bro. Lake in ‘n vreemde taal gespreek. 1 Kor. 14:2. Die mense is gevra om ‘n oomblik in stil gebed te wag op die uitlegging van die besprokene [gesprokene?] wat daarop gevolg en soos volg gelui het: ‘Christus is die vleklose neerdaling van God in die Mens en die Sondelose opklimming van die Mens in God en die Heilige Gees is die bewerker daarvan.’)

“Ons neem die tiende hoofstuk van die Handelinge van die Apostels. Cornelius sien ‘n gesig. Twee van sy huisbediendes en ‘n vroom soldaat word na Joppe gestuur vir Petrus. Petrus het op die dak geklim om te bid. Oor hom val ‘n verrukking van sinne. Hy sien ‘n gesig. Stel u net voor die grote Petrus in ‘n verrukking van sinne. As ek op die oomblik in ‘n verrukking van sinne sou val, hierdie gehoor sou ongetwyfeld beweer dat dit ‘n floute was. Terwyl Petrus oor die gesig nagedink het, het hy ‘n boodskap deur die Gees ontvang.

“Petrus het die drie na Cesarea vergesel. Hy het die Evangelie verkondig. Die hele geselskap is in die Heilige Gees gedoop, ‘en die gelowiges wat uit die besnydenis was, was verbaas dat die gawe van die heilige Gees ook op die heidene uitgestort is’, vers. 45. Hoe het hulle geweet dat hulle in die Heilige Gees gedoop is?

“‘Want hulle het gehoor hoe hulle met vreemde tale spreek en God groot maak’, vers 46. Hierdie heerlike Heilige Gees diens het geëindig in ‘n waterdoop van hulle wat al reeds gedoop was in die Heilige Gees.

“In die negende, twee en twintigste en ses en twintigste hoofstukke van die Handelinge lees ons ‘n verslag van die bekering van Paulus. Ten einde die volle krag van hierdie gebeurtenis te verstaan, moet ons ontdek waar hy sy kennis van die Evangelie verkry het. Is dit aan hom meegedeel deur die ander Apostels? Nee, dit is aan hom geopenbaar in gesigte en verrukking van sinne. Hy het sy kennis onmiddellik van die verheerlikte Christus self ontvang.

“In Hand. 22:12, deel Paulus mee hoe Ananias hom besoek het. Hoe het Ananias geweet dat Paulus daar was? Hierdie raaisel word opgelos in Hand. 9:10,19. En nou deel die Heer aan Ananias mee wat Paulus gesien het. ‘En het in ‘n gesig gesien dat ‘n man met die naam Ananias ingekom en hom die hand opgelê het, sodat hy weer kon sien.’ Hand. 9:12. In die volgende vers spreek Ananias met die Heer. Weet u ook van dergelike openbaringe, sulke gemeenskap en gesprekke met God? So nie, soek die doop van die Heilige Gees, wat die eerste Christene. ontvang het en hulle kennis en ondervinding sal u s’n wees. Ons word gevra: Waarvandaan kry julle ‘n insig in Gods Woord? Ons antwoord: waar Petrus en Paulus dit ontvang het, van God deur die Heilige Gees. Ananias het gegaan soos die Heer hom gebied het en het Paulus gevind. Hy het die hande op hom gelê en Paulus het gesien en is gedoop in die water en deur die Heilige Gees en het in vreemde tale gespreek ‘meer as julle almal’. 1 Kor. 14:18.

“Wat is ‘n verrukking van sinne? Hand. 22:17, 18. Daar heers die gees oor verstand en liggaam, en die persoon is vir ‘n rukkie onder die beheersing van die gees. Ons onkunde omtrent geestelike openbaringe is so groot dat selfs godsdiens leraars sulke ondervindinge en toestande aan die duiwel toegeskryf het. Laat ons nou bietjie ondersoek wat die toestand en omstandighede was waarin Paulus verkeer het toe hy sy opdrag tot die Evangelie bediening gekry het. Kyk Hd. 26:16-18. Paulus het sy opdrag tot die Prediking van die Evangelie ontvang toe hy op sy aangesig gelê het langs die pad na Damaskus, toe hy die aanskouer was van die mag en heerlikheid van Christus in die skynende lig. As ons nou iemand sou sien lê langs die pad en met iemand ‘onsigbaar’ spreek, ons sou in ons onkunde haastig stuur vir die ambulans of polisie. Hier het Paulus egter sy aanstelling as ‘n prediker en Apostel tot die Heidene ontvang. Hand. 26:18, 19.

“Hieruit kan ons enigsins verstaan die werking van God in hulle wat onder die mag van die Heilige Gees kom. En nou, geliefdes, is die Heilige Gees in die kerk vandag? Sekerlik, maar sê u, ons sien hom nie so werksaam nie. Waarom? Omdat u sê hierdie dinge behoort tot die Apostoliese dae. Kan u êrens in Gods Woord vind dat die gawes van die Gees van die kerk van Christus teruggetrek is? Daar staan geen skriftuurplek om dit te bewys nie, maar ons lees wel: ‘Die genadegawes en die roeping van God is onberoulik.’ Rom. 11:29. Ek het in verskil­lende lande gepreek, en met een uitsondering, was daar geen leraar wat my die nege Gawes van die Gees kon opnoem, wat in 1 Kor. 12:8, vermeld word nie. Die nege Gawes van die Gees is: (1) Wysheid; (2) Kennis; (3) Geloof; (4) Gawes van Gesond makinge; (5) Werkinge van die kragte; (6) Profesie; (7) Onderskeiding van die Geeste; (8) Verskillende tale; (9) Uitlegging van die tale. Ek dank God vir al hierdie heerlike Gawes van die Gees veral vir die gawe van Gesondmaking. Mag ons almal Christus leer ken nie net as ons Verlosser nie, maar ook as ons Heiligmaker en Heelmeester.

“Geliefdes, ons sien hoe die Heilige Gees na die Gemeente gekom het op die Pinksterdag en dat dié gawes nog gevind word, hulle bestaan vandag nog, maar deur gebrek aan geloof ontvang en beoefen ons hulle nie. Die Apostoliese Geloof Sending staan die ontvang van die Heilige Gees deur ‘n persoonlike Doop in Hom voor, en ‘n ‘toegerus word’ met krag. Ons word gevra: ‘maar wat is vreemde tale?’ Die spreek in vreemde tale is die uitwendige bewys dat die Heilige Gees besit geneem het van die liggaam van die gelowige.

“Volgens Hand. 2:4 het honderd en twintig in vreemde tale gespreek. In Hand. 19:1-7, het Paulus twaalf manne in Efese gevind wat in die doop van Johannes gedoop was. Hy het hulle weer gedoop in die naam van die Here Jesus en toe Paulus hulle die hande opgelê het het die Heilige Gees op hulle gekom en hulle het in vreemde tale gespreek en geprofeteer.

“So dan, die vreemde tale is tot ‘n teken, nie vir diegene wat glo nie, maar vir die ongelowige.” 1 Kor. 14:22.”

Tot sover bro. Lake se uiteensetting.

In ons volgende stukke hoop ons om met die bespreking van die doop van die Gees voort te gaan en sal dan probeer om bostaande te ontwar en op die volgende vraagpunte te let:

  1. Wat is die doop van die Gees en wat is die Christelike Doop?
  2. Is daar slegs een uitstorting van die H. Gees, of word die Gees gedurig, tot vandag toe, uitgestort?
  3. Hoe moet ons die buitengewone gawes en ampte van die eerste Christelike kerk verstaan?

Die doop van Johannes, die Christelike doop en die doop van die Gees

In ons eerste artikel was bro. Lake aan die woord om vir ons te sê wat die “Apostoliese Geloofsending” onder die doop van die Gees ver­staan. Verskillende punte is toe deur hom genoem. Om hulle grondig te kan ondersoek en aan Gods Woord te toets moet eers geantwoord word op die vraag: Wat is die doop van die gees en (in verband daarmee) wat is die Christelike doop?

Die “Apostoliese Geloofsending” leer dat die doop van die Gees met die daarby behorende wondertekens die deel moet wees van elke gelowige afsonderlik, ook in ons tyd.

Bro. Lake sê: “Die uitstorting van die Gees behoort nie net tot die Bedéling nie, maar die ontvang van Hom in die hart moet wees ‘n persoonlike, bewuste ondervinding van elke Christen wat ‘gewag’ het om toegerus te word met krag uit die hoogte.” En weer: “Weet u ook van dergelike openbaringe (soos met Paulus gebeur het), sulke gemeenskap en gesprekke met God? So nie, soek die doop van die Heilige Gees, wat die eerste Christene ontvang het en hulle kennis en onder­vinding sal u s’n wees.”

Eindelik sê bro. Lake: “Die Apostoliese Geloofsending staan die ontvang van die Heilige Gees deur ‘n persoonlike Doop in Hom voor en ‘n toegerus word met krag. Die spreek in vreemde tale is die uitwendige bewys dat die Heilige Gees besit geneem het van die liggaam van die gelowige.” Telkens word dan deur bro. Lake verwys na wat gebeur het met die gelowiges op die Pinksterdag, met Cornelius, met Paulus en met die twaalf manne in Efese.

Wat is nou volgens die Skrif die doop van die Gees?

In Matt. 3:11 sê Johannes die Doper: “Ek doop julle wel met water tot bekering; maar Hy wat na my kom, is sterker as ek, wie se skoene ek nie waardig is om aan te dra nie. Hy sal julle doop met die Heilige Gees en met vuur” (kyk ook Mark. 1:8 en Luk. 3:16).

Vanself doen hierdie ander vraag hom hier voor: Wat is die doop van Johannes?

Laat ons dit nou eers ondersoek.

In die Ou Testament tref ons as teken van die verbond die besnydenis aan. Dit was ‘n seël van twee weldade: (1) die geregtigheid van die geloof of vergewing van die sondes (Rom. 4: n) en (2) die besnydenis van die hart of die wedergeboorte (Deut. 10:16; 30:6; Rom. 2:28, 29; Kol. 2:11). Toe die Jode nou deur hulle werke die saligheid wou verdien, het hulle ondanks hulle uitwendige besnydenis doemwaardig voor God geword (Rom. 3:21).

Om dit aan die volk duidelik voor te stel, het God aan Johannes bevel gegee om met water te doop. Die doop van Johannes was dus ‘n goddelike instelling. ‘n “Woord van God” het tot Johannes gekom (Luk. 3:2, 3); hy was “gestuur” om te doop (Joh. 1:33); sy doop was nie uit die mense nie maar uit die hemel (Matt. 21:25). Hierop moet ons let, om die doop van Johannes nie tot iets minderwaardigs te verlaag nie. Bro. Lake verklaar Hand. 19:1-7 eenvoudig asof die “doop van Johannes” ‘n herdoop deur die H. Gees geverg het, sonder om hierdie plek nader te ondersoek of die betekenis van Johannes se doop nader in die lig te stel.

Ook die manne van die Pinkstersending (‘n aanverwante sekte, wat ook in ons land bekend is) spreek in dieselfde trant. Om die nie-geldigheid van die kinderdoop te bewys beroep ‘n skrywer in hulle tydskrif die Laatste dagen hom op dieselfde geval. Hy sê: “‘n Doop wat aan glo voorafgaan, geld nie … Hierdie doop (van Johannes) het hulle geloof in Jesus voorafgegaan. Eers daarna het hulle geglo, en daarom was hulle doop nie van krag nie en het Paulus hulle gedoop.”

Hy sê verder: “Hulle doop (nl. van die 12 manne in Efese) was voordat hulle geglo het. Daarom het Paulus hulle weer gedoop. . . . Al was die doop van Johannes uit die hemel, en al was Jesus self in dié doop gedoop, tog was so ‘n doop ongeldig waar dit die glo in Jesus betref.” Tot sover die skrywer in die Laatste dagen (I, no. 1, bl. 23).

Op Hand. 19:1-7 kom ons netnou terug.

Ons wil nou net in die lig stel dat die doop van Johannes ‘n goddelike instelling was, sodat daar by alle graadverskil tog ‘n wesenlike gelykheid bestaan het tussen die Johanneïese en die Christelike doop. Hierdie uiteensetting is nodig om te laat sien hoe ook hierdie sektes, wat hulle by voorkeur op los tekste van die Skrif beroep, nie ‘n oog het vir die groot gang van die openbaring en die ooreenstemming van die Skrifte nie.

Die doop van Johannes was in die eerste plek ‘n protes teen die optrede van die hooghartige Jode. Maar hierdie doop was in die tweede plek ook ‘n bewys dat daar vir die boetvaardige vergewing by God is. Dit was die “doop van bekering tot vergewing van die sondes”, net soos die Christelike doop later ‘n doop sou wees “tot vergewing van die sondes” (Hand. 2:38). Verder moet opgemerk word dat Jesus self deur Johannes gedoop is, dat van Jesus se herdoop nêrens sprake is nie, dat Hy nie ‘n onderskeid gemaak het tussen die doop wat deur sy dissipels bedien is, en die van Johannes nie (Joh. 3:22, 23; 4:1), en dat Hy die dissipels wat deur Johannes gedoop is, nie herdoop nie. (Joh. 1:37). Daarom dat ons Gereformeerde vaders geleer het dat in Matt. 28:19 nie ‘n nuwe doop ingestel is nie. Wat reeds bestaan het, is nou op Christus se bevel na alle volke uitgebrei, en so kom ons by die Christeli­ke doop.

Die Apostoliese Broeders het nie die reg om somaar die herdoop van die Johannesdissipels aan te neem nie. In die Evangelies vind hierdie voorstelling nie die minste steun nie. En dit is baie opmerklik.

Maar hoe moet Hand. 19:1-7 dan verstaan word?

Paulus vind in Efese enkele manne wat in die doop van Johannes gedoop is. Deur Paulus beter ingelig aangaande die werk van Johannes (vers 4), is hulle gedoop in die naam van die Here Jesus (vs. 5), terwyl die H. Gees na die handoplegging op hulle kom: “en hulle het met tale gespreek en geprofeteer” (vs. 6). Uit hierdie laaste blyk dat by “Heilige Gees” sprake is van dié buitengewone gawe van die Gees, net soos in hfst. 8:15. Hierdie gawe het die manne in Efese nie ontvang nie. Die doop het nie altyd hierdie gawe gegee nie. In Hand. 8:15 lees ons tog dat die gelowiges in Samaria wel gedoop was “in naam van die Here Jesus” maar die H. Gees nie ontvang het nie. Hulle het dit eers verkry deur handoplegging van die apostels.

Dat die manne van Efese voor die handoplegging in die naam van die Here Jesus gedoop is, verklaar dr. Bavinck soos volg:

“Paulus moet die doop wat hulle ontvang het, nie as ‘n ware, egte doop erken het nie. Die doop van Johannes was wel goed, want hy het die doop van bekering tot geloof in Christus gedoop (vs. 4). Maar onder die dissipels van Johannes wat by hom gebly en nie na Jesus oorgegaan het nie, het daar allerhande dwalinge ingesluip, ook aangaande die doop; en so moes die dissipels in Efese nie opnuut nie maar vir die eerste maal in Jesus se naam gedoop word, want hulle doop tot [?] die naam van Johannes was nie ‘n ware doop nie” (Dogmatiek, IV, bl. 547).

In dieselfde trant spreek dr. Kuyper, wat meen dat ons hier met ‘n “valse sekte” van Johannesmanne te doen het (E voto, II, bl. 509).

Ons sluit ons by hierdie verklaring aan, omdat dit hierdie alleenstaande plek in ooreenstemming bring met wat die Skrif ons op verskillende ander plekke en op duidelike wyse aangaande die doop van Johannes leer – in hierdie geval die enigste gesonde reël van Skrifverklaring.

Dat ons by hierdie plek effens uitvoerig stilgestaan het, is omdat die Apostoliese en Pinkstersendelinge hulle daarop beroep vir húlle Geestesdoop, húlle wederdopery en húlle besondere gawes van tale en profesie. Hier is egter vir hulle hoegenaamd nie steun nie. Hier is nie ‘n nuwe uitstorting van die Gees nie maar slegs ‘n mededeling van sy gawe. Hier is nie ‘n herdoop nie maar ‘n vir die eerste maal in die naam van Jesus gedoop word. Hier is nie sprake van die gewone nie maar van die buitengewone gawes van die Gees. Hierdie punte sal die een na die ander nader afgehandel word.

Wat tot hiertoe vir ons geblyk het, is dat die doop van Johannes en die Christelike doop nie teenoor mekaar staan nie. In Matt. 28:19 brei Christus net eersgenoemde tot al die volkere uit. Die een vloei dus in die ander oor, wat tot vandag toe in die kerk as Christelike doop bedien word. Daarop kom ons terug as die goeie reg van die kinderdoop verdedig sal word.

Maar wat is dan nou die betekenis van die doop van die Gees?

Ons het Johannes die Doper reeds hoor sê:. “Hy sal julle met die Heilige Gees en met vuur doop” (Matt. 3:11). Waarop sien dit? Sonder enige twyfel is die antwoord: op die Pinksterdag. Jesus sê immers vir sy dissipels dat hulle nie van Jerusalem moes weggaan nie, “maar om te wag op die belofte van die Vader, wat julle, het Hy gesê, van Hom gehoor het; (en met duidelike terugwysing op die woorde van Johannes) want Johannes het wel met water gedoop, maar julle sal met die Heilige Gees gedoop word nie lank na hierdie dae nie” (Hand. 1:4, 5).

Johannes stel dus nie sy doop teenoor die Christelike nie. Albei is waterdope en albei verseël die vergewing van die sondes en die vernuwing van die lewe. Nee, Johannes stel sy doop teenoor die oordragtelik of figuurlik so genoemde doop van die Heilige Gees, wat die kerk op Pinksterdag sou ontvang.

Die Christelike doop gaan deur van eeu tot eeu en word aan elkeen persoonlik bedien, terwyl die figuurlike Pinksterdoop eens en vir altyd op die Pinksterdag plaasgevind het, en wel vir die hele kerk. Dit was en is die belydenis van die Christelike kerk. Daarvoor het hy die vaste grond van Gods Woord onder sy voete.

Die Apostoliese wil egter die Pinksterdoop, deur hulle die doop van die Gees genoem, uitbrei tot alle tye en tot elkeen persoonlik. Daardeur word deur hulle feitlik ‘n gedurige uitstorting van die H. Gees, ‘n hom gedurig herhalende Pinksterwonder geleer.

Kyk, dit is die punt waar hulle van die Christelike kerke afwyk. Dit is die geskilpunt waarop by die bestryding van die “Apostoliese” skerp gelet moet word.

Ons gevolgtrekking tot dusver is dus:

(1) Dat daar geen rede bestaan om laag neer te sien op die doop van Johannes nie as ‘n doop “voordat mens glo” (soos die Pinkstersending doen); die doop van Johannes is feitlik dieselfde as die Christelike doop.

(2) Hierdie Christelike doop, wat dieselfde verseël, nl. vergewing van sonde en vernuwing van die lewe, het Christus tot alle volke en persone en tye uitgebrei; die kerk is dus geroepe om te alle tye en elkeen afsonderlik met die Christelike doop te doop.

Volgende keer: Die wonder van die uitstorting van die Gees

Die volledige reeks kan hier gevind word: Totius oor die charismatiese en pinkster leringe


Geerhardus Vos (1862-1949) was ‘n Amerikaanse calvinistiese teoloog wat bekend gestaan het as die “vader van Gereformeerde Bybelse teologie”.  Sien hier en hier oor sy lewe en werke.  Hier kan nog artikels gevind word, en hier is ‘n deeglike studie van seker sy bekendste werk, Biblical Theology: Vos Group.

Ek wil ook die belangrike artikel van Vos aanbeveel wat hy oor die verbond in die Gereformeerde teologie geskryf het. Die doel van sy artikel is nie bibliologies (eksegeties) nie, maar histories, om te herinner hoe die verbondsleer onder gereformeerdes in die 16/17de eeu gegroei en ontwikkel het. Hy behandel verskillende gereformeerde teoloë wat die leer van die verbond ontwikkel het vanuit die Skrif, die drie-erlei verbondsgedagte (verlossingsverbond [vrederaad], werksverbond, genadeverbond), uitverkiesing en verbond, hoe volwassenes en kinders onderskeidelik in die verbond is, ens.

Die artikel is hier beskikbaar: The Doctrine of the Covenant in Reformed Theology

Hier volg ‘n paar aanhalings uit die artikel:

“At present there is general agreement that the doctrine of the covenants is a peculiarly Reformed doctrine. It emerged in Reformed theology where it was assured of a permanent place and in a way that has also remained confined within these bounds. It is true that towards the end of the seventeenth century this doctrine was taken over by several Lutheran theologians,2 but this apparently took place by way of imitation, the doctrine being unknown within the genuine Lutheran framework. With the Reformed theologians, on the other hand, its emergence occurs in the period of richest development. With full force it lays hold of theological thinking, which in many cases it bends in a distinctive direction.”

“This root idea which served as the key to unlock the rich treasuries of the Scriptures was the preeminence of God’s glory in the consideration of all that has been created. All other explanations of the difference between the Lutheran and the Reformed traditions in the end again come down to this, that the former begins with man and the latter with God. God does not exist because of man, but man because of God. This is what is written at the entrance of the temple of Reformed theology.

When this principle is applied to man and his relationship to God, it immediately divides into three parts: 1. All of man’s work has to rest on an antecedent work of God; 2. In all of his works man has to show forth God’s image and be a means for the revelation of God’s virtues; 3. The latter should not occur unconsciously or passively, but the revelation of God’s virtues must proceed by way of understanding and will and by way of the conscious life, and actively come to external expression. We hope to show how this threefold demand has been reckoned with precisely in the doctrine of the covenant. Let us now in succession take a look at (1) the covenant of works, (2) the covenant of redemption, and (3) the covenant of grace.”

“If this is indeed an essential feature of the covenantal outlook, it follows that this outlook cannot function apart from the idea of election. The origin of the grace of God, the full benefits of which the Reformed believer enjoys by the covenant, always lies for him in election. If consciousness of the covenant is the right expression for the consciousness of faith in its Reformed form, then there must not only be a place in it for the idea of election, but it must be permeated by that idea. Otherwise its deepest, most beautiful and precious fragrance would be lacking. We find, then, that the bloodstream of electing grace runs throughout the Christian life, even as the doctrine of the covenant pictures that life in its true freshness. At the most, one could say that it less sharply delineates the darker side of this doctrine, reprobation, because of its practical treatment of election. Yet, Reformed theology has not doubted or denied it.

As for the other side, we may say that the consciousness of the covenant and consciousness of election are not divorced, and that the former is the basis of the latter. The following provides sufficient proof: It is a historical fact that the concept of the covenant lives in the consciousness of believers to express the certainty of the state of grace. It was used as a formula for the doctrine of the perseverance of the saints, a doctrine undoubtedly rooted in election. The train of thought was as follows: The fixity of the covenant of works depended on both God and man. Therefore, it was a temporal, uncertain covenant. The covenant of grace has its fixity in God alone, who answers for both parties, and effects man’s willing and working by the Holy Spirit. Its fixity does not lie at the end as an ideal to be reached, but in the beginning, in the work of the Mediator, which in turn is already grounded in His eternal guaranty. Hence, it is an unalterable covenant, which extends into eternity.”

“It is equally easy to demonstrate that the theologians did not place election and covenant side by side in a dualistic fashion, but related them organically. It is a well-known fact that for many election circumscribes the extent of the covenant even in their definition of the covenant. This is the case with Witsius, Braun, Lampe, Maestricht, á Marck, Brakel, Francken and others. One finds this description not only in the later theologians; it is found just as well in the very earliest. Olevianus’ work is entitled: “Concerning the Substance of the Covenant of Grace Between God and the elect.” Szegedin speaks of a “special and eternal covenant, which God Himself deigned to make with the believers and elect” (cited by Heppe, Geschichte des Pietismus und der Mystik in der Reformirten Kirche, p. 208).

Musculus expressed himself identically, as one can see above. Polanus is no different: “God made both covenants (old and new) only with the elect” (Syntagma, VI, 33). Again, in 1603 Martinius, professor in Bremen, who later advocated a more liberal outlook at Dordrecht, wrote about “the covenant of grace with certain individual-elect, to whose number I belong.” One hardly needs to be reminded how all this in no sense means that covenant administration proceeds from election, nor that all nonelect stand outside any relation to the administration of the covenant.

Rather it means: 1) that any certainty about one’s election must develop out of a strong covenant awareness; 2) that throughout the entire administration of the covenant the all-embracing promises of God, as they result from election, must be kept in mind, both in word and sacrament; 3) that finally the essence of the covenant, its full realization, is found only in the true children of God, and therefore is no more extensive than election. Especially the second point is important. Besides the fact that everywhere God’s covenant is administered, there is a sealing of its content: the presence of faith is the presupposition of the assurance that one is entitled to the blessings of the covenant—besides this fact, we say, there is always a solemn witness and sealing of the fact that God wishes to realize in all the elect the total scope of the covenant.

These two aspects are very clearly distinguished in the definition of the Westminster Confession on the covenant of grace: “. . . the Covenant of Grace; wherein He freely offereth unto sinners life and salvation by Jesus Christ; requiring of them faith in Him, that they may be saved, and promising to give unto all those that are ordained unto eternal life His Holy Spirit, to make them willing, and able to believe” (VII, 3).”

Ek plaas ook graag die laaste deel van sy artikel hier, waarin hy weergee wat die gereformeedes in die 16de en 17de eeu se standpunt was oor die verbond en kinderdoop (wat gelees moet word in die konteks van die hele artikel oor die verbond):

“With respect to children no less than for adults, it is clear from the above that besides the two elements of the offer of the covenant and the obligation of the covenant, there is still a third element present. This consists of the expectation that covenant children will enter into the fellowship of the covenant. This expectation is based on the promise of God to believers that He desires to be their God and the God of their seed and that He also desires to continue His covenant in their seed and to make it a living reality.

This does not merely hold true for some promises under certain restrictions, but also for the promises of the covenant, as they span all of life and include every gift of grace. It is, we think, striking how strongly just in this respect the comprehensive character of the covenant is applied by Reformed churches. All of them assume it to be a totality and do not hesitate to unfold it in all its fullness in their liturgical writings. As a promissory covenant its total content is brought into contact with the individual already as an infant. When that infant later enters into covenantal consciousness by active faith, this faith sums up all that is included in the covenant, so that the wide, rich world of God’s works of grace is opened up to his sight, a perspective looking backwards and forward. It is just this beautiful outlook which leads one to call the idea of the covenant of grace a “mother-idea.”

The covenant is a mother because it spiritually bears sons and daughters by the power of divine grace and the promises, a mother because its children have received everything from it, because it has given birth to them, sustains them, feeds, and blesses them. Reformed theology has certainly realized that the church has two sides, and that besides being the assembly of believers and the revelation of the body of Christ, she must also be the means by which new believers are added. But it has not separated these two sides; rather it has kept them in organic connection. Just because the promises of God have been given to the assembly of believers, in its entirety, including their seed, this assembly is also a mother who conceives sons and daughters and is made to rejoice in her children by the Lord. The name “mother” signifies this truly Reformed point of view in distinction from other terms such as “institution of salvation.” As far as we can discover, the leading spokesmen of Reformed theology are completely agreed on this.

They all recognize that the church has received such promises for her offspring. They equally recognize that the consideration of these promises is the heart of the fruit of comfort which her view of the covenant offers. And they insist that remembrance of the promise must function as an urgent reason for rousing the seed of the church to embrace the covenant in faith. On both sides, parents and children, this conviction provides strength. Strength was provided in the days of old, in the golden age of the churches, a glorious comfort, finding its most beautiful fruition in the doctrine of the salvation of the children of covenant who die in infancy. Only in the working out of these principles did the theologians diverge to a greater or lesser degree. One could not but expect that a conscious appropriation, an entering into the relation of the covenant by faith and conversion, would be revealed in each member of the covenant who comes to the age of responsibility.

The whole tendency of the doctrine of the covenant, as we have tried to present it, led to that demand. One could hardly be satisfied with the thought that a non-rejection of the covenant, where all expression of life was missing, would be sufficient. Here they collided with the discovery, as they also knew from the Scriptures, that not all belong to the seed of the promise. In comparing the statements of theologians at this point, it is clear that the older theologians generally proceeded more fearlessly than the later ones in the individualization and general application of the promises.


Beza writes: “The situation of children who are born of believing parents is a special one. They do not have in themselves that quality of faith which is in the adult believer. Yet it cannot be the case that those who have been sanctified by birth and have been separated from the children of unbelievers, do not have the seed and germ of faith. The promise, accepted by the parents in faith, also includes their children to a thousand generations. . . . If it is objected that not all of them who are born of believing parents are elect, seeing that God did not choose all the children of Abraham and Isaac, we do not lack an answer. Though we do not deny that this is the case, still we say that this hidden judgment must be left to God and that normally, by virtue of the promise, all who have been born of believing parents, or if one of the parents believes, are sanctified (Confessio Christianae Fidei, IV, 48).


