Posted by: proregno | February 21, 2012

GKSA algemene sinode 2012 – eenheid in verdeeldheid

Ek plaas hier op my blog ‘n samevattende oorsig van die belangrikste sake van die algemene sinode in Januarie 2012.  Dit is geskryf deur Rob van der Kooy (GK Kandelaar), gepubliseer in die Kompas (tydskrif van die VGKSA), en word met albei se toestemming hier geplaas.  Ek het hier en daar ‘n opskrif tussen hakies bygevoeg om meer sake te onderskei wat van belang was op die sinode.

___________________________

Algemene sinode – ‘n oorsig

Eenheid in verdeeldheid

Die algemene sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika het  op 4 Januarie in Potchefstroom begin en binne agt dae ‘n agenda van 773 bladsye afgehandel. Die vergadering het verbasend goed verloop in die opsig dat daar geen skeiding van die weë van kerke was of gaan wees nie, en alle afgevaardigdes het op 13 Januarie min of meer positief huiswaarts gekeer, waarskynlik dankbaar dat dinge goed afgeloop het.

Tog was dit duidelik dat daar diepgaande verskille in die kerke is, dat ‘n aantal kerke hulle in die afgelope jare nie aan gesamentlike besluite gehou het nie, dat heelwat  leervryheid toegelaat word en dat almal besef dat iets drasties moet gebeur. Dit was duidelik dat daar ‘n gebrek aan eenheid in leer, diens en tug is.

Oor wat gedoen moet en kan word, moet deputate nou vir drie jaar ‘n studie maak sodat die volgende sinode die geskille dalk meer effektief kan aanspreek.

Vrou in die amp

Die diepgaande geskille het veral duidelik na vore gekom by die agt beswaarskrifte oor die vorige sinode se besluite oor die vrou in die amp. Een stel beswaarskrifte het gevra dat die besluite nietig verklaar moet word. Die vrou mag nie in die ampte dien nie, ook nie in die diakenamp nie. ‘n Ander stel beswaarskrifte het betoog dat die besluite nie ver genoeg gegaan het nie en dat daar geen Bybelse redes is waarom die vroulike geslag nie in al die ampte mag dien nie.

Die sinode besluit toe deur middel van ‘n buitengewone ordevoorstel om die beswaarskrifte nie te behandel nie. Want as die beswaarskrifte behandel word, sou dit die onderliggende problematiek rondom die geskille nie oplos nie, maar eerder verdiep. Grondliggende oorsake moet eers bepaal word en aandag kry, het die sinode besluit. Daarby moet deputate ‘n “omkeerstrategie” uitwerk om die kerk se missionêre roeping na te kom.

Deputate het dus opdrag gekry om die grondliggende oorsake te bepaal, om die beswaarskrifte te bestudeer en om die sinode te adviseer oor hoe eenheid en verskeidenheid in die kerke hul missionêre roeping kan dien. Ook moet die deputate probeer bepaal wanneer vryheid in verskeidenheid in ongehoorsaamheid aan die Woord oorgaan, wanneer besluite en optrede van ‘n kerk die gemeenakkoord in gedrang bring, wanneer kerklike besluite ‘n las op mense se gewetens plaas, en hoe die GKSA verlos kan word van ‘n verlammende persepsie van ‘n sterwende kerk en die persepsie verander kan word in ‘n helder beeld van ‘n kerk met ‘n missionêre roeping.

Intussen moet kerke in die volgende drie jaar tot die volgende sinode in liefde en begrip teenoor mekaar optree (Rom 14), nie ander gebruike invoer pleks van dit waaroor kerke ooreengekom het of wat tans in die kerke in gebruik is nie. Kerke moet fokus op ‘n omkeerstrategie en op hul missionêre roeping.

[Skrifbeskouing]

Vir almal is dit duidelik dat ‘n belangrike oorsaak van die geskille in verskillende sienings van die hermeneutiek lê – hoe die Bybel uitgelê moet word. Dit lei tot verskillende sienings oor die gesag van die Bybel of minstens van sekere Bybelgedeeltes. ‘n Mens kan maar sê dit is die openbaringshistoriese benadering teenoor die sosiohistoriese siening. Of om dit meer populêr te stel: diegene wat die Bybel wil uitlê volgens hoe die Bybel self voorskryf dit uitgelê moet word, teenoor diegene wat die Bybel meer as ‘n historiese boek sien wat in die lig van vandag se insigte en omstandighede uitgelê en toegepas moet word.

Om hierdie ver uiteenlopende sienings bymekaar te bring, is nog nooit êrens in die wêreld reggekry nie. Dit is eintlik ‘n teenstelling tussen hoe God gedien wil word, en oor die mens wat self ook seggenskap wil hê. Soos iemand opgemerk het: Miskien het dit tyd geword vir ‘n nuwe belydenis oor Bybeluitleg.

Daar is waarnemers wat aanvoer dat kerke nou vir drie jaar rustig met die verskille gaan saamleef en geen aandag daaraan gaan gee nie.  En oor drie jaar begin alles weer. Menslikerwys gesproke is hulle reg. Maar lidmate mag – moet – hoop en bid dat die Heilige Gees ons lei tot eenheid in die waarheid . En lidmate moet die deputate help met hul studie.

[Die vrye lied]

Hierdie verskille het in talle ander sake ook na vore gekom. Vir alle praktiese doeleindes het die sinode besluit dat die vrye lied nou ook toegelaat word, met die beperking dat sulke liedere eers deur die sinode goedgekeur moet word. Nadat die sinode ‘n aantal sulke liedere goedgekeur het (onder meer “Stille nag, heilige nag”), is ongelukkig eers daarna ‘n aantal goeie riglyne vir die keuring van sulke liedere goedgekeur (sien kassie hierby).

Predikantopleiding

‘n Potensieel gevaarlike besluit is geneem toe ‘n voorstel van die kuratore van die Teologiese Skool goedgekeur is waarvolgens studente wat op ander plekke as by die Teologiese Skool studeer, eers deur die professore van die skool geëksamineer  moet word voordat streeksinodes sulke voornemende predikante eksamineer. Die gevolg kan wees dat nie meer die kerke nie, maar die professore bepaal wie predikant mag word en wie nie.

In die afgelope paar jaar was daar verskeie inisiatiewe in die rigting van ander opleidings. Die laaste inisiatief waaraan die Vrye Gereformeerde Kerke ook deelgeneem het, het laat verlede jaar gesneuwel.

[Verhouding met die NG Kerk]

Dat daar verskeie professore is wat in ‘n sekere rigting dink en dinge wil stuur, het ook geblyk uit ‘n voorstel wat eers aan die begin van die sinode op die tafel gekom het, naamlik om bande met die NG Kerk nouer aan te haal. Daar was baie beswaar oor die manier waarop die voorstel op tafel gekom het. Die sinode het in kommissie gegaan en die voorstel verwerp, ondanks pogings van die professore om die afgevaardigdes tot ander insigte te bring.

Hoe van hulle dink (prof D du Plooy en K Coetzee by name) , het geblyk toe een van hulle daaroor in die openbaar standpunt ingeneem het (Beeld, 20 Januarie), waarby toe ‘n aantal kerke aansluit (Beeld, 25 Januarie).

[Omkeerstrategie]

In die lig van die steeds voortdurende daling in die getal lidmate van die GKSA, veral van dooplidmate, is besluit dat na ‘n omkeerstrategie gesoek moet word. Hierdie term is natuurlik ‘n moderne en wêreldse term. Soos een kommentator opgemerk het: “’n Omkeerstrategie is nie nodig nie, maar bekering!” ‘n Mens kan byvoeg: die enigste strategie, missie en visie wat die Here gee, is sy Woord. Ons moet gehoorsaam wees en die roeping en geleenthede wat Hy gee, uitleef.

Evolusionisme   

‘n Ander saak is die kwessie van evolusie. Hierdie saak kom elke keer op sinodes ter sprake sonder dat uitsluitsel gegee word. ‘n Mens wonder ook of ‘n sinode die plek daarvoor is. Is dit ‘n kerklike saak? Aan die een kant wel, want evolusionisme word deur baie mense – veral die sogenaamde wetenskaplikes en ongelowiges – gesien as die alternatief vir geloof. Aan die ander kant is dit ook ‘n wetenskaplike kwessie waar sinodes nie oor genoeg deskundigheid beskik nie.

Die vorige sinode het ‘n studiegroep onder leiding van professor Pieter Stoker aangestel en hulle het hul studie aan die sinode voorgelê. Die gevolgtrekking van die studiestuk is dat Genesis letterlik histories is. Maar dit beteken nie dat wetenskaplike waarnemings verwerp moet word nie. In die geval van botsings tussen geloof en wetenskap moet die gelowige egter kinderlik bely dat hy tans nie die kennis het om dit te verklaar nie.

Die studiegroep het daarmee sy werk voltooi en die sinode het dit aanvaar en met ’n groot meerderheid sy dank daaroor uitgespreek. Dit is nie bespreek nie en die presiese inhoud is vir die outeurs se eie verantwoordelikheid gelaat.

[Vertalingskwessie]

‘n Ander saak waarteen op sinode na sinode beswaar gemaak word, is die GKSA se aanvaarding van die Nuwe  (1983) Afrikaans Bybelvertaling. Ook nou was daar weer ‘n lywige beswaarskrif. Dit is duidelik dat die kerke nou nie verder oor hierdie saak wil handel nie; die beswaarskrif in onontvanklik verklaar. Uit en gedaan.

Aros

Die sinode het met dank kennis geneem van die Christelike Onderwysdeputate se verslag oor Aros. Dit het nogal ‘n bespreking afgegee, nie oor die meriete van Aros se vordering nie; daaroor was almal dankbaar, maar oor die vraag of die Potchefstroom-kampus van Noordwes-Universiteit ook vir sy Christelikheid bedank moet word. Sommige afvaardigdes is blykbaar steeds onder die indruk dat Potch steeds soos in die verlede Christelik is.

[Ekumeniese betrekkinge]

Ten slotte enkele opmerkings oor ekumeniese betrekkings:

  • Deputate het oor jare regtig hard probeer om samesprekings met die (swart) streeksinode Soutpansberg (‘n deel van die sogenaamde Venda-kerke) te voer om vas te stel wat hul probleme met die GKSA presies is en om met hulle daaroor te praat. Maar hulle kon dit weer, soos soveel kere in die verlede, nie regkry nie. Die sinode het nou besluit om die bande wat eintlik al lankal nie meer bestaan nie, formeel te breek.
  • Talle buitelandse afgevaardigdes het die sinode gewaarsku om nie die vrou in die amp toe te staan nie. Behalwe dat dit in talle kerke oorsee steeds ‘n twispunt is, het afgevaardigdes dit ook op Skriftuurlike gronde afgewys.

Slotsom

Dis is moeilik om ‘n algemene gevolgtrekking van die sinode te maak. Het dit die kerke nader aan Gods Woord en ook aan mekaar gebring? Of het die kerke verder uitmekaar beweeg? ‘n Baie belangrike pluspunt is dat die kerke eerlik en openlik saamgestem het dat daar diepliggende verskille is wat aangespreek moet word.

Moeilike besluite hieroor is uitgestel, maar ‘n mens kan nie stel dat valse leer geyk is nie. Daarmee bly die GKSA wel ‘n verdeelde en in verskeie opsigte ‘n dwalende kerkverband, maar daar is sekerlik ook baie gehoorsame kerke.

Kassie in artikel:

Riglyne vir liedere

Die sinode het twee bladsye se riglyne vir liedere wat in die kerk gesing mag word, goedgekeur. Dit is algemene riglyne soos ten opsigte van liturgiese bruikbaarheid, letterkundige en musikale gehalte en toepaslikheid.

  • Spesifieke liedere het spesifieke riglyne. In  die geval van Psalms en Skrifberymings moet die beyming Skrifgetrou wees en die aard van die Skrifgedeelte weerspieel. Liedere uit die Nuwe Testament moet die verskillende Godsname sover as moontlik behou.
  • Belydenisliedere moet op die Godsopenbaring en die belydenis daarvan as ‘n Skrifwaarheid (dogma) berus.
  • Skrifgetroue liedere moet die Bybelse inhoud suiwer en korrek weergee volgens die kerklike belydenis en die Bybel se openbaringshistoriese lyne, ‘n antwoord op God se openbaring. En waar ter sprake moet dit duidelik wees dat die Ou en die Nuwe Testament gelyklik die Woord van God is. Daar is wel onderskeid, maar ook ‘n eenheid vanuit die vervulling in Christus.

(Samevatting van bl 242 – 244 van die agenda van die sinode).

1 Comment

Posted in gksa, gksa sinode 2012

Posted by: proregno | February 21, 2012

Theological foundation for the doctrine about God’s will and the wicked as referred to in the Catechism of Geneva

Theological foundation for the doctrine about God’s will

and the wicked as referred to in the Catechism of Geneva

prof. HG (Gert) Krugera

a School of Chemistry, University of Kwa-Zulu-Natal, Durban 4001, South Africa.

Email: kruger@ukzn.ac.za

This paper was presented at the 8th Calvin Research Congress at the University of Free state in Boemfontein (2-4 September 2008).

Abstract

Calvin explained the relationship between God’s will and the wicked in two separated sections of the Geneva Catechism.  This dogmatic position of Calvin is a controversial issue amongst Christians as well as Biblical scholars.  The issue is softened by many scholars which argues that God actually allows or permits the wicked to do certain things as the works by the wicked could not form part of God’s will.  The paper addresses the theological foundations of this doctrine presented by Calvin.  The presentation serves as a reference paper which summarizes most of the related principles such as God’s will, council and predestination, providence, the free will of man etc. Calvin consistently uses the obvious meaning of Biblical text to demonstrate that God is actively directing Satan, sin and the wicked to perform His good and just purpose.  The doctrine is then compared to the dogmatic work of two recent theologians, namely AG Honig (1938) and JA Heyns (1978).  The subtle dogmatic different positions are analysed and critically evaluated in order to obtain a better understanding about the various dogmatic approaches to rationalize this controversial topic.

Introduction

The question could be asked why the proposed study is relevant.  It is clear from literature (see references and discussion below) that a comprehensive reference paper about Calvin’s doctrine on God’s will and the wicked would be a welcome addition to a series of other papers touching the topic to a lesser extent.  The specific relationship between this doctrine and the Catechism of Geneva appears to be absent in literature as well.

Calvin raises the issue about God’s will and the wicked at two different sections of the Catechism.  The first instance is when God the Father and Maker of heaven and earth is discussed as part of the Confession of Faith (Calvin, 1998a:35):

M. But what shall we say of wicked men and devils? Shall we say that they too are under him?

S. Although he does not govern them by his Spirit, he however curbs them by his power as a bridle, so that they cannot even move unless in so far as he permits them. Nay, he even makes them the ministers of his will, so that unwilling and against their own intention, they are forced to execute what to him seems good.

M. What good redounds to you from the knowledge of this fact?

S. Very much. It would go ill with us could devils and wicked men do any thing without the will of God, and our minds could never be very tranquil while thinking we were exposed to their caprice. Then only do we rest safely when we know that they are curbed by the will of God, and as it were kept in confinement, so that they cannot do any thing unless by his permission: the, more especially that God has engaged to be our guardian, and the prince of our salvation.

The second case is where God’s will is discussed from the Lord’s prayer (Calvin 1998a:75):

M. What mean you by asking that the will of God may be done?

S. That all creatures may be subdued into obedience to him, and so depend on his nod, that nothing may be done except at his pleasure.

M. Do you think then that any thing can be done against his will?

S. We not only pray that what he has decreed with himself may come to pass, but also that all contumacy being tamed and subjugated, he would subject all wills to his own, and frame them in obedience to it.

The short conclusion by Calvin is quite clear but admittedly not easy to understand; it would be fair to say that it is extremely difficult if not impossible for the human brain to understand how God is able to use the wicked and Satan as “ministers of his will, so that unwilling and against their own intention, they are forced to execute what to Him seems good.”  How are we supposed to understand many of the tragic and horrifying cases of crime in the light of the statement that “all creatures may be subdued into obedience to him, and so depend on his nod, that nothing may be done except at his pleasure?”