In general Martyr agrees with him: “We do not ascribe this (the enjoyment of the benefits of the covenant) to birth in the flesh as the principle and true cause, for our children’s salvation is only by the election and mercy of God, which often accompanies natural birth. . . . This is not out of necessity, for the promise is not generally applicable to the whole seed but only to that seed in which election converges. . . . But because we must not curiously investigate the hidden providence and election of God, we assume that the children of believers are holy, as long as in growing up they do not demonstrate themselves to be estranged from Christ. We do not exclude them from the church, but accept them as members, with the hope that they are partakers of the divine election and have the grace and Spirit of Christ, even as they are the seed of saints. On that basis we baptize them. We do not need to respond to those who object and ask whether the minister is deceived, whether perhaps the infant is in truth no child of the promise, of divine election and mercy. Similar diatribes could be adduced with regard to adults, for we do not know whether they come deceptively, whether they truly believe, whether they are children of election or perdition, etc.” (Loci Communes, IV, 8, 7).


The children of believers must be baptized, according to Polanus, “because they have been purchased by the blood of Christ, have been washed from their sins, and possess therefore by the work of the Holy Spirit the thing signified. . . . Because the Holy Spirit is promised to them, they possess the Holy Spirit” (Syntagma, VI, 55).

Others, especially the later theologians as we have already noted, expressed themselves less fearlessly and preferred rather to be satisfied with the general judgment that there is a seed for the Lord among the seed of believers, for whom the covenantal promises hold without limitation. Heidegger serves as an example: “Not to all the children of believers particularly, but only to the elect baptism seals regeneration and the total contents of spiritual grace. Though it is good and proper to hope for the best for each one in particular according to the judgment of love, it is not permitted in regard to all collectively” (Heppe, Dogmatik der evangelisch-reformierten Kirche, p. 496).

Another point of difference concerns the time when the promises of the covenant are usually realized by regeneration in the children of the covenant. Three schools of thought can be identified: the first school (including Ursinus, Polanus, Junius, Walaeus, Cloppenburg, Voetius, and Witsius) not only assumes that the children of the covenant who die before they reach the age of discretion, possess the Holy Spirit from their earliest childhood and so are born again and united to Christ, but also maintains this thesis as generally valid for the seed of the promise without distinction. They use it as an argument in defense of infant baptism in their polemics with the Anabaptists.


Ursinus says: “This is sure and certain, that God instituted his sacraments and covenant seals only for those who recognize and maintain the church as already made up of parties of the covenant, and that it is not His intention to make them Christians by the sacraments first, but rather to make those who are already Christians to be Christians more and more and to confirm the work begun in them. . . . Hence, if anyone considers the children of Christians to be pagans and non-Christians, and damns all those infants who cannot come to be baptized, let him take care on what ground he does so, because Paul calls them holy (1 Cor. 7), and God says to all believers in the person of Abraham that He will be their God and the God of their seed. . . . Next let him consider how he will permit them to be baptized with a good conscience, for knowingly to baptize a pagan and unbeliever is an open abuse and desecration of baptism. Our continual answer to the Anabaptists, when they appeal to the lack of faith in infants against infant baptism, is that the Holy Spirit works regeneration and the inclination to faith and obedience to God in them in a manner appropriate to their age, always with it understood that we leave the free mercy and heavenly election unbound and unpenetrated” (quoted in Südhoff, Olevianus und Ursinus, pp. 633f.).

Larger Catechism

And in the Larger Catechism, the question “Are infants, since they have no faith, properly baptized?” is answered: “Yes, faith and the confession of faith are required of adults, since they can in no other way be included into the covenant. For infants it suffices that they are sanctified by the Spirit of Christ in a manner appropriate to their age” (Q. 291).

Compare the above quotation of Polanus, which also relates to this issue. Junius argues against the Anabaptists: “We call it false to argue that infants are completely incapable of faith; if they have faith in the principle of the habitus, they have the Spirit of faith. . . . Regeneration is viewed from two aspects, as it is in its foundation, in Christ, in principle, and as it is active in us. The former (which can also be called transplanting from the first to the second Adam) is the root, from which the latter arises as its fruit. By the former elect infants are born again, when they are incorporated into Christ, and its sealing occurs in baptism” (Theses Theologicae, LI, 7).


Walaeus writes in his disputation on baptism: “We reject the opinion of the Lutherans who tie the regenerating power of the Holy Spirit to the external water of baptism in such a way that, either it is present in the water itself or at least the principle of regeneration will only work in the administration of baptism. This, however, is opposed to all the places in Scripture, where faith and repentance and hence the beginning and seed of regeneration are antecedently required in the one who is baptized. . . . Therefore, we do not bind the efficacy of baptism to the moment in which the body is sprinkled with external water; but we require with the Scriptures antecedent faith and repentance in the one who is baptized, at least according to the judgment of love, both in the infant children of covenant members, and in adults. For we maintain that in infants too the presence of the seed and the Spirit of faith and conversion is to be ascertained on the basis of divine blessing and the evangelical covenant” (Synopsis Purioris Theologiae, XLIV, 27, 29).


Similarly Cloppenburg argues against the Anabaptists: “We posit that the children of believers are incorporated into Christ by the immediate secret work of the Holy Spirit, until, whether in this life or at the moment of death, the period of infancy is completed, so that, whether in the flesh or not, they may confess by faith or sight what God has given them and us together by grace” (Exercitationes, I, 1097).


Voetius expresses his agreement with the distinction Burges made between regeneration in principle and active regeneration. He ascribes the former to the elect children of covenant parents, but rejects Burges’ position, in which this regeneration in principle follows from baptism as an outworking of the latter. “This is not proven by the Reformed theologians cited by him. It is known that in their opinion the effect of baptism does not lie in the causation of regeneration, but in the sealing of regeneration which has already been brought about.” A little earlier he writes, “The seventh opinion is the general point of view of Reformed teachers, in which regeneration is acknowledged in each of the children of the covenant in particular, namely those who are elect, whether they die in infancy or are brought to faith when growing up, etc.” (Selectarum Disputationum, II, 410-412).


Finally, Witsius writes: “I acknowledge that thus far I agree with this opinion” (Miscellaneorum Sacrorum, II, 634). He also thinks that this view has been accepted in the baptismal formula of the Dutch churches. Besides this school there is still another. Those in this group hesitate to make any stipulation as to the time of regeneration in the children of the promise. Zanchius, Ames, and Fr. Spanheim the elder appear to take this approach.


Zanchius, however, thinks of regeneration as given at the time of baptism, rather than occurring long after baptism. He says: “Some infants, as well as some adults, are given the Spirit of faith, by which they are united to Christ, receive the forgiveness of sins and are regenerated, before baptism; this is not the case with others, to whom these gifts are given in baptism” (De Baptismo, III, 31, in Commentarius ad Ephesios, Caput V).


Ames states: “We do not deny that God infuses the habitus or principle of grace in some at the time of their baptism; but God can communicate this same grace both before and after baptism” (Bellarminus Enervatus [ed. 1628], III, 68).


Spanheim: “Baptism serves regeneration, which precedes in adults and which follows in infants. It takes effect, at times in the present and at other times in the future, according to God’s pleasure” (Dubia Evangelica, III, 27, 6).

Finally, there is a third school. It held that the preaching of the Word is the usual means by which regeneration takes place as an accompaniment. It held that God does not depart from this rule without necessity, and that in those children who are destined to live to the age of discretion, regeneration bides its time until they can be brought to a conscious possession of the sealed blessings of the covenant.


Beza, who was not always consistent on this point, says: “As for the children born in the church, elected by God . . . and who die before coming to the age of discretion, I can easily assume on the basis of the promise of God, that they are united to Christ at birth. However, apart from plain audacity, what can we ascertain concerning the rest other than that they are only regenerated when by hearing they receive the true faith?” (Ad Acta Colloquii Mompelgartensis, p. 106).


Another representative of this school was Ussher, who asks as follows: “What must we think of the effect of baptism in those elect infants whom God allows to mature to years of discretion?” He answers: “There is no reason ordinarily to promise them an extraordinary work of God, if God purposes to give them ordinary means. Though God can at times sanctify from the womb, as in the case of Jeremiah and John the Baptist, and at other times in baptism, it is difficult to determine, as some are accustomed to do, that each elect infant ordinarily before or in baptism receives the principle of regeneration and the seed of faith and grace. If, however, such a principle of grace is infused, it cannot be lost or hidden in such a way that it would not demonstrate itself” (Body of Divinity, p. 417).

But apart from these two points just discussed, all these schools are agreed in relating infant baptism to the promise of God, given to the church, that from her seed He intends to raise up a seed for Himself.


Sien ook die volgende artikels: Verbond

Posted by: proregno | April 3, 2017

Die Kerk (13) – Die Kerk en die Kerke



deur prof. WJ Snyman

Daar is net een Kerk met een Hoof, Christus. Die Kerk is die liggaam van Christus en hierdie liggaam is een. Paulus sê dan ook: ons is almal lede van een liggaam (1 Kor. 12:12). Ons moet goed vashou dat daar maar een Kerk is. Ons glo aan een heilige, algemene Christelike Kerk. Nou het Jesus maar twee keer van die Kerk gepraat.

Eers in Matt. 16:18.

Op die rots van Petrus se belydenis wil Hy sy Kerk of Gemeente bou. Hierdie belydenis is nie alleen die belydenis van Petrus nie, want Jesus vra vir sy dissipels in Matt. 16:15: Maar julle, wie sê julle is Ek? Omdat ons nie almal tegelyk kan praat nie, praat Petrus wat altyd vooraan staan namens hulle almal. Petrus verteenwoordig die twaalf apostels. Op daardie belydenis van die twaalf apostels bou Christus sy Kerk. Hier kry ons dan ‘n ander beeld van die Kerk. Hier word die Kerk nie met ‘n liggaam vergelyk nie, maar met ‘n gebou. Ons kry dieselfde beeld in Ef. 2:19-21.

Toe Petrus Jesus verloën, het daardie rots weer gewankel. Maar dan bely Jesus Homself as die Seun van God (Matt. 26:64-65). En dan sterf Hy vanweë sy belydenis. Toe die rots Petrus gewankel het, het geblyk dat Christus die uiterste hoeksteen is. Hy dra die hele gebou met Sy belydenis.

Vir die tweede keer spreek Jesus van die Kerk in Matt. 18:17.

Hier word gepraat van die plaaslike Kerk, want alleen in die plaaslike Kerk kan ons op mekaar ag gee en kan daar toesig op mekaar wees. Jesus praat dus net oor die Kerk in sy geheel, die Kerk as gebou, die Kerk as Sy liggaam en oor die plaaslike Kerk. En so kom ons by die probleem van die vele kerke? Die vele kerke is volgens die Bybel die Kerk op verskillende plekke. Dit is die enigste manier waarop die Bybel praat oor kerke.

Wat is nou die verband tussen die een Kerk en die verskillende kerke in Bybelse betekenis?

Dit is altyd die een Kerk wat orals tot openbaring kom. Dit is die openbaring van die een liggaam van Christus. Die vele kerke moenie een word nie, maar hulle is een. Wel moet die vele kerke met mekaar in verband tree. Dit is die kerkverband. Daarom is die kerkverband nie ‘n onverskillige saak nie, maar ‘n heilige verpligting. As kerke in kerkverband saamkom, byvoorbeeld in klassis of sinode, dan kry ons nie ‘n nuwe kerk nie. Elke kerk is ‘n selfstandige openbaring van die liggaam van Christus. Elke plaaslike kerk is wel selfstandig, maar nie onafhanklik nie. Daarom is dit ook noodsaaklik dat die kerke onder die verskillende volkere met mekaar in ‘n kerkverband moet tree.

Ons mag egter nie die Kerk opbreek in verskillende volkskerke nie, want dit is een Kerk. Hierdie gedagte is ook tot uitdrukking gebring in die Algemene Sinode van die Geref. Kerk in Suidelike Afrika wat te Potchefstroom-Ikageng in sitting byeen sal wees die volgende maand.

Nou word daar ook nog op ‘n ander manier gepraat van vele kerke.

Onder ‘n volk is vele kerke of kerkverbande. Op een plek is soms twee of drie kerke. Wanneer op een plek maar een openbaring van die liggaam van Christus mag wees, word deur hierdie dinge dan nie liggaam van Christus gebreek nie? Dit gaan by die Kerk om die prediking van die Woord. Op Pinkster het ieder in sy eie taal die Woord van God gehoor. Dan kom die Woord by die hart. Daarom kan daar deur taalverskil op een plek verskillende kerke wees. Ook as die aantal lidmate te groot word en te ver van mekaar bly, kan daar op een plek meer as een openbaring van die liggaam van Christus wees. Dit breek nie die liggaam van Christus nie.

Voetius het gesê daar kan deur natuurlike oorsake verskillende kerke wees op een plek. Hulle vergader dan nie teen mekaar nie. Maar nou kan daar ook om ander redes in een plek verskillende kerke wees en hulle vergader wel teen mekaar.

Hoe moet ons dit sien in verband met die eenheid van die liggaam van Christus?

Ook op die sendingveld sien ons hoe daar baie kerke oorgeplant is. Hoe moet ons dit sien in verband met die eenheid van die Kerk? Ons glo ‘n heilige algemene, Christelike Kerk, maar ons sien baie kerke, ook kerke wat teenoor mekaar staan. Nou kan ons sê: my kerk is die ware kerk en al die ander kerke is vals. Dit is ‘n gemaklike manier. Ons kan dit noem die aftrekmanier. So praat die Rooms-Katolieke Kerk.

Die ander manier om te sê is: die een liggaam van Christus openbaar hom in alle kerke. Dit kan ons noem die optelmanier. Die ware kerk sou dan wees die optelsom van alle kerke. En aan die verskille moet ‘n mens hom maar nie steur nie. Op hierdie manier word vandag die eenheid van die kerke gesoek. Ieder moet maar op sy eie manier salig word. Ook hierdie opvatting is vir ons onaanvaarbaar.

Wat is nou die regte manier?

Ons moet die eenheid van die Kerk soek waar hy is, en dit is by Christus. Hy bou sy Kerk op die belydenis wat deur Petrus uitgespreek is. Daar is eintlik maar net twee kerke: die ware Kerk en die valse kerk, soos die Bybel dit leer.

Teenoor die Kerk van Christus staan die valse kerk van die duiwel. Wanneer ons nou maar kon sê: hier is die ware Kerk en daar is die valse kerk, dan was dit baie eenvoudig. Maar wat doen Satan? Hy boots die werk van Christus na. Hy kruip in die ware Kerk in. Paulus sê immers in 2 Thess. 2: Sodat hy in die tempel van God as God sal sit (vers 4). Die antichris verdeel die ware Kerk in vele Kerke. Hy breek die liggaam van Christus op in baie kerke wat teenoor mekaar staan. Ons moenie dink nie: die antichris het die ander kerke in besit geneem en ons eie Kerk is gevrywaar teen indringing nie. In 1859 toe die Geref. Kerk weer tot openbaring gekom het in hierdie land, het die duiwel op dieselfde dag ook al weer gereed gestaan met sy aanslae. Ook waar die suiwerste kerk is, daar kom die duiwel tog.

Ons het huis skoongemaak maar nou kom die duiwel. Daarom moet ons by ons poorte wagters hê, wagters op die mure van Sion om die valse kerk te weer.

Wat moet ons nou doen?

Ons kan nie sê nie: ons is alleen die ware Kerk. By ons is ook onsuiwerheid en sonde. Die tug moet beoefen word. Daar moet toesig wees oor die leer en tug oor die handel en wandel van die gelowiges. En nou kan dit gebeur dat daar deur die regte uitoefening van die tug miskien weer ‘n afskeiding kom. Ons glo dat die Geref. Kerk die suiwerste openbaring van die liggaam van Christus is, omdat ons die tug wil handhaaf, maar dan moet ons ook uiters waaksaam wees. Veral teenoor die jong kerke moet ons dit betreur dat daar so baie kerke is wat teenoor mekaar staan. Dit is egter verkeerd om te sê ons is almal maar gelyk. Ons glo aan ‘n heilige, algemene, Christelike Kerk. En hierdie geloof moet ons omsit in die daad.

En hier kom ons by die regte ekumenisiteit.

Ons moet die afgedwaalde broeders en die afgedwaalde kerke opsoek. Die afgedwaalde kerke en sektes is ons vlees en bloed. Hulle is verlei en het op dwaalweë gekom. En daarom moet ons hulle terugroep tot die ware Kerk, tot die suiwerste openbaring van die liggaam van Christus. In die geskiedenis van die verlore seun kan ons sien dat hy nog seun is.

Calvyn het gesê: selfs in die Roomse Kerk is daar nog oorblyfsels van die ware Kerk.

Ons moet die verlore seuns terugroep, ons moet die valse kerke terugroep en vir hulle sê: hier is die suiwere bediening van die Woord en die sakramente en hier is die handhawing van die tug.

Die valse kerk rus op ‘n valse drie-eenheid: die duiwel, die antichris en die valse profeet, soos ons dit kan lees in Openbaring 13. Die valse kerk is Babel. Daar word probeer om die verskille uit te wis. En ons kan duidelik sien dat die satan vandag besig is om die valse kerk te bou. Hy gebruik vir sy werk die materiaal, die stene van die Kerk. In die valse kerk is ook verkondiging, maar dit is ‘n valse prediking. En die valse kerk het ook sy sakrament. Dit is die teken van die dier. En in die valse kerk is daar ook tug, maar dit is ‘n valse tug. Niemand kan koop of verkoop nie, behalwe hy wat die merk of die naam van die dier of die getal van sy naam het. Ons kan dit alles lees in Openbaring 13. En die nagmaal van die valse kerk is die tafel van die wêreld.

En daarom moet ons waaksaam wees.


Bron: Nuwe en Ou Dinge, prof. WJ Snyman

Die reeks is hier beskikbaar: Die Kerk – prof. WJ Snyman


Posted by: proregno | March 28, 2017

Die HERE dink aan sy verbond


deur prof. GPL van der Linde

LEES: Eksodus 2

TEKS: Eksodus 2:23-25

SING: Pss. 144:1; 130:1 en 4; 74:1 en 7; 118:4 en 5

God, die Here, se werk in die verwerkliking van sy verkiesing langs die weg van die verbond, is wonderlik. Sy genade ondeurgrondelik. Dink aan sy worsteling met Jakob by Pniël. Hy maak sy verkiesing waar — selfs teen ons verset in! Ook teen die verset van Satan in.

In ons teks hoor ons hoe benoud dit vir die ou kerk in Egipte was en hoe benoud dit vir die kerk kan word in ons tyd onder die aanslag van Satan en sy magte.

“En in daardie lang tyd …”

Na Farao se voorneme om volksmoord op Israel te pleeg het daar reeds ten minste tagtig jaar verloop. Moses was al oor die veertig (Hand 7:23) toe hy na Midian gevlug het. Uit ons teks, gelees in die lig van hoofstuk 3 sowel as Handelinge 7:30, was Moses reeds 40 jaar toe hy die groot verskynsel, die doringbos wat brand maar nie verteer word nie, gesien het.

Vir ruim tagtig jaar — ‘n lang tyd — was Israel in ‘n oorlewingstryd gewikkel.

Met deurgewerkte hande; rûe wat stukkend geslaan is; oë dof van smart, pyn en honger, het hulle in daardie lang tyd voortgestrompel. Hulle moes krampagtig planne bedink om die blote bestaan moontlik te maak. Toe het ‘n man uit die huis van Levi met ” ‘n dogter van Levi” getrou. ‘n Seun is gebore; ‘n seun bestem vir die Nyl.

Maar eers steek hulle hom weg en na drie maande word hy aan die Nyl, wat sy doodsbed moes wees, toevertrou tot redding. In ‘n mandjie dryf hy op die rivier om spoedig deur Farao se dogter gevind te word. Omdat sy hom uit die water getrek het, noem sy hom Moses. Soos Moses het seker nog ander seuntjies deur vernuftige planne die lewe behou, en op ander maniere is die lewe vir hulle ook draaglik gemaak. Anders sou daar weinig meer as vroue en ‘n paar ou manne oorgebly het “in daardie lang tyd”.

By planne alleen het dit nie gebly nie. Hulle het ook gesug en geweeklaag oor hulle slawerny. “En hulle geroep om hulp oor hulle slawerny het opgeklim tot God”.

Toe, soos Jakob nadat die Here sy verset teen Hom gebreek het, het hulle Hom vasgegryp. “En hulle geroep om hulp … het opgeklim tot God”. Van alle eie krag gestroop, uit dieptes gans verlore, van redding ver vandaan, het hulle jammerklagtes opgeklim in Gods oor.

Dit is genade om so te kan roep.

So begenadig die Here sy kerk deur die eeue om hierdie geroep om hulp, as totale ondergang dreig, ten hemel te laat opklim — na Hom toe. Nie alleen dring die Heilige Gees die hart en mond om die nood hoorbaar voor hom uit te roep nie, Hy het ook aan ons wat nie reg weet wat om te bid nie, die woorde laat opteken waarmee ons ons nood aan Hom kan voorlê! Dink maar aan die hartgeskrei soos dit onder andere in die Psalms onder woorde gebring is.

As ons van alle kante deur die vyand in aanvegtinge bedreig word; as ons innerlik verskrik die angste van die hel op ons voel aandring, is dit Hy, die Heilige Gees wat aan ons gegee is, wat ons opwek om ons node in Gods oor te klaag en wat selfs die woorde in die hart en mond lê om dit te kan doen!

Dit gebeur ook as die vervolgingsvure teen die kerk aangesteek word. In die eerste drie eeue van die bestaan van die Nuwe Testamentiese kerk en ook tydens die Reformasie en daarna is steeds gegryp na die woorde waarmee die kerk reeds vroeg geleer is om uit die dieptes die hulpgeroep te laat opklim tot God.

Ook vandag word in lande waar die antichristendom al hoe meer gevestig raak, “die gesug en geweeklaag vanweë die slawerny” gehoor. Die kommer oor wat vir die kerk in ons land voorlê, laai ook op terwyl die dreigstem van die antichristendom al sterker word.

Weet ons nog waar ons hulp vandaan kom?

Bedroef dan nie die Heilige Gees, wat ons deur sy Woord leer waar ons hulp vandaan is en hoe ons ons geroep om hulp moet laat opklim tot God, nie! Die geroep van Israel, die ou kerk in Egipte het destyds tot God opgeklim. Hy het die geroep van die kerk deur die eeue nog altyd gehoor; ook vandag hoor Hy, en as die antichris wel aan al sy woede teen die kerk loslaat in ‘n laaste poging om God se werk ongedaan te maak, sal hy hulle gekerm hoor!

Hy hoor nie net nie. Hy doen ook!

Toe die gekerm en die geroep om hulp in Egipte tot God opgeklim het, het Hy gehoor en gedink aan sy verbond met Abraham, met Isak en met Jakob.

Hy het hulle nood gesien en dit ter harte geneem. Hy het gesien en geweet: dit is My volk aan wie Ek My beloftes gegee het!

Nog altyd sien Hy sy kerk in ons nood met deernis aan. En dan sien Hy veral Jesus Christus, ons Hoë Priester, aan sy regterhand met sy deurboorde hande en Hy hoor Hom terwyl Hy met medelyde vir ons intree.

Hy sien en hoor sy lydende volk en elke kind en Hy dink aan sy verbond, beseël met die bloed van sy Seun!

Hy doen dan iets daaraan!

In daardie lang tyd toe daar vir Israel geen tekens meer van sy verkiesing en die verbond was nie, het Hy al klaar iets gedoen!

Sonder dat hulle sy hand kon opmerk, het Hy die planne van Farao teëgehou en nie laat geluk nie.

Israel het bly voortbestaan.

Hy het, soos die profeet Jesaja later sou sê, ter wille van sy kerk nie geswyg nie.

Hy sou ter wille van hulle nie stil wees nie totdat hulle geregtigheid sou uitbreek soos ‘n glans en hulle heil soos ‘n fakkel wat brand. Hy was destyds besig vir Israel, besig tot hulle bewaring — daartoe besig in die huwelik van ‘n man uit die huis van Levi met ‘n dogter van Levi!

Hy was besig vir Israel in die geboorte van ‘n mooi seuntjie uit die huwelik — hoewel hy ten dode opgeskryf was!

Deur die geloof — sy gawe aan die ouers — het hulle die seuntjie vir drie maande weggesteek vir die moordenaar en deur die geloof het sy moeder hom in ‘n mandjie van biesies op die Nyl laat plaas waar Farao se dogter hom sou vind (vgl. Heb. 11:23).

So spot die Here van die kerk met die wat sy werk wil verydel.

Hy gebruik juis die mag wat Satan se uitwissingswerk moes doen om die één wat Hy tot redding van sy volk verwek het, nie alleen uit die Nyl op te haal nie maar ook om hom op te voed en te onderrig ter voorbereiding vir die groot werk waartoe Hy hom bestem het.

Die Here roep Moses (Hand 7:25) en dryf hom uit na sy volk as hy veerig jaar oud is. As hy egter sy roeping ook soos die Egiptenaars by wie hy in die skool was, deur eie berekening in drif en eie vermoë wil vervul, lyk dit of hy tot mislukking gedoem is.

Al het hy heen en weer gekyk om seker te maak dat hy nie gesien word nie, het sy doodslag tog nie verborge gebly nie. Hy moes vlug — maar ook in die vlug is die Here besig ten behoewe van Israel!

Moses se voorbereiding word nou in die volgende veertig jaar deur Hom self behartig. Selfs toe die Here al so druk besig was vir Israel om hulle verkiesing ‘n werklikheid te laat wees en bly, het hulle nog niks daarvan gemerk nie.

Dit was vir hulle asof Hy nie hoor nie, asof Hy van sy verkiesing en verbond vergeet het!

Tog het Hy hulle gekerm gehoor en het Hy gedink aan sy verbond en daar reeds iets aan gedoen.

En dit is die troos van hierdie prediking!

Dit kan nooit so donker of swaar wees vir sy kerk en kind nie, of die Here dink aan sy verbond!

Aan sy verkiesing en sy beloftes aan die wat Hy na sy voorneme geroep het!

Wie wanhopig in aanvegtinge en selfs in lewensbedreiging deur die antichristendom of die antichris self aan die eindtyd, kerm en om hulp roep, weet: Hy ken ons nou, en Hy sal ons dan ook ken en Hy sal weet: dit is sy tortelduif wat bedreig word deur die gedierte wat roof en skeur!

God se verlossingswerk in Jesus, die Christus, kragtens sy verkiesing en verbond is onpeilbaar diep, wonderlik en troosryk.

Die strydende kerk en gelowige wat voor die brullende leeu wat wil verslind staan, weet onse Here hoor.

Hy sien en Hy dink aan sy verbond; ja, doen altyd iets daaraan!

Hy is besig met ons redding!

“Die Heer is goed en wondersterk

Hy sal sy werk deur niks laat keer nie.

Laat my, o Heer wat my bewaar tog nou nie vaar, en nimmer meer nie”!



Bron: Maak julle roeping en verkiesing vas: preke oor Eksodus 1-24.


Posted by: proregno | March 27, 2017

Preek: Hand.17:6-17 Koning Jesus bring ware verandering


Skriflesing: Hand. 17:1-17

Preekteks: Hand. 17:6,7

6 Maar toe hulle hul nie kry nie, het hulle Jason en ‘n paar broeders na die stadsowerhede gesleep en geskreeu: Die mense wat die wêreld in opstand bring, hulle het hier ook gekom, 7 en Jason het hulle ontvang. En hulle almal handel teen die bevele van die keiser en sê dat daar ‘n ander koning is, naamlik Jesus.

Preekopname (GK Carletonville, 2017-03-26):

Aflaai: Hand.17:6-11 (regs kliek en ‘save as’)

Preeknotas (let wel, dit is net notas, die volledige preek is die opname hierbo):

Geliefdes in ons Here Jesus Christus,

“Dinge moet verander!” dit kan nie so aangaan nie!

Dit is die oproep wat ons baiemaal in ons tye hoor, ook onsself roep dit uit.

Dinge in die land, in die kerk, orals, moet verander !

In ons, in die mens se hart lê die versugting om te verander, dat dinge nie dieselfde moet bly nie.

En dit is niks nuuts nie, ook in die bybelse tye het die een ryk na die ander opgestaan, “om dinge te verander” …

Augustus Ceasar, die Romeinse keiser het groot verandering aan die eerste eeuse wêreld gebring, toe hy verklaar het in 17 VC:

“Verlossing word gevind in geen ander behalwe Augustus nie, en daar is geen ander naam gegee aan die mensdom waardeur die gered kan word nie.”

Ja, die Romeine het geglo die keisers sal alles kom verander ….

Hierdie idees leef vandag nog voort in die wêreld, en ongelukkig baiemaal in die kerk.

Die mens wat ‘n menslike verlosser en koning soek om alles te verander:

  • die politici sal verandering bring en ons red,
  • die ekonomie sal verandering bring en ons red,
  • die filosowe sal verandering bring en ons red, of selfs vandag in ons midde:
  • ’n generaal sal kom en dinge verander wat ons volk sal red …
  • ’n geestelike leier sal ’n biddag oproep wat alles gaan verander … “nou is die tyd”

Maar broer en suster, kan enige mense plan werklik diepgaande verandering bring en ons red ?

Kan enige menslike koning of leier vir ons ware heil bring ?

Vanoggend verkondig ek aan u die Woord vanuit Hand.17, spesifiek vers 6 en 7, onder die tema:

Koning Jesus alleen bring ware verandering

Ons gaan hierdie tema behandel aan twee punte:

  1. Wie is hierdie ander Koning, naamlik Jesus ?
  2. Hoe verander hierdie ander Koning, naamlik Jesus die wêreld ?

1 Wie is hierdie ander Koning, naamlik Jesus ?

Ons teksverse gee ’n opsomming van die aanklag wat teen die kerk van Christus in die eerste eeue gebring is:

“En hulle almal handel teen die bevele van die keiser en sê dat daar ‘n ander koning is, naamlik Jesus.”

Die gelowiges het bely: Jesus is Koning … en hierdie belydenis het volgens die ongelowige Jode “die wêreld in opstand (ge)bring” , vers 6.

Maar wat het hierdie ‘ander koning’ Jesus gedoen, dat dit veroorsaak het dat sy volgelinge die ‘wêreld in opstand bring’ ?

  • Het Hy die Romeinse regering omvergewerp met geweld soos die Selote in die NT tyd,
  • Was hy ‘n groot militêre figuur soos Aleksander die Grote wat al op 30jarige ouderdom die hele destydse wêreld verslaan het en so die Griekse lewenswyse versprei het ?
  • Was Hy ‘n slim man wat met wêreldse wysheid soos die groot Griekse filosowe Sokrates, Plato en Aristoteles (sien Hand.17) met strategiese politieke planne en menslike wette die wêreld kom verander het ?

Is dit die soort ‘ander koning’ wat Paulus kom verkondig het ?

Nee, in die eerste 3 verse van Hand.17 lees ons wie hierdie ‘ander koning’ is, en wat Hy gedoen het … wat veroorsaak het dat sy onderdane die ‘wêreld in opstand gebring het’:

Paulus het, na sy gevangenisskap in Filippi (Hand. 16), gereis en in Thessalonika aangekom.

Soos sy gewoonte was, het hy na die sinagoge van die Jode gegaan en drie sabbatte lank met hul gespreek uit die Skrifte.

Hierdie woord ‘spreek’ uit die Skrifte in vers 2 wys daarop dat Paulus vir hul die Skrifte (die OT) oopgemaak, verduidelik en uitgelê.

Hy het gesprek gevoer en vir die Jode ‘aangetoon’ wat daar nog altyd was, en wat was dit ?

Wat was dit wat so groot ‘opstand’ veroorsaak het in die eerste eeu ?

Vers 3 openbaar vir ons die antwoord, waar ons lees en (Paulus het dit):

 “uitgelê en aangetoon dat die Christus moes ly en uit die dode opstaan, en gesê: Hierdie Jesus wat ek aan julle verkondig, is die Christus.”

Hier vind ons ‘n samevatting van Paulus se prediking, van die Evangelie:

  • Christus moes ly
  • Christus het uit die dood opgestaan (en dus die sonde, dood, wêreld oorwin)
  • Christus is ‘hierdie Jesus’ wat Paulus verkondig

Geliefdes, vir ons wat vandag leef, en jammer om te sê, ‘gewoond’ begin raak het aan die boodskap van die Evangelie, klink hierdie woorde nie meer so aardskuddend nie …

Ongelukkig nie meer so ‘wêreld veranderend’ nie …

Daarom soek baie tekens en wonders, soek hul groot ervaringe en belewenisse,

groot aksies, en charismatiese leiers om te kom red

Soek hul ekstra (gnostiese) kennis en insigte in die Bybel bo die ander …

Ja, dit klink vir ons baiemaal meer na ‘ou nuus’ as die ‘goeie nuus’, die Evangelie !

Maar ingeslote in hierdie woorde lê juis die wese en inhoud van ons geloof !

In hierdie woorde lê die fondament van alle ware verandering en reformasie van die ganse skepping !

In hierdie woorde is ‘n samevatting van God se raadsplan met sy kerk in hierdie wêreld.

In hierdie woorde lê die fondament van elke gelowige en elke gemeente se heil en toekoms !

Hierdie vers openbaar juis wie hierdie ‘ander koning, naamlik Jesus’ is, van ons teksvers.

As ons weet wie Hy is en wat Hy gedoen het, kan ons ook verstaan waarom sy volgelinge die wêreld in opstand bring.

En baie belangrik, broer en suster,

kan ons dalk ook verstaan waarom die Christendom, die kerk van Christus vandag, nie meer die wêreld omverwerp nie ?

Wat sê hierdie vers 3 vir ons aangaande die ‘ander koning’ wat ons aanbid ?

Eerstens, dat Hy die Christus is wat moes ly.

Die woordjie ‘moes’ wys op ’n goddelike verordening, dat dit deel is van God se raadsplan, en nie ’n noodplan is nie.  Dit moes so wees, want God het dit bepaal.

Maar, hoekom moes Hy ly geliefdes ?

Omdat ons in sonde geval het.

Omdat ons Vader ’n heilige God, ’n ander God (met ’n hoofletter) is, wat nie die sonde en ongeregtigheid kan duld nie, en daarom moet daar betaal word vir die sonde.

En ons kon dit nie self doen nie, daarom het die ander God sy ander Seun gestuur, die Gesalfde waarvan ons lees regdeur die hele OT (want dit is wat Christus, die Grieks, beteken), om vir ons, in ons plek te sterwe.

Hy het gekom om sy lewe vir ons af te lê.

Hy moes dit doen en Hy wou dit doen !

Besef ons dit nog geliefdes, watter groot verandering dit in ons lewe bring, dat Christus die hele bestaan van die mens kom verander het ?

Hier openbaar ons Skepper, ons Vader Hom as ’n Verlosser, as ’n genadige God wat Hom ontferm oor sy kinders, ongeag die feit dat ons sy ander, sy heilige wet oortree het, en eintlik die ewige dood en die hel verdien het.

Maar, broer en suster, die Jesus van ons teksvers het nie net mens geword om te kom ly vir ons in ons plek nie.

Hierdie Jesus het ook “uit die dode (sal) opstaan” en daardeur Sy Koningskap bevestig.

Hy is dié Koning van hemel en aarde.

Daardeur het Hy die dood oorwin,  deel ons nou in sy geregtigheid,

word ons verseker van die liggaamlike opstanding,

en baie belangrik geliefdes, in die woorde van ons Kategismus: “word ons nou ook deur sy krag tot ’n nuwe lewe opgewek” (v/a 45)

Christus is as dié Koning van hemel en aarde opgewek,

Hy sit nou aan die regterhand van God.

Daar tree vir ons in oor ons sondes en swakhede, maar regeer Hy vir ewig en altyd en is Hy besig volgens Ps.110 die vyande van ons Vader en sy kerk ‘n ‘n voetbank van sy voete te maak.

Dit is wat nou in die geskiedenis besig is om af te speel.

En Christus regeer deur beide redding en oordeel !

Geliefde gemeente, wie is dus die ander koning, hierdie Jesus wat verandering in die mens se bestaan gebring het ?

  • Hy is die Seun van God, dus God self.
  • Hy is die Christus, die Gesalfde van die OT wat gekom het om vir ons sondes te sterwe.
  • Hy is die Koning van hemel en aarde, wat tot in ewigheid regeer.

Om dit saam te vat: Jesus is –in die woorde van Psalm 110- die Priesterkoning, Hy is ons Verlosser én Koning.

Dit is juis hierdie waarheid, dit is hierdie prediking, hierdie Godsopenbaring wat die wêreld verander het.

En hierdie verandering geskied op twee wyses.

Dit sien ons in die tweede plek.

 Hoe verander hierdie ander Koning, naamlik Jesus die wêreld ?

Die Evangelie, die prediking van Jesus as Verlosser en Koning, as die Priesterkoning is altyd ’n tweesnydende swaard, dit bring altyd reaksie, verandering:

  • of tot redding en heiligmaking en groei van hulle wat glo,
  • of tot regverdige veroordeling en straf vir hulle wat volhard in hul sonde en verwerping van die ander koning, naamlik Jesus.

Ons teksvers openbaar die antitese, die teenstellende kontrasterende verandering wat die Evangelie bring:

Die ongelowige Jode stel die koningskap van die mens, die keiser teenoor Jesus se koning.

Soos met Jesus se kruisiging hou hul aan daarmee dat hul geen ander koning as die keiser het nie.

Hulle het ’n politieke messias, ’n aardse verlosser gesoek.

Die wêreld het die filosoof-koning gesoek.

Die Priester-Koning van die OT, die Lydende Koning, die  Diensneg-Koning het hul nie gesoek nie !

In verse 4 tot 9 word hierdie satanistiese opstand teen die Koning van Psalm 2 en sy gestuurdes, sy kerk verder beskryf: nadat sommiges tot geloof gekom het in Thessalonika, raak die ongelowige Jode afgunstig daarop en reël ’n opstand teen die gelowiges, teen die kerk in Thessalonika.

Nogal ironies, hulle kla die kerk aan van opstand … terwyl hulself besig is om ’n opstand van stapel te stuur!

Volgens die teks het Paulus-hulle tuisgegaan by ’n sekere Jason.

Hy word deur die ongelowige Jode vasgekeer en voor die stadsowerhede gebring om aangekla te word.

Thessalonika was een van die vrystede wat nie deur ’n Romeinse goeweneur bestuur is nie maar deur ’n eie verkose volksvergadering.

Dit is dus moontlik dat die stad die pax romana, die vrede van Rome gesoek het, meer as die vrede met God in Christus, en daarom dat hul gehoor gee aan die volksopstand se klagtes om ontslae te raak van Paulus-hulle.

Daar moet ook hier gevra word: was die gelowiges hier, asook die kerk in die eerste eeue skuldig aan ‘n ‘politieke geweldadige opstand’ in die sin wat die ongelowige Jode dit bedoel het ?

Nee, geliefdes

Die gelowiges het Christus en Paulus se voorbeeld gevolg deur die vrede van die owerhede te soek, vir solank daar nie van hul ge-eis word om in stryd met God se wet op te tree nie (sien Hand.4:19; 5:29).

Die Evangelie het reformasie-verandering gebring, nie rewolusie-verandering nie !

Ons teksgedeelte, vers 7 openbaar hoe hierdie ander Koning, deur sy Gees en Woord, ’n anderse wêreld oorwin:

Eerstens lees ons, dat Jason het hulle ontvang.

Die ‘hulle’ is Paulus, Silas en Timotheus: afgevaardiges van Jesus Christus.

Deur hulle te ontvang, het Jason en die ander Griekssprekendes van vers 4 wat tot geloof gekom het, ook die Evangelie ontvang, die Koninkryk van God.

Hulle het Jesus self ontvang !

Jesus sê self in Joh.13:20,

“Voorwaar, voorwaar Ek sê vir julle, wie iemand ontvang wat Ek stuur, ontvang My; en wie My ontvang, ontvang Hom wat My gestuur het.”

Broer en suster,

Hier lê die fondament van alle verandering, van reformasie:

– Om Jesus Christus te ‘ ontvang’

– Om deel te word van sy Koninkryk

– Om tot geloof en bekering te kom

In beide verse 4 en 12 word die wonder van die redding deur die geloof beskryf:

– en sommige van hulle is oortuig en het hulle by Paulus en Silas aangesluit (dui op ‘n passiewe ontvangs: “hulle is toegevoeg …”).

– Baie van hulle het dan ook gelowig geword, en van die aansienlike Grieke ‘n groot aantal, vroue en manne.

In hoofstuk 16, die voorafgaande hoofstuk is dit ook geopenbaar hoe Jesus die wêreld om Hom verander, van individu tot individu, van gesin tot gesin:

16:14, “n ‘n vrou met die naam van Lídia, ‘n purperverkoopster van die stad Thiatíre, ‘n godsdienstige vrou, het geluister; die Here het haar hart geopen om ag te gee op wat deur Paulus gesê is. En toe sy en haar huisgesin gedoop is …”

16:31, “Glo in die Here Jesus Christus en jy sal gered word, jy en jou huisgesin.”

Ja, geliefdes

Geen menslike humanistiese opvoedingsplan,

geen politieke messias staatsidee,

geen ekonomiese opbou vooruitgangsplan,

en geen genereaal of charismatiese leier  –in die verlede of hede of toekoms – om ons te lei …

gaan ons en ons kinders, gemeentes en gemeenskappe en volke red nie …

Daar is net een, daar kan net EEN wees … en dit is die ander Koning van ons teks: Jesus wat red !

Maar, kind van God, hierdie Verlosser, nl Jesus, het ons geleer by ons eerste punt: is ook ’n Koning, ‘n waardige Koning.

Dit sien ons ook in ons teksgedeelte.

Daar staan: “en hulle almal handel teen die bevele van die keiser en sê dat daar ‘n ander koning is, naamlik Jesus.”

Die keiser se ‘bevele’ was sy leges majestatis = wetgewing wat die persoonlike eer en regte van die keiser beskerm het.  Daardeur het die keiser goddelikheid aan homself toegeken.

Teenoor die keiser se bevele wat aan hom goddelike eer toeken, het Paulus die koningskap van Christus verkondig, met ‘n eie dogma: God se Woord, God se Wet.

Jesus is ‘n koning wat ook bevele het, wette het, Hy het Sy hele Woord wat die norm en standaard is van sy koningsheerskappy.

In sy Woord word sy verlosser- en koningskap verkondig.

En hoe verander Hy sy onderdane anders as deur sy Gees wat deur sy Woord werk ?

Verlossing en daaruit vloei ware verandering: reformasie van die hart en die hele lewe!

Sy onderdane, die kerk van Christus deur alle eeue, moet besig wees met sy Woord, sy wette:

Wanneer Paulus-hulle in Berea aankom, lees ons (v.11):

En hierdie mense was edelmoediger as dié in Thessaloníka; hulle het die woord met alle welwillendheid ontvang en elke dag die Skrifte ondersoek of hierdie dinge so was.

Die woord ‘edelmoedig’ dui op hul ingesteld.

Hulle is nie bevooroordeeld oor dit wat hul al gehoor het van Paulus nie. Dat hy ‘n kontroversiële figuur is, dat hy orals ‘opstand’ veroorsaak nie.

Inteendeel, hulle luister na hom en doen dan wat elke goeie onderdaan van die ander Koning moet doen: met ywer en passie ondersoek hul die Skrifte om te kontroleer of die boodskap wat Paulus verkondig (v.2,3) werklik so is.

Die volgende in die teks openbaar hoe Christus deur sy onderdane sy koninkryk hier op aarde bou, en so die wêreld oorwin:

  • ‘n gesindheid van leergierigheid
  • hulle het ‘elke dag’ die Skrifte ondersoek.

Geliefdes, ons godsdiens is dalk so armsalig omdat ons dit net op Sondae wil doen, en nie elke dag nie.

Ons hele lewe moet met die Woord gesuiwer word: persoonlik, gesin, gemeente, gemeenskap.

En, ongeag dat dit Paulus was, die apostel van Christus, was die fokus op die Skrifte, nie op ‘n mens nie.

Die fokus was op God se bevele, sy wette, sy Openbaring nie op menslike planne, wyshede, vergaderings en idees nie.

So anders is dit vandag met kerklike leiers wat hulself en hul sogenaamde ‘openbaringe’ om die voorgrond plaas, heeltemal in stryd met elke ware dissipel wat saam Johannes die Doper uitroep:

Hy moet meer word, maar ek minder ! (Joh.3:30)

Sien u dus broer en suster, hoe het Christus die wêreld oorwin in die eerste eeu, deur sy eie lewe en die vrug daarvan in sy kerk se lewe (Joh.16:33).

Sien u wat die kerk gedoen het wat die wêreld in opstand gebring het ?

Sien u hoe het reformasie plaasgevind het in die vroeë kerk, in die tyd van die reformasie, in 1859, maar ook vandag ?

  • Deur die verkondiging van die Evangelie van die ander koning: Jesus het gely en opgestaan !
  • Deur die bestudering van die ander koning se Koningswet: sy hele Woord, sy bevele
  • En, deur dan hul hele lewe daarvolgens in te rig, op elke lewensterrein

Diepgaande deurgaande bekering en reformasie op alle terreine van lewe en denke.

Die grootste bedreiging vir ‘n goddelose onChristelike owerheid en samelewing, is nie mense wat oorlog wil maak nie, maar mense wat weer Christus se Koningskap begin ernstig opvat, en sy Koningswoord konkreet in hul hele lewe begin toepas, persoonlik, gesinslewe en in die gemeente en gemeenskap !

Geliefdes, ons geloof is ‘n baie persoonlike en intieme saak … maar dit is nie ‘n private saak nie !

Ons moet die ander koning se heerskappy openlik orals proklameer:

Jesus is Koning !

Dit het Paulus dan ook gedoen volgens vers 16 en 17 van ons tekshoofstuk.

Paulus het hom vererg, ‘n heilige woede vir die afgodsbeelde wat daar in die wêreld is … dat daar nie net aan Koning Jesus al die lof en die eer gegee word nie, maar ook afgode !

Word ons nog vererg oor die afgode in ons eie harte ?

Die afgode in ons gesins-, gemeente en gemeenskap se lewe … of het ons maar gewoond geraak daaraan … ?

En wat doen Paulus daaraan: hy verkondig die Evangelie van Jesus as Verlosser én Koning aan ‘die kerk’ (die sinagoge) maar ook aan die wêreld (die markplein), v.17,

Hy het toe in die sinagoge met die Jode gespreek en met die godsdienstige mense, en elke dag op die mark met die wat hom teëkom.

Kinders van die koninkryk,

Nie ons eie lewe nie, nie ons eie (politieke) voorkeure en idees nie, maar die Evangelie alleen moet die aanstoot veroorsaak, Christus alleen (Matt.5:10-12).

In vers 13 lees ons, “Maar toe die Jode van Thessalonika verneem dat die Woord van God ook in Berea deur Paulus verkondig was, het hulle gekom en die skare daar opgesweep.”

Nie ons politieke of filosofiese idees nie, maar God se heilige wet en evangelie, Jesus as die ander koning, alleen moet die aanstoot veroorsaak en ook die wêreld om ons vandag in opstand bring.

As ons vervolg word, moet dit ter wille van Hom wees … nie oor my eie sondes en ongeregtigheid nie.

Ek moet ly ter wille van die ander Koning … wat vir my gely het … wat vir my opgestaan het !

Die Evangelie bring ’n andersheid (heiligheid) in ons lewe, en as ek nie verander (aanhou bekeer en reformeer nie) hoe kan ons ander wil verander ?

Dat ons moet verander kan ook nie anders nie ! want:

  • Ons aanbid ’n ander Koning, naamlik Jesus
  • Hy het ’n ander wet: Sy Woord
  • Wat ly tot ’n ander lewenswyse as die wêreld.

Mag die Here opnuut predikers gee wat van Sondag tot Sondag, en ‘daagliks’ orals sal onderrig uit die Woord, tydig en ontydig (2 Tim.4:1-5).

Om mense te wys weg weg van onsself na die ander koning, naamlik Jesus:

  • Hy en Hy alleen is die Verlossing en Koning wat ware verandering bring
  • Sy Woord, sy wette, sy bevele alleen is die norm en standaard waarvolgens ons ons hele lewe moet inrig.
  • Deur sy Gees en Woord moet ons die wêreld oorwin word, beginnende by onsself, ons gesinne en gemeenstes.

In die begin het ek u vertel van keiser Augustus (as verteenwoordiger van die ongelowige wêreld wat in opstand teen Christus se Koningskap is), wat gedink het hy – en baie ander soos hy – gaan die wêreld self red en verander (soos daar vandag nog baie politiese en charismatiese messiasse is).

Ongeveer in 65 nC kom die ware kerk van Christus, by monde van die apostel Petrus ‘vervul met die Heilige Gees’, en bely in Hand.4:8-12, en ons saam met hulle midde ons wêreld vandag:

8 Owerstes van die volk en ouderlinge van Israel,  9 as ons vandag ondervra word oor ‘n weldaad aan ‘n siek man, waardeur hy gesond geword het,

10 laat dit bekend wees aan julle almal en aan die hele volk van Israel dat deur die Naam van Jesus Christus, die Nasaréner, wat julle gekruisig het, maar wat God uit die dode opgewek het, dat deur Hom hierdie man gesond voor julle staan.

11 Hy is die steen wat deur julle, die bouers, verag is, wat ‘n hoeksteen geword het.

12 En die saligheid is in niemand anders nie, want daar is ook geen ander naam onder die hemel wat onder die mense gegee is, waardeur ons gered moet word nie.

Ja, alleen Christus is die ware en enigste Verlosser.

Alleen Jesus Christus is die ware en enigste Koning.

Hy alleen red en maak nuut:

En Hy wat op die troon sit, het gesê: Kyk, Ek maak alles nuut.


Posted by: proregno | March 23, 2017

Bronne om charismatiese/pinkstergroepe te beoordeel


Sien die volgende bronne om die charismatiese en pinkster strominge te be-oordeel, veral in die lig ook van Angus Buchan se charismatiese oproep om die ‘spesiale dag’ van 22 April by te woon, soos dit aan hom spesiaal ‘ge-openbaar’ is:

Hy wat met die Heilige Gees Doop – dr. L Floor

Die leser moet op die volgende bladsye nie ‘n volledig uitgewerkte leer van die Heilige Gees verwag nie. Daar is net gepoog om vanuit die doop van Christus met die Heilige Gees enkele lyne deur die Nuwe Testament aan te wys. Met die openbaringshistoriese lyne wat getrek is, word gepoog om ‘n antwoord te gee op baie vrae en probleme wat daar leef in die harte van verskillende mense met betrekking tot die Persoon en die werk van die Heilige Gees.

Hoewel ons sedert Pinkster in die bedeling van die Heilige Gees lewe, is daar dikwels tog te min aandag aan die Heilige Gees en Sy werk gegee. Biskop Cyrillus van Jerusalem (± 386) skrywe in sy Kategismus dat die genade van die goddelike Gees waarlik nodig is om oor die Heilige Gees te spreek (Catechese XVL, 1). Hierdie genade is eweseer nodig wanneer ons oor die Heilige Gees studeer en lees. Wat Paulus skrywe van Christus kan ook van die Heilige Gees gesê word: die Gees is God se onuitspreeklike Gawe aan sy Kerk. Hierdie studie is bedoel om die kennis en die insig met betrekking tot die Heilige Gees en Sy werk te verryk. Maar mag wat hier volg die leser bowenal bring tot die aanbidding: God sy dank vir Sy onuitspreeklike Gawe (2 Kor. 9:15).

Dwaling en Waarheid: oor sektes en godsdienstige strominge, dr. SP van der Walt

‘n Kerk moet ‘n geloofsbelydenis hê. Vanaf heel vroeg het die kerke die Twaalf Artikels gehad as belydenis. Daarby was daar duidelikheid oor Christus as Verlosser, oor die kanonieke Bybelboeke, oor die nature van Christus, oor die Drie-eenheid. Die Geloofsbelydenis van die Kerke het geleidelik tot vasstelling gekom. Nou word beweer dat die eie kenmerk van sektes juis is dat hulle geen geloofsbelydenis het nie en ook nie een wil hê nie. Sodra daar ‘n Geloofsbelydenis aanvaar word, kom daar stryd om suiwerstelling.

Dit is wel waar dat sektes solank as immer moontlik sonder so ‘n geskrewe belydenis wil wees om proseliete te kan maak sonder enige verbintenis. Hulle kan ook nie as sekte tot verantwoording of disputasie uitgelok word nie, omdat elkeen sy eie interpretasie het van dit wat geglo word. Oortuigend is die stelling egter nie nl. alle sektes het geen geloofsbelydenis nie.

Waarheid en Dwaling: weerlegging van die dwalinge van die vernaamste sektes en strominge in ons land

Dit is sonde om in ‘tale te praat’

As discussed in the introduction, we simply cannot use our experience to prove doctrine. Our experience always has to be placed under the authority of Scripture.

Since modern day tongue speaking bears no resemblance to the spiritual gift of languages, I have to come to the conclusion that it is not a supernatural working of the Holy Spirit but a phenomenon produced by the flesh. It a well known fact that some of the worst heretics today practice tongue speaking, (for example the Word of Faith televangelists) in a way that is indistinguishable from that practised by born again children of God. I personally know people who speak in similar ways when trying to sound stupid or when goofing off.

There is nothing Biblical or miraculous about charismatic tongue speaking. Anybody can learn to do it, Christian or not.

Being Baptized in the Spirit: The Truth over against the false teaching of the Charismatics

Who are the Charismatics? The name Charismatics is used to denote those who, within many different denominations, claim that the baptism in the Holy Spirit is a second baptism received only by some Christians. They themselves claim to have received this baptism, and argue that this is evident from their being able to speak in other tongues, just as some believers did on Pentecost. As one might expect, this group also maintains that some of God’s people are still able to perform miracles, just as they were performed by Christ and His apostles. The fact that these miracles are not being performed in our midst, they attribute to our lack of faith.

It is our intention not only to refute this false teaching, but also and primarily to set forth the truth of the Word of God on this subject. It is important that we refute false teachings. But when we do so, it is also important to remember that God sovereignly controls the wicked, so that they come up with the false teachings they maintain, and that He does this so that we might consider what the truth is over against their lies.

Strange Fire Conference – dr. John MacArthur, e.a.

Strange Fire, part of Grace to You’s Truth Matters conference series, evaluates the doctrines, claims, and practices of the modern charismatic movement, and affirms the true Person and ministry of the Holy Spirit.

Hier is ‘n resensie van die konferensie: The Strange Fire Conference

Charismaticism is incompatible with the Reformed faith. It is an attack on the sufficiency of Scripture. With Luther we say to the modern Charismatics, “I slap your spirit on the snout!” However, that does not mean that we should ignore it. We need to know how to answer its claims, because it has a wide appeal. Certainly in Ireland, and on other mission fields, Charismaticism is in vogue. In some quarters, if you reject Charismaticism, your church is “dead” and unspiritual.

MacArthur is to be commended for this timely conference.

Sien ook hierdie artikel: Strange Fire & Modern Prophecy

Charismatics and continuationists attempt to compensate for that reality by suggesting that there was a form of New Testament prophecy that also contained errors and mistakes. However, upon closer examination, there is no biblical evidence to back up that assertion. As John MacArthur explains: “Fallible prophets are false prophets—or at best, misguided nonprophets who should immediately cease and desist from presumptively pretending to speak for God. . . . When compared to the clear criteria set forth in the Word of God, nothing about modern prophecy measures up” (Strange Fire, 119).

By contrast, cessationists teach that the gift of prophecy has ceased. According to Ephesians 2:20, the apostles and prophets were for the foundation age of the church. When the apostolic age ended, prophets also quickly vanished from the scene. With the canon of Scripture complete, there is no longer any need for us to receive new revelation from God. We have the prophetic Word, and it contains all that we need for life and godliness.

The Charismatic Movement – dr. O. Palmer Robertson, e.a.

The Charismatic movement is one of the most popular and growing forces within Christendom today. The major doctrinal distinctives of the Charismatic movement—the baptism in the Holy Spirit, tongues-speaking, prophecy, the gift of healing and the emphasis on having a personal experience—are primary reasons for the movement’s growth and popularity. While growth and popularity are certainly desirable, they cannot be used as a test for truth-claims, because various cults (e.g., Jehovah’s Witnesses, Mormons) and false religions (e.g., Islam, Eastern mysticism) have also witnessed great popularity and growth. The Charismatic movement is a twentieth-century phenomenon. Since the teachings and practices of the Charismatic movement are different than what orthodox Christians have taught for 19 centuries, we believe it is wise to examine these teachings under the light of Scripture.

We are not saying that Charismatics are not Christians. And we are not examining their distinctives because we dislike Charismatics personally (the author was a Charismatic for over three years, and many of his friends are still Charismatic). God commands us to “Test all things; hold fast what is good” (1 Th. 5:21 [1]). We are commanded to “hold fast the faithful word” and “refute those who contradict” (Tit. 1:9 NASB). Thus, we offer this booklet in the spirit of Christian love—love for our brethren, and above all, love for God’s truth. In examining any issue, the most important question is, “What saith the scripture?” (Gal. 4:30 KJV).

Charismaticism debate: rev. Angus Stewart vs rev. David Antwi

Pentacostalism refuted

The Pentecostal/charismatic movement is proved heretical by the simple fact that it is the fruit of the theology of Wesley, and Wesley’s theology was the false gospel of salvation by the will and work of the sinner himself (Arminianism). Wesley taught that God loves all alike, that Christ died for all alike, and that the Spirit wants to save all alike, but that salvation depends upon the sinner’s choosing to be saved by his own free will. In his passionate commitment to this gospel, Wesley hated the truth of salvation by God’s free, particular, sovereign mercy. Wesley is guilty of the worst blasphemies against the gospel of grace that have ever been uttered. His doctrine of the second blessing, which in Pentecostalism has become the BHS, was in perfect harmony with his basic gospel of free will. Whether one received the second blessing depended upon a person’s own will and effort.

The theology of Charles Finney, who as a leading preacher of the “holiness movement” was the link between Wesley and Pentecostalism, was the same as that of Wesley. Finney was originally a Presbyterian. But he detested Calvinism. Deliberately and aggressively, he went up and down the land preaching salvation—and the second blessing of perfect holiness—by the free will of sovereign man.