Aim of the study:

The aim of this study is twofold:  The first object is to research the theological foundation for this doctrine from the collection of Calvin’s theological writings.  An analysis of his dogmatic principles will be made in an effort to shine light on the questions at stake.  The study would like to present a complete as possible reference paper on Calvin’s views to all issues related about this topic.  The focus will also be to provide as much as possible references to Scripture on which Calvin based the doctrine.  The second object is to investigate how close two recent dogmaticians from a reformed tradition, namely Honig (1938) and Heyns (1978), followed the doctrine advocated in the Catechism of Geneva.  These two theologians wrote authentic textbooks which were commonly referred to in the various reformed orientated theology faculties of South Africa.  Most current ministers and theologians still in the service of God in the family of reformed churches were influenced by their teachings about the topic under investigation.  It is hoped that this analysis will enable us to understand the origin of the differences that the South African reformed family of churches experience about this doctrine.  The choice of these two authors is arbitrary but a comparison and analysis of their dogmatic views should give a clear view how well the doctrine from the reformation was preserved amongst reformed scholars.

A short summary of related literature on this issue

The purpose of the paper is not to reveal what other people said about Calvin, but rather to provide a direct discussion about Calvin’s own views.  However, since the paper is aiming to serve as a reference paper about the topic, it is important to present a relevant overview on related literature.  It appears from recent literature (1945 – present and references therein) that the topic of God’s will and the wicked (Goetz, 1975:263; Schreiner 1992) is not often referred to.  Related topics such as the predestination (Alcantara, 2006:113; Bavinck, 1928; Boer, 1983; Boettner, 1965; Calvin et al. 1998; Gignac, 2003:409; Hulse, 2007:27; Klooster, 1968a52; Klooster, 1977b:71; McCormack, 2006: 124; Müller, 2005:184; Muller, 2000:119; Neuser 1993, 1997, 1998b:60; Zachman, 2006; Park, 2001: Partee, 1975:123; Partee, 1978:14; Pranger, 2002:291; Olson, R.E. 2006a:179; Olson, 2006b: 115; Velema 1993:463; Venema, 1986:435; Wesley, 2001a; Wesley, 2001b), double predestination (Greenbury, 1995:121; Neuser, 1998:60), God’s election (De Boer, 2004:51; Knochenhauer, 2007: 14; Rogge 1974; White, 2006:28), council, providence (Ebenezer, 2006: 143; Eppehimer, 2006; Helm, 1994:388; Helm, 2007:341; Moore, 1971:167; Park, 2007: 30; Potgieter, 2006:112; Potgieter, 2006:175; Selderhuis, 2006:17: Sinnema, 2006:191), God’s will, covenant (Choy, 2001:53; Conditt 1973; Jaeger, 2002:109; Thornton, 2006 Walls, 1984:19) and the free will of man (Lane, A.N.S. (ed). 1996; Van Vliet, 2005) are often referred to.  The references quoted above are by no means a complete selection; however, it provides a reasonable overview of the latest related publications.

Where applicable, some of these references will be discussed in the sections below.

Theological foundation for the doctrine about God’s will and the wicked

It is quite clear that a good starting point for unraveling the basis for this doctrine would be where Calvin is discussing God’s providence in his Institutes (Calvin 1998b, Inst. 1.16 and 1.17) and in his writing about “The Secret providence of God.” (Calvin 1998c)   The next section after God’s providence directly addresses the issue on how God is using the ungodly to perform his judgments; whilst He remains pure from every stain (Inst. 1:18).  Hand in hand with this is the section about Satan and his angles (Inst. 1.14.13-18) and sin (Inst. 2.1.4-11; 2.2.26-27; 2.3.5; 2.4.1-5).  Other related sections include man’s will (Inst.2.4.6-8; 2.5.1-4; 2.5.10-19).  The second option will be where Calvin discusses the Lord’s prayer (God’s will) and a third point of entry could be where God’s predestination and reprobation is dealt with (Inst. 3.21 – 3.24; Calvin 1998d – Calvin’s sermon on election and probation).

Whilst researching the topic it became clear that the origin of Calvin’s view can be traced back to his view about the sovereign, wise and almighty character inherent to the council of God.  The council of God is closely associated with the predestination and it also became clear that Calvin’s view about the predestination actively plays a role in the formulation of the doctrine about God’s will and the wicked.  The paper will therefore provide a short overview about these two fundamental issues before the rest of the questions will be addressed.

God’s council and the predestination

It appears that Calvin did not systemize the doctrine about the council of God.  The translator [Institutes: Battles Translation (1960)] frequently uses the term “the secret plan of God” when Calvin treats this issue.  Not surprisingly, the “secret plan of God” is frequently referred to by Calvin when God’s will and the wicked are considered.  The best way to examine Calvin’s position on the council of God would therefore involve a careful investigation about the topic in Calvin’s respective commentaries.

Many verses are known to refer to God’s council, some directly and others indirectly.  Many references also involve God’s decision about the predestination: Psalm 2:7; 33:11; Proverbs 16:4; Isaiah 14:26-27; 46:10; 49:8; 53:10; Matthew 11:26; Lucas 2:34;  Acts 2:23; 4:28; 13:48; 15:18; Romans 8:28-30; 9:21-22; Ephesians 1:4-5, 11; 2 Timothy 1:9; Titus 1:2;  Hebrew 6:17; 1 Peter 1:2; 2:7-8.

Since a systematic explanation of this doctrine by Calvin seems absent in his writings, a short representative discussion of each reference will be provided below.  Calvin associates all the following terms with God’s council: God’s pleasure, His good purpose/will, His power and pleasure, His decree and secret good pleasure of God.

God’s council refers to promises by God that He is determined to fulfill.  It also implies a steadfastness which is connected to God’s power and his pleasure (Commentaries, Psalm 33:11). Calvin did not write commentaries on Proverbs.  However, he refers to Proverbs 16:3 when he discusses the predestination and reprobation.  God is glorifying His name by the destruction of the wicked, which was predestined for this purpose and taught in Proverbs 16:3 (Inst. 2.23.6).

The secret purpose of God is powerful, fixed and unchangeable (Commentaries, Isaiah 14:26-17).  The council of God is connected to a foreknowledge by God and it is safe to put your confidence in God.  What he had decreed will happen since all events is subject to His power and direction (Commentaries Isaiah 46:10).  Our salvation depends on God’s free purpose which is connected to his good will or good pleasure (Commentaries, Isaiah 49:8).  Note that the freedom/sovereignty of God’s council is also associated with His “good pleasure” as can be seen in Matthew 11:26 (below).  The suffering of Christ was carefully planned by God as He does nothing at random.  God was pleased that Christ had to suffer, not since he was guilty, but since He suffered for a good purpose to save us (Commentaries, Isaiah 53:10; Romans 5).

God’s will should be regarded by us with the highest reason and justice.  Whatever God had determined must be regarded as right as it originates from His good pleasure (Commentaries Matthew 11:26).  Calvin states that “it is evident, that men direct their fury against Christ, when, on learning that some are freely chosen, and others are reprobated, by the will of God, they storm because they find it unpleasant to yield to God.”  Christ was long before divinely appointed to destroy the wicked, but also to bring salvation (as the firm corner stone) to us in a secure manner through the resurrection (Commentaries Lucas 2:34).  The council of God is described as His will by which He governs the world.  Christ was appointed by God to be delivered.  This follows a decree from God’s council long before (Commentaries, Acts 2:23).  God governs and guides all things by his secret counsel, even the things done by the wicked.  Calvin connects this fact to the providence of God (Commentaries, Act 4:28).  Those that were ordained were chosen by the free adoption of God and were enabled to believe.  This ordaining must be understood in terms of the eternal counsel of God alone. Calvin also refers to the predestination and election in this regard (Commentaries, Act 13:48).  God saw, before the world was created, what he would do, and the calling of the Gentiles was hidden in his secret counsel (Commentaries, Act 15:18).

The election of God is associated with the secret good pleasure of God.  The foreknowledge is connected with God’s good pleasure; Calvin states that God foreknew nothing out of himself, in adopting those whom he was pleased to adopt; but only marked out those whom he had purposely elected/predestined (Commentaries, Romans 8:28-30).  Paul connects the example of the work by the potter to men that are rejected or chosen by the secret counsel of God (Commentaries, Romans 9:21-22).  The decision about the predestination took place before the creation of the world.  Paul connects the predestination to the good pleasure of God’s will and the purity of our life flows from the election by God, not since He foresaw anything worthy in some of us (Commentaries, Ephesians 1:4-5; 1 Peter 1:2).  God is doing everything according to the council of His own will (Commentaries, Ephesians 1:11).  Paul uses the word “purpose” for the secret decree of God about our election.  This decree was made by God before the foundation of the world (Commentaries, 1 Timothy 1:9; Titus 1:2).  Believers ought therefore to be fully persuaded that whenever they hear the voice of the Gospel, the secret counsel of God, which lay hidden in Him, is proclaimed to them, and that hence is made known to them what he has decreed respecting our salvation before the creation of the world (Commentaries, Hebrews 6:17).

In summary:  Calvin teaches that God had a meeting in which a master plan for the universe was decided upon which is termed God’s council.  This happened before the universe was created.  God’s master plan was designed with a good purpose and serve to honour Him.  Those that He elected to save, is saved to serve His honour; those that He chose not to elect (the reprobation) serve His good purpose to be destroyed.  The election serves His love and mercifulness whilst the reprobation serves His righteousness.  All God’s works including his active involvement with the universe (His providence) followed from His secret council.  God also actively directs Satan and the wicked to serve his pre-decided good purpose.  In most cases this serves His judgments and righteousness.

God by His Power nourishes and maintains the World created by Him, and rules its several parts by his Providence (Inst. 1.16)

Calvin first refers to several well known passages to demonstrate that the Creation and God’s providence are inseparably joined (Inst. 1.16.1).  Such passages include Mathew 10:29; Psalm 33:6, 13; Psalm 104:27-30; Hand 17:28.  Most of these verses refer to living things, although Psalm 104:32 tells about the mountains that tremble and smoke when God touches them.  Calvin then continues to argue that there is no such thing as fortune or chance (Calvin, Inst.1.16.2, 8, 9).  He bases that on Matthew 10:30; Joshua 10:13; 2 Kings 20:11; Isaiah 38:8 and 1 Timothy 6:20.  Notably these examples refer to non-living things.  It is also clear that Calvin took the examples of supernatural events where the sun stood still (Joshua 10:13) or moved back (2 Kings 20:11 and Isaiah 38:8) to have a literal meaning.  In other words, the sun physically stopped to move through the almighty power of God.  On the other hand, it is quite interesting to note that he uses a scientific argument to explain the three hours of darkness during the crucifixion of Christ by means of a natural eclipse (Calvin, Commentaries on Matthew 27:45).  However, he stresses that the event of the eclipse was not happening by chance, but the miracle was planned as such by God.

Calvin quotes Psalm 115:3 to argue that God is governing heaven and earth with the active omnipotence of his providence.  This is confirmed by passages such as John 5:17; Acts 17:28; Hebrews 1:3 (Inst 1.16.3, 4).  Calvin then demonstrates that God’s providence not only directs nature (Inst 1.16.5, 7) but also directs the lives of people (Inst. 1.16.6).  He refers to Exodus 21:13; Psalm 75:6-7; Proverbs 16:1, 9, 33; 20:24; 29:13 as representative examples from Scripture.

In the next chapter of his Institutes (Inst. 1.17.2) Calvin first hints that the way God’s providence operates is not comprehendible by man, since God did not reveal to us all the secrets of his will.  The part of God’s will that teaches us how to live is clearly described in the law and the rest of the Bible (Deuteronomy 30:11-14).  However, the part of His will that involves his judgments remains hidden and a mystery to us (Romans 11:33-34; Isaiah 40:13-14; Deuteronomy 29:29; Job 26:14; Job 28:28).  Our difficulty to understand God’s will is also discussed later (Inst. 1.18.3): “in a wonderful and ineffable manner nothing is done without God’s will, not even that which is against his will. For it would not be done if he did not permit it; yet he does not unwillingly permit it, but willingly; nor would he, being good, allow evil to be done, unless being also almighty he could make good even out of evil.”

The next section that shines light on the issue of how the wicked cannot be acquitted for their deeds (Inst. 1.17.5) builds up from the fact that God’s providence does not relieve us from our responsibility (Inst. 1:17.3) and due prudence (Inst. 1:17.4).  The natural brain does not have difficulties to agree with that.  However, the same theme than quoted in the Catechism of Geneva is here repeated, picturing the paradox:

I grant more: thieves and murderers and other evildoers are the instruments of divine providence, and the Lord himself uses these to carry out the judgments that he has determined with himself.  Yet I deny that they can derive from this any excuse for their evil deeds.  In their own conscience they are so convicted as to be unable to clear themselves; in themselves they so discover all evil, but in him only the lawful use of their evil intent, as to preclude laying the charge against God. (Inst. 1:17.5)

Examples of how God had used the deeds of wicked people is later quoted (Inst. 1:17.8).  Joseph told his brothers that he was sent to Egypt by God’s will (Gen 45:5, 7-8; Gen 50:20).  Job said that God gave and He took away when the Chaldeans attacked him.  Job 1:21 – the LORD gave, and the LORD hath taken away; blessed be the name of the LORD.

David acknowledged that God ordered Simei to curse him (2 Sam 16:11).  David accepted that God brought the distress that he was experiencing (Psalm 39:9).

Towards the end of the chapter, Calvin demonstrates the other side of the coin:  “Certainty about the Providence of God puts joyous trust towards God in our hearts” (Inst. 1.17.11).  Here he quotes Psalm 22;4; 27:1, 3; 31:15; 56:4; 118:6; 1 Corinthians 16:7.  Some people however use every means to disprove the doctrine about God’s providence.  Examples of where God is quoted to repent are used to argue that the eternal plan of God is not firm and steady (Inst 1.17.12).  The important point here is not the argument used by Calvin to explain how we should understand the repentance of God, but that the basis for God’s will with respect the wicked (amongst others) was cemented into his master plan for the universe, designed before He started with the creation.

God so uses the works of the ungodly and so bends their minds to carry out his judgments, that He remains pure from every stain (Inst. 1.18). 

Calvin acknowledges that it may seem absurd that a ”man, who will soon be punished for his blindness, is blinded by God’s will and command.”  In order to avoid this problem, some believers started to distinguish between God’s will and what He permits/allows to happen (Inst. 1.18.1).  Calvin uses various verses to demonstrate that the idea about events happening outside God’s will (since He allows or permits that to happen) is contrary to what the Bible teaches.  Even Satan presents himself before God to receive his commands (Job 1:6; 2:1).  Satan cannot undertake anything unless God so wills.  Confirmation that God was truly in control and commanded Job’s misfortune through an active exercise of His will is given in Job 1:21 (already mentioned above).

The next example is clearly pictured:

God wills that the false King Ahab be deceived; the devil offers his services to this end; he is sent, with a definite command, to be a lying spirit in the mouth of all the prophets (1 Kings 22:20, 22). If the blinding and insanity of Ahab be God’s judgment, the figment of bare permission vanishes: because it would be ridiculous for the Judge only to permit what he wills to be done, and not also to decree it and to command its execution by his ministers. (Inst.1.18.1)

Other examples where God had used people to perform his will in terms of ungodly deeds are Acts 4:28; Acts 2:23; Acts 3:18; 2 Samuel 16:22 and 2 Samuel 12:12; Jeremiah 1:15; 7:14; 50:25; Jeremiah 25:9; Isaiah 7:18; Hosea 8:1; Zephaniah 2:1; Isaiah 10:5; Matthew 3:10; Isaiah 28:21; 2 Samuel 16:10, 11; 1 Kings 11:31 and 1 Samuel 2:34 (Inst 1.18.1).

Calvin accepts that God’s will is one.  He however admits that “it appears manifold to us because, on account of our mental incapacity, we do not grasp how in diverse ways it wills and does not will something to take place.” (Inst 1.18.3)

How does God’s impulse come to pass in men? (Inst 1.18.2)

Calvin argues that God actively influences individuals so that “Whatever we conceive of in our minds is directed to His own end by God’s secret inspiration.”  God is actively working inwards into men’s minds to direct them in various ways.  The foundation for this view is based on Proverbs 21:1; Ezekiel 7:26; Job 12:24; Psalm 107:40; 106:40; Leviticus 26:36; 1 Samuel 26:12; Isaiah 29:14; Deuteronomy 28:28; Zechariah 12:4; Isaiah 29:10; Romans 1:28 and Exodus 14:17.