Pentecostalism is the natural outgrowth of that gospel. It is the fruit on Wesley’s tree of salvation by man’s will. In every respect, Pentecostalism is a message and movement of free will. The first baptism in Pentecostal-charismatic teaching—the saving of a man from sin, his conversion—is due to one’s accepting Jesus by free will. The second baptism—the BHS—likewise is dependent upon a man’s will and work, for he cooperates with the Spirit by fulfilling the necessary conditions.

That Pentecostalism is Arminian through-and-through is the open, clear, unashamed testimony of the Pentecostals themselves

Word of Faith Movement, NAR,  Buchan beweging in SA – Jaco de Beer

The New Apostolic Reformation – NAR – is not a church that you become a member of that is known by a certain name. Many times when I say to people a certain person is part of the NAR movement, they will deny it because they cannot identify it with a specific name or a church. The NAR movement is a global unstructured network of teachings and practices advocated by so-called “prophets” and “apostles.” These people claim to be appointed by God as prophets and apostles to lead the church back to God.

Part of their teachings is to establish a kingdom of dominion here on earth. They also claim to be appointed by God to restore the office of apostle and prophet back to the church. Their teachings and practices are based on extra-biblical experiences and revelations. They claim to receive new revelations directly from God additional to the Bible. They do not reject the Bible. It is a “Bible +” and not a “Scripture alone” movement. Very subtly they say we need more. They do not believe in the sufficiency of Scripture. They claim to get voices and messages directly from God like the prophets of old. Furthermore, they claim the church has lost the Holy Spirit and need a new baptism of the Holy Spirit. They also claim since the 70-80’s we have moved into the final stage before Christ return and therefore God wants to anoint His church and restore new apostles and prophets to the church. They also moved on from the typical drunk and slain in the spirit because they realize many people have been warned against it. But, these are still part of their practices. Sometimes it is phased in slowly. Their experiences and practices have become more “modern” and “revamped.” They address people’s need for an experiential religion because many churches have become dry and dead. People are looking for something real but in the wrong places. Christ is real, but we find Him revealed in Scripture alone through the work of the Spirit.

God fills believers through His Word by the Holy Spirit, not through extra-biblical revelations and experiences. The Holy Spirit brings the Word to our hearts and that way we see Christ and are filled. This movement is more focused on extra-biblical experiences in the form of dreams, visions and sensory type experiences like ecstatic emotions, feelings, heat over your body, or feeling wind and air flowing over you. Typical new age transcendental meditation type experiences – ecstatic emotional experiences. This is called contemplative or centering prayer. These big names simply mean you pray and concentrate on some verses, slogans, Jesus’ name or some Christian object of any kind until you start seeing, feeling and experiencing something. Long prayer and worship sessions are sometimes used to bring these experiences on. Now you can understand why music, and long prayer and worship sessions play a central role in leading people into these emotional experiences. It is so easy to take people to a “high” who are standing eyes closed, focusing on something and playing the right melodramatic music with the right lyrics to them. This is usually also used during altar calls. Quiet atmosphere, eyes closed, soft music and a preacher softly motivating people to come forward and receive Jesus. That is why music bands like Jesus Culture and Hillsong plays such an important role in this movement among young people and the church. Another mark of this movement is a drive for revival. There is an unhealthy obsession with revival. They always speak about fire from heaven. All of us want revival, but what revival and by whom? People are so easy misled by this because of the spiritual need in our time. The problem is what kind of revival are they talking about. Is it a revival from God? I do not think so.

It is a revival of so-called Holy Spirit baptism connected with various emotional ecstatic and transcendental experiences like I explained above. In closing, this movement has infiltrated the church in South Africa in a big way. Most churches have some form of these influences in their congregations. This movement is very deceptive because of the noble cause they use for their deception – revival and spiritual restoration. These good things are used by Satan to mislead the sheep. He uses people’s real needs to present a false solution to them like in the garden of Eden. He misled Adam and Eve with a good thing – to be like God. But he twisted it in such a way to challenge the authority that belongs to God alone. Every one of us desires for more of God. We must be careful where we try to find it.

Charismate en gereformeerdes verskil oor die Bybel, SC Wiid

Charismatiese en gereformeerde leerstellings oor die mens en sy / haar saligheid is nie dieselfde nie. Die rede daarvoor is dat die mensbeskouing, soos deur die onderskeie denominasies gehuldig, van mekaar verskil. Nogtans grond altwee hulle besondere standpunte op die Bybelse gegewe. Die beskouinge verskil, deurdat die interpretasie van die Bybel oor wat en wie die mens is en hoe verlossing gebeur, verskil. Dit het implikasies vir hoe daar oor die mens en sy/ haar verbondenheid aan die kerk, oor wat geglo en bely word en oor die werklikheid in die algemeen, gedink word.

Na dertien jaar se navorsing het Siewert Wiid van Kimberley tot belangrike bevindinge geraak. Hy het sy navorsing op skrif gestel, ten einde die verskille wat daar bestaan, aan te teken en te sistematiseer. Dit het nou uitgeloop op ‘n boek waarin die verskille omvattend behandel word.

Posted by: proregno | March 22, 2017

Dr. John Byl lesings beskikbaar: Pretoria

Die lesings van dr. Byl wat hy in Pretoria gehou God and Cosmoshet (5 en 7 Maart) is hier onder beskikbaar. Die volledige sprekerstoer se inligting kan hier gelees word:

Dr. John Byl sprekerstoer in Pretoria en Potchefstroom

Hier is dr. Byl se verslag van sy sprekerstoer hier in Afrika:

Lectures in Zambia and South Africa

Lesing by GK Wonderboompoort (verslag deur Francois van Deventer)

Dit is ‘n minder besige byenes as gewoonlik. Dit is Saterdag en dit is tyd om Prof John Byl by die lughawe op te laai. Sy vliegtuig is ‘n halfuur vroeg. Alles verloop seepglad en ons hoef nie lank te wag nie, want dr Byl het slegs handbagasie.

Prof Byl kom besoek Afrika om toesprake te kom lewer oor Weerspreek die Wetenskap die Bybel, Die Gereformeerde Wêreldbeskouing en Oorspronge, en Die leer van Wiskunde uit ‘n Christelike oogpunt. Hy het opgetree in Lusaka, Pretoria en Potchefstroom. Hy is in Den Haag in Nederland gebore in 1949 en het as jongeling na Kanada geëmigreer. Hy het sy BSc in Wiskunde aan die Universiteit van British Colombia in 1969 verwerf en sy PhD in Sterrekunde in 1973. Hy is tans ‘n afgetrede professor van Trinity Western Universiteit waar hy in 1978 begin het en die hoof van Wiskundige Wetenskappe geword het in 1980 en sy volle professorraatskap in 1985. Hy het verskeie studies oor Sterrekunde, Fisika en Wiskunde gepubliseer. Onlangs het sy fokus verskuif na die Filosofiese en Teologiese aspekte rakende Wiskunde, Fisika en Kosmologie en gelei tot die publikasie van die boeke: God and Cosmos: A Christian View of Time, Space and the Universe; The Devine Challenge: On Matter, Mind, Math and Meaning; How should Christian Approach Origins? Hy is gelukkig getroud en die vader van ses kinders en 8 kleinkinders. Hy is ‘n aktiewe lidmaat van die Kanadese Gereformeerde Kerke en dien as ‘n ouderling.

Die besoek was sinvol en die opkoms was heel goed gewees. Die inhoud van die lesings was baie goed en het heelwat stof tot nadenke vir ons gelaat… selfs ook vir die enkele ewolusioniste wat die lesings bygewoon het.

Hier is die lesing van dr. Byl wat by GK Wonderboompoort (en GK Carletonville) gehou is:

Does scientific evidence contradict the Bible?

MP3 opname: Dr. John Byl 

2. Lesings by AROS

Hierdie was die program by Aros: dr. John Byl lesingsThe Divine Challenge

Die lesings kan hier gekyk word:

Teaching Math for a Christian Perspective

The Reformed Worldview and Origins


deur prof. WJ Snyman

(Sien die inleiding [nommer 1] en die res van die reeks hier.)

Ons vind die Kerk orals in die Nuwe Testament. En al word in die brief aan die Filippense die woord “kerk” nie genoem nie, tog vind ons ook in hierdie brief duidelik die Kerk. Paulus skryf hierdie brief uit die gevangenis aan ‘n gemeente in verdrukking. ‘n Beproefde apostel skrywe aan ‘n beproefde gemeente en tog spreek hy in hierdie brief net oor die blydskap. Die brief aan die Filippense is die brief van blydskap (Fil. 4:4). Die twee Griekse woorde vir “blydskap” en “genade” lê dig by mekaar.

Genade gee blydskap en geloof bring tot lofsegging.

Nou is dit treffend dat Paulus in Fil. 1:1 skrywe: Aan al die heiliges in Christus Jesus wat in Filippi is, saam met die opsieners en diakens. Noudat die apostel in bande sit, kom die ampte te voorskyn. Paulus is besig om terug te tree en terwyl hy hom van die gemeente losmaak, kom die plaaslike ampte na vore. In hoofstuk 1:27-30 kan ons lees hoe die apostel hom losmaak van die gemeente. Hy bind die gemeente aan die Evangelie van Christus.

Daar kom ‘n tyd dat die jong Kerk nie meer so afhanklik moet wees van die sendende Kerk en die sendeling nie. Ons moet die Kerk nie bind aan mense nie, maar ons moet die Kerk bind aan die apostoliese Woord. Want ons sien in hierdie brief dat die apostel verdwyn, maar dat die Evangelie bly. Hierdie gemeente te Filippi word nou deur Paulus vermaan tot eensgesindheid.

In verband hiermee teken Paulus die weg van God met Christus. In hoofstuk 2:6-11 wys die apostel op die vernedering en die verhoging van Christus. Eintlik is hierdie gedeelte ‘n samevatting van die Evangelie. Die weg van God is ‘n weg van bo na benede. En hierdie gesindheid moet ook in julle wees, sê Paulus in Fil. 2:5. Ons menslike verhoudinge moet hierdeur beheers word, want so kry Christus gestalte in die Kerk.

En dan skryf Paulus in hierdie brief oor die uitnemendheid van die kennis van Christus. Hierdie kennis wat ook deur Petrus in sy belydenis uitgespreek is, is ‘n uitnemende en heerlike kennis. Laat ons in verband hiermee dink aan Paulus se kennismaking met Jesus op die weg na Damaskus. Paulus wou eers hierdie Jesus en hierdie kennis en hulle wat hierdie naam bely, vernietig. Maar op die weg na Damaskus het hy tot die insig gekom dat Jesus werklik die Christus is.


Hoe kom ‘n mens tot die insig dat Jesus die Christus is?

Deur openbaring.

Nou is hierdie kennis wat ons net deur openbaring kan ontvang, die fondament van die Kerk. Ons kan dit lees in Matt. 16:17. Die Kerk rus op hierdie kennis, ons kan dus ook sê: die Kerk rus op openbaring. Die Kerk ontstaan deur openbaring van God.

Waarom het Paulus probeer om die kennis van Jesus te vernietig?

Omdat hy wou opklim tot God deur middel van die wet.

Maar dan kan ‘n mens deur sy eie krag die hemel verdien.

Paulus het deur sy ontmoeting met Jesus Christus geleer dat die verlossing net uit genade is.

Deur die uitverkiesing, word deur genade ‘n vyand van God ‘n vriend van God.

Ook het Paulus geleer dat Jesus lewe (Fil. 3:10). In Jesus is nie alleen oorwinning oor die sonde nie, maar ook oor die dood. Wat is een van die belangrikste boustene van die fondament van die Kerk? Die geloof in die opstanding van Christus. Die Kerk is gebou op ‘n oop graf. Die artikels oor die Kerk, die vergewing van sondes en die opstanding hoort bymekaar in die apostoliese geloofsbelydenis.

Dan vra Paulus ook: Here, wat moet ek doen?

Hieruit kan ons leer dat ons maar nie net in Christus moet wees nie, maar dat Christus ook in ons moet wees. By Paulus was daar ‘n algehele oorgawe aan Christus. Hy was ‘n gevangene van Christus, ‘n slaaf van Christus. Waarna gryp Paulus? Soos ‘n kind gryp na sy redder, so gryp Paulus na Christus (Fil. 3:12). Die Kerk is gegryp deur God, die Vader, die Seun en die Heilige Gees, en daarom gryp ons na God. Ons moet ons lewe stel in die diens van God.

Dit bring ons by die verhouding van die Kerk tot die Koninkryk.

Die Koninkryk is daar, die Koninkryk is in die Kerk, maar die Kerk moet ook in die Koninkryk gaan. Die Koninkryk is in ons; ons is burgers van hierdie Koninkryk (Fil. 3:20), maar wanneer die Koninkryk tot sy voltooiing kom, dan gaan ons in in die Koninkryk. Dan kom die verlossing na siel en liggaam in die nuwe Jerusalem.

Ten slotte noem Paulus die gemeente sy blydskap (Fil. 4:1).

So staan die apostel teenoor sy gemeente. En dan kom Paulus met ‘n ernstige vermaning, want die gestalte van Christus kom nog nie voldoende in die gemeente tot uitdrukking nie. Hulle moet eensgesind wees (Fil. 4:2). Daar was nog gebrek aan eensgesindheid in die gemeente. En daarom vermaan Paulus hulle in die liefde.

Ons moet ook leer om op hierdie manier die ander te vermaan. Diegene wat hy vermaan, noem hy eers sy blydskap en kroon. Alleen ‘n vermaning in die liefde besit krag. Ook moet die vermaning geskied in geloof. In sy vermaning glo Paulus dat daardie mense in Filippi tog gelowiges is. Sy vermaning rus in die feit dat hulle tog heiliges is. Ons moet by ons vermanings altyd uitgaan van wat die gemeente is.


Bron: Nuwe en Ou Dinge, prof. WJ Snyman

Die reeks is hier beskikbaar: Die Kerk – prof. WJ Snyman



13 En hulle het kindertjies na Hom gebring, dat Hy hulle kon aanraak; en die dissipels het die wat hulle gebring het, bestraf.
14 Maar toe Jesus dit sien, het Hy hulle dit baie kwalik geneem en vir hulle gesê: Laat die kindertjies na My toe kom en verhinder hulle nie, want aan sulkes behoort die koninkryk van God.
15 Voorwaar Ek sê vir julle, elkeen wat die koninkryk van God nie soos ‘n kindjie ontvang nie, sal daar nooit ingaan nie.
16 En Hy het sy arms om hulle geslaan, sy hande op hulle gelê en hulle geseën. – Markus 10:13-16 (lees ook die parallele gedeeltes: Matt.19:13-15; Luk.18:15-17)

In Charles Spurgeon se preek oor bogenoemde teks (“Children Brought to Christ, Not to the Font“), beweer hy dat die kinders wat hier ter sprake is, slegs kleuters en ouer kinders was, dus kinders wat kon loop en Jesus se woorde kon verstaan. Hy meen ook die feit dat hul die vermoë gehad het om te kom, omdat Jesus hul geroep het (v.14), beteken dit moes kinders gewees het wat kon verstaan en loop.  Hy is dus van mening dat dit nie babas kon gewees het nie.

Vern Poythress antwoord as volg op Spurgeon se verklaring, in sy artikel “Linking Small Children with Infants in the Theology of Baptizing” (sien voetnoot 7. Lees gerus die hele artikel ook.):

Charles H. Spurgeon, “Children Brought to Christ, Not to the Font, A Sermon Delivered on Sunday Morning, July 24th, 1864,” The Metropolitan Tabernacle Pulpit (Pasadena, TX: Pilgrim Publications, 1969) 10:419, argues with some plausibility that these passages have in view toddlers and older children, that is, children who could walk and understand Jesus’ speech. Spurgeon observes that in verse 16 Jesus called the children, “which he would hardly have done if they could not comprehend his call: and he said, ‘Suffer the little children to come,’ which implies that they could come, and doubtless they did come, ….” Several points may be made in response to Spurgeon.

First, what is the meaning of βρέφη (NIV “babies”)?

The term can appropriately be applied to babies still in the womb (Luke 1:41) and to newborn babies (Luke 2:12, 16; Acts 7:19). Presumably the term denotes babies with a range of ages. It is difficult without extensive evidence to determine an upper cut-off point in age. But without further evidence one cannot simply assume that toddlers are included.

At the very least, the use of this more specific term instead of the more general word παιδία (“children”) puts focus on the young age of these children, not on their being old enough to walk as Spurgeon emphasizes. Moreover, note the phrase “also … babies” (καὶ τὰβρέφη) in Luke 18:15. “Also, even” (καὶ) suggests that the babies are in addition to others. The use of the more general term “child” (παιδίον) at later points in the passage makes it fairly plain that babies came in addition to children who were somewhat older.

The parallel passages in Matthew and Mark, which use only the more general term “child” (παιδίον), confirm the point. βρέφη in Luke 18:15 is thus specifically contrasted with the generality of “children,” making it more problematic to assume that only toddlers and older children were involved.

Second, what is the meaning of Jesus’ calling the children in verse 16?

Spurgeon argues that the children must be able to understand Jesus’ words. But the attending participial clause introduced by λέγων is a construction with an adverbial participle of means or manner (Ernest de Witt Burton, Syntax of the Moods and Tenses in New Testament Greek [3d ed.; Edinburgh: T. & T. Clark, 1898], §443). From this construction, we may infer that Jesus called the children by uttering the words given in the subsequent clause. The quoted speech, “Let the little children … ,” thus provides us with the substance of his call. This speech addresses the disciples in the second person, and the children themselves only indirectly in the third person.

Jesus called the children, not by means of a direct address to them that would presuppose their ability to understand, but by means of an address to the disciples, who have it in their power to ensure that the call is adequately responded to. In fact, we may reasonably assume that the children included a mixture of ages, as the “also” of verse 15 hints.

Older children who were walking on their own would of course be encouraged by hearing Jesus’ words. Some toddlers might have asked to be carried, even if they were able to walk. They would be encouraged, though they would not have had to do anything. Parents who were carrying infants or toddlers, and parents who were coming along side their older children, would also be encouraged to continue to bring their children toward Jesus. But all these are intended secondary effects of a speech that is directed primarily to the disciples. Hence we cannot confidently deduce that all the children needed to understand in order for the call to be real. Spurgeon presupposes exactly what is not provided in the text, namely that calling the children must mean calling them by directly addressing them.

Third, what is the meaning of the directive that the children “come to me” in verse 16? The older children come by walking, the toddlers come by walking or being carried, while the infants come by being carried. The word “come” (ἔρχεσθαι) is in fact a quite general word for physical movement, and does not contain in itself any specific indication concerning the manner of locomotion (cf. Matt 7:25; 13:4; Heb 6:7). Spurgeon has once again assumed something more specific than the text warrants.

Fourth, it seems natural to assume that the statement in verse 16, “Let the children come to me,” is to be taken broadly, and does not exclude infants of any age. Does Spurgeon seriously want to argue that Jesus would not have been willing to embrace and bless children who were under one year old, if their parents had brought them? Thus, it seems unnecessary to establish the exact ages of the children who did in fact come to Jesus. We ought simply to acknowledge the general principle: he welcomes them when they are brought, whatever their age.

In the larger context of his sermon, Spurgeon explicitly recognizes that a passage like this one encourages parents to bring their children to Jesus now, by praying for them and instructing them in the Christian faith (ibid., pp. 416-17). I agree that such actions are included among the secondary implications of the passage.

But Spurgeon appears to have left out the corporate dimensions of the Christian worship. The church presents itself and its members to Christ in heavenly assembly every Sunday. Surely this assembly provides the most immediate point of contact with the instances in the Gospels where Jesus meets with disciples or would-be disciples seeking his blessing.


Sien hierdie artikels oor kinders in die verbond

Posted by: proregno | March 13, 2017

Die Kerk(11) – Die Kerk en die Drie-eenheid

 vermaak_churchDIE KERK EN


deur prof. WJ Snyman

(Sien die inleiding [nommer 1] en die res van die reeks hier.)

Paulus noem die Kerk ‘n verborgenheid (Efese 5). Hy wys dan op die huwelik. In Efesiërs 1:21-23 verduidelik hy wat die eenheid tussen Christus en die gelowiges is. In hoofstuk 1:20 wys Paulus op Christus se gaan uit Egipte.

En in hoofstuk 2:6 wys die apostel op ons gaan uit Egipte. Toe ons in Egipte was, toe ons dood was in ons sondes, het Hy ons lewend gemaak saam met Christus en ons saam opgewek. Hierdie heerlike saak moet ons glo. Toe Christus opgestaan het, het sy Kerk opgestaan. Al is ons nog op die aarde, al is ons nog in die sonde en in die dood, tog is ons al deur daardie dinge heen. Ons is al in die hemel, want Christus, ons Hoof, is in die hemel (Ef. 2:6).

Dit is met die Kerk soos met ‘n leër. Wanneer die spits van die leër deur die vyandelike linies deurgebreek het, dan het die leër deurgebreek. Ons sien dieselfde in Kolossense 3:1-3. Want julle het al gesterwe, sê Paulus. In Romeine 6:8 en 9 kry ons ook dieselfde gedagte. Ons het saam met Christus gesterf. En ons doop is die beseëling van ons eenheid met Christus. Dit is die een lyn wat dwarsdeur die Bybel loop.

Maar nou is daar ook nog ‘n ander lyn.

Om die Kerk te sien, moet ons ook op die ander lyn ag gee. Om die ander lyn te sien, moet ons terug na Johannes die Doper. Hy is die doper. Jesus sê van hom: hy is die grootste van diegene wat uit vroue gebore is (Matt. 11:11). Hy is die belangrikste van die ganse geskiedenis. As ons terugkyk, dan sien ons oor al die hoofde van die mense heen die hoof van Johannes die Doper.

Johannes wys in sy prediking op die doop met die Heilige Gees en op die doop met vuur (Matt. 3:11). Johannes kyk dwarsdeur die geskiedenis en dan sê hy dat diegene wat deur hom gedoop is ook met die Gees gedoop sal word, maar dat die ongelowiges met die vuur van die oordeel gedoop sal word (Matt. 3:12). En dan praat hy van ‘n dorsvloer. Op die dorsvloer sal die koringkorrel bly lê, maar die kaf sal wegwaai in die wind. Hulle wat nie geglo het nie sal as kaf verdwyn. Hulle wat nie glo nie, behoort eintlik ook nie tot die volk nie. In die rampsaligheid is daar net ‘n klomp kaf, los van mekaar. Maar in die hemel is daar gemeenskap met mekaar. In die Kerk word dan ook die mensheid gered. Hulle wat nie glo nie, sal as kaf uitmekaar waai.

Daarom sê Jesus ook in Matt. 28:19: maak dissipels van al die nasies. En dit gaan terug op die belofte van God aan Abram in Genesis 12:2. En wat sien ons op Pinkster? Dan kom God om te woon in sy Kerk. Die Kerk is die woonplek van God. In die Heilige Gees het die Vader en die Seun na ons toe gekom. Dit noem ons ook die koms van die Koninkryk. Die Koninkryk van God bly in die Kerk. Pinkster is nog nie die einde nie, maar Pinkster is wel die begin van die einde. En wat is die wonder op Pinkster? Ieder hoor dit in sy eie taal. Elke volk moet dit hoor in sy eie taal.

Daarom gaan ons die Evangelie ook nie in Afrikaans of Engels verkondig nie. Ek verstaan wel Engels, maar Engels kom nie by my hart nie. Jy verstaan die Evangelie die beste as dit tot jou kom in die taal wat jy by jou moeder geleer het. En hierin sien ons ook die wonderlike eenheid van die Kerk. Dit is ‘n eenheid in verskeidenheid, soos die blare van ‘n boom. Aan ‘n boom is nie twee blare eenders nie.

Ten slotte moet ons goed verstaan dat Israel nie as volk vernietig is nie. Alleen hulle wat nie wil luister nie, sal uit die volk uitgeroei word (Hand. 3:23). En dit bring ons by die uitmonding van die rivier soos ons dit vind in Openbaring 7. In die verse 1-7 lees ons van die uitverkorenes uit Israel en in vers 8 word die uitverkorenes uit die volkere genoem.

En so kom ons by die volgende onderwerp: die Kerk en die Drie-eenheid.

Hierdie Kerk wat uit die verskillende volkere versamel word, bring Paulus in sy brief aan die Efesiërs in verbinding met die drie-enige God. Die groot gedagte van die brief aan die Efesiërs is die eenheid van die Kerk. Die Kerk is die volk van God; dit beteken die Kerk is die volk van die drie-enige God. Die Kerk is die ekklêsia, die kahal (O.T.). Dit beteken die volk van God wat geroep is, wat uitverkies is. Hoe kan ons in die Kerk glo sonder om in die uitverkiesing te glo! Die Kerk is geroep deur God en dit roep God nou aan.

Hier in die uitverkiesing sien ons die verbinding met die Vader (Ef. 1:2, 3). Maar ook is die Kerk verbonde met die Seun. Die Kerk is ‘n Christelike Kerk. Sy is die liggaam van Christus (Ef. 5:23). En ook is daar die verbinding met die Heilige Gees. Die Kerk word ook genoem die tempel van God in die Gees (Ef. 2:21 en 22). Die heerlikheid van die Kerk is dat sy vasgebonde is aan die drie-enige God. Dit ook so pragtig tot uitdrukking gebring in die apostoliese geloofsbelydenis.

Ons kan die Drie-eenheid nie verstaan nie. Wel sien ons in die lewe verskillende merke van die Drie-eenheid, soos byvoorbeeld die gesin wat bestaan uit vader, moeder en kind, of ‘n boom wat bestaan uit wortel, stam en takke, of die lig met sy verligtende, genesende en verwarmende werking. Nou is dit die opmerklike dat ons in die heidendom ook nog die swak spore van die Drie-eenheid kan ontdek. Ook in die heidendom kry ons die gedagte van ‘n god. Maar daar is ‘n verwronge godsgeloof. Ook die heidene gaan uit van die gedagte dat daar ‘n godheid was wat alles geskape het. Daar is nog iets van ‘n geloof in god, maar van ‘n god wat baie ver weg is. Dan is daar by die heidene ook geloof in die toordokter. Daar word gedink dat hy oor goddelike kragte beskik. En hy is nie ver weg nie, maar hy woon onder die volk.

En ten slotte sien ons ook by die heidendom die geloof in voorvadergeeste. Die voorvadergees is die saambindende krag van die stam. Hier kry ons die drie-eenheidsgedagte in verwronge vorm. Nou sien ons dat verskillende Christene op die sendingveld soms terugval in die mag van die toordokter en in die voorvaderverering. En daarom moet ons die Kerk verbind aan die drie-enige God.

Toe Christus op aarde was, het die mag van die bose hom saamgetrek in siekte en besetenheid, en toe was daar veel towery. Christus het toe getoon dat hy groter mag besit. Hy het gekom om Satan te bind. En dit moet ook onder die volkere gebeur waar nou die Evangelie verkondig word. Ons moet die duiwel bind en ons moet die mag van die toordokter bind. Hierdie mag van Christus is saamgetrek en sy oorwinning van die dood. Ons kan dit lees in Ef. 1:19 en 21. En daarom moet ons Christus gaan verkondig as die groot krag van God.

Dieselfde sien ons ook in Kol. 2:9-23 en in besonder die verse 13-15. So moet ons Christus gaan verkondig. Baie val terug in die heidendom omdat ons Christus nie genoeg op hierdie manier verkondig nie. En teenoor die voorvadergees moet ons die Heilige Gees stel. Ons moet die mense leer dat ons ‘n veel beter Gees besit as die heidene. Wanneer ons op hierdie manier die goddelike uitverkiesing, die oorwinnende krag van Christus en die aanwesigheid van die Gees in die Kerk verkondig, dan bind ons die Kerk aan die Drie-eenheid.


Bron: Nuwe en Ou Dinge, prof. WJ Snyman

Die reeks is hier beskikbaar: Die Kerk – prof. WJ Snyman


DR JOHN BYL SPREKERSTOERDr. John Byl - Reformation International Doctoral Committee

Pretoria program: 5 tot 7 Maart 2017

Wetenskaplikes kies hul teorieë gebaseer op hul onderliggende voorveronderstellings. Die Bybel is die Woord van God, is een van die onderliggende voorveronderstellings van Christene.” – dr. John Byl

Sondag, 5 Maart: GK Wonderboompoort 

Tema: “Weerspreek wetenskaplike feite die Bybel?”

Tyd: 19h00-20h00

Prof John Byl besoek GK Wonderboompoort en sal tussen 19:00-20:00 ‘n toespraak lewer oor “Weerspreek wetenskaplike feite die Bybel”.

Dr John Byl is in Den Haag in Nederland gebore in 1949 en het as jongeling
na Kanada geëmigreer. Hy het sy BSc in Wiskunde aan die Universiteit van
British Colombia in 1969 verwerf en sy PhD in Sterrekunde in 1973. Hy is
tans ‘n afgetrede professor van Trinity Western Universiteit waar hy in
1978 begin het en die hoof van Wiskundige Wetenskappe geword het in 1980 en sy volle professorraatskap in 1985. Hy het verskeie studies oor
Sterrekunde, Fisika en Wiskunde gepubliseer.

Onlangs het sy fokus verskuif na die Filosofiese en Teologiese aspekte rakende Wiskunde, Fisika en Kosmologie en gelei tot die publikasie van die boeke: God and Cosmos: A Christian View of Time, Space and the Universe; The Devine Challenge: On Matter, Mind, Math and Meaning; How should Christian Approach Origins?

Hy is gelukkig getroud en die vader van ses kinders en 8 kleinkinders. Hy is
‘n aktiewe lidmaat van die Kanadese Gereformeerde Kerke en dien as ‘n

Verdere navrae:

Dinsdag, 7 Maart 2017: Aros-kampus

Plek: Aros-kampus, Dickensonlaan 1180, Waverley, Pretoria.

Program vir die dag:

8:45-9:00       Opening

9:00-9:10        Inleiding

9:10-10:00      Lesing 1: Has science killed God? Christianity versus Naturalism

I shall examine various claims about science disproving Christianity, discussing the nature of science, data versus theory, and the role of worldviews. Then I will compare the worldviews of Christianity and naturalism, examining their presuppositions, and implications.

10:00-10:20 Vrae en antwoorde

10:20-10:45 Tee & koffie

10:45-12:00 Lesing 2: The Reformed Worldview and origins

I shall discuss a Reformed worldview (with reference to the Reformed standards), and its implications regarding origins. This will involve examining “God’s two books”, general revelation, common grace, and the anti-thesis. I shall discuss also various forms of theistic evolution, and their theological implications.

12:00-12:30 Vrae en antwoorde

12:30-13:30 Middagete

13:30-14:30 Lesing 3: Teaching Math from a Christian Perspective

What does Christianity have to say about Math? I shall argue that worldview plays a major role also in math. Is math invented or discovered? Math and the scientific revolution. Relating matter, mind, and math. Christianity provides a better basis for math than naturalism. Applications to teaching math.

14:30-15:00 Vrae en antwoorde

15:00-15:10 Afsluiting

Verderde navrae:

Hier is die advertensie van Aros: Spreker – dr John Byl 

Potchefstroom  program: 8 tot 10 Maart 2017

Donderdag 9 Maart, 9:00 – 10:00
Onderwerp: Informele bespreking by Fisika oor verskeie implikasies van lang tydskale wat deur sekere astrofisiese verskynsels geimpliseer word.
Plek: Seminaarkamer, Eerste vloer, Gebou G5.

Kontakpersoon: Johan van der Walt, 018 299 2408

Donderdag 9 Maart, 12:00 – 13:00
Onderwerp: “A Christian Perspective of Physics”
Plek: Seminaarkamer, Eerste vloer gebou, G5.

Kontakpersoon: Johan van der Walt, 018 299 2408

Donderdag 9 Maart, 15:00 – 16:30

Onderwerp: “Has Science killed God? Naturalism versus Christianity”
Plek: Skool vir Filosofie, Gebou F13.

Kontakpersoon: Michael Heyns, 018 299 1564

Vrydag 10 Maart, 09:00 – 11:00 

Defending the Faith in science and theology (saam met dr. James White, sien hier onder)

Kontakpersoon vir Potch program: Johan van der Walt


Sien hier vir meer inligting oor dr. Byl, sy boeke en artikels, en sy sprekerstoer in SA: Dr Byl sprekerstoer 2017 



Vir Christene is dit belangrik om te weet hoe om met andersdenkendes te praat oor belangrike onderwerpe soos Wie Jesus Christus is; die gesag van die Bybel en hoe die Bybel ontstaan het, die gesag van ander bronne soos die Koran en die bevindinge van die natuurwetenskappe; ensovoorts.

Dr. James White is ʼn bekende Amerikaanse apologeet wat al verskeie debatte gehad het met andersdenkendes oor hierdie onderwerpe , en is tans besig met sy tweede doktorsgraad aan die NWU. In die week van 6 tot 10 Maart kom gee hy lesings om Christene voor te berei om deel te kan neem aan hierdie gesprekke.

Dr. James White – March 2017 – Theology (Molenstr. 68, Potchefstroom, K11,110,112)

Monday 6th   

10:00-12:00       – Discussing the Quran with Muslims.

14:00-16:00       – Discussing the Bible with Muslims.

18:00-20:00      – Discussing Christ with Muslims.

Tuesday 7th   

10:00-12:00       – How to engage on the Christology in the N.T.

14:00-16:00       – How to engage on Christology in the early Church.

18:00-20:00       – Modern day challenges to high Christology.                  

Thursday 9th 

10:00-12:00       – Manuscript evidence and biblical authority.

13:00-15:00       – How to train students for the defence and offence of the Gospel.

15:00-16:30        – Dr. John Byl: Has science killed God? (Naturalism versus Christianity) Department of Philosophy

18:30-21:00        – Dr. White talk at Ratio Christi.

Friday 10th    

09:00-11:00      – Defending the faith in science and theology (James White & John Byl)

Meer inligting oor dr. White: AOMIN

Kontakpersoon vir meer inligting oor dr. White se program: prof. Henk Stoker


Posted by: proregno | February 27, 2017

Preek: Laat jou troos ! Jeremia 31:16


Plek en datum: GK Matlabas 2016-09-25

Teks: Jer: 31:16 So sê die HEREBedwing jou stem van geween en jou oë van trane.

Tema: Laat jou troos!

Psalms: 145:1,2; 145:8,9,10,11; 65:2,3; 65:4,5; 86:7,8.

Prediker: ds. Gustav Opperman

(Nota: hierdie en ander preke van ds. Opperman kan ook hier op youtube gekyk word: Woorde uit sy Woning)

Openingsgebed (getranskribeer na die erediens)

Kom ons bid saam!

Hemelse Vader, genadige God,

Die oë van die ganse skepping

smag in sterk verlange na U!

Al die wesens wat U geskape het, wag.

Hulle wag dat U hulle sal kos gee;

dat U hulle sal spysig.


Die diere daar buite in die veld,

die bome, die gras, alles wat U gemaak het,

is in afwagting op u genade

en dat U die wolke oor die see sal laat haal deur die wind

en dat U reën sal bring oor hierdie dorre aarde.


Maar ook ons wat hier bymekaar gekom het,

ons wag ook op U

en ons wag op die spyse

wat tot in die ewige lewe duur:

die Brood van die Lewe,

die Lewende Water.


U ken u kinders, Hemelse Vader

en orals waar hulle op hierdie aarde

vandag bymekaar gekom het

in Gees en waarheid.

Ja, ons bely daar is ook huigelaars

onder ons …

Maar U ken diegene wat met ‘n onverdeelde hart

hulle oë op U gerig hou

wagtend, wagtend op die genade

wat net kan kom

deur die verkondiging van die Woord!


Ons bid dat u kinders wat so wagtend

hulle hande na U uitsteek,

hulle oë op U gerig hou …

dat U hulle kragtig sal bystaan;

dat U hulle sal voed;

dat U hulle sal gee wat hulle nodig het,

want daar is groot hongerte

en groot dors in hierdie wêreld vandag

wat net deur U gevoed kan word

en wat net deur U Heilige Gees

gevoed kan word.


Ons bid dat U met die predikers sal wees

dat hulle hierdie Woord sal bring

in Gees en in waarheid.


En ons bid, Hemelse Vader,

dat daar waar die harte van u kinders

nog hard is en onbesnede is …

daar waar ‘n harde kors oor lê …

dat U dit sal verbreek

en dat ons dit sal hoor …

hierdie Woord wat teen ons natuurlike mens ingaan.

En ons bid dat ons genesing sal hê

en vrede en gevoed sal word!


Genadige God en Hemelse Vader

en dan bid ons vir vergifnis van die sonde

wat ons elke dag nog soveel las gee:

die sonde van gebedloosheid,

die sonde van argeloosheid,

die sonde van die minagting

van die genade van onse Here Jesus Christus;

die feit dat ons so traag is

om gehoorsaam te wees aan U Woord;

om te groei in heiligmaking;

om ons lewens te verander

en ons gedagtes te verander

en ons woorde te verander;

om ons ingesteldheid te verander.


Ons bely dat ons dikwels hier bymekaarkom

op ‘n Sondagoggend

en dan het ons die wêreld

hierbinne in met ons saamgebring

en dan is ons gedagtes daar


Ons bid vir die vergifnis van ons sonde

en ons bid dit in die Naam van onse Here Jesus Christus,

Hy wat ons eerste liefgehad het

en vir wie ons ook nou liefhet.




Partykeer, partykeer … is die droefheid te groot.

Soms is die verlies te groot.

Die nag is dan te donker,

en die kruis te swaar.


Dan is ons ontroosbaar.

Dan verdrink al ons woorde in die dal van trane.


Die digter Totius het dit met die dood van sy kinders ervaar.

Na die Godsbesluit dat twee van sy kinders sou sterf,

skryf hy:

Bo al u donker bome, o Heer

groei daar vir my ‘n enk’le reusboom uit:

dit is die wag-‘n-bietjie-bos …

dis die wag ‘n bietjie bos van u besluit.

Van ver lyk hierdie bos só skoon,

 só groen, só blink,

maar hoe verward,

wanneer ek dieper kyk en dink …

dieper kyk en dink as wat ‘n sondaar pas

en ek steek dan my hande uit …

en ek steek dan my hande uit na u besluit,

dan gryp ek in die dorings vas ...


Dan is ons ontroosbaar.

Dan het ons nie woorde nie …

Dan staan selfs die mees ervare dominee dikwels woordeloos.


Nie dat God ooit woordeloos is nie.

Die God wat ons dien,

is ‘n sprekende God.

Hy het Homself nog nooit onbetuig gelaat nie.


Dis dalk net so

dat ons dan nie sy stem wil hoor nie.


En daarom kom Hy vandag met ‘n vermaning na ons toe …

‘n vermaning in die woorde van die profeet Jeremia:

bedwing jou stem van geween

bedwing jou oë van trane.


Die vroue van Betlehem het rede tot trane gehad.

Hulle was aan die skerp kant van Herodes se wreedheid.

Soos Herodes se soldate van huis tot huis gegaan het

en hulle swaarde in bababloed gewas het,

so het die rouklag en die geween en die gekerm

gegroei en gegroei

en oor die velde en rante van Efrata weerklink …

totdat dit uiteindelik,

ver, ver terug in die verlede ‘n weerklank gevind het.


Mattheus hoor nie net die rou snikke van hierdie moeders nie.

Hy hoor ook die smartlike kreet van Ragel …

Ragel van daar doer ver terug in die voortyd.


Ons onthou vir Ragel.

Ragel was die aardsvader Jakob se eerste keuse,

maar sy tweede vrou.

Sy was die kinderlose Ragel …

wat later die aardsmoeder van Israel sou word.


Lea was die eerste vrou

wat maklik kinders gehad het.

Ses van hierdie kinders was seuns.

Lea wat die tweede plek in Jakob se hart moes inneem,

sy is die een wat geseën was met seuns.

En toe Ragel sien,

(so lees ons)

En toe Ragel sien

dat sy vir Jakob geen kinders baar nie,

het Ragel jaloers geword op haar suster.

Ons lees ook van haar bomenslike worstelinge met Lea

Totdat Ragel later aan Jakob gesê het:

Gee vir my kinders of anders sterf ek! (Gen 30:1)


En toe sy uiteindelik ‘n kind het,

toe sien Ragel dit as ‘n oorwinning oor haar suster.

En sy het die kind Josef genoem en gesê:

Mag die HERE vir my ‘n ander seun daar byvoeg!


En dan lees ons verder:

Met die geboorte van haar tweede seun

het Ragel dit swaar gehad met die bevalling,

en sy het gesterwe.


Voor haar dood het sy die kind ‘n naam gegee:


Ben-Oni … seun van my smart,

maar sy vader het hom Benjamin genoem.


So het Ragel dan gesterwe;

(lees ons)

en sy is begrawe by Rama,

op die pad na Efrat,

dit is Betlehem.


By Rama lê die graf van Ragel,

vrou van trane,

Sy noem haar tweede seun: Ben-Oni,

seun van my smart.


Hoe tragies: Ragel … aardsmoeder van Israel,

die volk van die belofte,

maar in die naam van haar seun, Ben Oni

is daar geen geloofsbelydenis nie …

net ‘n smartbeblydenis.


Nou, hier in ons Skrifgedeelte,

hier in Mattheus 2

sien die Evangelis weer vir Ragel.

In die hartseer van die moeders van Betlehem,

sien hy die hartseer van Ragel self.

Mattheus hoor ook die woorde van die profeet Jeremia,

want die profeet Jeremia het ook

by Ragel se hartseer aansluiting gevind.

Jeremia sien hoe huil Ragel

vir die tweede maal in die volk se geskiedenis.


Nou verskuif die toneel verder in die geskiedenis.

Meer as ‘n duisend jaar na Ragel se dood,

na die val van Jerusalem,

na die verwoesting van die tempel,

toe die volk in ballingskap weggevoer sou word,

toe is hierdie patetiese skare Jode

by Rama naby Betlehem bymekaar gemaak.

Dit sou hulle laaste sien van die beloofde land wees.


Die profeet Jeremia sien in sy geestesoog by die geleentheid

hoe Ragel uit haar graf uit opstaan.

Op die hoogte

teenoor hierdie ellendige mense neem sy plaas

en sy begin weer ontroosbaar huil.

Haar gehuil weerklink oor alle eeue heen,

want sy sien hoe

haar kinders weggevoer word in ballingskap …


‘n Stem word gehoor in Rama,


bitter geween;

Ragel ween oor haar kinders;

sy weier om getroos te word oor haar kinders,

omdat hulle daar nie is nie.


Háár kinders,

tevergeefs het sy hulle in die lewe gebring …

tevergeefs het sy gely, gestry,

tevergeefs geboorte geskenk.


Nog is het einde niet.


Vir ‘n derde maal word Ragel se trane genoem.

Hierdie keer in die Evangelie van Mattheus,

na die wrede kindermoord.

By die geleentheid het Ragel se leed eers vol geword.

Toe het Ragel se wanhoop die hoogtepunt bereik,

Toe is vervul wat deur Jeremia, die profeet, geskryf is …

Ragel se kinders is nie meer daar nie.

O, die smartryke ontroosbare Ragel,

simbool van haar volk.


In Genesis het sy tevergeefs op haar sterfbed gebaar.

In Jeremia se dae het sy tevergeefs

kinders in die lewe gebring.

Uiteindelik is alles tevergeefs …

ook in Herodes se tyd.


Ragel se smart is verstaanbaar.

Elke ouer wat al ooit ‘n kind verloor het,

sal begrip hê daarvoor.


Terselfdertyd is Ragel se smart ook sondig.


Sy huil oor die kinders … haar kinders.

Sy huil terwille van haar kinders,

nie ter wille van God nie.


Was haar liefde en verlange na die kinders

dan nie goed en reg nie?

Ja, ja, seker,

want die krag van die HERE se belofte

aan Abraham, Isak en Jakob …

dit lê in die kinderseën …

God het beloof dat daar kinders sal wees.


Maar waarom?

Waarom het God beloof dat daar kinders sal wees?

Sodat Ragel kan kompeteer met Lea?

Sodat Ragel op haar kinders trots kan wees?

Sodat Ragel kan opgaan in haar kinders se prestasies?

Sodat Ragel kan veg vir haar seuns se geboortereg

soos Jakob se moeder Rebekka gemaak het?




God het kinders beloof

om Christus ontwil.

Hy het die kinders beloof

ter wille van die Christus wat moes kom.

Al die geboortes in Jakob se tent moes God dien!


Die vleeslike Israel moet vir die geestelike Israel plek maak.


Maar by Ragel gaan dit nie daaroor nie.

By Ragel gaan dit oor haar stryd met haar suster,

haar worstelinge,

haar kinderloosheid …

en uiteindelik gaan dit oor haar vleeslike kinders.


Nee, so kan en mag dit nie wees nie.

Nie kinders ter wille van kinders nie,

maar kinders ter wille van Christus.


By Ragel gaan dit net oor haar kinders.

Daarom huil sy by haar sterfbed.

Daarom huil sy in Jeremia se dae.

Daarom huil sy na die kinderslagting in Herodes se tyd.

Daarom kan sy nie vertroos word nie.


En mag ek hierby voeg , Broeders en Susters,

daarom hoor ons ook die huilende stem van Ragel

deur die hele wêreldgeskiedenis heen tot vandag toe.

Ons sien veral Ragel se bitterheid na vore kom

nadat sy Christus voor Pilatus moes bely het,

maar toe eerder geskreeu het:

Kruisig Hom!

Kruisig Hom!

Laat sy bloed op ons en ons kinders kom!


Sedertdien kom Christus se bloed

op haar en haar kinders.

Eers met die verwoesting van Jerusalem

veertig jaar later deur die Romeine,

toe meer as ‘n miljoen Jode

deur die swaard en vlamme omgekom het.

Ons hoor ook Ragel se ontroosbare geween

na die vervolgings en die uitwissingskampe van Hitler en Stalin,

toe miljoene der miljoene Jode uitgemoor is.

Ons hoor die snikke van Ragel in die staat Israel vandag,

terwyl die selfmoordbomme in die strate van Tel Aviv afgaan.


Deur die geskiedenis loop die stroom van Ragel se trane.

Vir diegene wat die aardse Israel aanbid

en steeds die hemelse koninkryk miskyk …

Vir diegene die materiële, die stoflike,

die vleeslike bo die geestelike verkies.


In Openbaring 21 lees ons

dat God eendag alle trane van sy kinders se oë sal afvee.

Al sy kinders se trane …

behalwe Ragel se trane,

so lyk dit vir ons,

want Ragel, so het ons gelees,

wil nie getroos word nie.


Ragel wil nie die krane van haar trane toedraai nie.


Maar ook ons, buite die Jodedom,

kan aan Ragel se siekte ly …


Wanneer ons kinders ter wille van kinders het.

Wanneer ons kinders buite om Christus

ontvang en grootmaak …

Wanneer ons nie soldate in diens van Christus voortbring nie,

maar sporthelde in ons kinders soek,

akademiese sterre,

ekonomiese reuse.


My kinders, my gesin, my volk, my eer …

hulle prestasies, hulle talente!


Ragel beween haar kinders

en sy wil nie vertroos word nie.

Die nakomelinge van Ragel,

die moeders van Betlehem, is troosteloos.


En weet u, Broeders en Susters,

hier lê miskien die mees tragiese

van hierdie hele saak van

die Ragels in Israel

wat weier om vertroos te word,

die moeders in Betlehem se trane sonder einde …


Die mees tragiese van die hele saak lê daarin

dat hulle wel die troos ontvang het.

Al inwoners van Betlehem het die troos ontvang.


Ons lees in Lukas 2

dat die geboorte van Jesus aan hulle verkondig is.

‘n Goeie tyding van groot blydskap

wat vir die hele volk sou wees ( Luk 2:10ev).

Dis mos wat die engel vir die herders in die veld buite Betlehem gesê het:

Die goeie tyding dat vir hulle gebore is die Saligmaker

wat Christus die Here is.

En skielik was daar saam met die engel ‘n menigte van die hemelse leërskare.

Hulle het God geprys:

Eer aan God in die hoogste hemele

vrede op aarde, in die mense ‘n welbehae!

En die herders het met haas gegaan

en hulle het Maria en Josef gevind

en die kindjie wat in die krip lê.

En toe hulle dit gesien het,

het hulle oral die woord bekend gemaak

wat aan hulle van dié Kindjie vertel is.

En almal wat dit gehoor het,

was verwonderd oor wat deur die herders aan hulle vertel is


Die woord is oral oor bekend gemaak …

Die moeders van Betlehem het dit gehoor:

die Goeie tyding van groot blydskap

wat vir die hele volk sou wees.


Nou word die stemme gehoor in Rama,

geklaag, bitter geween;

Ragel en die ander moeders van Betlehem

ween oor haar kinders;

Hulle weier om getroos te word.


So sê die HERE:

Bedwing jou stem van geween

en bedwing jou oë van trane


Want jy het jou troos ontvang:

die Goeie tyding van groot blydskap.


Bedwing jou stem van geween

en bedwing jou oë van trane!

Aanvaar die troos wat aan jou gebied is.


Die vroue van Betlehem het die blye boodskap gehoor.

Hoeveel maal het hulle die goeie tyding ontvang?

Die een keer waarvan ons gelees het,

toe die herders dit aan hulle kom verkondig het …


En u, Broeders en Susters,

hoeveel maal het u al die blye boodskap gehoor?

Een keer? Of hoor u dit al ‘n leeftyd lank?

Ek self verkondig dit ‘n klompie jare lank al aan u

en voor my was daar ander.

Is u getroos?

Of weier u soos Ragel

en die ander ouers van Betlehem om getroos te word?


Om bedroef te wees, is nie sonde nie.

God verstaan ons hartseer.

Daarom word Hy ook

die Vader van alle ontferminge genoem. (2 Kor 1:3).

Daarom noem die Evangelie van Lukas vir Jesus

die vertroosting van Israel (Luk 2:25).

Daarom word die Heilige Gees self

die ander Trooster genoem … (Joh 14:16).


Maar om God se vertroosting te weier,

dis om Christus self te ontken!


Bedwing jou stem van geween

en bedwing jou oë van trane!

Aanvaar die troos wat aan jou gebied is!



Kom laat ons dank!

Slotgebed (getranskribeer na die erediens)

Genadige God en Hemelse Vader,

Ja, ons sien soveel dinge wat verkeerd is

in hierdie wêreld en dit loop al hoe vinniger verkeerd!


En ons hou ons harte vas

vir ons kinders, die kinders wat U aan ons toevertrou het,

en ons kleinkinders.

Ons ervaar elke dag die onreg,

die geweld, die siektes en die plae,

wat dikwels die moderne mediese wetenskap

sonder antwoorde laat.


Maar ons kom vanoggend na U toe

en ons bid dat u troos

in ons lewens sigbare werklikheid sal word …

nie net daar waar ons fokus is ten opsigte van

die kinders wat U aan ons toevertrou het nie,

maar ook daar waar hulle ons dalk mag ontval;

daar waar hulle uit u genade uit wegraak;

daar waar hulle die prooi word

van ‘n bose wêreld.

Die apostel sê self ons as slagskape gereken,

maar in dit alles is ons meer as oorwinnaars

in die liefde wat ons in die Here Jesus Christus het.


Mag dit ons belydenis wees vandag!

Ons vra dit in sy Heilige Naam!



deur Totius

“Dat hierdie indeling van die gemeente nou volgens die geloof van die mens en nie volgens die belofte van God in die genadeverbond nie, vol­gens die wisselvalligheid van die menslike glo of nie glo nie en nie volgens die vastigheid van wat God doen nie, onbybels en ongereformeerd is, hoop ons om netnou aan te toon. …. Daardie verbond (Gen.17:7; Hand.2:39) bind dus nie alleen enkele persone nie maar ook families en geslagte; nie alleen die wat van hierdie verbond bewus is nie (Abraham en die Pinkstergelowiges), maar ook die wat daarvan nog onbewus is (die nageslag en die klein kindertjies).

Hierdie vereniging, meer bepaald bedoel vir die jongeres in die gemeente, het ons insiens sy ontstaan te danke aan die feit dat die heerlike Verbondsleer van ons vaders in vergetelheid geraak het. Om dit aan te toon is die doel van hierdie hoofstuk.

Ons gaan weer eers na die Metodisme terug, omdat hier al weer die oorsprong lê van wat in die metode en praktyk van die Strewers gesien word.

Wesley se optrede

Wesley se optrede was nie volgens die Gereformeerde opvatting van die genadeverbond nie. Almal wat nie bewus en beslis “bekeer” was nie, het hy beskou as “heidene gedoop of ongedoop” (Works, V, bl. 108).

Wat dus deur hom verlang is voordat iemand ‘n lid van sy vereniging kan word, was “ontwaking”, “bekommering”, “bekering” of ook “‘n begeerte om weg te vlug van die toorn wat aan die kom is”. As hy ‘n plek die eerste keer besoek en bevind het dat diegene wat (deur sy prediking) tot ontwaking gekom het, begeer het om by sy vereniging aan te sluit, was dit sy gewoonte om die doel daarvan duidelik te maak en hulle te ontvang wat gewillig was om lid te word (J. Telford: Life of Wesley, bl. 145). Die lede was dan die bekeerdes, die nie-lede die onbekeerdes.

So is dit ongeveer nou nog in die Wesleyaanse Kerke. Op die vraag: Is die Wesleyaanse Metodistiese Kerk ‘n suiwer vrywillige (voluntary) vereniging? antwoord dr. Gregory (Handbook, bl. 262): “Ja. Niemand kan ten volle lid daarvan wees deur geboorte of deur die daad van ander (hetsy doopgetuies of predikante) nie maar deur sy eie uitdruklike toestemming.”

Die kinders, van wie so iets nie verwag kan word nie, is gevolglik nie volle lede nie. In ‘n sekere sin is hulle dit by die Gereformeerde ook nie, maar kyk nou hoe ‘n verskil tussen die Wesleyaanse en ons doops-beskouing [bestaan]. Die “Kategismus van die Wesleyaanse Metodiste” vra (hfst. II. IX § 2): “Is gedoopte kinders deelgenote van hierdie seëninge?” en antwoord: “Hulle het die uitwendige voordele van die Christelike kerk, en al die seëninge van die verbond word aan hulle verseker vir die toekoms as hulle aan die voorwaardes van die evangelie sal beantwoord!

Die deur ons gekursiveerde woorde gee te kenne dat die kinders van die Metodiste gedoop word nie omdat hulle “in Christus geheilig is” nie (soos ons Doopformulier sê), maar sodat hulle in die toekoms geheilig sou word. Die kind het volgens hierdie beskouing nie die seëninge van die verbond nie, maar sal dit nog ontvang as hy hom bekeer. In die statistieke vind ons dienooreenkomstig die indeling: (1) kerklede, (2) probationers (wat nog op die proef gestel word) en (3) Sondagskoolkinders (Telford: Life of Wesley, bl. 375).

Tereg het Julia Wedgwood daarom opgemerk dat die Christen se geboortedag deur die Metodis van sy doop na sy bekering verskuif is (Rigg: Churchmanship of Wesley, bl. 37). Of, om meer Gereformeerd te spreek, die aanvang van die nuwe lewe het nie meer in die vastigheid van God se verbond gelê nie maar in die wisselvalligheid van die mens se “bekering”.

Die Strewersvereniging

Die spreek van “bekeerdes” en “onbekeerdes” het, seker ook weens die optrede van die Strewers, in ons land algemene spraakgebruik geword.

Die Strewers beywer hulle “om kinders vir Christus te win” (Christian student, V. 2, bl. 2), sodat húlle, voordat hulle gewin is, deur hulle nie as die eiendom van die Here beskou word nie.

Self deel hulle hulle soos volg in: Werkende lede, medelede en erelede. Werkende lede is jongmense “wat glo dat hulle Christene is” ens. (kyk Modelkonstitusie, art. III), “wat die Heer gekies het”, wat dus bekeerd is en die gelofte van art. V (huishoudelike reglemente) kan onderteken. Medelede (in ‘n ander konstitusie word hulle “meegaande” lede genoem) is “jongmense van goeie beginsels wat nog nie as Christene beskou wil word nie”, en “die Vereniging sal altyd in die oog hou dat hulle mettertyd tot werkende lede behoort oor te gaan” (Mo­delkonstitusie, art. III). Húlle staan, sover ons kan uitmaak, nog tussen die bekeerdes en onbekeerdes in, en die wat hulle nog buite die vereniging bevind, moet as onbekeerdes beskou en behandel word.

Wie voel nie dat ons hier met dieselfde onderverdeling as by die Metodistiese Kerke te doen het nie? Daar is: (1) die wat glo dat hulle Christene is, (2) die wat dit byna glo maar nie as sodanig beskou wil word nie, en (3) die wat nog vir Christus “gewin” moet word.

Dat hierdie indeling van die gemeente nou volgens die geloof van die mens en nie volgens die belofte van God in die genadeverbond nie, vol­gens die wisselvalligheid van die menslike glo of nie glo nie en nie volgens die vastigheid van wat God doen nie, onbybels en ongereformeerd is, hoop ons om netnou aan te toon.

“Bekeerdes” en “onbekeerdes”

Nou bepaal ons ons tot die onderskeiding “bekeerdes” en “onbekeer­des”, want wie glo, is, volgens die tans gangbare spraakgebruik, “be­keerdes”, en wie nie glo nie, is nog “onbekeerd”.

Laat ons nou aan dr. A. Kuyper, die groot stryder vir die Gereformeerde leer in Holland, die woord gee (kyk Uit het Woord, II. 2, bl. 312 e.v.).


Hy sê daarvan: “Die onderskeiding van alle mense in ‘bekeerdes’ en ‘onbekeerdes’ is onseker, hou ‘n ernstige gevaar in en is ongenoegsaam. Dit is onseker, want niemand op aarde besit ‘n toetssteen om die bokke van die skape te skei nie. Van jouself kan jy weet of jy bekeerd is. Wel nie altyd dadelik nie. Soms is daar selfs onvaste siele, wat tot by hulle doodsnik onseker bly. Maar afgesien van dié buitengewone gevalle is dit tog die reël dat God Almagtig op sy tyd sy uitverkorenes van hulle ewige heil verseker. Sodaniges vra nie meer angstig: Sou daar heil wees? nie maar bely ootmoedig en vreugdevol: ‘Ons dan geregverdig deur die geloof, het vrede by God deur ons Here Jesus Christus.’