Theologians of his time seemingly argued that whenever sin is involved, God was not directing the person.  Instead God allows the person to perform certain sins.  Calvin again quotes a number of passages where it is quite clear that God directed people to do sin.  Romans 1:20-24 is an example where the Spirit clearly expresses the fact that blindness and insanity are inflicted by God’s just judgment.  God hardened Pharao’s heart (Exodus 9:12; 10:1, 20, 27; 11:10, 14:8).  The result was that Pharao kept on abusing the people of Israel.  Other examples are Psalm 105:25 and Isaiah 10:6.  According to Calvin God commands them “because He will bend them to execute His judgments, as if they bore His commandments graven upon their hearts; from this it appears that they had been impelled by God’s sure determination.”

Satan is often used by God to act in the wicked but in such a way that Satan performs his part by God’s impulsion (see also Inst 1.14.17) and advances as far as he is allowed 1 Samuel 16:14.  Satan blinds the minds of unbelievers so that they don’t believe (2 Corinthians 4:4) but this was actually directed by God so that they all might be damned (2 Thessalonians 2:11,12; Ezekiel 14:9; Romans 1:28, 29).

Even when God uses the deed of the Godless for His purposes, He does not suffer reproach. (Inst. 1.18.4)

It is quite human to reason that if God is actively influencing the ungodly for His purposes, then they “are undeservedly damned if they carry out what God has decreed because they obey his will.”  The answer to this lies in the fact that God’s will and his law or instructions to us are different entities.  God nevertheless has one will only (see discussion below).  God had instructed man to love God and his fellow man; by choosing not to do so they cannot put the blame on God.  As will be described below (see the example about Judas), the mystery on how God could induce/direct man to do sin and how He cannot be blamed for that is not revealed in the Bible.

It is interesting to note that Calvin thus far has not use the argument that these ungodly are willingly and actively choosing to do the sin predestined by God’s Council in this section.  As will be pointed out below, this is an argument used by later theologians such as Honig (1938) and Heyns (1987).  This could potentially fit in with Calvin’s argument as an active free choice to disobey the law of God would put all blame on the sinner.  As pointed out below, Calvin does use this argument (men decided freely to disobey God) in his Commentaries on Mathews 26:24.

It appears that Calvin is not happy to use the term free will of man as can be seen from his later writings (Inst. 2.2; 2.2.1, 4, 5, 7, 8, 26, 27; 2.3.5, 10, 14).  The reason for his fierce resistance to the use of this term (also by Augustine – Inst. 2.2.8 and earlier church fathers – Inst. 2.2.9) is that a popular argument used at the time was that man has the freedom of choice to choose doing good and thereby deserving eternal life.  However, it is clear that Calvin agrees that man is choosing for sin willingly and without compulsion.  He actually goes further to argue that man is subject to the necessity of sinning (after they were enslaved by sin), but doing so willingly (Inst 2.3.5 and 2.4.1).

God’s predestination and reprobation

This doctrine was partially addressed above with the discussion about the Council of God.  An in depth discussion is presented in Calvin’s Institutes and sermons (Inst. 3.21 – 3.24; Calvin 1998d, Calvin’s sermon on election and reprobation).  What is relevant for this study is the following:

Calvin rejects any notion that the foreknowledge of God suggests that God chose certain people since He knew that they would be worthy to be chosen.  Calvin defines the foreknowledge of God as: ”When we attribute foreknowledge to God, we mean that all things always were, and perpetually remain, under his eyes, so that to his knowledge there is nothing future or past, but all things are present.” (Inst 3.21.5).  Both election and reprobation are included in God’s decision about the predestination (Inst. 3.22.11; 3.23.1) and they are opposite sides of the same coin.  God is just to those that he rejected since they are responsible for choosing to sin (Inst. 3.23.3-7; Inst 2.3.5 and 2.4.1).  The election is a result of the merciful character of God and the reprobation the result of His righteousness (Inst. 2.23.11).

The human brain cannot fully understand the doctrine of the predestination and the complete answer on how to understand it is not revealed in the Bible.  An example to demonstrate that is the case of Judas (Matthews 26:24).  Christ declares that He was not accidentally dragged by men to the cross, but that the sacrifice had been appointed by an eternal decree of God for expiating the sins of the world.  Judas was appointed by God’s decree to betray Christ, but he is nevertheless not free from blame since he brought upon himself righteous condemnation by his own choice; because he was full of treachery and avarice (Commentaries, Mathews 26:24).  Despite that Christ was part of the decision to predestined/direct Judas to betray Him, He sincerely sympathized with Judas by saying that it would have been better for him if he was never born.  One should admit that it is not easily understood by the human mind how Christ could have been part of the decision to condemn Judas and simultaneously sympathize with him.

Scripture does not reveal to us how to understand the necessity/obligation for Judas to betray Christ, and how God could not be blamed for his sin, apart from that we know that Judas cannot blame God since he willingly performed the act of betrayal.

Satan and his angles stand under God’s Power and Will (Inst. 1.14.13-18; 2.4.2, 5)

The devil was created by God but his malice is the result of his perversion.  Calvin uses the example of Satan’s interaction with God about Job to come to the conclusion that it is a fixed certainty that Satan can do nothing unless God wills and assents to it.  Other examples where the Bible quotes God to direct the work of Satan are 1 Kings 22:20-22; 1 Samuel 16:14; 18:10; Psalm 78:49; 2 Thessalonians 2:9, 11; 2 Corinthians 4:4; Ephesians 2:2.

What is the relationship between God and sin? (Inst. 2.1.4-11; 2.3.5; 2.4.1-5)  

Calvin, amongst others, defines sin to be a “hereditary depravity and corruption of our nature, diffused into all parts of the soul, which first makes us liable to God’s wrath, then also brings forth in us those works which Scripture calls ‘works of the flesh’.” (Galatians 5:59; Inst.2.1.8).  Our destruction through sin comes from the guilt of our flesh and not from God.  We have perished solely since we have degenerated from our original good condition when God created us (Inst 2.1.10).  Man now sins of necessity and not due to compulsion, but willingly (Inst. 2.3.5).  Man stands willingly under the power of Satan (Inst 2.4.1).  Later Calvin demonstrated that the fall into sin was also predetermined by God (Inst. 3.23.7).  Again the same theme is described.  God included sin as part of His sovereign master plan/council.  The fall into sin by Adam and his posterity formed part of the inevitable will of God. In a certain sense, Adam had no choice but to sin.  However, he willingly did so and therefore cannot blame God for doing so.  This explanation by Calvin forms again and again the basis of his position on the predestination, God’s providence and God’s direction of the wicked and Satan.

The Secret Providence of God (Calvin 1998c)

After the discussion above, it is still a difficult experience to read through and comprehend the doctrine about the Secret providence of God as summarized by Calvin.  Intuitively and perhaps influenced by the philosophy of our times, one frequently feels that the conclusions by Calvin are too harsh and perhaps even wrong:

1 God, by a simple and pure act of his Will, created the greatest part of the world for destruction.

2 God not only predestined to damnation; but He also predestinated Adam to the causes of damnation; Whose fall He not only foresaw, but determined from eternity by a secret decree, and ordained that he should fall; And that this might come to pass in his time, He set forth the apple, the cause of the fall.

3 The sins which are committed, are committed not only by the permission, but also by the will of God. For it is frivolous to make a distinction between the permission and the will of God, so far as sin is concerned. Those who do so, wish to gain God’s favor by compliments and adulation.

4 That all the crimes which any man commits, are the good and just works of God.

5 That no adultery, theft, or homicide, is committed, without the will of God being concerned.

6 The Scripture openly testifies that crimes are appointed, not merely by the will, but by the authority of God.

7 What men do in sinning, they do by the will of God, since very often the will of God is inconsistent with the precept.

8 The hardening of Pharaoh, and consequently his obstinacy and rebellion, were the work of God, even by the testimony of Moses, who ascribes the whole rebellion of Pharaoh to God.

9 The will of God is the highest cause of the hardening of man.

10 Satan is a liar by the command of God.

11 God gives will to those doing wrong; He even suggests wicked and dishonorable affections, not only permissively but efficaciously, and that for His own glory.

12 The wicked, by their wickedness, do God’s work rather than their own.

13 We sin necessarily by the design of God, when we sin by our own, or by chance.

14 The wickedness which men perpetrate by their own volition proceeds also from the volition of God.

Conclusion

Calvin consistently uses the obvious meaning of Biblical text to demonstrate that God is actively directing Satan, sin and the wicked to perform His good and just purposes.  This puts the Biblical scholar in a difficult position where one has to agree that the way to understand difficult questions that arise from this observation from God’s revelation is not provided in Scripture.  The alternative would be to find complicated expositions of the related references from Scripture, which contradicts the obvious meaning.  Ordinary reformed believers were empowered by the reformed principle (Belgic Confession, Art 7) that Scripture is clear enough to be understood by ordinary church folk.  This is perhaps the reason why the theology practiced in the broad family of Christian churches is much more conservative than what is taught by “objective” Biblical scientists (Bray 1996)

In the next section the views by two reformed scholar will be compared with those of Calvin in an effort to get a better understanding about the subtle differences that exist about these issues.

Comparison with Honig (1938) and Heyns (1978)

Both Honig (1938: Chapter 11.6) and Heyns (1978: Chapter 3.6) agree that God included sin in His master plan for the universe.  Both also agree that God did not merely permit sin.  They argue that God will be reduced to a position where He had lost control if He allows for sin to exist outside His direction and control.  It appears that Calvin never uses this argument (in the sections quoted above), notably since he accepts that God directs and control the works of the wicked.  Both Honig and Heyns agree with Calvin (Inst. 1.18.2) that God limits what Satan and the wicked can do.  Honig also suggests that God is actively ruling over sin; He uses sin to achieve His goals and judgments.  Honig therefore essentially accepts the doctrine as set out by Calvin.

Heyns states that God is ruling over sin, and even though God willingly took it up in His council, sin is operating not in accordance to God’s will.  God created room for sin and sets boundaries for it.  Heyns agrees that the realities of everyday life are the realization of God’s decisions but states that God’s will cannot be deduced from that.  He distinguishes between God’s will and His decisions to create room for sin.  God is ruling with sovereignty over all possible things, He even creates evil, with reference to Isaiah 47:7 and Amos 3.6.  Nothing is happening outside the will and the decisions of God but His decisions are connected to the reality in different ways (Chapter 3.6).  The one good thing that happens is the direct result of God’s decision and His will, whilst the next bad thing that happens is included in His decisions/council/will only in so far that He created room/space for it and that it cannot operate outside the boundaries set by God.

One can therefore conclude that Heyns is in essence agreeing with Calvin to the point where he tries to rationalize the inclusion of sin in God’s council by means of a special area where sin is allowed to operate (outside God’s will but as part of His master plan/council) as far as God essentially permits.  By doing so Heyns is trying to free God from any blame as God would be the author of sin if He is involved more than merely creating a well defined space for sin.  This argument is actually flawed since when the reality of everyday life is observed, there appears to be no limits for sin!  Many examples of where God diminished and limited the force and destruction of Satan can be named, but the first example where clearly no boundary was adhered to by Satan/sin, would again reduce God to a position where He is not in control.

Heyns also does not explain how all events happening is the result of God’s decisions, without God taking a willful decision?  Like Calvin, Heyns could claim that the secret on how to understand this was not revealed to us.  As is demonstrated below, Heyns’s footwork to explain God’s providence by means of space created for sin, still leaves many questions about clear passages in Scripture about God directing the wicked.

To be honest, the same argument (God becomes the author of sin) that Heyns tried to circumvent could be used against the doctrine as described by Calvin:  What type of God would direct the Satan and wicked to do such evil things and for what purpose?

As pointed out above with the example of Judas, the sinner can never blame God for being predestined to do the sin, as the sinner performs the sin willfully and without compulsion.  Although the sinner willfully performed the act of sin, according to the will of God as decided in His council, sin is forbidden by God instructions of the law (Inst 1.18.3).  How that is achieved and how God is free from all blame is not revealed in the Bible.  Also the answer on how the one will of God can involve what appears to be two seemingly paradox outcomes, is not provided in Scripture (Inst 1.18.3).  Although Calvin does not refer to James 1:13 here, the same argument is essentially used in his commentaries on James 1:13.  Calvin makes an important remark about this:

“Let those for whom this seems harsh consider for a little while how bearable their squeamishness is in refusing a thing attested by clear Scriptural proofs because it exceeds their mental capacity, and find fault that things are put forth publicly, which if God had not judged useful for men to know, he would never have bidden his prophets and apostles to teach.” (Inst. 1.18.4)

At this stage the question above is not yet satisfactorily answered. What type of God would direct the Satan and wicked to do such evil things and for what purpose?  Given a choice between the doctrine of Heyns (God is not really in command of the wicked) and Calvin (God is directing the wicked and completely in command) then the answer by David comes to mind: “And David said unto Gad, I am in a great strait: let us fall now into the hand of the LORD; for his mercies are great: and let me not fall into the hand of man.” (2 Samuel 24:14)

Heyns appears not to be considering the explicit passages quoted by Calvin to demonstrate that God is directed the wicked, which creates the impression that he may be turning a blind eye to avoid these paradox issues:

2 Samuel 12:11-12 – Thus saith the LORD, Behold, I will raise up evil against thee out of thine own house, and I will take thy wives before thine eyes, and give them unto thy neighbour, and he shall lie with thy wives in the sight of this sun. 12For thou didst it secretly: but I will do this thing before all Israel, and before the sun.  (with reference to 2 Samuel 16:22)

2 Samuel 16:22 – So they spread Absalom a tent upon the top of the house; and Absalom went in unto his father’s concubines in the sight of all Israel.

2 Samuel 16:10-11 – And the king said, What have I to do with you, ye sons of Zeruiah? so let him curse, because the LORD hath said unto him, Curse David. Who shall then say, Wherefore hast thou done so? … let him alone, and let him curse; for the LORD hath bidden him.

1 Kings 22:20 – 22 -  And the LORD said, Who shall persuade Ahab, that he may go up and fall at Ramothgilead? And one said on this manner, and another said on that manner.  21And there came forth a spirit, and stood before the LORD, and said, I will persuade him. 22And the LORD said unto him, Wherewith? And he said, I will go forth, and I will be a lying spirit in the mouth of all his prophets. And he said, Thou shalt persuade him, and prevail also: go forth, and do so.

Isaiah 10:5-7 – O Assyrian, the rod of mine anger, and the staff in their hand is mine indignation.   6I will send him against an hypocritical nation, and against the people of my wrath will I give him a charge, to take the spoil, and to take the prey, and to tread them down like the mire of the streets.  7Howbeit he meaneth not so, neither doth his heart think so; but it is in his heart to destroy and cut off nations not a few.

Isaiah 28:21 – For the LORD shall rise up as in mount Perazim, he shall be wroth as in the valley of Gibeon, that he may do his work, his strange work; and bring to pass his act, his strange act. (with reference to Joshua 10)

Jeremiah 25:9 – Behold, I will send and take all the families of the north, saith the LORD, and Nebuchadrezzar the king of Babylon, my servant, and will bring them against this land, and against the inhabitants thereof, and against all these nations round about, and will utterly destroy them, and make them an astonishment, and an hissing, and perpetual desolations.

Jeremiah 50:25 – The LORD hath opened his armoury, and hath brought forth the weapons of his indignation: for this is the work of the Lord GOD of hosts in the land of the Chaldeans.    

Acts 2:23 – Him, being delivered by the determinate counsel and foreknowledge of God, ye have taken, and by wicked hands have crucified and slain.

Acts 4:28 – (the people of Israel, were gathered together,)28 For to do whatsoever thy hand and thy counsel determined before to be done.

Unless and until a suitable and logic alternative explanation/exposition for these (and other) verses are given, one will have to agree with the conclusion by Calvin that God is in fact actively directing sin for His good and just purposes.

In terms of the doctrine of the predestination both Honig (Chapter 4) and Heyns (Chapter 4) accept that God has chosen a number of people to be saved before He created the world.  This decision was based on God’s free will and good purpose and not since God could foresee that these people were going to be worthy of saving.  Honig also accepts the reprobation as the other side of the same coin.

Heyns does not accept the reprobation as logical parallel of the election since according to him this would make God the author of sin and remove the blame from the rejected sinner doomed to sin by God’s reprobation.  Heyns accepts that God is the subject of the reprobation, but not in the same way than with election.  According to him the sin of man plays a role and leads to God’s decision about the reprobation.  Heyns uses the example of Esau that was rejected due to his reckless attitude about his birthright (Hebrews 12:16-17).