Maar al hou ons met hand en tand vas dat die begenadigdes wel terdeë van hulle roeping verseker word, kan of mag ons nooit toegee dat ons die middel besit om die bekeerdes en onbekeerdes buite ons te onderskei nie.

Wel is daar kentekens van die kinders van God, maar eerstens kan dié kentekens soms só verduister wees dat ons hulle nie meer bespeur nie; ten tweede kan ons oog te vooringenome en beneweld wees om te sien wat daar is, en ten derde het die leuen nou eenmaal so fataal (noodlottig) in die hart van die mens ingedring dat hy ook dié kentekens naboots en so ‘n lewe voorwend wat daar nie is nie. Die geestelike komediante! Hoe noukeurig ‘n mens dus ook oplet – en ons erken dat die ernstiger Metodiste hulle metterdaad hierop toegelê het – tog moet elke splitsing in bekeerdes en onbekeerdes onverbiddelik afgewys word, omdat so ‘n skeiding óf volkome verseker moet wees of dit pleeg die verskriklikste onreg. Die onreg naamlik om die geknakte riet te breek en die indringer met ‘n ontsteelde kinderdeel te begiftig.


“Maar nie alleen is hierdie splitsing onseker nie, maar dit hou ook ‘n gevaar in, t.w. die geestelike gevaar van selfverheffing vir die bekeer­des.

“Elke tere kind van God weet uit ervaring hoe ontsettend groot dié gevaar is en hoe, as dié selfverheffing eenmaal deurbreek, alle geesteli­ke wasdom versteur word. Skeiding moet daar nou eenmaal wees. Wie uit die ryk van die duisternis oorgesit word in die koninkryk, kan of mag sy oë nie toemaak vir die groot feit dat daar ‘n sondige wêreld is, wat hy moet veroordeel nie, en ‘n heilige koninkryk, wat hy moet soek en moet loof. Daaraan kan nie ontkom word nie. Dit behoort tot ons geestelike roeping.

Maar nooit, nooit kan ons dit sonder selfverheffing doen nie, tensy daar aan hierdie dubbele voorwaarde voldoen is: (1) dat ons die wêreld in onsself op dieselfde oomblik die hardste veroordeel, en (2) dat ons, self uit die wêreld gered, aan redding van ander uit hierdie selfde wêreld glo.

En kyk, juis dit word by hierdie willekeurige skifting in bekeerdes en onbekeerdes byna onmoontlik. Die kring van bekeerdes staan dan soos ‘n heilige kring eenkant; beskou hulleself asof hulle ‘aan niks gebrek’ het nie, en het sodoende reeds meer as halfpad deur die poort van ‘geestelike hoogmoed’ gegly. Dit strem alle waaragtige lewe, hou die genade teë en verwarm ons gebed. En geen groter diens kan daarom aan die begenadigdes bewys word as dat u rusteloos vir hulle daardie gemaakte heiligheidsbeeld uit die nis van hulle hart wegneem nie.

Ag, daar is honderde en honderde wat die aanbidding van heiliges by Rome afkeur en in hulle eie hart, op nog aanstootliker manier, aan dieselfde sonde mank gaan.


“As ‘n splitsing in ‘bekeerdes en onbekeerdes’ derhalwe reeds om hierdie dubbele rede verwerp moet word, behoort dit nog meer teëgegaan te word as volstrek ongenoegsaam.

“Doel van so ‘n splitsing is tog – nie waar nie? – om die akker waar die saad van God in is, te onderskei van die akker wat met die saad van die sonde besaai is. Die grens moet dus só getrek word dat niks wat uit die saad van God is, daarbuite mag val nie. En daarvoor is die indeling in bekeerdes en onbekeerdes ten enemale ontoereikend en onbekwaam.

“Want tot die akker van God behoort nie alleen hulle wat nou reeds tot bewuste bekering gekom het nie, maar net so goed sodaniges in wie die genadewerk wel reeds begin het maar nog sonder dat hulle dit self agterkom, ja, selfs al sodaniges vir wie die genadewerk, hoewel nog nie in hulle persoonlik begin nie, tog reeds in die ewige besluit van God gereed lê.

“Van die werk van die versoening sê die apostel in Hebr. 4:3 dat al die werke van God wat die versoening teweegbring, hoeseer ook eers daarna geopenbaar, tog in die wese van die saak ‘reeds van die grondlegging van die wêreld afvolbring is‘.

En so behoort ‘n kind van God reeds tot die akker van God van voor die grondlegging van die wêreld af, ook al is dit dat die genade eers op ‘n later tydstip tot hom oorgaan en in hom openbaar word. Bekeerd of onbekeerd is dus volstrek nie die enigste kwessie waarmee rekening gehou moet word nie. Om jou dit in te beeld is om van die werk van God ‘n veels te geringe denkbeeld te koester.

Nee, die werk van God gaan deur ‘n goue ketting vanuit die ewige raad deur ‘n hele reeks van skakels na die eindelike heerlikheid toe, en in dié goue ketting is die bekering net een van die middelste skakels. Elke indeling wat op die bekering alleen gegrond word, moet dus altyd oppervlakkig en gebrekkig bly. Dit gee ‘n stuk van die saak maar kom nie tot die omvatting van die geheel nie.”

Die middelstaat

Ons hoop dat deur almal ten volle verstaan word wat dr. Kuyper bedoel.

Met die maatstaf van die “bekering” mag ons die gemeente nie meet nie,

(i) omdat dit [die maatstaf] onseker is, aangesien ons wel van ons eie bekering sekerheid kan hê maar nooit onfeilbaar van ander kan sê of hulle bekeerd is nie, en juis op die beoordeling van hierdie ander kom dit by ons arbeid in die gemeente van God;

(2) omdat dié bekering maklik diegene wat dit deelagtig geword het, tot geestelike hoogmoed verlei en hulle, soos die ondervinding, helaas! te duidelik leer, op die onbekeerdes uit die hoogte laat neersien, en

(3) omdat hierdie “beke­ring” (as dit van goddelike oorsprong is) slegs ‘n middelstuk is van die groot werk van God aan die siel, sodat as daarmee begin word, al die voorafgaande werk, reeds van ewigheid af begin, uit die oog verloor word.

Maar nou is daar nog ‘n middelstaat, naamlik van mede- of meegaande lede. Hulle is, sover ons dit verstaan, nie heeltemal wêrelds, soos die onbekeerdes nie, en ook nie heeltemal godsdienstig nie maar “half en half persone wat die wêreld laat vaar maar ook nog nie ‘n Jesus ontvang het nie”. Hulle moet dan “mettertyd” tot die staat van werkende lede oorgaan.

“Hierdie hele derde staat,” sê dr. Kuyper (t.a.p., bl. 322), “is ‘n suiwere versinsel en bowendien ‘n allerverderflikste versinsel…. Kyk, ‘n sogenaamde bekommerde siel is óf ‘n reeds gebore kind van God maar wat nog in die windsels lê en daar dus uitgehelp moet word, óf só ‘n bekommerde is ‘n vyand van God met ‘n sluier voor sy gesig en dus een wat homself en ander bedrieg en vir wie die sluier hoe gouer hoe beter voor die gesig afgeruk moet word.”

Op ‘n gegewe oomblik is ‘n mens ‘n kind van God of is jy nie ‘n kind van God nie. “Mettertyd” kan ‘n mens nie een van die twee wees nie. Weliswaar is daar oorgangstoestande – ‘n oorgaan van onbewuste tot bewuste vyandskap teenoor God en ‘n oorgaan van onbewuste tot bewuste kind-wees, maar hierdie toestande kom tot hulle reg in die genadeverbond, soos dadelik aangetoon sal word, sonder ‘n tussenstaat tussen kinders van die Here en van die duiwel te belewe.

Die uitverkiesing as maatstaf

Intussen kan die vraag gestel word: “Is dit nie moontlik om die uitver­kiesing as maatstaf te neem by ons werke in die gemeente nie ? – waarop deur ons met ‘n besliste nee! geantwoord word.

Van ons eie verkiesing kan ons in die binnekamer van die siel verseker wees, en dit is ons plig om ons roeping en verkiesing vas te maak (2 Petr. 1:10), sonder om daarmee in die wêreld te koop te loop.

Die verkiesing van ander is egter ‘n geheimenis waar ons nie mag indring nie.

Niemand mag die gemeente in twee gaan deel deur vir die een te gaan sê: Jy is verkies, en vir die ander: Jy is verlore, nie, om die eenvoudige rede dat God die mense nie met die name van die verkorenes en verworpenes bekend gemaak het nie.

Laat ons dan so die uitverkiesing nie los deur net met die verbond rekening te wil hou nie?

O nee! Juis “daardie laat skiet van die Verbond het die siele van die mense van die Verkiesing afkerig gemaak,” sê dr. Kuyper (bl. 823), en tereg.

As jy net die uitverkiesing preek, jaag jy die mense weg, of jy moet al die hoeke en kante van daardie leerstuk afslyp en dit heeltemal misvorm. Dan trek jy wel weer die mense maar begaan die verskriklike sonde dat jy hierdie heerlike waarheid van God misvorm het.

Nee, verbond en verkiesing is twee sterk pilare wat die gebou van ons saligheid dra, en nie een van die twee kan omgeruk word nie, of die gebou stort inmekaar.

Verkiesing en verbond behoort bymekaar, soos in Jesus se prediking. ,,Al wat die Vader My gee . . . sal Ek nooit uitwerp nie” – is die verbond, albei in een vers verbind (Joh. 6:37). Wie bekom is, het vastigheid nodig, ‘n fondament vir hulle saligheid, en juis dit bied die verkiesing: daardeur word die verbond ‘n verbond van die genade, ‘n vaste en ewige verbond. En wie moet kom, het ‘n band nodig waardeur hulle getrek kan word, ‘n band wat juis deur die verbond gaan werk, deur die lokkende en trekkende uitnodiging: “Kom, en Ek sal julle nooit uitwerp nie.”

Die genadeverbond

So is ons dan eindelik waar ons moet wees, en kan maklik verduidelik word wat eintlik onder die verbond verstaan moet word.

Dit is deur God met Abraham en sy nageslag opgerig:

“Ek sal my verbond oprig tussen My en jou en jou nageslag na jou in hulle geslagte” (Gen. 17:7).

Let nou goed daarop met wie hier gehandel word.

Ten eerste met ‘n persoon (Abraham);

ten tweede met sy nageslag (Isak en Jakob), en

ten derde met hulle geslagte (die 12 geslagte van Israel).

Daarom is hierdie verbond dan ook weer aan die voet van Sinai vernuut en bevestig.

Dieselfde belowe God aan sy volk sodra dit op die Pinksterdag gebore is. Dan roep Petrus uit:

“Want die belofte kom julle toe en julle kinders en almal wat daar ver is” (Hand. 2:39).

Al weer daardie selfde drie:

(1) persone (hulle wat op die Pinksterdag die Heilige Gees ontvang het),

(2) nageslag (julle kinders) en

(3) geslagte (almal wat daar ver is).

Daardie verbond bind dus nie alleen enkele persone nie maar ook families en geslagte; nie alleen die wat van hierdie verbond bewus is nie (Abraham en die Pinkstergelowiges), maar ook die wat daarvan nog onbewus is (die nageslag en die klein kindertjies).

Die werking van die verbond

Met hulle almal worstel die verbond van God nou. Met die grotes en die kleintjies, met die oues en die jonges, met die “bekeerdes en onbekeerdes”, met die geborenes en ongeborenes. Vandaar dat dit nie nodig is om die gemeente in onbekeerdes, bekommerdes en bekeerdes te verdeel en elke klas besonderlik te groepeer nie.

Hulle is almal in die verbond en word gelykop bewerk. Almal wat deur die doop in die gemeente ingelyf is (om dit kortheidshalwe so te stel), word beskou en aangespreek as “uitverkorenes, heiliges en geliefdes” (Kol. 3:12).

‘n Kind van die gemeente moet as die eiendom van die Here, as “in Christus geheilig” aangemerk word en kan gevolglik nie meer vir Christus “gewin” word soos die Strewers sê nie, of dit moet heeltemal oneintlik bedoel wees. ‘n Kind van die gemeente hoef hom nie deur “‘n gelofte” (kyk Modelkonstitusie) aan die Strewers te verbind nie, omdat hy al van voor sy geboorte af aan die Here verbonde is. En as hy tot die jare van onderskeiding gekom het, aanvaar hy met bewustheid daardie verbond en bely ook die leer van die verbond in die midde van die gemeente.

Die onbekeerdes

Maar daar is dan tog onbekeerde verbondskinders?

Alte seker.

En moet hulle nie van die ander afgeskei word nie?

Nee, hulle behoort ook tot die verbond.

Ons moet hulle as verbondskinders vermaan, aanhoudend vermaan so lank as hulle deur leer of wandel nie opsetlik met die verbond breek nie, en dan nog eers afsny deur middel van die kerklike tug, d.w.s. afsny as kind van die verbond!

So maak die Here.

Israel het afgewyk en het die afgode gedien, en nou kom roep Hy: “Keer terug, o afkerige kinders” (Jer. 3:22). Nie: Keer terug, julle heidene, julle ongelowiges, julle vreemdelinge van die verbond nie. Nee: wél “afkeriges” maar tog nog altyd “kinders“.

Ag, as hulle in ons dae die Here se vermaning as model geneem het, hoe anders sou die prediking wees?

“Om te doen wat nou gedurig gebeur, dat die gemeente van Christus toegespreek word as ‘n klomp wilde mense wat hier- en daarvandaan bymekaar gekom het, is deur en deur verkeerd. Dit mag ‘n evangelis, dit mag ‘n sendeling doen; maar nie ‘n bedienaar van die Woord wat voor die gemeente optree nie. En alle aandrang en vermaning tot bekering in hierdie gemeente moet altyd en onveranderlik hierdie veel skerper en heiliger karakter dra van te sê: ,U staan of sit hier in u hoedanigheid van bondgenote van die lewende God. Is u dit?‘ Nie maar net: ‘Wil u na Jesus toe kom?’ nie, maar veel deurdringender: U doen u voor asof u een van diegene is wat deur die Vader aan Hom gegee is. En nou, word dit in u gevind?” (Kuyper, bl. 346).

As in ons dae so gespreek sou word, hoe anders sou die seën dan uitgespreek word; “veral daardie na Metodisme lykende ‘mag wees of mag bly’, waardeur hulle ook by hierdie slothandeling nog ‘n wenk [aanduiding?] wil gee dat daar wel in die vergadering [mense] kan wees wat nog nie tot die gemeente behoort nie, wil ons, hoe goed die bedoeling mag wees, ook omdat dit nie daar staan nie, afkeur” (Kruif: Liturgiek, bl. 139).

Met opset gee ons hierdie aanhalings, hoewel daarmee op kerklike terrein oorgegaan word.

Want, kyk, ons glo dat die Strewersverenigings nooit sou opgekom het as die kerke by die verbond gebly het en hulle lede as verbondskinders aangesien het nie.

‘n Bedenking

Een bedenking kan nog geopper word.

As almal dan, ook die wat later blyk verwerp te wees, in die verbond is en as sodanig in enige opsig daaraan deel het, dan is – so kan ‘n mens aflei – die verbond ook vir die verworpenes, terwyl die verkiesing net vir die uitverkorenes is.

Maar dit is ‘n verkeerde redenering.

“Bondgenoot in daardie verbond is niemand behalwe die wat genade ontvang het of vir genade bestem is nie.”

Kaf en koring sit wel nog aan mekaar vas solank daar nog nie gedors is nie, maar die grond, die mis, die water, die lug, die son is nie daar vir die kaf, wat wegwaai nie, maar vir die koring, wat in die skuur ingedra word. Die verbond werk in die tyd, in die sondige menslike geslag. Vandaar hierdie tydelike vermenging.

Tog is die verbond van die genade in die wese van die saak alleen vir die begenadigdes.


Bron: Versamelde Werke (1977 stel, deel 6, bl.251 tot 260). Sien Totius se volledige geskrifte teen verskillende sektes wat op verskillende maniere die genadeverbond met ons én ons kinders verwerp, asook die belangrikheid van die plaaslike kerk, in hierdie deel 6 van sy Versamelde Werke, onder andere:

– Die Metodisme (bl.129-214)

– Die Reveil in Nederland (bl.217-228)

– Die Strewersvereniging beoordeel vanuit Gereformeerde standpunt (bl.241-278)

– Die Christelike Strewersvereniging (C.S.V.) nog eens (bl.279-325)

– Die “Doop van die Gees” – Bestryding van die leerstellings van die AGS (bl.328-352).

– Spiritisme (bl.366-382)

Nota: Totius vermeld in die begin van sy artikel (bl.243) dat die amptelike naam van die “Strewersvereniging” is: “die Jongeliedevereniging vir Christelike Strewe”.

Sien ook hierdie artikel van Totius oor die gereformeerde doopsformulier vir kinders: Hierdie kind van U

Posted by: proregno | February 20, 2017

Die Kerk (10) – Die vervolging van die kerk




deur prof. WJ Snyman

(Sien die inleiding [nommer 1] en die res van die reeks hier.)

Heerlikheid en vernedering

Ons moet nog besondere aandag gee aan die lofsang van Simeon(Lukas 2:25-35). Uit hierdie lofsang kan ons ook leer hoe dit is met die Kerk. Simeon besing twee dinge van daardie Kind. Hy besing Sy heerlikheid en Sy vernedering. Die heerlikheid is so groot dat een volk alleen dit nie sal ontvang nie, maar dit sal wees vir alle volkere. Christus is ‘n lig tot verligting van die nasies (Lukas 2:32). Jesaja het dieselfde ook al geprofeteer, soos ons kan lees in Jes. 49:6.

Maar Simeon sing ook van die vernedering van die Kind. Daar kom ‘n skeiding. Sommige sal val en ander sal opstaan deur hierdie Kind. Christus bring skeiding tussen gelowiges en ongelowiges. Dit gebeur in Israel en wat in Israel gebeur, sal ook in elke volk gebeur. So bring die verkondiging die Kerk te voorskyn in alle nasies. Dit is nie Christus wat sy rug op die volk keer nie, maar dit is die volk wat Hom verwerp. En dit gebeur in elke nasie.

Wanneer ontstaan daar ‘n Kerk?

Die Kerk ontstaan as die Evangelie na ‘n volk gebring word, want dit gaan maar nie net om die enkeling nie, maar om die volk. En wanneer ontstaan daar nou ‘n Kerk? Die Kerk ontstaan as ‘n deel van die volk sy rug op Christus keer en as die res van die volk Hom aanneem. Daarom moet die Kerk hom rig tot die volk. God het sy uitverkorenes onder elke nasie. Dit weet ons uit die Openbaring van Johannes. En daarom moet ons met die Evangelie kom tot die volk. By Jesus se geboorte sien ons al die verteenwoordigers van alle nasies. Hulle is die wyse manne uit die Ooste wat gekom het om Christus hulde te bewys. Dit is al ‘n vervulling van Simeon se profesie.

Maar ook die donker kant van die profesie van Simeon gaan al gou in vervulling. In Openbaring 12 lees ons van die draak wat die Kind wil verslind. Koning Herodes trek sy swaard om die Kind te dood. Maar nou tref die swaard van Herodes nie die Kindjie nie, maar ander kinders. Ons kry die geskiedenis van die kindermoord te Betlehem. Daar vloei die eerste martelaarsbloed in die Nuwe Testament. Ons het lofsange gehoor, maar nou hoor ons geween. Hier word nie alleen bely nie, maar hier word ook gely. Ons moet ook bereid wees om vir ons belydenis te ly. Die weg van die Kerk, ook onder ‘n volk, is ‘n weg van lyding. Die Kerk groei juis deur lyding. In die Kerk word geloof en geprys, maar ook gely.

En dan sien ons in Matthéüs 2 dat die Kindjie vlug. Hy moet padgee vir die draak. Die engel het groot blydskap verkondig en nou is alles geklaag en geween. Die Verlosser moet verlos word. Sy ouers moet Hom neem en met Hom vlug. En wie sal glo in ‘n vlugtende Koning? Christus moet vlug na Egipte. En wat word dan deur Matthéüs gesê? Hy skrywe:

“Sodat die Woord vervul sou word wat die Here gespreek het deur die profeet: Uit Egipte het Ek my seun geroep” (Matt. 2:15).

Hier kom ons by ‘n diep saak. Hier kan ons sien wat die Kerk is. Uit Egipte het Ek my seun geroep. Dit kom uit die Ou Testament. Dit het ook in die Ou Testament gebeur.

Israel kom uit Egipte. Israel moes opstaan uit die dood. So moes van hom ‘n volk gemaak word.

Dit is God se weg met Sy Kerk. Dit leer ons by Calvyn. Hy verklaar Matt. 2:15 op hierdie manier: die roeping van Israel uit Egipte was nog maar ‘n profesie. Daardie verlossing uit die dienshuis van die sonde was nog nie die werklike verlossing nie. In Christus word die profesie vervul. Noudat Christus uit Egipte geroep word, gebeur daar ‘n werklike verlossing met Israel. Egipte was maar ‘n uiterlike diensbaarheid. Toe Christus uit Egipte geroep is, toe is Israel werklik verlos uit die slawerny van die sonde en van die dood. Dit kan ons ook leer by Paulus. Toe Christus opgestaan het uit die dode, toe het die Kerk opgestaan. Toe Christus uit die dood verlos is, toe is ons in Hom uit die dood verlos. En hier val die volle lig op die groot gedagte van Paulus: die Kerk is die liggaam van Christus. Wat met die Hoof gebeur het, het ook met die liggaam gebeur.

En hoe word ons nou salig?

Deur dit te glo. Deur te glo dat ons in Hom begrepe was toe Hy gesterf en opgestaan het. Dit is dieselfde wat ook met Adam gebeur het. Ons het met Adam geval. Nou is Christus die tweede Adam. Soos ons in die eerste Adam verlore gegaan het, so word ons verlos deur die tweede Adam. Uit Egipte het Ek my seun geroep, beteken dat ons almal in Christus uit die sonde en die dood geroep is. Die Kerk is daarom almal wat in Christus begrepe is. Hulle wat nie glo nie, is nie in Christus begrepe nie. Deur ons val in Adam was ons in Egipte, en daar kom Christus ons haal. As ons daarom praat van die Christelike Kerk, dan beteken dit nie dat daar ook nog ander kerke is nie, maar dan wys dit op die eenheid tussen Christus en die gelowiges. As ons die eenheid met Christus verstaan, dan verstaan ons al veel van die Kerk.

As ons hierdie wonderlike eenheid raaksien, dan kan ons ook die lyding van die Kerk, die vervolging van die Kerk verstaan. Die draak vervolg eers die Kind wat die vrou gebaar het, en daarna vervolg hy die vrou (Openbaring 12:13). Die Kerk kan met sy lyding die genade nie verdien nie. Hy glo dat Christus alles gedoen het en dat ons slegs een ding kan doen: dit is om te glo soos Abraham en Maria alleen kon glo. Maar die lyding en die vervolging van die Kerk kan ons alleen verstaan uit die diepe eenheid tussen die Liggaam en sy Hoof.

En hierdie lyn van Matthéüs 2 waarin geteken word dat dit wat met die Hoof gebeur het ook met die liggaam gebeur het, loop deur tot die Efesiërsbrief. Paulus trek daar die lyn van Matthéüs deur.


Bron: Nuwe en Ou Dinge, prof. WJ Snyman

Die reeks is hier beskikbaar: Die Kerk – prof. WJ Snyman



deur prof. WJ Snyman

(Sien die inleiding [nommer 1] en die res van die reeks hier.)

Die Kerk is nie ‘n werk van die mense nie, maar ‘n wonderwerk van die Here. Ons kan dit vergelyk met ‘n boom. ‘n Boom is ook ‘n werk van God. Selfs ‘n kind kan dit sien en bewonder, hoewel hy dit nie kan begryp nie. So kan ons ook die Kerk nie begryp nie.

Ons het hier nie gekom om die Kerk te verstaan nie, maar om die Kerk te bewonder soos ons dit sien in Psalm 122:2 en 3. Die gelowige digter bewonder die Kerk wat gebou is soos ‘n stad wat goed saamgevoeg is. Mag ons deur hierdie lesings oor die Kerk ook gebring word tot aanbidding, en mag ons seker weet dat ons ook ‘n tak van daardie boom is, ‘n lewende lidmaat van die Kerk.

In die Bybel lyk die leer oor die Kerk soos ‘n rivier waarvan ‘n mens die loop byna nie kan volg nie, maar wat uitloop in die oseaan. In hierdie lesings oor die Kerk sal ons dan ook hier en daar langs die oewer gaan staan om hierdie rivier te bewonder. In Openbaring 12 sien ons duidelik die begin van hierdie rivier. Die begin van die Kerk in die N.T. is die krip van Christus. By die begin van die Kerk in die N.T. is daar niks vir die oog om te sien nie, maar daar is des te meer om te hoor. Ons hoor lofsange. Ons hoor mense wat God loof en prys. Daar begin die Kerk.

Die Kerk begin met dinge wat God gedoen het en wat met lofsange van mense beantwoord word. By die krip van Christus hoor ons die Kerk. Dit herinner ons wat die Kerk moet wees en wat die Kerk moet doen. Hierdie lyn loop dwarsdeur die N.T. Ons kan dit byvoorbeeld hoor in Efese 1 waar ook gesing word tot eer van God.

Ons moet ‘n singende Kerk wees.

Nou kan ons die lofsange nader bekyk. Daar is mense wat God loof, want Hy het heerlike dinge tot stand gebring. Ook al verstaan ons nie alles van die Kerk nie, as ons maar hierdie een ding doen: God loof en prys, dan doen ons al ‘n groot ding. Die mense loof God vanweë die verbondstrou van die Here en ook vanweë Sy almag en genade. Dit is die eerste lofsang van die Kerk. En hierdie eerste lofsang van die Kerk in die N.T. is meteens ‘n belydenis.

Daarom kry ons hier die eerste belydenis van die Kerk in die N.T. Belydenis is lofsegging. Nou sien ons daardie belydenis groei. Dink maar aan die Twaalf Artikels waarin ook die Kerk bely word. Ook in die drie Formuliere van Enigheid sien ons ‘n uitbreiding van die belydenis oor die Kerk. Ons moet hierdie belydenis bewaar. En as ons bely dan moet ons jubel. Dan is ons werklik Kerk.

Wanneer ons nou luister na die lofsang van Maria, dan kan ons hoor hoe groot die Kerk is. In Lukas 1:48 sien ons die loop van die Kèrk wat soos ‘n rivier deur die historie kronkel. Die Kerk loop deur alle geslagte. Die geslagte word opgeneem in die Kerk. En dan tref dit ons in hierdie teks dat Maria nie heilig genoem word nie, maar sy word salig genoem. Maria is net deur geloof salig. Maria se geloof bestaan daarin dat sy God nie teenspreek nie. Sy het geglo soos Abraham.

En almal wat glo, sal ook salig geprys word.

En vervolgens is daar die herders. Hulle het gehoor van die geboorte van die Kindjie (Lukas 2:11). Hierdie Jesus wat gebore is, is die Christus, die Seun van God. Hoe weet hulle dit? Hulle het dit gehoor. Die engele het hulle dit verkondig. Die eerste verkondiging kom van God. En die eerste verkondigers in die Kerk in die N.T. was engele. ‘n Engel is ‘n boodskapper. Daarom word in die Openbaring van Johannes die predikante ook engele genoem.

Ons as predikante mag dan ook nie ons eie boodskap verkondig nie, maar ons mag alleen die boodskap bring wat ons ontvang het. Hier in Lukas 2 kan ons sien hoe heerlik dit is om ‘n verkondiger te wees.

Na die engele word die herders ook verkondigers (Lukas 2:17). Die eerste predikante in die Kerk van die N.T. was herders. Dit beteken nie dat ons sommer uit die veld gevang moet word om te predik nie. In die N.T. is daar ‘n duidelike aanwysing dat daar predikante moet wees wat die waarheid moet verdedig en wat dieper in die waarheid ingelei moet word om ander gelowiges ook dieper in die waarheid te kan inlei. Maar dit beteken wel dat alle gelowiges getuies moet wees. Alle mense moet verkondig aan hulle naaste. Ons het in die Kerk mondige lidmate nodig wat teenoor die ander mense van Christus kan getuig.

In die lofsang van die engele hoor ons ook iets oor die omvang van die Kerk. In die oudste handskrifte staan in Lukas 2:14: In mense van sy welbehae. Dit laat ons duidelik die omvang van die Kerk sien. Die Kerk is nie maar net Israel nie. Hier hoor ons van die uitverkiesing. Dit is die vergadering van die Kerk. Die sendelinge is nog steeds besig om die mense van die welbehae te haal. Ons moet egter nie te gou sê as iemand nie glo nie: jy is nie van God se welbehae nie.

Die engele sing ook van vrede op aarde. Dit gaan hier om ‘n innerlike vrede. Op die nuwe aarde sal daar ook ‘n uiterlike vrede wees. Die vrede waarvan die engele sing, begin in die hart. Dit is ‘n vrede met God, ‘n vrede met sy lot en ‘n vrede met sy medemens. God het alles gedoen, ons kan net antwoord en loof.