Calvin discusses this verse in his commentaries and explains that Esau (who was rejected by God before he was born – see Calvin’s commentaries on Romans 9:11-17, 21-22) was lost beyond hope at that stage.  He explains the word “rejected” here means that he was repulsed, or denied his request (Commentaries on Hebrews 12:16-17).

Again, Heyns fails to explain the meaning of clear passages such as Proverbs 16:3 and Romans 9:11-17, 21-22.  It should be acknowledged that Heyns was not known to be a commentator on Scripture.  By seemingly ignoring important passages about these issues, the impression is created that even though Heyns agrees on most of the major issues around God’s council, predestination and providence, he tries to soften the full consequence of this doctrine by ignoring clear passages that contradicts his denial.  The fact is that other expositions for passages such as Romans 9 exist (White, 2006:28 and earlier references therein) but Heyns does not offer/discuss such alternative views.

Final conclusion

The discussion above clearly demonstrates that the theological foundation from the phrases about God’s will and the wicked in the Catechism of Geneva is found in Calvin’s Institutes, his expositions and his sermons.  The doctrine about God’s council, predestination and providence in terms of Satan, sin and the wicked is one of the most difficult questions to understand.  The reformed doctrine tries to explain this doctrine as far as possible, but acknowledges that the answers to some aspects were not revealed in Scripture.

The obvious meaning of scripture teaches that nothing happens outside God will and that He directs and rule the wicked to perform his good and just purpose.  The works of the wicked is against Gods will and instructions as commanded in the law but in accordance to His will in terms of his providence.  God has one will only, although it appears as if His will about the law in some cases could be different to His will in terms of his providence.  The wicked are performing the sin freely and without compulsion.  They can therefore not blame God as they have willingly disobeyed God’s law.

Calvin chose to reconcile all relevant references in the Bible which deals with the doctrine described above. In order to do so he had to embark on the argument that the answers to two paradox issues are not revealed to us in the Bible.  These issues are:

(a) How is it possible that God can direct the wicked/sin without being contaminated by it?  On the same line, how can God direct the wicked without compulsion?  The same principle is involved with God’s decision about the election and reprobation or His predestination.

(b) How can God’s will be one but seemingly differs in terms of His law and His providence?

Heyns wants to avoid the first inevitable paradox by invoking a defined space which was created by God in which the wicked/sin is free to operate within well defined boundaries.  He tries to bypass the second paradox by claiming that the cruel reality of everyday life happens against God’s will, but still is the result of His eternal decisions.

In order to escape the inevitable paradox that flows from his approach, Heyns has to use the same final argument which Calvin had to realize:

(a) The answer is not revealed to us in Scripture on how God is ruling over sin by creating free space for it in which say, a baby could be raped.

(b) The answer is not revealed to us on how all events happening is the result of God’s decisions, without God taking a willful decision.

(c) The answer is not revealed to us on how God is the subject of the reprobation, whilst His decision is based on the sin that man will be doing?

As pointed out above, Heyns also seems to avoid some clear references in the Bible in order to accommodate his, what seems to be a “softer” approach, to rationalize God’s interaction with the wicked and sin.  Interestingly, Neuse (1998:60) demonstrates that the sermons by Calvin about the predestination (Calvin 1998d) teach a somewhat softer approach of the reprobation than what may be deduced from his other writings.

Acknowledgements

I thank the Rev. Hennie van Wyk, Reformed Church Pinetown for his valuable comments and advice.

References:

Alcantara, J-P. 2006. Pascal et Calvin. In Pascal, Auteur Spiritual, edited by Descotes, D. 113-42. Paric” Honoré Champion.

Bavinck, H. 1928. Gereformeerde Dogmatiek, 4 vols., 4th ed. Kampen, J. H. Kok.

Boer, H.R. 1983. The Doctrine of Reprobation in the Christian Reformed Church. Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans Publishing Co.

Boettner, L. 1965. The Reformed Doctrine of Predestination. Philadelphia: Presbyterian and Reformed.

Bray, G. 1996. Biblical Interpretaion. Past & Present. Downers Grove, Illinois, Intervarsity Press.

Calvin 1998a. Selected Works of John Calvin, vol 2, Tracts Part 2. Catechism of the Church of Geneva. The John Calvin Collection, Ages Software ® , Inc. · · Rio, WI USA.

Calvin 1998b. Institutes of the Christian Religion by John Calvin (Translated by Ford Lewis Battles). The John Calvin Collection, Ages Software ® , Inc. · · Rio, WI USA.

Calvin 1998c. Secret Providence by John Calvin. The John Calvin Collection, Ages Software ® , Inc. · · Rio, WI USA.

Calvin 1998d. Sermons on election and probation. The John Calvin Collection, Ages Software ® , Inc. · · Rio, WI USA.

Calvin, J., Olivier F. and Neuser. W.H. 1998. Scripta ecclesiastica, v 1: de aeterna Dei praedestinatione.

Choy, K.S. 2001. Calvin and the Classical Definition of Absolute Power.  Jian Dao 15:53-72.

Conditt, M.W. 1973. More Acceptable than Sacrifice: Ethics and Election as Obedience to God’s Will in the Theology of Calvin.

De Boer, E. A. 2004. The “Consensus Genevensis” Revisited: The Genesis of the Genevan Consensus on Divine Election in 1551. Acta Theologica, 51-78.

Ebenezer, M. 2006. Calvin on Christian Suffering: Temporary Punishment or Eternal Blessing? Doon Theological Journal, 3(2):143-61.

Eppehimer, T. 2006. What is God doing in Radical Orthodoxy?: The Nature and Function of Divine Agency in the Theology of John Milbank. PhD diss., Union Theological Seminary.

Gignac, A. 2003. Peut-on lire Romains 9 a la suite de Calvin et Barth? Reflexions hermeneutique a partir du theme de la predestination. Studies in Religion/Sciences Religieuses, 32(4):409-428.

Goetz, R. 1975. Joshua, Calvin, and Genocide. Theology Today, 32(3):263-274.

Greenbury, J. 1995. Calvin’s Understanding of Predestination with Special Reference to the Institutes. Reformed Theological Review, 54(3):121-134.

Helm, P. 1994. Calvin (and Zwingli) on Divine Providence. Calvin Theological Journal, 29(2): 388-405.

Helm, P. 2007. Calvin, the “Two Issues,” and the Structure of the Institutes. Calvin Theological Journal, 42:341-348.

Heyns, J.A. 1978. Dogmatiek. NG Kerkboekhandel, Pretoria, 1978.

Honig, A.G. 1938. Handboek van de Gereformeerde Dogmatiek. JH Kok, Kampen, 1938.

Hulse, E. 2007. The Views of John Calvin Himself. Reformation Today, 217:27-28.

Jaeger, L. 2002. Le rapport entre la nature de Dieu et sa volonte dans l’Institution chretienne (The Relation between the Nature of God and His Will in the Christian Institution). European Journal of Theology, 11(2):109-118.

Klooster, F.H. 1968a. The Doctrinal Deliverances of Dort” in Crisis in the Reformed Churches: Essays in Commemoration of the Great Synod of Dort, 1618-1619, ed. P. Y. De Jong (Grand Rapids: Reformed Fellowship, 52-94.

Klooster, 1977b. Calvin’s Doctrine of Predestination, 2d ed. Grand Rapids: Baker Book House, 71-79.

Knochenhauer, J. 2007. Calvin’s Election and Reprobation: Not and Iron Scepter, but a Shepherd’s Crook. Stromata, 48:14-24.

Lane, A.N.S. (ed). 1996. John Calvin, The Bondage and Liberation of the Will. (translated by Davies, G.I.) Grand Rapids:Baker Books.

McCormack, B. 2006. Christ and the Decree: An Unsettled Question for the Reformed Churches Today. In Reformed Theology in Contemporary perspective: Westminster: Yesterday-and Tomorrow? Edited by Quigley, L. 124-42. Edinburgh: Rutherford House.

Moore, W.L. 1971. Schleiermacher as a Calvinist. A Compariosn of Calvin and Schleiermacher on Providence and Predestination. Scottish Journal of Theology, 24(2):167-183.

Müller, R.A. 2005. The Placement of Predestination in Reformed Theology: Issue or Non-Issue? Richard A. Calvin Theological Journal, 40:184-210.

Muller, R. 2000. The Unaccommodated Calvin. New York:Oxford University Press, 104:119.

Neuser, Wilhelm H. 1993. Calvins Kritik an den Basler, Berner und Zurcher Predigern in der Schrift “De praedestinatione” 1552.

Neuser, Wilhelm H. 1997. Die Entstehung der Opera Selecta Ioannis Calvini.

Neuser, W.H. 1998.  Calvin the Preacher: His Explanation of the Doctrine of Predestination in the Sermon of 1551 and in the Institutes of 1559. Hervormde Teologiese Studies, 54(1):60-103.

Olson, R.E. 2006a. Arminians Do Npt Believe in Predestination. In Arminian Theology: Myths and Realities, 179-99. Downers Grove: Intervarsity Press.

Olson, R.E. 2006b. Arminiam Theology Denies the Sovereignty of God. In Arminian Theology: Myths and Realities, 115-36. Downers Grove: Intervarsity Press.

Park, G-T. 2007. Doctrinal Structure of Freedon in Calvin’s Theology. Chongshin Theological Journal, 12(1):30-51.

Partee, C. 1975. Calvin and Determinism. Christian Scholar’s Review, 5(2):123-128.

Partee, C. 1978. Predestination in Aquinas and Calvin. Reformed Review, 32(1):14-22.

Potgieter, P.C. 2006. Calvyn oor Natuurrampe. Acta Theologica, 26(1) 112-33.

Potgieter, P.C. 2006. Providence in Calvin: Calvin’s View of God’s Use of Means (Media) in His Acts of Providence. In Calvinus Evangelii Prognator: Calvin, Champion of the Gospel, edited by Lane A.N.S., Balserak, J. and Wright, D.F. 175-90.  Grand Rapids: CRC Product Services for Calvin Studies Society.

Pranger, M.B. 2002. Calvins Concept of Predestination and the Language of Disposession. Augustiniana, 52:291-309.

Rogge, J. 1974. More Acceptable than Sacrifice: Ethics and Election as Obedience to God’s Will in the Theology of Calvin. Theologische Literaturzeitung, 99(3):209-211.

Selderhuis, H.J. 2006. God, the Caring Ine: The Providence of God According to Calvin’s Psalms Commentary. La Revue Farel, 1:17-32.

Schreiner, S.E. 1992. “Why do the wicked live?” : Job and David in Calvin’s sermons on Job.

Sinnema, D.W. 2006. Calvin and Beza: The Role of Decree-Execution Distinction in Their Theologies. In Calvinus Evangelii Prognator: Calvin, Champion of the Gospel, edited by Lane A.N.S., Balserak, J. and Wright, D.F. 191-206.  Grand Rapids: CRC Product Services for Calvin Studies Society.

Thornton, J.F., ed. 2006. Steward of God’s Covenant: Selected writings. New York: Vintage Books.

Van Vliet, J.P. 2005. Arbitrium Humanum: Liberum Vel Liberandum?: An Historical-Theological Study of John Calvin’s Doctrine of the Will. Master’s thesis, McMaster Divinity College.

Velema W. H. 1993. Calvijn en de Dordtse Leerregels. In Die Skriflig, 27(4):463-485.

Venema, C.P. 1986. Heinrich Bullinger’s Correspondence on Calvin’s Doctrine of Predestination, 1551-1553. Sixteenth Century Journal, 17(4): 435-450.

Walls, J.L. 1984. The Free Will Defense, Calvinism, Wesley and the Goodness of God. Christian Scholar’s Review, 13(1):19-33.

Wesley, J. 2001a. Calvinism Calmly Considered: Predestination, Souvereignty and Free Grace. Vol 1. Salem Schmul Publishing Co.

Wesley, J. 2001b. Calvinism Calmly Considered: Law & Grace, Imputed Righteousness, Perseverance and Justification. Vol 2. Salem Schmul Publishing Co.

White, C.E. 2006. John Calvin’s Five Point Misunderstanding of Romans 9: An Inter-textual Analysis. Wesleyan Theological Journal, 41(2):28-50.

Zachman, R.C. John Calvin as teacher, Pastor and Theologian: The Shape of His Writings and Thought. Grand Rapids: Baker Academic, 2006.

Leave a Comment

Posted in calvinisme, calvyn, predestinasie

Posted by: proregno | February 16, 2012

Die missionêre Omkeerstrategie en ‘n kerklike minderwaardigheidsgevoel

Die GKSA is nou in besinningtyd oor die Omkeerstrategie wat aanvaar is in Januarie 2012 deur die algemene sinode.  In die Omkeerstrategie word onder andere vermeld:

“2.2 Die Here het die Algemene Sinode gelei om die missionêre roeping van die Kerke op die voorgrond te stel. Die Sinode het besluit  om ‘n Omkeerstrategie vir die GKSA uit te werk om hierdie roeping na te kom. Indien daar tydens hierdie Sinode uitspraak gegee word oor die beswaarskrifte, gaan die verskillende standpunte nog nie opgeklaar wees nie. Inteendeel, dit kan die fokus vanons kerke eerder op die onderlinge verskille plaas. En daardeur kan die heerlike positiewe en eenparige gesindheid by kerke jeens die besluit oor ons roeping gedemp word.”

In die lig van hierdie strewe, wil ek die volgende artikel onder elke gereformeerde se aandag bring:

Het virus van een kerklijk minderwaardigheidsgevoel, deur dr. Jakob van Bruggen

Dr. Jakob van Bruggen is emeritus-NT professor van die Gereformeerde Kerken (Vrijgemaakt) in Nederland.   Ons kerke het bande met die Vrygemaaktes in Nederland, daarom moet ons ook saam luister na ons broers oorsee oor sake waaroor hulle en ons besorg is:  die kerke wat leegloop en ons missiologiese taak. 

Dr. van Bruggen het ‘n lesing oor die saak aangebied en dit is in die November 2011 uitgawe van die Nederlandse kerklike tydskrif, Nader Bekeken, gepubliseer.  Met die tydskrif se toestemming plaas ek dit nou hier en vra dat elkeen wat besorg is oor sending en die plaaslike kerk, veral in die lig van die Omkeerstrategie, dit biddend sal lees.

(nota: ek versoek ook dat indien daar iemand is wat vir my die artikel in Afrikaans kan vertaal, hul my sal kontak asb.). Die inhoud is egter so belangrik dat ek dit reeds in Nederlands hier plaas.

‘n Paar samevattende woord en aanhalings van dr. van Bruggen se artikel:

In die stryd om kerk van Christus te wees vandag, vind ons dat – volgens ons denke – dit dalk nie ‘goed gaan’ nie, en kan ons so moedeloos word en ‘n te hoë (onbybelse) verwagting skep van ’n ‘nuwe/vernuwende gemeente’ met hoë ideale wat nie altyd bereikbaar is nie:

i. eerste ideaal: almal moet ons taalgebruik verstaan, elke preek en lied moet vir almal verstaanbaar wees.

ii. tweede ideaal: die kerk moet veilig wees vir almal, wat ook al hul agtergrond en situasie.

iii. derde ideaal: die kerk moet vir almal relevant wees, veral vir die moderne mens anders het die kerk nie meer bestaansreg nie.

Dr. van Bruggen skryf dan: “hierdie drie ideale is so hoog dat dit ons meer as een keer moedeloos laat voel en lusteloos laat besorg wees as ons onsself heeltyd daaraan meet.”

Waar kom hierdie sterke ideale vandaan ?

Hier haal ek dr. van Bruggen direk aan (beklemtoning bygevoeg):

“Deze belangstelling voor de nu genoemde drie idealen heeft veel te maken met het uitgangspunt dat de gemeente in deze eenentwintigste eeuw missionair moet zijn. Alleen wanneer de kerk missionair wordt, zou zij nog mogen voortbestaan. En omdat de gemeente missionair moet zijn, moet ze duidelijk zijn, sociaal veilig en cultureel relevant.

Het gaat hier niet over de vraag of de christen open moet staan naar zijn omgeving en daar bereid moet zijn tot verantwoording. Wanneer men dit het missionaire aspect wil noemen van het christen-zijn, gaat het (met of zonder die term missionair) over een waardevol en onmisbaar kenmerk van een christen, van ieder van ons persoonlijk. We horen vandaag echter ook veel over een missionaire gemeente en dat is toch iets anders dan wat de Schrift en de belijdenis altijd al gezegd hebben over de taak van alle christenen.

Veel christenen zijn vandaag ontevreden en onvoldaan wanneer hun gemeente niet groeit en buitenstaanders niet bereikt worden. Het gaat dus niet over ontevredenheid over het persoonlijk christen-zijn, maar om ontevredenheid over de kerkelijke gemeente. Het is een ontevredenheid die men eigenlijk meer aan anderen wijt dan aan zichzelf. Men wijt het aan onvoldoende duidelijkheid, veiligheid en relevantie. Men gaat zich als gemeente minderwaardig voelen in de eigen tijd en de huidige omgeving. De eigen planten verdorren omdat er geen nieuwe planten binnenkomen. Het KM-virus (kerklike minderwaardigheidsgevoel – slc) slaat toe.

Wanneer deze besmetting doorzet en er geen afweermechanismen gaan werken, zien we dat christenen hun traditie gaan loslaten, niet alleen versteende onderdelen daarvan maar ook de levende kernen. En dat ze het einde van hun kerkgenootschap gaan voorspellen. Nog een stap verder en men gaat eigenhandig de bestaande gemeente afbreken of sluiten, met de gedachte dat alleen een totale nieuwbouw tot leven zal leiden.

Het is duidelijk dat dit soort pessimisme en kerkelijke zelfverminking of experimenteerdrang niet het goede klimaat vormt voor een goed seizoen van bijbelkring en catechese, kerkdiensten met liturgie, prediking uit Bijbel en catechismus.”

Dr. van Bruggen wys verder waaraan jy die KM-virus uitken:

“Deze uiten zich duidelijk.

 1.   Het uit zich in steeds doorgaande ontevredenheid over psalmberijmingen, liederen, bijbelvertalingen, liturgie, preek. Veranderingen veranderen juist daar niets aan. Daaruit blijkt dat de diepere drijfveer een gevoel van minderwaardigheid is: men durft niet ferm te zijn op zijn bezit.

2.   Het uit zich verder ook in een steeds grotere spraakverwarring en onduidelijkheid rond normen (het toepassen van de norm kan beleefd worden als onveiligheid voor bijv. jongeren, vrouwen in de kerk, pedofielen). Men durft de norm niet meer frank en vrij toe te passen op mensen, en de tucht verzwakt of verdwijnt in naam van bescherming en veiligheid.

3.   In de derde plaats worden christenen soms in steeds grotere mate afhankelijk van de niet-gelovigen. Hun reacties worden breed uitgemeten. Hun interesses worden bepalend. Dit leidt tot uitholling van de prediking en reductie tot een paar thema’s als liefde en sociale bewogenheid. Men durft niet fier meer zijn op de hele leer.”

Dr. van Bruggen bevraagteken ook die ‘adjektiewe gemeente’ idees (bv. ons is ‘n missionêre kerk, en ons is ‘n jongmens kerk, en ons is ‘n moderne kerk, ens.):

“De vraag mag vandaag nauwelijks meer gesteld worden, omdat de missionaire gemeente geheel vanzelfsprekend lijkt en zonder meer verplicht zou zijn. Toch kunnen we enige vrijmoedigheid tot doorvragen ontlenen aan het feit dat de adjectievenkerk (missionaire gemeente, diaconale gemeente enz.) iets betrekkelijk nieuws is en aan het feit dat de wortels van deze concepten niet verder teruggaan dan de jaren zestig van de twintigste eeuw, toen ze ontwikkeld werden in voornamelijk hervormde kring. Het heeft echter niet zo veel zin om in dit verband terug te gaan naar de doorbraaktheologie na de Tweede Wereldoorlog of in te gaan op de theologie van Hoekendijk en anderen. In de concrete werkelijkheid van de huidige gemeente is het niet de theologische oorsprong van thema’s die ze populair maakt. Thema’s spreken vooral aan wanneer ze bij ons gevoel passen. Daarom beperken we ons tot de vraag of het aansprekende thema van de missionaire gemeente ook aansluit bij het Nieuwe Testament en de geschiedenis van de kerk. …

Samenvattend kunnen we zeggen dat gelovigen en gemeenten betekenis voor anderen kunnen krijgen – wanneer God het wil – door hun voorbede, hun gedrag en hun openlijk uitkomen voor hun hemelse Koning. Wanneer gelovigen zuinig zijn op het licht dat God in hen ontstak en erop bedacht zijn dat het niet uitwaait, kan God ook anderen tot dat licht brengen. Dat hopen en bidden we. Nergens in het Nieuwe Testament lezen we dat aan christenen later een verwijt zal worden gemaakt wanneer ze geen bekeerlingen gemaakt lijken te hebben. Wel lezen we dat onze Heiland zich voor ons zal schamen wanneer wij ons voor Hem geschaamd hebben en niet durfden uit te komen voor zijn Naam. Het is aan ons als christenen om in de eenentwintigste eeuw vrijmoedig voor de dag te komen als burgers van een rijk dat in de hemelen is. Het is aan onze Here om dat al of niet te gebruiken (misschien zonder dat wij het weten) bij zijn werk om anderen te trekken.”

Dr. van Bruggen se konklusie:

“De kerk heeft tijden gehad dat ze zich meerderwaardig voelde met haar kathedralen en invloed of met haar kerkhistorisch alibi. Tegenwoordig dreigt minderwaardigheidsgevoel in het Westen. Maar beide zijn keerzijden van dezelfde medaille: wij vinden onszelf belangrijk voor de wereld. Maar zo is het niet. God kan ons gebruiken, maar onze belangrijkheid ligt in de hemel, bij Hem. Dat geeft nederigheid en dankbaarheid, rust en vertrouwen, liefde en tevredenheid. Alleen dan gaan we een gezond gemeentelijk leven tegemoet in dit seizoen. Moedig en met een sterke overtuiging.”

Hier is die volledige artikel vir u biddende besinning:

Het virus van een kerkelijk minderwaardigheidsgevoel

dr. Jakob van Bruggen

Een nieuw seizoen is na de vakantieperiode alweer een poosje begonnen. Ook in de kerk. Verenigingen en bijbelkringen zijn actief. Catechisaties worden gegeven. En elke maand doemen allerlei vergaderingen op aan de horizon.* Al dit werk moet je wel met frisse moed en zin doorzetten.

Met goede moed

Ik bedoel dat de gemeente als geheel vol goede moed moet zijn om met overtuiging verder te gaan, zowel in het opbouwen van de gemeente als in het versterken van elkaars geloof.

Juist die goede moed kan ons wel eens ontzinken. En wanneer we ons moedeloos of ontmoedigd gaan voelen, kunnen we last krijgen van minderwaardigheidsgevoelens. Die maken ons slap en onzeker. Je zou het kunnen vergelijken met een virusinfectie. In dit geval een infectie met het virus van een Kerkelijk Minderwaardigheidsgevoel (het KM-virus). Net als bij vele virusinfecties kunnen ook hier de eerste symptomen zijn dat we ons lusteloos voelen. Niet meer van harte en met overtuiging betrokken bij het kerkelijk leven. Erger vergaat het ons wanneer de ziekte doorzet. Dan kunnen we te maken krijgen met vormen van geestelijke verwarring en vervreemding. Dat maakt ons ongeschikt voor overtuigd werken in de gemeente en het doet ons haast koortsachtig dromen van een andere gemeente dan waarin we nu leven. De moed ontzinkt ons.

Hoge idealen

Laten we proberen dit virus in beeld te krijgen. De eerste verschijnselen worden zichtbaar wanneer we te maken krijgen met de ontwikkeling van een aantal hoge idealen die heel vanzelfsprekend lijken maar die in feite wat onwerkelijk zijn. Idealen die ons uiteindelijk ontmoedigen. De belangrijkste drie zijn de volgende.

Het eerste ideaal is dat de kerk duidelijk moet zijn voor iedereen in ons taalgebied. Liederen, preken, gewoonten moeten direct te begrijpen zijn voor ieder gemeentelid, voor alle leeftijden en voor elke binnenkomende Nederlander. Alleen dan zouden we er als gemeente mogen zijn: een drempelloze gemeente wordt dan ons ideaal. Bij alles gaan mensen zich afvragen of de gemiddelde Amsterdammer of iemand uit de moderne jeugdcultuur het wel zal kunnen meemaken. Die vraag is natuurlijk altijd zinvol, maar het wordt een probleem wanneer ze alles overheersend gaat worden.

Het tweede ideaal is dat de kerk veilig moet zijn voor iedereen in onze samenleving. De kerk moet veilig zijn voor asielzoekers en illegalen, veilig voor mensen met afwijkende gevoelens, veilig voor mensen die relatiebreuken meemaken. Alleen wanneer de gemeente voor iedereen voelt als een warme deken, mag ze er echt zijn. Bij alles gaan mensen zich afvragen hoe anderen het misschien zouden ervaren. En het is natuurlijk goed, daar ook aan te denken. Maar het wordt een probleem wanneer dit een overheersende dwanggedachte gaat worden.

Het derde ideaal is dat de kerk relevant moet zijn voor het levensgevoel van mensen in de huidige cultuurperiode. Alleen wanneer de gemeente als relevant wordt ervaren door moderne mensen, zou ze nog bestaansrecht hebben. Bij alles gaan mensen zich afvragen hoe relevant de islamitische buurman dit of dat zou vinden. En of het wel als relevant zal overkomen bij jongeren die vaak gewend zijn aan twitter en facebook, aan popconcert en uitgaansleven. Het is zinvol daarover na te denken, maar het wordt een probleem wanneer deze gedachte onze eigen vreugde overschaduwt en soms zelfs wegneemt.

Deze drie idealen zijn zo hoog, dat zij ons meer dan eens gevoelens van moedeloosheid en lusteloosheid bezorgen wanneer wij ons er voortdurend aan willen meten.

Ontevredenheid

Waar komt die sterke aandacht voor deze onderwerpen dan eigenlijk uit voort? Deze belangstelling voor de nu genoemde drie idealen heeft veel te maken met het uitgangspunt dat de gemeente in deze eenentwintigste eeuw missionair moet zijn. Alleen wanneer de kerk missionair wordt, zou zij nog mogen voortbestaan. En omdat de gemeente missionair moet zijn, moet ze duidelijk zijn, sociaal veilig en cultureel relevant.

Het gaat hier niet over de vraag of de christen open moet staan naar zijn omgeving en daar bereid moet zijn tot verantwoording. Wanneer men dit het missionaire aspect wil noemen van het christen-zijn, gaat het (met of zonder die term missionair) over een waardevol en onmisbaar kenmerk van een christen, van ieder van ons persoonlijk. We horen vandaag echter ook veel over een missionaire gemeente en dat is toch iets anders dan wat de Schrift en de belijdenis altijd al gezegd hebben over de taak van alle christenen.

Veel christenen zijn vandaag ontevreden en onvoldaan wanneer hun gemeente niet groeit en buitenstaanders niet bereikt worden. Het gaat dus niet over ontevredenheid over het persoonlijk christen-zijn, maar om ontevredenheid over de kerkelijke gemeente. Het is een ontevredenheid die men eigenlijk meer aan anderen wijt dan aan zichzelf. Men wijt het aan onvoldoende duidelijkheid, veiligheid en relevantie. Men gaat zich als gemeente minderwaardig voelen in de eigen tijd en de huidige omgeving. De eigen planten verdorren omdat er geen nieuwe planten binnenkomen. Het KM-virus slaat toe.

Wanneer deze besmetting doorzet en er geen afweermechanismen gaan werken, zien we dat christenen hun traditie gaan loslaten, niet alleen versteende onderdelen daarvan maar ook de levende kernen. En dat ze het einde van hun kerkgenootschap gaan voorspellen. Nog een stap verder en men gaat eigenhandig de bestaande gemeente afbreken of sluiten, met de gedachte dat alleen een totale nieuwbouw tot leven zal leiden.

Het is duidelijk dat dit soort pessimisme en kerkelijke zelfverminking of experimenteerdrang niet het goede klimaat vormt voor een goed seizoen van bijbelkring en catechese, kerkdiensten met liturgie, prediking uit Bijbel en catechismus.

Om ons te wapenen tegen dit virus, is het nuttig ons eerst af te vragen hoe haalbaar deze drie idealen eigenlijk zijn. En daarna hoe zuiver de gedachte is dat elke gemeente juist als gemeente allereerst gericht moet zijn op groei in aantal leden.

Idealen die verlammen

1.   Wanneer we ervan dromen dat er algemene duidelijkheid voor iedereen moet zijn bij alles wat we als gemeente spreken en doen, dromen we iets onwerkelijks. Natuurlijk moet ons doen en handelen in de gemeente niet nodeloos vreemd of ingewikkeld zijn: het mag zich niet verbergen achter ondoordringbaar taalgebruik of afstotende symbolen. Integendeel: het moet zo duidelijk mogelijk zijn, maar het is een illusie dat iedereen altijd alles rechtstreeks moet kunnen begrijpen. Het woord duidelijkheid is hier een verwarrend en subjectief begrip.

In de eerste plaats is duidelijkheid een tweezijdig begrip. De duidelijkheid van taal, lied en gewoonte heeft niet alleen te maken met wat we zeggen, zingen of doen. Duidelijkheid veronderstelt ook iets aan de kant van de ontvangers. Veel kan alleen duidelijk worden in samenhang met de houding van de bezoekende luisteraar. Is hij of zij misschien onwelwillend en vooringenomen? Heeft hij of zij een ontvankelijk hart dat door de Here is geopend? En is hij of zij daarom persoonlijk belangstellend en dus volop bereid om tot begrip te komen? Staat hij of zij echt open voor het onbekende en onverwachte en ongelooflijke? Soms begrijpen belangstellende buitenstaanders trouwens sneller en beter onderdelen van bijbellezing of liturgie dan ongeïnteresseerde gemeenteleden. Kortom: duidelijkheid moet evenals liefde van twee kanten komen.

In de tweede plaats is duidelijkheid een samengesteld begrip. Heel veel gebeurtenissen, woorden en vormen zijn gevoelsmatig soms eerder aan te voelen dan verstandelijk te begrijpen. Kleine kinderen begrijpen vaak veel meer van een dienst dan ze nog onder woorden kunnen brengen. Wie van buiten de kerk binnenkomt in een eredienst, begrijpt soms veel dieper de bedoeling dan wie eraan gewend is. Kortom: duidelijkheid heb je in maten en soorten. En het is zeker onjuist om te denken dat duidelijkheid alleen afhankelijk is van het rationeel-verstandelijke begrijpen.

Wie daarom het ideaal stelt dat alles in de gemeente voor iedereen direct duidelijk moet zijn, geeft zich over aan een ideaal dat niet haalbaar is maar ook niet reëel. Wanneer we duidelijkheid voor belangstellende anderen en voor alle leeftijden willen bevorderen, is het veel belangrijker dat wij zelf met hart en ziel verbonden zijn met onze woorden, liederen en symbolen. Wat de ander van ons voelt, gaat vooraf aan wat hij of zij van ons begrijpt.

2.   Hetzelfde geldt voor de droom van algemene veiligheid voor iedereen. Het is duidelijk dat christenen en kerken tegenover niemand in deze wereld bedreigend en vijandig mogen staan. En dat ze veel openheid en inlevingsvermogen moeten hebben voor mensen in aanvechting of psychische problemen. Maar of daarmee iedereen in de kerk een veilig gevoel heeft, hangt ook af van de ander. Soms willen we zelf ook niet in onze zwakheid of zonde worden aangeraakt en voelen we ons bedreigd wanneer dit toch gebeurt in de gemeente. Wanneer in Korinte ongelovigen of toehoorders in de gemeentesamenkomst kwamen, ‘werden ze door allen weerlegd, door allen doorgrond, het verborgene van hun hart kwam aan het licht’. Ik weet niet of dit wel zo ‘veilig’ voelde, maar het is wel zo dat de mensen daardoor ‘zich ter aarde wierpen, God aanbaden en erkenden dat God in het midden van deze gemeente was’ (1 Kor. 14:24-25). De heiligheid van de hemelse God is veilig voor een mens, maar als zondaars kunnen we ons daar in eerste instantie ook heel erg door bedreigd voelen. Moeten we daarom niet eerder starten bij heiligheid dan bij veiligheid?

3.   En dan signaleerden we nog een derde ideaal: dat de kerk relevant moet zijn voor de moderne mens. Voor veel moderne mensen lijkt de kerk irrelevant: wat heeft de wereld eraan? Moet de kerk niet proberen voor deze mensen wél relevant te worden? Bijvoorbeeld door andere vormen aan te nemen die beter aansluiten bij de moderne leefvormen? Of door aan te sluiten bij de actuele thema’s van deze tijd zonder altijd aan te sluiten bij de thema’s van de oude belijdenissen? Maar dan konden onderwerpen als hemel en hel, schuldvergeving of Gods verbond met onze voorvader Adam wel eens buiten beeld blijven.