Die Kerk is die vergadering van gelowiges en lowendes uit alle volkere, tale en nasies, van die begin van die wêreld tot die einde.

Die Kerk is die gelowiges wat God loof.


Bron: Nuwe en Ou Dinge, prof. WJ Snyman

Die reeks is hier beskikbaar: Die Kerk – prof. WJ Snyman


DR JOHN BYL SPREKERSTOERDr. John Byl - Reformation International Doctoral Committee

Potchefstroom – program

8 tot 10 Maart 2017

Wetenskaplikes kies hul teorieë gebaseer op hul onderliggende voorveronderstellings. Die Bybel is die Woord van God, is een van die onderliggende voorveronderstellings van Christene.” – dr. John Byl

 Donderdag 9 Maart, 9:00 – 10:00
Onderwerp: Informele bespreking by Fisika oor verskeie implikasies van lang tydskale wat deur sekere astrofisiese verskynsels geimpliseer word.
Plek: Seminaarkamer, Eerste vloer, Gebou G5.

Kontakpersoon: Johan van der Walt, 018 299 2408

Donderdag 9 Maart, 12:00 – 13:00

Onderwerp: “A Christian Perspective of Physics”
Plek: Seminaarkamer, Eerste vloer gebou, G5.

Kontakpersoon: Johan van der Walt, 018 299 2408

Donderdag 9 Maart, 15:00 – 16:30

Onderwerp: “Has Science killed God? Naturalism versus Christianity”
Plek: Skool vir Filosofie, Gebou F13.

Kontakpersoon: Michael Heyns, 018 299 1564

Vrydag 10 Maart, 10:00

Gesprek met Prof. Kobus van der Walt, Fakulteit Natuurwetenskappe.

Kontakpersoon vir Potch program: Johan van der Walt


Sien hier vir meer inligting oor dr. Byl, sy boeke en artikels, en sy sprekerstoer in SA: Dr Byl sprekerstoer 2017
Posted by: proregno | January 30, 2017

Dr. John Byl sprekerstoer: Pretoria program, 5-7 Maart 2017

DR JOHN BYL SPREKERSTOERDr. John Byl - Reformation International Doctoral Committee

Pretoria – program

5 tot 7 Maart 2017

Wetenskaplikes kies hul teorieë gebaseer op hul onderliggende voorveronderstellings. Die Bybel is die Woord van God, is een van die onderliggende voorveronderstellings van Christene.” – dr. John Byl

Sondag, 5 Maart: GK Wonderboompoort 

Tema: “Weerspreek wetenskaplike feite die Bybel?”

Tyd: 19h00-20h00

Prof John Byl besoek GK Wonderboompoort en sal tussen 19:00-20:00 ‘n toespraak lewer oor “Weerspreek wetenskaplike feite die Bybel”.

Dr John Byl is in Den Haag in Nederland gebore in 1949 en het as jongeling
na Kanada geëmigreer. Hy het sy BSc in Wiskunde aan die Universiteit van
British Colombia in 1969 verwerf en sy PhD in Sterrekunde in 1973. Hy is
tans ‘n afgetrede professor van Trinity Western Universiteit waar hy in
1978 begin het en die hoof van Wiskundige Wetenskappe geword het in 1980 en sy volle professorraatskap in 1985. Hy het verskeie studies oor
Sterrekunde, Fisika en Wiskunde gepubliseer.

Onlangs het sy fokus verskuif na die Filosofiese en Teologiese aspekte rakende Wiskunde, Fisika en Kosmologie en gelei tot die publikasie van die boeke: God and Cosmos: A Christian View of Time, Space and the Universe; The Devine Challenge: On Matter, Mind, Math and Meaning; How should Christian Approach Origins?

Hy is gelukkig getroud en die vader van ses kinders en 8 kleinkinders. Hy is
‘n aktiewe lidmaat van die Kanadese Gereformeerde Kerke en dien as ‘n

Verdere navrae:

Dinsdag, 7 Maart 2017: Aros-kampus

Plek: Aros-kampus, Dickensonlaan 1180, Waverley, Pretoria.

Program vir die dag:

8:45-9:00       Opening

9:00-9:10        Inleiding

9:10-10:00      Lesing 1: Has science killed God? Christianity versus Naturalism

I shall examine various claims about science disproving Christianity, discussing the nature of science, data versus theory, and the role of worldviews. Then I will compare the worldviews of Christianity and naturalism, examining their presuppositions, and implications.

10:00-10:20 Vrae en antwoorde

10:20-10:45 Tee & koffie

10:45-12:00 Lesing 2: The Reformed Worldview and origins

I shall discuss a Reformed worldview (with reference to the Reformed standards), and its implications regarding origins. This will involve examining “God’s two books”, general revelation, common grace, and the anti-thesis. I shall discuss also various forms of theistic evolution, and their theological implications.

12:00-12:30 Vrae en antwoorde

12:30-13:30 Middagete

13:30-14:30 Lesing 3: Teaching Math from a Christian Perspective

What does Christianity have to say about Math? I shall argue that worldview plays a major role also in math. Is math invented or discovered? Math and the scientific revolution. Relating matter, mind, and math. Christianity provides a better basis for math than naturalism. Applications to teaching math.

14:30-15:00 Vrae en antwoorde

15:00-15:10 Afsluiting

Verderde navrae:

Hier is die advertensie van Aros: Spreker – dr John Byl 

Kennisgewing: dr. Byl is nog beskikbaar vir een lesing in Pretoria, Maandag die 6de Maart, as iemand hom wil gebruik vir daardie dag. Kontak my daarvoor:

Potchefstroom program: 8-10 Maart 

Dr. Byl sal ook as spreker optree in Potchefstroom, sodra die program daar gefinaliseer is sal dit deurgegee word.

Sien hier vir meer inligting oor dr. Byl, sy boeke en artikels, en sy sprekerstoer in SA: Dr Byl sprekerstoer 2017

Posted by: proregno | January 30, 2017

Islam Evangelisasie (12)

Ek plaas met erkenning aan die bron (RFPA) ‘n reeks wat gaan oor die verkondiging van die Evangelie van ons Here Jesus Christus aan ons Moslem bure. Hopelik kan dit ons toerus om die Groot Opdrag na te kom daar waar die Here ons elkeen geplaas het (Matt.28:16-20):

ISLAM (12)

 by Rev. Martyn McGeown

We interrupt the series of blog posts on Islam. If you have been following, and if you have comprehended the blog posts so far, you, and hopefully your Muslim contacts, should be able to answer these questions. Quiz yourselves and your families, especially your teenagers in Heidelberg/Essentials catechism class. How well do you understand the Christian faith? Could you prove these important teachings from scripture?

Part 1: the Trinity


  1. Christians believe in three gods?
  2. Christians believe that the Son of God is a creature?
  3. Christians believe that there are three Creators?
  4. Christians believe that the Father, the Son, and the Holy Spirit are one person?
  5. Christians believe that the Father, the Son, and the Holy Spirit are three beings?
  6. Christians believe that the Father, the Son, and the Holy Spirit are each one third of God?
  7. Christians believe that when Jesus was on the earth, there was no God in heaven?
  8. Christians believe that Mary is a god?
  9. Christians believe that the Father came before the Son and the Holy Spirit?
  10. Christians believe that the Father and the Holy Spirit have physical bodies?
  11. Christians believe the Father first created the Son, who then helped him create the world?
  12. Christians believe that the Father and the Son created the Holy Spirit?
  13. Christians worship only the Father, and do not worship the Son or the Holy Spirit?
  14. Christians believe that the Father adopted the Son at his baptism in the river Jordan, at which point he became God’s Son?
  15. Christians believe that Jesus became the Son of God when he was born into the world?
  16. Christians believe that to become a father, God took a wife through whom he bore a son?

Part 2: The Incarnation


  1. Christians believe that when the Son of God became a man he was no longer God’s Son?
  2. Christians believe that during his life on earth the Son possessed no divine attributes?
  3. Christians believe that the Son of God was always human, even before the incarnation?
  4. Christians believe that because Mary is the mother of Jesus, she should be worshipped?
  5. Christians believe that the human nature of Jesus consists only of a human body, but not of a human soul?
  6. Christians believe that because Jesus is human and divine, he is or has two persons?
  7. Christians believe that Jesus has one nature?
  8. Christians believe that the qualities of one nature also belong to the other nature in Jesus? For example, Christians believe that the body of Jesus is omnipotent and omnipresent, like his divine nature?
  9. Christians believe that, because Jesus was hungry, thirsty and tired, he was not really God?
  10. Christians believe that, because Jesus suffered and died, he was not really God?
  11. Christians believe that, because Jesus performed miracles, understood the secret thoughts of men, and was worshipped, he was not really human?
  12. Christians believe that Jesus did not really have a human nature; he just seemed to?
  13. Christians believe that the human nature of Jesus was corrupted with sin?
  14. Christians believe that Jesus lived a perfect life of obedience and that he never sinned?
  15. Christians believe that, as a human being, Jesus was obligated to keep God’s Law?
  16. Christians believe that the Son of God on earth prayed to God?

Part 3: Sin and Salvation


  1. Christians believe that God tolerates sin and turns a blind eye to it?
  2. Christians believe that God only punishes “serious” sins such as murder or adultery?
  3. Christians believe that the penalty for sin is death?
  4. Christians believe in total depravity, which means that man is totally corrupt, unable to do anything good, and inclined to all evil?
  5. Christians believe that the sin which Adam committed in the Garden affected only Adam?
  6. Christians believe that all human beings are born good, but they become sinful because of their environment?
  7. Christians believe that it is possible to do enough good works in order to earn salvation?
  8. Christians believe that God accepts a work as truly “good” if it is sincere?
  9. Christians believe that a truly good work must be done out of faith to God’s glory?
  10. Christians believe that, because sinners could not save themselves, the Son came to be the Savior?
  11. Christians believe that Jesus obeyed the Law of God in the place of his people because they could not perfectly obey it themselves?
  12. Christians believe that Jesus carried the penalty of the Law of God in the place of his people because they could not carry that penalty themselves?
  13. Christians believe that the penalty that Jesus carried is the wrath (anger) and curse of God?
  14. Christians believe that the Father forced Jesus to carry that penalty against his will?
  15. Christians believe only Jesus was qualified to carry that penalty because he is God in human flesh?


For the answers to these questions, visit the Islam 11 blog post.


This post was written by Rev. Martyn McGeown, missionary-pastor of the Covenant Protestant Reformed Church in Northern Ireland stationed in Limerick, Republic of Ireland. 


Die res van die reeks: Islam evangelisasie 

Posted by: proregno | January 26, 2017

‘n Sabbat vir die land – Totius



deur Totius 

“Om boer te wees is ‘n hoë, goddelike roeping. Ter wille van die Here moet ons die aarde liefhê en dit liefderyk versorg. ‘n Boer wat sy perd liefhet, sal dit nie ooreis nie.”

[Nota: In tye van reën én droogte in Suid-Afrika, plaas ek graag hierdie artikel van Totius om oor biddend te besin, veral vir ons boere in hierdie tyd.]

Vanweë die Here het Moses die Israeliete beveel dat hulle ses jaar lank die land moet besaai, die wingerd moet snoei en die opbrings daarvan moet insamel. Die sewende jaar egter sou, volgens bevel van die Here, ‘n jaar van volkome rus vir die land wees, “‘n sabbat vir die Here”. Dan mag nie gesaai of gesnoei word nie. Wat van die oes opslaan, mag nie afgeoes en die druiwe van die ongesnoeide stok nie afgesny word nie. Wat die aarde vanself voortbring in die rusjaar, moet die voedsel wees van die Israeliet, van sy slaaf en slavin, van sy huurling en bywoner, van sy vee en die wilde diere (Lev. 25:1-7).

En as gevra word: Wat moet ons eet in die sewende jaar as ons nie mag saai en die oes nie mag insamel nie, dan lui die Goddelike antwoord:

“In die sesde jaar gebied Ek my seën vir julle, en dit sal die oes vir die drie jare oplewer.”

Eers in die agtste jaar moet hulle saai en van die ou opbrings eet tot die negende jaar toe. Totdat die opbrings hiervan inkom, moet hulle die oue eet (Lev. 25:20-22). Dit is dus duidelik dat eers in die derde jaar na die sabbatjaar alles weer sy gewone loop sal hervat. Intussen sal die Here deur sy wonderdadige beskikking vir die volk sorg.

Dié rusjaar “vir die land” hoef egter nie in niksdoen te verloop nie. Soos Bush in sy kommentaar opmerk, kon voortgegaan word met visvangs en jag, met versorging van kuddes en bye, met die herstel van geboue en meubels, met die maak van klere en die voortsetting van die handelsbedrywigheid. Die rus was besonder vir die bodem bedoel.

Hoe belangrik hierdie aankondiging is, blyk uit Lev. 26, waar die Here spreek oor die ballingskap wat die volk sal oorkom weens sy menigvuldige sondes:

“Dan sal die land vir sy sabbatte vergoeding kry, al die dae van sy verwoesting, terwyl julle in die land van julle vyande (nl. in Babel) is . . . Al die dae van sy verwoesting sal dit rus — die rus wat dit nie gehad het in julle sabbatte toe julle daarin gewoon het nie” (vs. 34 en 35).

Belangrik is ook dat die Heilige Skrif nadruklik melding maak van hierdie profesie in sy vervulling. Die wegvoering na Babel het geskied, so staan dit daar:

“sodat die woord van die Here deur die mond van Jeremia vervul sou word: totdat die land vir sy sabbatte ver­goeding gekry het; al die dae van die verwoesting het dit gerus om sewentig jaar vol te maak” (2 Kron. 36:21).

Die profesie van Jeremia vind die leser in hoofst. 25:11.

Wat wil dit alles sê?

Toe ons in die vorige artikel oor Agab en Nabot gehandel het, waar dit gegaan het oor die erfbesit van ‘n wingerd, kon vasgestel word dat die grondbesit in Israel van verreikende betekenis was. Dit was nie bloot ‘n kwessie van myn en dyn nie. Maatskaplik, politiek en godsdienstig sou die optrede van Nabot ‘n spoorslag wees om in die weë van die Here te wandel.

Dit kan ook gesê word van die sabbatjaar.

Wat het die maatskaplike lewe daardeur ‘n ander aansien verkry vir slaaf en slavin, vir huurling en bywoner, vir ryk en arm, ja, selfs vir die vee en die wilde diere van die veld! Ook aan die wild het die Here gedink. Die Bybel is dan ook geen boek van geestelike afgetrokkenhede nie. Die onophoudelike geswoeg, die benoude kommernis — dienaangaande sou daar verligting kom. Die lewensdoel van Israel sou nie bestaan in voortdurende, met sure arbeid verbonde bewerking van die aarde nie (Gen. 3:17, 19) maar ook in die genieting van die opbrings wat die Here sonder arbeid aan Israel gee as die volk die verbond van sy God onderhou.

Dieper lê die meer godsdienstige waarde van die rusjaar. Dit is ‘n sabbat vir die Here (Lev. 25:2). Die sabbatdag, sabbatjaar en jubeljaar wys heen na die Goddelike rus waarin alle dinge eenmaal hul einddoel sal vind (vgl. Gen. 2:1-3).

Die hele inrigting van Israel se samelewing moes dan ook dien om dié hoë bestemming te bereik. Ook die aarde onder ons voete is heilig aan die Here en moet aan sy salige rus deel hê. Die felle skeiding van hemel en aarde, godsdiens en lewe, genade en natuur wat die Metodisme onder ons volk ingang laat vind het, vind ons in die Woord van God nie, allermins onder die ou Bondsvolk.

Maar elkeen voel dat die bepaling aangaande die sabbatjaar ook ‘n sterk natuurlike, die aarde betreffende, drangrede in hom dra.

“Die aarde behoort aan die Here en die volheid daarvan” (Ps. 24:1).

Hy het die bodem waaruit ons lewe, nie gegee dat die mens daarmee kan maak wat hy wil nie. Ook die bewerkte grond mag nie verwaarloos word nie.

Nou het manne wat ‘n studie maak van landbou en bodemvrugbaarheid aan ons verduidelik dat in die bewerkbare laag grond miljoene, vir die blote oog onsigbare wesens woon. Hulle word mikrobes genoem en is altyd besig om oorblyfsels van plante, grassoorte en dergelike te verwerk, sodat weer ander plante in dié bodem kan groei.

Wanneer dus die grond voorsien word van kraalmis, blare, gras ens., word dit vrugbaar; terwyl die grond wat hierdie voorrade nie ontvang nie en nietemin besaai en beplant word, in ‘n toestand van onvrugbaarheid geraak. Die mikrobes sterwe dan by miljoene. Dan word gespreek van roofbou.

Wat ‘n troostelose gesig is dit dan ook om ‘n mielieland te sien wat jaar na jaar geploeg en besaai word sonder om die bodem van die vrugbaarmakende stowwe te voorsien. Alleen die allersterkste grond is enigsins teen so ‘n uitbuiting bestand. Die einde is gewoonlik dat die boer sy land moet laat lê – ‘n prooi van skadelike gewasse en onkruid, en dat hy op ‘n ander plek die uitbuitingsproses moet voortsit. In so ‘n land is ‘n moord op groot skaal gepleeg. Die mikrobes het gesterwe.

Die mikrobes moet lewe van mineraalsoute én organiese voedsel (oorblyfsels van plante, ens.). As ‘n boer net die oog het op groot insamelings, maak hy die mikrobes en sy plaas gedaan.

Daarom moet roofbou en ook oorbeweiding teëgegaan word. Die natuur beskerm en wreek hom dan ook self deur by oorbeweiding steekgras voort te bring, en deur by oorproduksie naderhand die opbrings te weier.

Natuurlik spreek die Bybel nie van mikrobes nie. As dit die geval was, sou in die verlede, eeu na eeu, die mense die Bybel op hierdie punt nie verstaan het nie. Die mikroskoop en die mikrobes is eers eeue later ontdek. Die Bybel spreek die taal van die daaglikse ervaring, en elke boer het van eeue her maar alte goed geweet dat die grond uitgeput kan word. Vandaar dat die bemestingstowwe aangewend is. Dit het dus gegaan om die saak self.

‘n Boerdery mag nie in ‘n goudmyn omgeskep word nie. Elke ons goud wat uit ‘n myn gehaal word, is weg. Dit kan nie weer met goudstippels vervang word nie. ‘n Goudland word ‘n arm land as die goudopbrings nie andersins tot verryking van die land gebruik word nie. Suid-Afrika weet om daaroor saam te praat.

Die hele saak kom hierop neer dat aan die akkeraarde geen rus gegun word nie. Die grond word aangedrywe en is naderhand soos ‘n flou perd wat nie meer die verlangde arbeid kan lewer nie. Die einde is by albei uitputting en ineenstorting.

Om boer te wees is ‘n hoë, goddelike roeping

Ter wille van die Here moet ons die aarde liefhê en dit liefderyk versorg. ‘n Boer wat sy perd liefhet, sal dit nie ooreis nie.

Rus vir die aarde – dit is wat die sabbatjaar proklameer. En hierdie goddelike wysheid kan nooit verouder nie. As die landbouers maar meer hul Bybel wou bestudeer!

Hoe die beginsel van die sabbatjaar in besonderhede toegepas moet word – dit is nie ons saak om daaromtrent bepalinge op te stel nie. Alleen was dit nodig om die hoofsaak weer duidelik na vore te bring en daarin die goddelike wysheid te eer en dankbaar te erken.

Bron: Die Kerkblad, 6 Augustus 1943.

Posted by: proregno | January 24, 2017

Pro Regno is 7 jaar oud ! Januarie 2017


Geagte Pro Regno lesers,

Die Pro Regno blog is hierdie maand 7 jaar oud (ons het begin in Januarie 2010), waarvoor ons baie dankbaar is vir die Here se seëning in hierdie tyd.

Met hierdie skrywe wil ek opnuut – soos ek eenmalig jaarliks doen – vra vir enige vrywillige donasies vir die onderhouding van hierdie webblad.

Ek is dankbaar teenoor die individue en instansies wat Pro Regno in die verlede al finansieël ondersteun het, opnuut dankie. Enige donasies vir die jaar 2017 deur die lesers sal baie waardeer word (sien die inligting hier onder.)

In die jaar 2016,

– is 86 artikels/inskrywings gepubliseer van verskillende skrywers en onderwerpe (670 in totaal vanaf 2010).

– was daar  35 244 besoeke gewees teen ‘n gemiddeld 96 per dag (193 000 in totaal vanaf 2010).

– die besigste maand was Januarie 2016, met 8368 besoeke.

Die skrywes/artikels wat die meeste besoeke ontvang het deur die jare, is:

Dans en kleredrag

Begrafnispreek: Tannie Anna Malan

Preke en lesings

Die Belhar belydenis


Probleme met die Nuwe Afrikaanse Vertaling (1983 & 2016)

Preek: Psalm 23 (Die Here lei met genade)

Besoekers kom van 91 lande, die meeste natuurlik van SA, gevolg deur Suidwes en die VSA.

Die doel van die blog word saamgevat in die naam, ‘Pro Regno’ (die Latynse woorde wat: ‘vir die Koninkryk’, beteken), en poog om artikels beskikbaar te stel oor verskillende onderwerpe ter bevordering van ons dienswerk in die Koninkryk van God in Christus.  Alle artikels word deur die uwe geskryf, tensy anders vermeld.

Tydens Pro Regno se verjaarsdag jaarliks in Januarie, vra ek vir enige vrywillige donasies vir die opbou en bevordering van hierdie blog.  Dit is ‘n gratis blog om te lees, daar is egter wel eenmalige jaarlikse kostes om die blog in stand te hou en verder uit te bou, en daar gaan ook heelwat tyd en kragte in om die artikels beskikbaar te stel.

Enige donasies vir Pro Regno se roepingstaak sal met groot dank baie verwelkom word en kan hier in betaal word:

Rekening naam: S. Le Cornu

Absa tjekrekening: 010 951 90673

Takkode: 632005

Merk u donasie-inbetaling asb. met: pro regno

Baie dankie vir u ondersteuning.


Slabbert Le Cornu




(Nota: vir enige verdere inligting en navrae oor die simposium, kontak die APA. Dankie.)

Vrae – daar is maar ‘n menigte! Nie net tussen geleerde vakkundiges word daar tydens die 500-jarige viering van die Reformasie in diepte oor die Bybel gepraat nie.

Gemeentelede wil ook vandag weet: “Watter grondteks van die Bybel is nou die regte?”

“Kan ons die verklarende aantekeninge vertrou wat deesdae in Afrikaans uitgegee word?”

“Is ons werklik beter af, as toe ons voorouers nog die Statebybel met verklarende aantekeninge gelees het?”

Die Simposium, Reformasie 500: Grondteks en Bybelverklaring, wil gemeentelede graag hieroor dien.

U word uitgenooi om te kom deelneem.

Datum: Dinsdag, 31 Januarie 2017

Tyd: 8:30 – 13:00

Plek: AP Kerk Pretoria-Oos, Glenwoodweg 48, Lynnwood Glen, PRETORIA

Aangebied deur die Fakulteit Teologie van Die Afrikaanse Protestantse Akademie NPC

Koste: Gratis

8:30 – 8:45 AANKOMS
8:45 – 9:00 OPENING EN VERWELKOMING Prof. JAE (Koos) Adendorff

9:00 – 9:30 LESING 1: Luther se gedagtes oor die Bybel vir elke lidmaat. Prof. J (Johan) Bosman

9:30 – 10:30 LESING 2: ‘n Bybels-Reformatoriese model vir die grondteks van die Nuwe Testament. Prof. GDS (Gerrit) Smit

10:30 – 11:00 KOFFIE/TEE

11:00 – 12:00 LESING 3: Die Statevertaling met kantaantekeninge as Reformatoriese koersgewing.  GBS wetenskaplike medewerker: Christiaan Bremmer

12:00 – 12:50 WERKSESSIE: “Voedsel vir die Siel” – ‘n vergelyking met wat
vir gemeentelede vandag beskikbaar is. AP Kerk Direkteur Kerkadministrasie
Ds. JL (Johan) Schütte

12:50 – 13:00 SAMEVATTING EN AFSLUITING GBS bestuuslid
Ds. JA (Jan) Weststrate

RSVP voor of op 24 Januarie 2017 per e-pos na

Hier is die PDF advertensie weergawe van die simposium:  APA Simposium




Lees die aangrypende verhaal van die huwelik van Scott en Johanna Watkins, wat mekaar nie mag aanraak in die huwelik nie, en sien dan daarna my opmerkings oor ons huwelike:

I am allergic to my husband but God is our rock

“While I still pray for physical healing and don’t know why God chose this road for me, this suffering has been a grace, because God has used it to help me love him more. … On our wedding day we made vows to each other that till death do us part. No matter what life brought. ”

In die lig van hierdie kragtige geloofsgetuienis, mag ons almal weer opnuut besef dat die hoofdoel van die huwelik nie ons (sondige) begeertes en ons geluk (selfsug?) en ons behoeftes (welluste?) is nie, maar:

– die eer van God Drie-enig, die Gewer van die huwelik (Gen.1&2; Matt.19). Sien die baie belangrike band tussen Kol.3:17 en die verse wat volg in v.18-21 oor die huwelik en gesin, wat baie mis, en daarom is daar huweliks- en gesinsverbrokkeling),

– dat die huwelik ‘n prent/beeld is van Jesus Christus (die Bruidegom) se liefdesband en verhouding met ons sy kinders (die Bruid),sien Efesiërs 5:20-33 (veral die misterie van vers 32),

– om mekaar in opofferende liefde te dien, soos Christus ons kom dien het (Joh.15:12-15; Filp.2:1-11; 1 Kor.13).

Die huwelik
O geliefdes, dierbare kinders van die Here, heiliges in Christus, as ons net hierdie drie dinge in ons huwelike en verhoudings najaag, gaan daar nie meer so baie egskeidings, haat, bitterheid, ongeluk, liefdeloosheid, gesinsverbrokkeling, ens, wees nie.

En dit alles kan ons alleen doen deur die geloof in en genade van ons Here wat kragtig deur sy Gees werk in sy kinders, wat Hom in dankbaarheid wil gehoorsaam in al ons verhoudinge met mekaar, volgens sy Woord (Ps.1:1,2; 127:1).

En ja, as die sondige aanslae van die wêreld, die sonde en Satan kom, en hulle gaan kom vir hulle wat godsvrugtig wil lewe, ook in die huwelik (1 Tim.4:1-5; 2 Tim.3:1-9, 12) – midde ‘n wêreld wat God se wil vir die huwelik en seksualiteit verag (Ps.2; Rom.1:18-32; 1 Thess.4:1-18), en die versoekinge groot word om maar sommer net vinnig te wil skei soos die ongelowige wêreld, en weer my (eiewillige) geluk te wil soek in die een na die ander huwelik en ander (buite-egtelike?) verhoudings, dan, ja dan sal ons omdat ons die Here wil eer, ook in ons liefde vir mekaar, sy hulp en genade aanhou soek, biddend, verootmoedigend, vergewend, geduldig, om “getrou(d) te bly aan mekaar tot die dood ons skei” (Rom.7:1-3), alles tot sy eer (sien Kol.3:17 as die basis van die huwelik en gesin, verse 18-21).

Liewe ouers, ek raas nie, regtig nie, ek pleit by julle in ontfermende liefde as ‘n mede-begenadigde sondaar in Christus (1 Tim.1:15), as iemand met wie my wonderlike vroutjie, kinders en my geliefde gemeente ook baie geduldig moet wees in my eie heiligmaking, hoe langer hoe meer (HK v/a 114, 127).

Ek pleit dat ons mekaar sal vergewe, van harte … soos Hy ons in Christus vergewe het! (lees asb. en bid oor Ef.4:32 en 2 Kor.5:18-21, en vra wat beteken dit vir my huwelik en gesin, waar moet ek gaan regmaak, waar moet ek gaan jammer sê, waar moet ek gaan help en dien … alles tot sy eer?).

Onthou, Christus (ons Bruidegom), het vir ons (die ontroues, die hoereerdes, die egbrekers) kom sterf, nié omdat ons sy liefde en redding verdien het nie – ons het almal sy regverdige oordeel verdien weens die oortreding van sy regverdige wet (Rom.1:18-3:20) – maar Hy het vir ons gesterwe:

“… toe ons nog swak was, het Christus op die regte tyd vir die goddelose gesterwe … maar God bewys sy liefde tot ons daarin dat Christus vir ons gesterf het toe ons (almal!) nog sondaars was.” (Rom.5:6-8)


En as ons gefaal het, as ons gesondig het, Hy is en bly ewig getrou (1 Kor.1:9), dank God daarvoor, Hy vergewe genadiglik in Christus. Ja, daar is vergifnis vir hul wat berou het oor hul sondes in die huwelik en gesin, en dit laat staan (sien 1 Kor.6:9,10 en dan veral vers 11; 1 Joh.1:5-2:3) en weer sy weg begin volg in dankbare gehoorsaamheid.

Die Here is genadig, maar moet dan nie verder sondig deur verder te wil verkeerdelik skei en weer trou en sodoende egbreek pleeg nie (sien Matt.19:1-12; Joh.8:10,11; 1 Kor.7:9-11).