Natuurlijk zal iedereen toestemmen, dat de kerk steeds moet laten zien dat het beleden geloof belangrijk is voor mensen, ook vandaag. De catechismus stelt niet voor niets heel vaak de vraag ‘wat heeft u eraan dat u dit alles gelooft?’ Maar dat is iets anders dan dat we aansluiten bij de culturele belevingswereld van onze medemensen. Of dat we ons zouden beperken tot de vraagstellingen van jongeren of ouderen, gelovigen of ongelovigen. Het evangelie is wel voor de eenentwintigste eeuw, maar het komt uit de hemel en heeft zijn eigen onderwerpen. Die lijken voor onze cultuur of voor onze leeftijd vaak helemaal niet relevant, maar het zijn dan ook vaak vergeten en verworpen waarheden die alleen weer als belangrijk zullen worden ervaren wanneer onwil wordt overwonnen en nederigheid voor God terugkeert. Zolang dat niet gebeurt, zal de kerk – hoezeer ze zich ook inspant om het belang van de openbaring duidelijk te maken – toch ook moeten lijden onder het verkeerde relevantiegevoel van de onbekeerde mens. Reeds in Athene vonden ze Paulus niet meer relevant toen hij op de Areopagus over zoiets als een opstanding van doden begon te spreken.

Kortom: wanneer we ook maar kort nadenken over de idealen van duidelijkheid, veiligheid en relevantie, kunnen we al gaan beseffen dat we droombeelden najagen wanneer we ons zouden laten beheersen door deze idealen. Omdat ze onwerkelijk zijn en onhaalbaar, kunnen ze ons algauw moedeloos maken zodat we erop afknappen. Helaas zijn er christenen die uiteindelijk van het geloof vervreemd raakten, omdat ze te veel beheerst werden door onwerkelijke idealen: toen die niet vervuld werden, brak er in henzelf iets.

Maar ook wanneer dit niet gebeurt, kunnen deze idealen ons verlammen in het kerkelijk jaar, met verenigingen en catechisaties, preken en huisbezoek. Ze geven gemeenteleden dan een minderwaardigheidsgevoel en grote onzekerheid. Deze uiten zich duidelijk.

1.   Het uit zich in steeds doorgaande ontevredenheid over psalmberijmingen, liederen, bijbelvertalingen, liturgie, preek. Veranderingen veranderen juist daar niets aan. Daaruit blijkt dat de diepere drijfveer een gevoel van minderwaardigheid is: men durft niet ferm te zijn op zijn bezit.

2.   Het uit zich verder ook in een steeds grotere spraakverwarring en onduidelijkheid rond normen (het toepassen van de norm kan beleefd worden als onveiligheid voor bijv. jongeren, vrouwen in de kerk, pedofielen). Men durft de norm niet meer frank en vrij toe te passen op mensen, en de tucht verzwakt of verdwijnt in naam van bescherming en veiligheid.

3.   In de derde plaats worden christenen soms in steeds grotere mate afhankelijk van de niet-gelovigen. Hun reacties worden breed uitgemeten. Hun interesses worden bepalend. Dit leidt tot uitholling van de prediking en reductie tot een paar thema’s als liefde en sociale bewogenheid. Men durft niet fier meer zijn op de hele leer.

Missionaire gemeente?

Nu wordt het actief zijn van deze idealen in belangrijke mate bevorderd door het idee van de missionaire gemeente. De kerk zou alleen bestaansrecht hebben wanneer ze groeit en werft, en anders wordt ze een museumstuk. Het gaat hierbij dus niet om de bekering van de christen en over de opstanding van de nieuwe mens. Het gaat over de opstanding van een nieuwe kerk. De kerk moet radicaal veranderen. Sommigen vinden het zelfs beter om de kerkdeuren te sluiten omdat men zich schaamt voor de bestaande gemeente en omdat men liever met nieuwbouw wil beginnen: de experimentele groep. Hier en daar verdwijnen lang bestaande gemeenten, leeggezogen door missionair werk, zonder dat daar op afzienbare termijn nieuwe gereformeerde kerken voor in de plaats komen.

We willen daarom nu wat nader ingaan op deze achtergrond van de drie idealen. Op het eerste gezicht lijkt het een bijbels concept: de kerk als licht in de wereld. Maar is een gemeente pas lichtgevend wanneer ze missionair is of wordt? En wat is in dit geval dan missionair?

De vraag mag vandaag nauwelijks meer gesteld worden, omdat de missionaire gemeente geheel vanzelfsprekend lijkt en zonder meer verplicht zou zijn. Toch kunnen we enige vrijmoedigheid tot doorvragen ontlenen aan het feit dat de adjectievenkerk (missionaire gemeente, diaconale gemeente enz.) iets betrekkelijk nieuws is en aan het feit dat de wortels van deze concepten niet verder teruggaan dan de jaren zestig van de twintigste eeuw, toen ze ontwikkeld werden in voornamelijk hervormde kring. Het heeft echter niet zo veel zin om in dit verband terug te gaan naar de doorbraaktheologie na de Tweede Wereldoorlog of in te gaan op de theologie van Hoekendijk en anderen. In de concrete werkelijkheid van de huidige gemeente is het niet de theologische oorsprong van thema’s die ze populair maakt. Thema’s spreken vooral aan wanneer ze bij ons gevoel passen. Daarom beperken we ons tot de vraag of het aansprekende thema van de missionaire gemeente ook aansluit bij het Nieuwe Testament en de geschiedenis van de kerk.

1.   Het is vanaf het begin de bedoeling van onze God geweest dat het goede nieuws van de Messias Jezus in de hele wereld verbreid zou worden. Dat is ook maar gelukkig voor ons! Voor deze verbreiding heeft de Geest afgezanten aangesteld, apostelen. Zij trokken volgens opdracht met hun medewerkers in alle richtingen. Zo werd het fundament gelegd. Zo werden overal gemeenten geplant. Na de periode van planten en fundamenten leggen kwam een andere tijd. Dan zijn er geen apostelen meer. En de gemeente heet nergens ‘apostolisch’.

2.   De gestichte gemeenten zijn geroepen en geheiligd om een nieuw offer voor God te zijn in deze wereld. Hun allereerste opdracht is om te bidden voor alle mensen, opdat zij tot bekering komen. En hun tweede opdracht is om zo heilig en liefdevol te leven dat daardoor de laster van de ongelovigen wordt weerlegd.

3.   De brieven staan vol opdrachten om toe te zien op jezelf, omdat de tegenstander rondsluipt als een hongerige leeuw. Ook de oudsten moeten toezien op zichzelf en de gemeente. Geboden voor vaders en moeders, kinderen en slaven worden herhaald en ingescherpt. De gemeente is in deze wereld een heilig priesterdom. Daarin passen het toezien op elkaar, de onderlinge bemoediging en vermaning.

4.   Er is in de apostolische brieven geen opdracht noch belofte om de buren en de stad (waarvoor men bidt) te bekeren. Er is wel een opdracht om zich niet te schamen voor het evangelie en om te allen tijde bereid te zijn tot verantwoording. Misschien zal God het gedrag van personen en gemeenten belonen door anderen ook tot dit geloof te brengen en toe te voegen aan de gemeente. Bijvoorbeeld een ongelovige echtgenoot of mensen uit de synagoge van de Tegenstander.

5.   De stad en de wereld waarin de christenen leven, zijn niet maat of doel voor hun huisstijl. Integendeel: dit is de duisternis waarin men licht moet zijn. Dit licht straalt en moet gezien worden in contrast met het duister. Het is geen zoeklicht maar een kandelaar. Het licht is geen bouwlamp maar een kaarsje dat kan uitwaaien. En dit licht is aangesloten op de stroom van het rijk dat in de hemelen is.

6.   De belangrijkste vraag voor gelovigen en gemeenten is daarom of zij zelf straks zullen mogen ingaan in de vreugde van hun Heer, komende uit de grote verdrukking.

Samenvattend kunnen we zeggen dat gelovigen en gemeenten betekenis voor anderen kunnen krijgen – wanneer God het wil – door hun voorbede, hun gedrag en hun openlijk uitkomen voor hun hemelse Koning. Wanneer gelovigen zuinig zijn op het licht dat God in hen ontstak en erop bedacht zijn dat het niet uitwaait, kan God ook anderen tot dat licht brengen. Dat hopen en bidden we. Nergens in het Nieuwe Testament lezen we dat aan christenen later een verwijt zal worden gemaakt wanneer ze geen bekeerlingen gemaakt lijken te hebben. Wel lezen we dat onze Heiland zich voor ons zal schamen wanneer wij ons voor Hem geschaamd hebben en niet durfden uit te komen voor zijn Naam. Het is aan ons als christenen om in de eenentwintigste eeuw vrijmoedig voor de dag te komen als burgers van een rijk dat in de hemelen is. Het is aan onze Here om dat al of niet te gebruiken (misschien zonder dat wij het weten) bij zijn werk om anderen te trekken.

Onder veilig geleide

Voor ons in de eenentwintigste eeuw is de gemeente in Filadelfia een baken in zee (Op. 3:7-13). Ze had weinig invloed en leefde onder de druk van de synagoge van de Joden. Maar de gemeente was trouw gebleven aan Jezus’ woorden en had zijn naam niet verloochend. Dan geeft de Here een belofte: ‘Ik zal mensen laten komen die bij de Tegenstander horen (…) zij zullen zich eerbiedig aan uw voeten neerwerpen en erkennen dat Ik u heb liefgehad.’ En Hij geeft nog een belofte: ‘Omdat u trouw bent gebleven aan mijn gebod om stand te houden, zal Ik u ook trouw zijn wanneer binnenkort de tijd van de beproeving aanbreekt.’ En ten slotte zegt de Heiland: ‘Houd vast aan wat u hebt, dan zal niemand u de lauwerkrans kunnen afnemen.’ Wanneer je als kerk in deze tijd voor goud wilt gaan, moet je alles vasthouden wat je gekregen hebt. Met innerlijke overtuiging. Zonder je te laten ontmoedigen. Met inzet in het kerkelijk seizoen, zonder te gaan rusten op lauweren die we pas later zullen ontvangen. Dan red je het en misschien geeft God je nog anderen als toegift.

Met overtuiging

Vanuit deze taakstelling voor de gemeente die gebouwd is op het fundament van de apostelen en profeten, mag men ferm en fier en frank en vrij zijn op ontvangen belijdenis, lied en liturgie. Veel kan altijd anders, maar wie in een belegerde stad woont, moet niet steeds aan stadsvernieuwing doen: noodzakelijk onderhoudswerk is voldoende. Wees dankbaar dat je woont en veilig bent.

De kerk heeft tijden gehad dat ze zich meerderwaardig voelde met haar kathedralen en invloed of met haar kerkhistorisch alibi. Tegenwoordig dreigt minderwaardigheidsgevoel in het Westen. Maar beide zijn keerzijden van dezelfde medaille: wij vinden onszelf belangrijk voor de wereld. Maar zo is het niet. God kan ons gebruiken, maar onze belangrijkheid ligt in de hemel, bij Hem. Dat geeft nederigheid en dankbaarheid, rust en vertrouwen, liefde en tevredenheid. Alleen dan gaan we een gezond gemeentelijk leven tegemoet in dit seizoen. Moedig en met een sterke overtuiging.

Noot:

*     Dit artikel werd als lezing gehouden bij de opening van het kerkelijk seizoen in de GKv te Ridderkerk (7 september 2011).

© Dit artikel is verschenen in Nader Bekeken, jaargang 18, nummer 11 (november 2012). Bij publicatie bron vermelden.

Leave a Comment

Posted in gksa, gksa sinode 2012, missionêr, missionêre gemeente, omkeerstrategie, sending, Uncategorized

Posted by: proregno | February 16, 2012

‘n Openhartige antwoord op ‘n openhartige brief

“Watter hermeneutiese model gaan ons gebruik? Vir my is dit die openbarings-historiese model.  By ander modelle is daar die versoeking en die gevaar dat ons buite-Bybelse gegewens van maatskaplike, sosiale en kulturele of politieke aard laat heers oor die Bybelteks. Dat hierdie gegewens ‘n dienende funksie het, sal niemand betwyfel nie. Maar wanneer hulle oor die teks gaan heers, is ons nie meer op die reformatoriese pad nie.  My wens is dat ons met mekaar indringend gaan besin oor hoe ons die Bybel wil verklaar.” – prof. Bert Floor (Die Kerkblad, Des 2003, p.11.  beklemtonings bygevoeg.)

Inleiding

Ek plaas dr. Wim Vergeer (GK Krugersdorp) se antwoord op dr. Jac Howell se Ope Brief ook hier op my blog.  Die antwoord van dr. Vergeer spreek vanself en wys uit wat dr. Howell na verwys in sy Ope Brief, dat daar verskillende Skrifbeskouings is in die GKSA wat onversoenbaar is.

Na dr. Vergeer se antwoord het ek ook twee replieke geplaas op sy skrywe, een deur oudl. Neels Malan (GK Kriel) en die ander een deur ds. Christiaan Jooste (GK Wonderboompoort).

Laastens is daar ‘n kort artikel deur myself: Die gebruik van sosio-historiese gegewens (die kwessie van die ‘Sitz im leben’ se rol in Skrifverklaring waarna daar in al drie skrywes verwys word.)

_______________________________________

‘N OPENHARTIGE ANTWOORD OP ‘N OPE BRIEF

Dr Wim Vergeer

Dr Jacques Howell se skrywe: Hoe het ons gekom waar ons tans is? het betrekking. Die skrywe is per e-pos aan individue gestuur, op die GKSA poslys geplaas en het ook die openbare pers bereik.

In die skrywe eien dr Howell homself die reg toe om belydende lidmate van die GKSA te vra om liewer die kerkverband te verlaat. Dit geld dan veral vir dié lidmate wat oortuig is dat die Skrif geen beletsel plaas op vroue in besondere dienste nie. Behalwe hierdie aanmatiging, bevat sy skrywe eenvoudig te veel veralgemenings, bewyse van onkunde, verdagmakery en onwaarhede om te verdra. Ek het geen behoefte aan ‘n polemiek met dr Howell nie, erken hom as broer en hou van hom as persoon, maar meen dat ter wille van die goeie saak waarvoor ons ons beywer en die integriteit van die persone wat daarby betrokke is, ‘n reguit antwoord gegee moet word op enkele sake wat hy in sy “Ope Brief” aan die orde stel.

Ek bied dus ‘n openhartige reaksie op sy “Ope Brief” en maak daarin die volgende stellings:

  1. Dr Howell weerspreek ‘n duidelike Gereformeerde hermeneutiese beginsel wat vir eeue erken word
  2. Dr Howell bedien homself gerieflik van die Skrifbeskouing wat hy aan vrysinnigheid en relativisme verbind
  3. Dr Howell se uitsprake in sy “Ope Brief” is in stryd met bestaande Sinodebesluite en in sy weerstand teen hierdie besluite volg hy nie die kerklike weg nie
  4. Dr Howell bied ‘n selektiewe uitsig op die posisie van die vrou in die kerk en die saak van die vrou in die besondere dienste
  5. Dr Howell maak hom in sy skrywe aan liefdelose verdagmakery skuldig wat grens aan oortreding van die negende gebod

1.  Dr Howell weerspreek ‘n duidelike Gereformeerde hermeneutiese beginsel wat vir eeue erken word

In sy “Ope Brief” meen dr Howell dat persone wat oortuig is dat die Skrif geen beletsel plaas op vroue in die besondere dienste nie, ‘n nuwe/veranderde/vrysinnige/relativistiese[1] Skrifbeskouing gebruik. Hierdie grondliggend ander Skrifbeskouing word dan (volgens hom) gekenmerk deur die feit dat dit nie meer “die Skrif en die Skrif alleen” is nie, maar dat tydsomstandighede of “Sitz in Leben”(sic) toegelaat word om ‘n rol in die eksegese en hermeneutiek te speel.

Hierdeur skep dr Howell ‘n valse teenstelling. Om die teks van die Bybel op ‘n wetenskaplike en geldige wyse in konteks te verklaar, en die ”Sitz im Leben” in die verklaring in berekening te bring, was van meet af aan deel van Gereformeerde Hermeneutiek. Die lyn begin baie duidelik by Calvyn (Augustinus) en loop deur na bekende Gereformeerde eksegete soos Greijdanus, Coetzee, Floor, De Klerk, Van der Walt ens. Deurgaans (ook in baie rapporte wat voor verskillende Sinodes van die GKSA gedien het) word erken en bely dat die Skrif “tydgerig en nie tydgebonde” is nie en dat die verantwoordelikheid daarom juis op die eksegeet rus om die teks van die Bybel eers in die konteks van die eerste hoorders/leser te verklaar en dan die betekenis vir vandag uit te lê.

Om in ‘n openbare brief te lees hoe ‘n hooggekwalifiseerde Gereformeerde teoloog hom beywer vir ‘n hermeneutiek waarin die “Sitz im Leben” geen rol moet speel nie, is wetenskaplik gesproke, eintlik ‘n bietjie van ‘n verleentheid. Om dan sodanige (inderdaad biblisistiese) hermeneutiek verder te wil verhef tot die enigste ware Gereformeerde Hermeneutiek, is m.i. verregaande.

Wanneer (soos in die geval van die saak van die vrou in die besondere dienste) wetenskaplike getuienis aangebied word waarom ‘n bepaalde Skrifuitspraak in die konteks van die eerste hoorders anders verstaan moet word (as wat aanvanklik/tradisioneel gedink is), is dit baie maklik om hierdie getuienis bloot te ignoreer of verdag te maak met woorde soos vrysinnigheid en relativisme, of met opmerkings soos: nou is dit nie meer die Skrif alleen nie. Terselfdertyd getuig so ‘n opmerking van eksegetiese traagheid (luiheid). Die eerbare (moeiliker) weg is om wetenskaplike argumente met wetenskaplike teenargumente te vergelyk en te weeg – en om sodoende op ‘n verantwoordbare wyse tot ‘n geldige bevinding te kom oor die betekenis van die teks van die Bybel in konteks.

‘n Eenvoudige (nie-emosionele) voorbeeld hiervan is die Skrif se getuienis oor die tyd waarneer Jesus gesterf het. Die Grieks sê letterlik dat duisternis oor die hele aarde gekom het “tot die negende uur toe” (Luk 23:44). So het die OAV[2] dit ook vertaal – wat die indruk wek dat Jesus se sterwensuur ongeveer 09:00 was. Kennis van die “Sitz im Leben” bring egter die insig dat die Jode die ure nie van middernag af getel het nie, maar van sonop af. Derhalwe vertaal die NAV geldig dat die duisternis “tot drie-uur” geduur het.

Waarom sou dit eksegeties toelaatbaar wees om aan te dui dat die Jode nie tyd hou op dieselfde manier as wat ons vandag tyd hou nie, maar ontoelaatbaar vrysinnig wees om aan te dui dat vroue in die tyd van die NT hulle onderdanigheid aan hulle eie mans op ‘n ander wyse getoon het as wat vandag die geval is? Die eksegetiese metode wat gebruik word, is immers in beide gevalle presies dieselfde! Dr Howell demoniseer die gebruik van hierdie metode in die vroue-debat as vrysinnig – wil ek beweer – nie omdat die metode self so omstrede is nie – maar omdat die resultate daarvan nie inpas by sy eie vooraf ingenome standpunt oor die vrou in die amp nie.

Dr Howell bedien homself gerieflik van die Skrifbeskouing wat hy aan vrysinnigheid en relativisme verbind

Ek sou wou vra of die mans in die gemeente waar dr Howell dien, in die eredienste met hulle hande omhoog staan en bid, en kan seker met veiligheid aanneem dat dit nie die geval is nie. Tog is daar ‘n duidelike Skrifuitspraak wat beveel dat mans “op elke plek moet bid en heilige hande moet ophef sonder toorn en twis” (1 Tim 2:8, OAV). Die rede wat aangevoer kan word waarom ons hierdie Skrifopdrag nie net so uitvoer nie, is omdat die nie meer vandag (onder Gereformeerde mans) die gebruik is om met hande in die lug te staan en bid nie. Ook die konteks van die hedendaagse leser oefen dus invloed uit op hoe ons die Skrif verstaan en gehoorsaam.

Dr Howell laat hom seker die eietydse  aanbiddingspraktyk van die mans in sy gemeente welgeval. Maar waarom noem hy dit dan vrysinnigheid en relativisme as eksegete betoog dat die Skrifopdragte rakende voorkoms, kleding, haarstyl en sosiale gedrag van vroue wat in die direk daaropvolgende verse (1 Tim 2:9-12) aan die orde kom, ook nie vandag sonder meer net so uitgevoer en toegepas kan word nie. Onbewustelik bedien dr Howell hom dus – wanneer dit hom pas – van dieselfde Skrifbeskouing en eksegese as wat hy so gemaklik aan vrysinnigheid en relativisme verbind en wat volgens hom sulke verreikende gevolge het dat mense wat dit toepas eerder die kerk moet verlaat.

Dr Howell se uitsprake in sy “Ope Brief” is in stryd met bestaande Sinodebesluite en in sy weerstand teen hierdie besluite volg hy nie die kerklike weg nie

Dit is duidelik uit die “Ope Brief” dat dr Howell dit nie eens is met die standpunt dat vroue in die besondere dienste kan dien nie. Hy verset hom dan ook teen die sinodebesluit waarvolgens vroue toegelaat word om as diakens te dien en bring hierdie besluit onder verdenking deur dit ‘n kompromisbesluit waarvolgens die kerkreg myns insiens tegnies misbruik is, te noem Dit, terwyl dit duidelik genotuleer staan dat die sinode die besluit “in die lig van die Skrif” geneem het (Acta 2009:668). (‘n Besluit wat “in die lig van die Skrif”geneem is, kan seker nooit ‘n kompromisbesluit wees nie.)

Om sy mening te lug in ‘n “Ope Brief”, is dr Howell se goeie reg. (Voorstanders van die vrou in die amp het in 2006 dieselfde gedoen) Hy (as kerkregtelike) sal egter seker besef dat om bloot beskuldigings in die lug te skreeu teen staande sinodebesluite, nie eintlik die kerklike weg is nie. Die deur staan ook vir hom oop om sy siening en beskuldigings deur ‘n beswaarskrif by die sinode te toets – en na dese – sal dit nie onbillik wees as die kerklike gemeenskap dit inderdaad ook van hom verwag nie.

Dr Howell bied ‘n selektiewe uitsig op die posisie van die vrou in die kerk en die saak van die vrou in die besondere dienste

1859 – word op ‘n besondere manier in dr Howell se “Ope Brief” beklemtoon. Dit is dan die datum waarop die posisie van die vrou in die GKSA vasgestel is met geykte en gedeë Gereformeerde eksegese. Die waarheid is egter dat die posisie van vroue in die GKSA sedert 1859 tot vandag toe voortdurend aan die verander was. Ek noem maar net ‘n paar sake wat sedert 1859 radikaal verander het:

  • Vroue sit nie meer tydens die erediens in aparte blokke nie
  • Die Vroueblad en Sustersaksies funksioneer sonder “manlike toesig”
  • Die kleredragreëls (verbod op die dra van langbroeke ens) het verdwyn
  • Daar word nie meer gefrons oor (of gepreek teen) ‘n vrou “wat werk” en nie haar “plek in die huis ken” nie
  • Vroue word nie meer verplig om “’n hoofbedekking” te dra nie
  • Vroue het in die kerke stemreg verkry (en het inderdaad ook hierdie “regeerfunksie” uitgeoefen toe dr Howell na sy huidige gemeente beroep is)
  • Vroue is toenemend aktief betrokke by al die diensgroepe/kommissies van Gereformeerde gemeentes

Om nou in ‘n “Ope Brief” die indruk te wek dat niks sedert 1859 verander het nie – en dat indien dit wel verander het, dit nie Gereformeerd is nie, is m.i. selektief en kortsigtig. Die GKSA was en is voortdurend aan die reformeer ten opsigte van die posisie van die vrou in die kerke. Die gesprek oor die vrou in die besondere dienste is maar net ‘n voetnoot by ‘n gesprek wat eeue al aan die gang is.

Dr Howell maak hom in sy skrywe aan liefdelose verdagmakery skuldig wat grens aan oortreding van die negende gebod

Dit is die polariserende “ons/hulle” retoriek wat dr Howell in sy “Ope Brief” gebruik, wat my die meeste hinder. Sekerlik is hy daarvan bewus dat die eenheid van die kerk ‘n kosbare saak is waarom Jesus bid (Joh 14:21) en sal hy (dalk by nabaat) insien dat om skeuring in ‘n kerk voor te stel nie regtig so ‘n eerbare weg is, as wat hy in sy brief suggereer nie.

Wie is dan hierdie anonieme en ondermynende “hulle” wat (volgens dr Howell) ‘n veranderde (nie-Gereformeerde) denke en Skrifbeskouing het en wat vrysinnigheid en relativisme in die teologie najaag – en wat versoek moet word om eerder die kerk te verlaat? Dit is – baie duidelik uit die “Ope Brief” – gewoon almal wat oortuig is dat daar in die Skrif geen beletsel is teen die vrou in die besondere dienste nie.  Dit sluit dus ‘n groot deel (m.i. die meerderheid) van die GKSA in – alle gemeentes wat reeds vroue as diakens bevestig het en almal wat hulle oor die jare ten gunste van hierdie saak uitgespreek het (waaronder van ons mees gerekende en bekwame Gereformeerde eksegete).

Om nou aan hierdie persone ‘n soort samesweringkomplot toe te dig, waarvolgens subtiel te werk gegaan word, vooraf gekoukus word, strategie deurgevoer word, besluite deurgedruk word, en wat gesorg het dat woorde verander word om ‘n Trojaanse perd binne te laat, gaan te vêr. Ek wil dit openlik aan dr Howell stel, dat ek namens myself (en ook namens my medestanders wat jare lang biddend-eksegeties in die saak betrokke is) ernstig aanstoot neem aan sy bewerings. Dr Howell sê dat hy nie wil verketter nie – maar hy doen dit inderdaad! Ek dink nie hy kan hom in hierdie opsig (wat die 9de gebod betref) voor die Here verantwoord nie.

Watter motief sou enigeen van ons hê – om deur middel van ‘n sameswering die GKSA of sy hermeneutiek of sy Skrifbeskouing te ondermyn? Is hierdie kerk nie ons moeder nie? Hierdie kerk (waarvan dr Howell ons wil “verskoon”) is ons lewe, ons roeping en ons tuiste! Jare lang dien ons voluit om hierdie kerk en sy lede in God se koninkryk diensbaar te stel.

Die saak van die vrou in die amp het ook vir niemand van ons persoonlike voordeel gebring nie. Ek persoonlik IS ‘n man, IS ‘n bevestigde predikant, en HET NIE dogters of vroulike familie wat predikant of ouderling wil word nie. Ek het op geen manier voordeel of gewin (finansieel of andersins) verkry deur my met die saak te bemoei nie. In teendeel! – vir langer as 20 jaar al bring die saak net moeite en sweet en baie studie-ure en teenstand en hartseer en vyandigheid (konsekwent van mense wat hulle briewe nogal “jou broeder in Christus” teken) – al die pad!

Is dit vir dr Howell totaal onmoontlik om in te sien dat ons ywer vir die saak van die vrou in die besondere dienste diep Reformatoriese motiewe het? Saam met andere is ek vas oortuig dat die Gereformeerde ampsbeskouing nog onder Roomse invloed staan. Veral wanneer daar beweer word dat behalwe die gawes en roeping deur die Heilig Gees, daar ook nog iets anders is – iets “uit die natuurlike mens self” (manlikheid) – wat benodig word voor iemand God in die besondere ampte kan dien. As “kind van die reformasie” verset ek my teen hierdie oorgeblewe “papisme” en werk ek met alle mag daarteen – sodat daar eendag ook in die GKSA oor ons ampsbeskouing “Sola Scriptura” en “Sola Spiritu Sancti” en “Sola Gratiae” uitgeroep kan word!

In die proses gryp ons vas aan die duidelike Skrifgetuienis oor sake soos: die feit dat daar deur die eeue vroue was wat God amptelik gedien het, en dat daar inderdaad in Christus vir die vrou ‘n veel heerliker posisies aangebreek het, en dat vroue self ook nou (onafhanklik van die verbintenis aan ‘n man) die verbondsteken ontvang, en dat vroue deur Jesus self heel eerste gebruik is om die evangelie van sy opstanding te verkondig – en ons toon met oorwig van getuienis aan dat die Skrif wat op ‘n geldige wyse in konteks en volgens die erkende Gereformeerde hermeneutiese reëls verklaar is – nêrens enige beletsel plaas op die amptelike dienswerk van vroue nie. Hierdie getuienis plaas ons oop en bloot vir beoordeling by sinodes en in werkgroepe en in publikasies – terwyl ons ook voortdurend praat oor die getuienis wat die Heilige Gees self deur die werk en gawes van vroue lewer – en wat Hy ook self voortdurend in ons harte oor hierdie saak lewer.

Persoonlik is ek (nog nie) ten gunste daarvan dat daar in die kerklike praktyk met die vrou in die amp verder gegaan word as wat ons onderling by die sinode ooreengekom het nie. Maar ek het begrip daarvoor dat mede-gelowiges – na jare van studeer en afwag – uiteindelik ‘n punt bereik waar hulle op Skrifgronde – in hulle gewete voor God en in die praktiese bedieningsituasie waarin hulle is – eenvoudig sê dat hulle God meer gehoorsaam wil/moet wees as mense.

Ten slotte

Dr Howell vra in sy “Ope Brief” hoe die GKSA gekom het waar hy tans is. Ek wonder of die vraag nie eerder moet wees nie: Hoe het dr Howell gekom waar hy tans is? Ja – hoe kom ‘n mens daar waar jy medegelowiges – wat op Skrifgronde anders as jy dink – links en regs uit die kerk “verskoon”? In die lig van dr Howell se beroep op eerlikheid (5X) wil ek deur hierdie skrywe aan die hand doen dat die antwoord iewers onder die volgende vyf faktore gesoek moet word:

  • Hermeneutiese naïewiteit
  • Eksegetiese traagheid
  • Historiese kortsigtigheid
  • Medemenslike liefdeloosheid en
  • Ideologiese verstardheid

By al die “reguit taal” wat hierbo gebruik is, stel ek dit onomwonde dat ek van my kant af steeds graag saam met dr Howell kerk sal wil wees. Die Here het hom aangeneem, waarom sou ek hom nie aanneem nie? (Rom 14:3). Daar is wat my betref ‘n oorwig van wesenlike sake waaroor ons dit met mekaar hartlik eens is (en waarvoor ons in die GKSA nie genoeg oog of dankbaarheid het nie). Verder glo ek vas dat mense in hulle standpunte kan groei en verander (anders sou ons mos nie Christene gewees het nie). Daarom sal ek en andere aanhou om elke geleentheid aan te gryp om oor die goeie saak van die vrou in die besondere dienste te getuig – met die bede dat God uiteindelik sal oortuig.

Wim Vergeer

Februarie 2012

[1] Skuinsdruk in hierdie dokument word gebruik vir direkte aanhalings uit dr Howell se “Ope Brief”

[2] Vir die doeleindes van hierdie dokument dui OAV op die 1933/53 Afrikaanse Vertaling, en NAV op die 1983 Afrikaanse Vertaling.

_____________________

Repliek 1: oudl Neels Malan (GK Kriel)

Ek het van die Gerefkerke poslys die onderstaande reaksie van dr Wim Vergeer (hierna dr WV) ontvang.

Ek reageer op sy punte soos volg:

1.   Dr Howell weerspreek ‘n duidelike Gereformeerde hermeneutiese beginsel wat vir eeue erken word

Dr Howell (hierna dr H) het m.i. verwys na die Skrif-met-Skrifverklaringsbeginsel met sy woorde ‘die Skrif en die Skrif alleen’. Dit is juis my probleem met die hermeneutiek van Bultmann, wat buite-Bybelse gegewens, wat as die Sitz im Leben of konteks van die eerste leser of hoorder bekend staan, gebruik as deurslaggewend by die verstaan van God se Woord.

R Bultmann het bv geleer dat die evangelie mites bevat, en daarmee het hy bedoel die wonders, die maagdelike geboorte, die opstanding, die wederkoms. Hierdie mites moes volgens Bultmann, by die verklaring van God se Woord, verwyder word om te kom tot ‘n evangelie wat die moderne mens, wat nie meer in sulke mites glo nie, kan aanvaar.