Sien ook hierdie artikels oor die huwelik, egskeiding en hertrou om biddend oor te gaan besin, in die lig van Hand.17:11, om daar waar jy nou is terug te keer na sy wil, om in die staat of roeping waarin jy nou is aan sy Woord getrou te wees en te dien tot sy eer, in liefde, sien 1 Kor.7:20. Vra die Here waar moet ek my/ons bekeer en regmaak, wat leer U Woord wat ons moet doen en wat moet ons nalaat in ‘n lewe van dankbaarheid (sien Lukas 6:46-49; HK Sondag 32 en 33) ?

Kom ons leer ons kinders opnuut vanuit die Bybel van die Here, die huwelik, verhoudings en ware liefde (Gen.1,2; Matt.10; 1 Kor.13; Ef.5; ens). Sien hierdie kort en kragtige artikels as ‘n goeie begin, om afsonderlik maar ook saam as getroudes, gesinne, verloofdes, enkellopendes oppad na die huwelik, saam te lees: Huwelik en Gesin in die Heilige Skrif).

Moenie eers eendag as hul verloof of ‘romanties’ wil raak dan wil begin leer nie, maar van kleins af (Deut.6:1-9), lewenslange dissipels van Christus oor die hele lewe, maar dan ook oor die huwelik en gesin (Matt.11:28-30; Joh.8:31-36; 2 Tim.3:15-17).

Kom ons bid nou al, dat ons kinders mans en vrouens eendag sal wees wat sal trou in die geloof en om die Here te eer met die huweliksmaats wat die Here hul skenk (2 Kor.6:14-7:1; 1 Kor.7:39) .

Liewe ouers, as julle waarlik lief is vir die Here en jul gades en kinders, moenie hul leer wat die huwelik is volgens “Friends”, “7de Laan” of die “Huisgenoot” nie (1 Joh.2:17), maar volgens die Woord deur die krag van die Gees.

Om dit in die woorde van Ps.119:9 te stel: waarmee sal die jongeling sy (huwelik en gesins-) pad suiwer hou ? Deur dit te hou na U woord! (sien ook Ps.119:105 en Pred.11:9-12).

Stel ‘n voorbeeld
Bo-alles, stel die voorbeeld om self opofferend, dienend, liefdevol by mekaar in die huwelik te bly in tye van “reën én droogte, vrugbare én onvrugbare jare … gesondheid én siekte, rykdom én armoede.” (Eers Deut.6:5,6 en dan volg 7-9; HK Sondag 10).

Die Here bo alles liefhê, ter wille van jou gade en gesin

Die grootste guns wat jy jou kinders kan doen, is om ons Here Jesus Christus, die Bruidegom bo-alles lief te hê (elke gelowige se eerste liefde, Op.2:4, moenie van jou man of vrou of kinders afgode maak nie, want Hy gaan jou met niemand deel nie, lees Ex.20:5; Luk.14:26; 1 Thess.1:9), en dan sal die liefde vir jou man of vrou, vir jou kinders daaruit vloei soos stromende lewende water (sien Matt.22;37-40 en 1 Joh.4:11,20,21).

Mag die Here ons opnuut genadig wees om Hom afsonderlik, maar ook saam in ons huwelike, gesinne en gemeentes te eer en te dien, deur Christus ons Bruidegom.

“Die geskiedenis bewys dat as die huisgesin gesond is, beide kerk en staat bloei. Die huisgesin is die bron van die menslike samelewing. Gee ons dus Gereformeerde huisgesinne, en die Gereformeerde Kerk sal bloei. Anders gaan ons gewis ‘n donker toekoms tegemoet.” – Totius


Posted by: proregno | January 17, 2017

Dr. John Byl sprekerstoer: 5 – 12 Maart 2017

Dr. John Byl - Reformation International Doctoral Committee


“Scientists choose their theories based on their prior background assumptions. For Christians, one of those assumptions is that the Bible is the Word of God.” – dr. John Byl

Dr. Byl gaan in Maart, DV, ‘n paar lesings aanbied in Pretoria en Potchefstroom, oor die belangrike onderwerp van geloof en wetenskap vanuit ‘n Christelike lewens- en wêreldbeskouing wat getrou wil bly aan die Woord van God, tot Sy eer (Rom.11:36).

Hy gaan van 5 tot 7 Maart in Pretoria wees, en van 8 tot 10 Maart in Potchefstroom vir lesings en gesprekke.

Sodra ek die finale inligting het van die datums en plekke waar hy lesings gee, sal dit ook hier op my blog geplaas word.

Hier is meer inligting oor dr. Byl:

1 Biografie

Dr. John Byl, B.Sc., Ph.D., is a professor at Trinity Western University, Langley, BC, where he began in 1978, took over as chair of the department of Mathematical Sciences in 1980 and received his full professorship in 1985. He received his Bachelor of Science degree in Mathematics from the University of British Columbia in 1969 and his Ph.D. in Astronomy from the same in 1973.

He also serves on Reformation International College Educational and Doctoral committees. He worked as a post-doctoral fellow from 1973 to 1975 and as lecturer from 1975 to 1977 at the University of British Columbia, Department of Geophysics & Astronomy in Vancouver, B.C. Canada, and was also a visiting professor at Dordt College, Iowa, in the Physics Department from 1977 to 1978. In 1999, he was awarded the Templeton Award for Science/Religion Course for his course Math 480: Foundations in the Mathematical Sciences: Theological and Philosophical Issues.

Dr. Byl’s research interests are in astronomy (celestial mechanics, cosmology), physics (special relativity), computing (cellular automata), mathematics (infinite tasks), and interaction between science and religion. In recent years the focus of his research has shifted to philosophical and theological issues related to the foundations of mathematics, physics and cosmology. Born in The Hague, Netherlands, in 1949, Dr. Byl is now a Canadian citizen. He is married and has six children.

2 Webblad: Bylogos

“The purpose of this blog is to promote a Christian worldview, based on the Bible as God’s inerrant and fully authoritative Word, in accordance with the Reformed Confessions.”

Sien al die onderwerpe wat dr. Byl daar aanspreek waaroor hy lesings kan aanbied.

3 Boeke (kan hier bestel word in SA: Augustine Bookroom)



Book review: In just 42 pages they gave an overview of:

  • the difference between historical and operation science
  • why secular scientists deny miracles as a matter of dogma
  • why many professing Christian scientists do, but shouldn’t, deny miracles
  • the basics of materialism and naturalism
  • what the various origins positions are
  • why Christianity is incompatible with any form of evolution
  • how dating methods can be unreliable
  • what books would be good for further reading

Sien die voorwoord, inhoudsopgawe en meer inligting hier en waar die boek bestel kan word: Origins ? (Book excerpt: “How Should Christians Approach Origins?)


God and Cosmos


In his book A Brief History of Time, the famous Cambridge cosmologist Stephen Hawking held out the prospect of a complete theory of the universe by means of which we would know ‘why it is that we and the universe exist…then we would know the mind of God.’ Christian mathematician John Byl disagrees: ‘Hawking overestimates the value of a Theory-of-Everything, while underestimating the content of God’s mind.’ We already have in Scripture a source of knowledge superior to all other sources and already know ‘the mind of God’. so far as He has been pleased to reveal it to us. On this basis, Byl questions much of modern cosmology, including the Big-Bang theory of origins. He deals with the limitations of human knowledge, biblical teaching relevant to cosmology, the quest for extra-terrestrial intelligence, the existence of the spiritual realm, heaven, angels, life after death, and much else. Byl’s approach is a refreshing counter to the dreary and ultimately meaningless outlook of modern cosmology.

Sien die inhoudsopgawe en meer inligting hier en waar die boek bestel kan word: God and Cosmos

The Divine Challenge



Since the Beginning of time man has challenged God’s supremacy, striving to dethrone God and reinterpret the universe according to his own standards and purposes. In response God, who is determined to destroy the wisdom of the wordly wise and to unmask it for the foolishness that it really is, issues his own challenge to sinful man. Arrogantly, modern scientific man takes up that divine challenge, arming himself with scientific knowledge and technological power. Indeed, man has convinced himself that this rational wisdom has made foolish the wisdom of Scripture, with its tall tales of a personal God, of life after death, and of heaven and hell. ‘Such notions’, Einstein declared, ‘are for the fears or absurd egoism of feeble souls.’

John Byl argues that the Christian worldview provides the only foundation for logic, mathematics, science and morality. The Divine Challenge aims to substantiate this bold claim. Byl shows the failure of today’s predominant philosophies to provide a coherent worldview that can yield a plausible account of the various aspects of life as we experience it. Only a Christian worldview, squarely based on the truth of the Bible and the comprehensive sovereignty of God, can give our lives coherence, meaning, purpose and hope.

Sien die inhoudsopgawe en meer inligting hier en waar die boek bestel kan word: The Divine Challenge

4) Dr. Byl het onder ander die volgende artikels gepubliseer

“War of the Worldviews: Christianity and its challengers”. Sarospataki Fuzetek (Journal of the Sarospatak Reformed Theological Seminary) 2010/1: 11-42.

“A Christian Perspective on Physics”, Chapter in Christian Worldview and the Academic Disciplines: Crossing the Academy (ed. Deane E.D. Downey & Stanley E. Porter) 2009, Eugene, OR: Pickwick.

“A Christian Perspective on Math”, Reformed Perspective Vol.27 (2008, No.4): 9-13.

“On Life in the Universe” in Gott nach der Postmoderne (2007) Peter Zőller-Greer & Hans-Joachim Hahn (eds). Hamburg: Lit Verlag. Pp. 242-248.

“Free Will and Responsibility” Reformed Perspectives Magazine (2007) 9:1-21.

Review: Theology and Modern Physics by Peter E. Hodgson

Journal of Interdisciplinary Studies Vol.XIX (2007, No.1/2): 193-195.

“Matter, Mathematics, and God”, Theology and Science 5 (2007):73-86.

“Can Science Dispense with Religion?” Can Science Dispense with Religion? 2004

  1. Golshani (ed.), Tehran, Iran: Inst. for Humanities and Cultural Studies: 69-77.

“Indeterminism, divine action and human freedom”, Science & Christian Belief Vol.15 (2003, No.2): 101-116.

“Deriving Special Relativity Theory from Electromagnetic Clocks”, Galilean Electrodynamics Vol.14 (2003): 89-92

“Origins and Worldview Tinkering”, Reformed Perspective Vol.22, No. 5 (2003): 9-12.

“Mathematical Models & Reality”. Association of Christians in the Mathematical Sciences Conference Proceedings (2003):  33-48.

“Naturalism, Theism and Objective Knowledge”, Journal of Interdisciplinary Studies XIV (2002): 69-90.

“On Numbers in Numbers”, Science & Christian Belief Vol.13 (2001): 59-67.

“On Michael Ruse and Reductionary Illusions”

Research News & Opportunities in Science and Theology Vol.2 No.1 (2001): 26.

“Theism & Mathematical Realism”. Assoc. of Christians in the Mathematical Sciences Conference Proceedings (2001):  33-48.

“On Resolving the Littlewood-Ross Paradox”, Missouri Journal of Mathematical Sciences 12 (2000): 42-47.

“A Simple Proof of the Fundamental Theorem of Algebra”.International Journal of Mathematics Education in Science and Technology 30(1999):602.

“Special Relativity Via Electromagnetic Clocks”, Galilean Electrodynamics 10:107-110.

“On The Capacity of Solomon’s Molten Sea”. Vetus Testamentum 48(1998): 309-314.

“Preliminary Considerations: On Scientific and Theological Method”, Premise 5(1998 No.3):1-11

“On the Natural Selection of Universes”

            Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society 37:369-371 (1996)

“The Role of Beliefs in Modern Cosmology”, Facets of Faith and Science. Vol.3, ed. by J. van der Meer. Lanham: University Press of America, 1996: 47-62.

“On Craig’s Defence of the Kalam Cosmological Argument”, Facets of Faith and Science. Vol. 4, ed. J.M. van der Meer. Lanham: University Press of America, 1996: 75-90.

“On Pascal’s Wager and Infinite Utilities”, Faith and Philosophy 11(no.3): 467-473 (1994)

“General Revelation and Evangelicalism.” Mid-America Journal of Theology 5(1990):1-13.

“Galactic Removal Rates for Long-Period Comets” The Astronomical Journal 99:1632-1635 (1990).

“On Cellular Automata and the Origin of Life”, Science and Christian Faith 41:26‑29 (1989).

“Scripture and Geologists.” Westminster Theological Journal 50:143‑152 (1989).

5) Onlangse lesings en seminare

“God, Math, and the Scientific Revolution”. July 6, 2016. Apologetics Symposium, Bothell, WA.

“A Christian View of Math”, June 4, 2016. Creation Society of BC, Ladner, BC.

“Scientific Evidence and the Bible”, Jan.27, 2016. Smithville, Ont. Canadian Reformed Church

“Teaching math from a Christian perspective” Jan.27, 2016. Canadian Reformed Teachers’ College.

“Is evolution compatible with Biblical truth?”  Jan.28, 1016. Canadian Reformed Seminary.

“Is distant starlight a problem?” Noc.20, ,2015, Apologetics Symposium, Arlington, WA

”Do we need the Biblical Adam?” Feb.28, 2015. Renfrew Baptist Church, Vancouver, BC

“Science and Christianity” (short course) Oct 22-24, 2014. Reformed Seminary, Recife, Brazil

“God, Chance and Evil”, Oct.13, 2012 Andover Baptist Church, Maryland, USA,

“Did science kill God?” March 2014. Pacific Bible College, Abbotsford, BC.

“God, Chance and Evil”, God & Physics Conference, July 8, 2010, Oxford, UK.

“War of the Worldviews: Christianity and its Challengers”, Reformed Theological Seminary, Sarospatak, Hungary. Sept.17, 2009.

“What is the Reformed View on Origins?” April 22, 29, May 6, 2010, Abbotsford, BC.

“Does Science Contradict Christianity?” May 23, 2009, Medical Students, Tirane, Albania

 “Mathematics and Truth”, May 12, 2008, Tavrida National University, Simferopol, Ukraine

“Relating Matter, Mind and Mathematics”, May 12, Crimean University, Simferopol, Ukraine

“Cosmology and Reality”, Pacific Bible College, March 10, 2007

“Models in science and theology”, ESSSAT Conference, Sigtuna, Sweden, May 3, 2008.

“Matter, Mathematics and God”, May 1, 2006, Congress on Science and Religion, Tehran, Iran

“Chance, Choice and God”, May 2, 2006, Congress on Science and Religion, Tehran.

“Teaching Mathematics From a Christian Perspective”, CTABC-NWSCI Teachers Convention,   Langley, Oct.5, 2004.

“Mathematical Models and Reality”, ACMS Conference, Point Loma Nazarene College, San Diego,       May 29, 2003.

“A Christian Perspective On Physics”, Physics Faculty Lecture, Potchefstroom, South Africa, Feb.7,       2003.

“Presuppositions in Cosmology”, Philosophy Faculty Lecture, Potchefstroom, Feb.10, 2003.

“Life in the Universe”, Biology Faculty Lecture, Potchefstroom, Feb.11, 2003.

“Towards a Christian Cosmology”, Simposium, Grondslae en Etiek, Potchefstroom, Feb.14, 2003. Interactions Between Matter, Mind and Mathematics”, CCCU Workshop, Westmont College, Santa Barbara, May 23, 2003.

“Theism and Mathematical Realism”, Association of Christians in the Mathematical Sciences Conference, Calvin College, May 31, 2001.

“Presuppositions and Worldviews in Dialogue”, Templeton “Time & God” Conference, Oxford, July 10, 2000.




In aansluiting by my vorige skrywe oor die vermaning om die Here se Dag te onderhou, sien hierdie uitreksel uit die Afrikanerjoernaal (12 Januarie) oor die Afrikaners se geskiedenis in Suid-Afrika, daar in die beginjare:

” ‘n Franse predikant, Pierre Simond, het in Augustus 1688 aangekom. Hy is soos die ander predikante betaal deur die Kompanjie. Sy eerste gemeente was in Drakenstein, waar Simondium nou geleë€ is.

Die eerste “stoele” was glo van swart miershope wat afgesteek en in rye in die kerkgebou gepak is. Die mense was so arm dat hulle te voet moes kerk toe kom. Later het van hulle saamgemaak en een perd vir die ou en swak mense gekoop. Hulle het soms só gemaak: een persoon ry die perd ‘n end, maak dit dan vas aan ‘n boom en loop verder. Wanneer die volgende groep by die perd kom, klim die swakste op en ry verder.”

Hierdie is tot ons geslag se beskaming !

Die Here het ons in Sy voorsienigheid soveel meer vooruitgang gegee, veral wat vervoer betref met ons blink motors, elektriese huisware wat ons tyd spaar, mooi kerkgeboue om in te sit … en tog … is die erediensbywoning onder Afrikaners so swak, soveel swakker as in ons voorgeslagte, daar is soveel ondankbaarheid.

“Here laat ek eers … dit … laat ek eers dat doen … en as daar nog afskeeptyd oor is … sal ek tyd probeer maak vir U en u gemeente …” (sien Luk.9:57-62).

In plaas van dat al die tegnologiese vooruitgang ons net nog nader aan die Here bring, om op te trek na sy huis in dankbaarheid en aanbidding (Ps.122:1), gebruik ons die tegnologie en tyd net nog meer om ons eie plesiere en begeertes te dien, en nie die Here en sy Koninkryk te soek nie (Matt.6:33). Om nog meer weg te dwaal van die Here en sy genade te minag, om die wêreld en sy begeertes te dien, onsself te dien.

Ag, mag die Here ons genadig wees, sodat ons as gesinne, as ‘n volk van Afrika, in Afrika geroep, weer mag uitsien en uitroep dat ons die Here nog meer wil dien in dankbaarheid, nog meer Skrifgetroue preke wil hoor, nog meer Hom wil aanbid volgens sy bevele (HK Sondag 35), nog meer wil hoor van Jesus Christus, en Hom as gekruisigde, dat ons sonder sy redding en liefde nie een oomblik kan bestaan nie (1 Kor.2:2) !

As jy vandag sy roepstem hoor deur sy Woord (sien die verse hier onder), as jy mislei is deur onkunde en verkeerde leringe dat die dag van die Here nie meer belangrik is nie, begin die eerste dag van hierdie week, oormôre, nou Sondag, die opstandingsdag, die rusdag in Christus, heel anders, deur jou vrou en kinders saam te neem na sy huis.

En ja, loop voor, wees manlik volgens die Bybel, nie volgens die glanstydskrifte of hollywood-kultuur se nie (Ps.27:4; 1 Kor.16:13; 1 Tim.3; Titus 1,2), want onthou: as die Here die huis – my eie huis en die kerkhuis nie bou nie, bou ons tevergeefs die res van die week (Ps.127).

“Vandag as julle sy stem hoor, verhard julle harte nie.” – Hebr.4:7

“… en laat ons ons onderlinge byeenkoms nie versuim soos sommige die gewoonte het nie, maar laat ons mekaar vermaan, en dit des te meer namate julle die dag sien nader kom. – Hebr.10:25

“Ek was bly toe hulle vir my gesê het: Laat ons na die huis van die HERE gaan!” – Ps.122:1

 En as ek in Christus is, dan is sy juk, sy wil vir my lewe sag en lig, ook die vierde gebod vervul en gehandhaaf in Christus (Matt.5:17-19) dan wil ek optrek na die huis van die Here, van rusdag tot rusdag, totdat ek in die ewige volmaakte rus ingaan (Matt.11:28-30; Hebr.4, 12:23,24).

Het jy daardie ewige rus deur die geloof in Christus gevind ?

Indien wel, wys dit met jou (dankbaarheidswerke), deur op te trek na die huis van die Here !


Sien ook hierdie treffende artikel deur ds. Gustav Opperman (GK Matlabas), waarin hy wys hoe ons gereformeerde vaders die rusdag van die Here kosbaar geag het, en hoe die GKSA Sinode van 2003 die dag van die Here as skeppingsorde in Christus verwerp het:

Die Doppers en hul Sabbat

“Met die sinodebesluit van 2003 van die GKSA aangaande die verhouding Sondag en Sabbat word daar ‘n verhouding met die Sabbat-beginsel verbreek. Hierdie Sabbat-beginsel het onder gereformeerdes in Suid-Afrika gegeld vanaf die kerkstigting in Suid-Afrika in 1652. Volgens die 2003 sinodebesluit is die Sabbat-beginsel nie meer ‘n skeppingsordening nie. Gelowiges en ander staatsburgers staan ook onder geen verpligting meer om een uit sewe dae van hulle arbeid te rus nie. Alhoewel rus van werk goed en nodig is vir die mens, is daar, volgens Sinode 2003 nie ‘n bepaalde Skriftelike opdrag om een dag daarvoor af te sonder nie …”

“Volgens prof. Andries Raath is dit vir baie Afrikaners vandag nie meer God en sy gebod wat bepaal hoe die lewe geleef moet word nie. Die kerk het miskien vir sommige op Sondae nog ‘n rol te speel, maar die boodskap van die kerk geld vir vele hoegenaamd nie meer gedurende die week nie. So ‘n dualistiese Christendom is kragteloos en beslis op die afdraande pad[40].

Dat die kerk en veral die Dopper kerk nog op Sondae ‘n rol te speel het, is na Sinode 2003 se besluit aangaande die Sondag/Sabbat klaarblyklik ook nie meer vanselfsprekend nie. Met hierdie besluit het die kwessie van die Sondag/Sabbat onder die Afrikaner en die Doppers in besonder inderdaad tot rus gekom … alhoewel nie ‘n Sabbatsrus nie.”


deur dr. JD Du Toit (Totius)

“Maar daar kan ‘n tweede rede gevind word vir die weglating van die woordjie “U”. Dít: daar is nie meer met die genadeverbond gereken nie. Hulle kon hulle nie meer voorstel dat ‘n kind wat nog nie bewus kan glo nie, ook ‘n kind van God genoem mag word nie. Ons kinders, so het hulle tog eintlik gedink, verskil by hulle geboorte nie veel van die heidenkinders nie. Daar kom eers by die bekering verskil.”

Ds. J. A. du Plessis vra vir ons:

“Sal u my inlig oor die volgende vraag: In sommige uitgawes van die Doopformulier staan in die voorgebed ‘dat U hierdie kind genadiglik wil aansien’, en in die uitgawe van dr. Kuyper: ‘dat U hierdie kind van U genadiglik wil aansien’.

(1) Is daar verskil met die oog op die inlywing in die verbond van die genade?

(2) Watter een is die korrekte lesing?”

Dit is goed dat die br. hierdie saak aanroer. Wysiging van die oorspronklike formulier het gewoonlik gepaard gegaan met ‘n verslapping van die genadeverbond.

Dat die lesing – “hierdie kind van U” – van die uitgawe van prof. Rutgers, met medewerking van drr. Kuyper en Bavinck, die regte is, glo ons is ‘n uitgemaakte saak. Prof. Rutgers het die uitgawe van 1611 met die opmerkings van die Dordtse Sinode noukeurig laat herdruk en het daarmee metterdaad die offisiële teks gegee, soos deur prof. H.H. Kuyper skitterend aangetoon is in sy strydskrif teen prof. M.A. Goosen, getiteld: De authentieke tekst der lithurgische schriften (Höveker en Wormser, 1901).

Vandaar dat dr. Wielenga reg gehad het om in sy Doopsformulier te skryf (sien die nota hier onder oor dr. Wielenga se belangrike boek wat weer beskikbaar is – slc):

“Die kerkrade moet dus toesien dat die predikante hierdie uitgawe op die kansel gebruik.”

Wat nou die punt in kwessie betref, kan twee redes opgegee word vir die weglating van die woordjie “U”.

Die eerste kry ons in die aantekening van prof. Rutgers. Hy sê:

“In die offisiële teks staan hier aan die kant aangeteken: of hierdie kinders, ter herinnering daaraan dat hier, en in die orige deel van die gebed, die enkelvoud soms in die meervoud verander moet word. Omdat net dit die bedoeling is, het die weglating van die voornaamwoord U (wat in die uitgawes van die 16de eeu gestaan het) in hierdie kant-tekening natuurlik geen betekenis nie; en daar kan allermins daaruit afgelei word dat hierdie voornaamwoord as daar meer kinders is, weggelaat moet word. In die gangbare redaksie wat ruim 2½ eeue bestaan, is die meervoud in die teks opgeneem; en daarby het die voor­naamwoord U heeltemal weggeval.”

Vir die lesing “hierdie kind” het hulle dus in die plek gestel die in die kant aangetekende “hierdie kinders” en die U eenvoudig wegge­laat. En so is reeds eeue lank die verkeerde lesing in swang.

Maar daar kan ‘n tweede rede gevind word vir die weglating van die woordjie “U”. Dít: daar is nie meer met die genadeverbond gereken nie. Hulle kon hulle nie meer voorstel dat ‘n kind wat nog nie bewus kan glo nie, ook ‘n kind van God genoem mag word nie. Ons kinders, so het hulle tog eintlik gedink, verskil by hulle geboorte nie veel van die heidenkinders nie. Daar kom eers by die bekering verskil.

Dat by so ‘n beskouing die betrokke uitdrukking in die voorgebed gehinder het, is maklik te verstaan. As ‘n ouer nie met sy hele hart die verbondsleer omhels nie, kan hy nie tot God vir sy kind bid as: “hierdie kind van U” nie.

Hieromtrent skryf dr. Wielenga dié skone woorde:

“Hierdie kind van U staan daar. En daardie klein voornaamwoordjie sou ons nie graag wil mis nie. Dit is nie ‘n goeie teken dat hierdie U nou al so ‘n lang tyd uit die meeste uitgawes weggelaat is nie, terwyl dit in die uit­gawes van die 16de eeu deurgaans daar gestaan het. Wie in die verbondsgedagte leef, voel dat hierdie U hier pas, en is bly dat hy dit hier mag bid.

“Die kind waarvoor die gebed in die gemeente opgaan, is nie die-selfde as die heidenkind nie. Hy is gebore op die terrein van die Woord, op die erf van die verbond, en daarom het hy ‘n betreklike reg op die doop.

“By die bespreking van die kinderdoop het ons gewys op die klag van die Here teenoor sy volk: Julle het my kinders gevat en hulle vir die Molog geoffer.

“As God die kinders van Oud-Israel sy kinders genoem het, sou Nieu-Israel, wat immers hoër staan, dan nie kan sê: Wil hierdie kind van U genadiglik aansien nie?

“Natuurlik beslis hierdie woord U nie oor die inwendige staat van die bepaalde kind nie. Daarmee word nie gesê dat die gemeente uit-spraak lewer of hierdie spesiale kind tot die ewige lewe uitverkies is nie.

“Wanneer dit die kinders van die gelowiges in die algemeen betref, dan weet en glo, ja, dank die gemeente dat God hulle tot lewende lidmate van Christus aangeneem het, maar van ‘n bepaalde kind mag en kan die gemeente nie sê: Hy is uitverkore nie. Hy kan tog ook ‘n Esau wees.

“Maar, met hierdie beperking vooropgestel, moet aan die ander kant vermaan word om die woord U in sy volle rykdom te laat geld. Dit is ‘n beroep op wat in die formulier voorafgegaan het in daardie heerlike pleidooi vir die kinderdoop. Dit is ‘n herinnering aan, ‘n samevatting van alles wat gesê is om die onderskeid tussen verbonds-kind en heidenkind in die lig te stel.

“Hierdie kind van U wil dus sê: Die kind vir wie U gesê het: Ek sal vir jou ‘n God wees. Van wie Petrus getuig het: Die belofte kom jou toe. Vir wie Christus sy priesterlike hande seënend opgelê het.”

Mag ons deur hierdie aanhaling opnuut die aandag van ons lesers vestig op hierdie belangrike boek, waarin elke woord van die formu­lier verduidelik en in sy oorspronklike krag herstel word. Die lees daarvan sal ‘n kragtige waarskuwing wees teen die gewoonte wat in ander kerke in ons land heers om nie alleen woorde nie maar ook hele sinne en gedeeltes uit hierdie kosbare aktestuk van ons vaders weg te laat.

Bron: Het Kerkblad, 1 September 1907.


Totius haal in hierdie artikel met goedkeuring en aanbeveling aan uit dr. B. Wielenga se standaardwerk oor die doopsformulier:

Ons Doopsformulier (Nederlands)

Hierdie boek is ook onlangs vertaal in Engels deur die RFPA:

The Reformed Baptism Form

From the author’s preface: “The ardent desire of my heart is that by the publication of this writing many people reading this work learn to regard baptism more purely, appreciate it more warmly, and more zealously plead the covenantal promises on behalf of believers and their children, before the throne of him who calls himself I Am That I Am.”

Sien ook hierdie artikel:

The Importance of the Reformed Baptism Form

“It is also intensely practical, considering such matters as whether the officiating minister should sprinkle once or three times; whether it is proper to make of the administration of the sacrament an occasion for the gathering of relatives and friends; and, more significantly, whether parents and church are to regard and rear the baptized children of believers as regenerated, saved children of God, or as unsaved “little vipers”—in which (latter) case, of course, no rearing is possible.”

Older Posts »