Die probleem met hierdie manier van Skrifverklaring is dat Bultmann m.i. nie Bybelse steun kan aantoon waarom hy die evangelie wil ontmitologiseer nie. Hy kom met die moderne mens se geloof dat wonders nie meer kan bestaan nie, na die Skrif toe, en wend dit aan as verklaringskriterium.

  • M.i. kan slegs God se Woord Self deurslaggewend wees mbt die verstaan van God se Woord.

Ek dink nie dr H ontken dat kultuur-historiese, argeologiese ea buite-Bybelse gegewens nie mag meespreek by die verstaan van God se Woord nie. Maar dit mag op sigself nie deurslaggewend wees nie.

Indien ons nie Bybelse steun kry vir ons verklaring dat die besondere dienste vir die vrou toeganklik is nie, moet ons nie buite-Bybelse steun gebruik om tot sodanige verklaring te kom nie.

2.   Dr Howell bedien homself gerieflik van die Skrifbeskouing wat hy aan vrysinnigheid en relativisme verbind

Dr WV verwys na die ophef, tydens gebed, van die hande deur mans. Dit is tog duidelik uit die Skrif self dat mans nie altyd hulle hande opgehef het in die hemel nie wanneer hulle gebid het nie. Dawid het dan op sy bed gebid (Ps 63:6). Jesus het dan sy oë na die hemel toe opgehef en gebid (Joh 17:1). Gereformeerde Skrifverklaring verstaan dus dat mans hulle hande en arms tydens gebed mag ophef, nie moet ophef nie (1 Tim 2:8).

Dr WV skryf egter:

Die rede wat aangevoer kan word waarom ons hierdie Skrifopdrag nie net so uitvoer nie, is omdat die nie meer vandag (onder Gereformeerde mans) die gebruik is om met hande in die lug te staan en bid nie. Ook die konteks van die hedendaagse leser oefen dus invloed uit op hoe ons die Skrif verstaan en gehoorsaam.

Nee, dit is m.i. nie die rede nie. Die rede is omdat die Skrif self die ophef van die hande nie gebied nie, maar erken as ‘n manier van bid.

Hier gebruik dr WV ‘n buite-Bybelse, kulturele norm (dit is nie meer vandag onder Gereformeerde mans die gebruik om met hande in die lug te staan en bid nie) om 1 Tim 2:8 te verklaar.

Dit is m.i. wat dr H bedoel in sy ope brief met ‘n nie-Gereformeerde Skrifbeskouing by die verklaring van God se Woord.

En hierdie buite-Bybelse manier van Skrifuitleg van dr WV is m.i. ook deur R Bultmann geleer, en die effek daar is m.i. Skrif-, geloof-, en gemeente-verwoestend.

3.   Dr Howell se uitsprake in sy “Ope Brief” is in stryd met bestaande Sinodebesluite en in sy weerstand teen hierdie besluite volg hy nie die kerklike weg nie

Ek stem saam dat dr Howell se siening oor die vrou in die diens van diaken in stryd met bestaande Sinodebesluite is. Dit is ook my eie siening.

Maar mag hy nie iets teen bestaande Sinodebesluite in die openbaar sê nie?

Dit beteken tog nie dat dr H noodwendig hom distansieer van die beginsels in KO 30, 31 en 46 nie, en dat hy dus nie die kerklike weg volg nie.

Glo ons dan in die stelling Roma locuta, causa finita? (Rome het gespreek; die saak is afgehandel).

4.   Dr Howell bied ‘n selektiewe uitsig op die posisie van die vrou in die kerk en die saak van die vrou in die besondere dienste

Dr WV meen dat dr H geen verandering mbt die vrou sedert 1859 wil toelaat nie.

Ek meen dat dr H in sy Ope Brief dit duidelik stel dat hy die Gereformeerde hermeneutiese beginsel mbt Skrifverklaring, soos reeds in 1859 aangegryp, wil behou, sonder om hom te verset teen Skrifgegronde reformasie wat sedertdien plaasgevind het.

5.   Dr Howell maak hom in sy skrywe aan liefdelose verdagmakery skuldig wat grens aan oortreding van die negende gebod

Ek dink dr Howell se standpunt, soos blyk uit sy Ope Brief, is dat diegene wat met ‘n ongereformeerde Skrifbeskouing en gepaardgaande Skrifuitleg pleit vir die toelating van die vrou in die besondere dienste, met hierdie kerkverwoestende Skrifbeskouing reeds die gemeente (kerk) van Christus geskeur het. Ek dink dat hy saam met vele Gereformeerdes oor hierdie skeuring treur. Hy bepleit eerlikheid by almal betrokke. Laat diegene wat glo hulle het die lig gesien mbt die vrou in die besondere dienste, nou eerlik wees, en erken dat hulle die Gereformeerde pad mbt Skrifuitleg verlaat het, en dus in alle eerlikheid hulle eie pad volg.

Hierdie is ‘n smartlike saak.

Maar ek sien nie liefdelose verdagmakery by dr H in sy Ope Brief nie. Dit is jammer dat hy hierdie hartseer dinge moet sê. Maar m.i. sal dit eerder liefdeloos wees indien hy sou stilbly.

Neels Malan

Ouderling, GK Kriel.

Repliek 2: ds. Christiaan Jooste (GK Wonderboompoort)

Ek dink die reaksie van Dr Vergeer op die opebrief was te wagte en ‘n duidelike uiteensetting van sy standpunt en vertrekpunt. Oor die geldgheid daarvan kan daar sekerlik debat gevoer word. Baie van dit wat in die reaksie gestel word is al op verskeie forums en op meerdere vergaderings aangespreek. Tog net enkele sake wat ek dink opheldering benodig.

1. Daar word in ‘n groot gedeelte van die reaksie op die saak van die Sitz im leben ingegaan. Ek stem saam dat die kultuur-historiese (sosio-historiese) ‘n baie belangrike deel van die eksegetiese proses is. Die vraag is egter in watter mate die hisoriese konteks die betekenis van ‘n teks bepaal. Die voorbeeld van die Joodse tydsaanduiding is een ding, maar wanneer die Gees deur die pen van Paulus voorskrifte rakende die bediening van die amp gee en dit nog in die skepping begrond, dink ek nie dit is op dieselfde vlak nie. Met die tydsaanduiding help dit ons om daardie historiese gebeurtenis te verstaan, maar met die saak van die swyggebod dien die historiese agtergrond om dit wat daar geskrywe staan te veto. As ons die kultuur-historiese gegewens so gebruik is die volgende saak waaroor ons sekerlik moet praat homoseksualiteit ?

2. Dr. Vergeer stel duidelik dat hy die oopstel van die ampte sien as reformasie en deformasie nie. Tog moet ons erken dat daar oor die wêreld baie gereformeerde kerkverbande is wat nie eers praat oor die vrou in die amp nie aangesien die Skrif volgens hulle duidelik is. Die oorgrote meerderheid van kerke met wie ons in korrespondensie staan huldig hierdie oortuiging. Is hulle dus reformerende of deformerende kerkverbande?

3. Die vraag wat bly brand is natuurlik ons binnelandse verhouding tussen kerke. Dr Howell stel dit baie duidelik dat die doel nie is om mekaar te verketter nie, maar die eerlike ding doen en dat lidmate wat op hierdie “nuwe” weg wil gaan by ‘n kerkverband aansluit waar hulle sal tuisvoel. Dit klink vir my na die korrekte uitweg, want duidelik is daar nie eenstemmigheid in die GKSA dat die weg van die vrou in die amp die reformatoriese weg is nie. Prakties gesproke kan ons dit seker in die volgende scenario verwoord: wanneer die ampte vir vroue oopgestel word sal daar bepaalde kerklike verskuiwings kom. Kan die lidmate wat volgens die Skrif oortuig is dat die ampte nie vir vroue oopgestel behoort te word met vrede steeds in hierdie kerkverband wees? Sou dit dan nie tog ter wille van die eenheid beter wees vir lidmate wat volgens oortuiging glo dat die vroue in die ampte kan, om na die NG kerk oor te gaan nie?

4. Dr Howell mag miskien al daardie dinge wees wat Dr Vergeer hom toedig, maar die feit bly staan dat daar baie lidmate en ander predikante is wat dieselfde sentimente huldig. Ek is nog jonk, maar ja ek is een van hulle. Ja ons is miskien wetenskaplik onderontwikkel en hermeneuties naïef en eksegeties traag en histories kortsigtig en medemenslik liefdeloos en ideologies verstard, maar met dieselfde brandende liefde vir die kerk van die Here en met dieselfde ywer vir sy woord kom ons tot ‘n ander slotsom. Dit blyk vir my ‘n onoorbrugbare kloof te wees. Laat ons eerlik wees en vir mekaar sê dat na meer as 30 jaar se debat die een die ander nog nie oortuig het nie. Dit is wat ons moet weet, iewers gaan die paaie uit mekaar gaan want die redenasie dat so ‘n diepliggende verskil rakende ons benadering tot die Skrif nie aanleiding hoef te gee tot verdeeldheid nie is woorde in die wind, want die verdeeldheid is reeds ‘n realiteit.

Ek het ook niks teen die persoon van Dr Vergeer of enige iemand anders nie.

Hoe lank kan ons nog voortgaan met hierdie illusie van eenheid?

__________________________________

Die gebruik van sosio-historiese gegewens

S Le Cornu (GK Carletonville)

Die sosio-wetenskaplike benadering val in verskillende groepe uit, waarvan die vernaamste die volgende is (Kurpershoek, 1997: 26):

-       die sosio-historiese benadering doen historiese navorsing in sosiale verskynsels en evalueer en verklaar die bewuste waarnemings van die vroeë Christene.

-       Die sosiologiese benadering is op sosiologiese analise ingestel en let meer op die onderliggende dinamiek waarvan die vroeë Christene onbewus is.

Sosio-historiese navorsing (SHN) sien die NT teks as rekords van dinamiese sosiale interaksie tussen persone wat geleef het in spesifieke gemeenskappe op ‘n spesifieke tyd en plek.  Vorige sosiologiese studies van die vroeë Christendom het veronderstel dat die NT teks nie ‘n versameling van waarheidsuitsprake is nie en mitologies van aard is (Bultmann).

Die SHN vind sy gronde in onder andere:

-          godsdienshistoriese skole

-          die ‘Chicagoskool’ van Case en Matthews

Sedert 1973 het daar weer ‘n groot belangstelling ontstaan vir SHN, veral onder leiding van figure soos Meeks en Keck.  Sosio-wetenskaplike doelwitte en metodes het sentraal gestaan.

Sentraal in die hele debat oor die nut van SHN is die epistemologiese problem van objektivisme vs. relativisme.

Kurpershoek wys verder daarop dat die wortels van die sosio-historiese benadering geleë is in:

-       die historiese kritiek wat die klem van die Bybel as Openbaring van God laat skuif het na die Bybel as produk van die subjektiewe eieaard van die Bybelskrywer.

-       Die fenomenologiese benadering en veral die uitwerking daarvan in die sosiale wetenskappe wat die sosio-historiese konteks nie meer gesien het as ‘n agtergrond waarteen die ontstaan van die Christendom plaasgevind het nie, maar wel as ‘n verklaringsprinsipe vir die ontwikkeling van die vroeë Christelike kerk en sy gedagtes soos vervat in die Nuwe Testament.

Prof Gert Jordaan van die Teologiese Skool Potchefstroom (2001: 191) wys op sy beurt dat die doelwit van die sosio-historiese benadering nie verkeerd is nie, nl “die kultuur-historiese oftewel sosio-historiese konteks van die Bybelboeke” in die kalklig te stel.  Soos prof. Jordaan dit stel, dit was nog altyd deel van die grammaties-historiese eksegese.

Die gevaar van hierdie metode is egter eensydigheid, dat hul weer te ver beweeg het na die historiese kritiek.  Jordaan (2001:191) wys as volg op hierdie probleme:

-       reduseer die historiese deel van die eksegese net tot die gedeelte waar die sosio-historiese konteks van ‘n skrifgedeelte bestudeer is.

-       die sosio-historiese gegewens word die eintlike sleutel tot die verstaan van die teks.

-       die Bybel word ‘n blote produk van die sosio-historiese gegewens.

Een van die sentrale probleme waartoe die sosio-historiese eksegese kan lei is dat die Heilige Skrif as tydgebonde aan sy sosio-historiese konteks gesien word, en nie meer as tydgerig soos die Gereformeerde verklaringsmodel dit stel nie.

Daarteenoor is die kennis wat die Skrif gee genoegsaam om dit te verstaan, deur Skrif met Skrif te vergelyk, en dat die kultuur (sosio)-historiese inligting wat die Skrif self gee, ook genoegsaam is vir die verstaan daarvan (sien bv. Mark.7:3,4).

Die boodskap van die Skrif kan natuurlik skeef getrek word indien jy dit nie in sy eie Skriftuurlike konteks reg lees en verstaan nie, en soos Christus dit self stel vir die Sadduseërs:

“Julle dwaal, omdat julle die Skrifte nie ken nie en ook nie die krag van God nie” (Matt.22:29).

Die Skrywer van die NT het egter al die inligting gegee wat nodig is in die teks, om deur die leiding van die Gees, deur die grammaties-historiese verklaring van die Skrif, gedoop in volhardende gebed, tot ‘n duidelike en korrekte verklaring van ‘n teks te kom.

Daarom is ons opdrag: “Lê jou daarop toe om jou beproef voor God te stel as ’n werker wat hom nie hoef te skaam nie, wat die woord van die waarheid reg sny.” (2 Tim.2:15)

Die ‘sleutel van die kennis en verstaan’ van die Skrifte is die Gees en die Woord (Joh.4:24;16:13;17:17).  Wanneer die verrekening van ‘sosio-historiese inligting’ daardie rol probeer oorneem, dan loop dit die gevaar om die gesag van die Skrif te ondermyn.  Soos prof. L. Floor dit duidelik stel:

“Watter hermeneutiese model gaan ons gebruik? Vir my is dit die openbaringshistoriese model.  By ander modelle is daar die versoeking en die gevaar dat ons buite-Bybelse gegewens van maatskaplike, sosiale en kulturele of politieke aard laat heers oor die Bybelteks. Dat hierdie gegewens ‘n dienende funksie het, sal niemand betwyfel nie. Maar wanneer hulle oor die teks gaan heers, is ons nie meer op die reformatoriese pad nie.  My wens is dat ons met mekaar indringend gaan besin oor hoe ons die Bybel wil verklaar.” (Die Kerkblad, Des 2003, p.11.  Beklemtonings bygevoeg – SLC ).

Daarom is die openbaringshistoriese (kultuur-historiese agtergrond) benadering nog steeds die mees verantwoordbare benadering is vir die gereformeerde eksegeet in die lig van Skrif en belydenis, en dan wel met die kennisneem en gebruikmaking van sekere resultate van die sosiaal-historiese benadering waar dit die Skrif dien en nie daaroor probeer heers nie.

Gereformeerdes het nog altyd buite-Bybelse inligting geraadpleeg om ons daardeur te help om tot ‘n beter verstaan van die Skrif te kom.  Dit is genoem: die kultuur-historiese agtergrond van die Bybel.[1]

Ons glo dat God se Woord geopenbaar is in die geskiedenis, deur en aan mense wat dit op skrif gestel het (2 Petr.1:19-21; sien NGB artikel 3), en daarom is die Bybel tydgerig maar nie tydgebonde nie.   JG Feenstra, in sy boek Leer en Lewe, het met aanhaling van Herman Bavinck dit as volg gestel:

“Prof. Dr. H. Bavinck het in sy Dogmatiek ‘n juiste definisie van die organiese inspirasie gegee as hy sê:

“Onder die organiese inspirasie verstaan ons dat die Heilige Gees, nadat Hy die menslike bewussyn van die skrywers op allerhande maniere voorberei het deur geboorte, opvoeding, natuurlike gawes, nadenking, herinnering, ondersoek en lewensvorming, nou in, onder en by die spreke en op skrifstelling dié gedagtes, woorde, taal en styl laat opkom het, wat die goddelike gedagtes op die beste wyse vir mense van allerlei stand, rang en volk kon vertolk.”

So verstaan ons dat God self die Spreker is in die hele Skrif. Die Bybel is Gods Woord en die Woord van die Here bly tot in ewigheid. Die openbaringsorgane is, sowel wanneer hulle spreek as wanneer hulle skryf, gedrywe deur die Heilige Gees. Daarom maak ons onderskeid tussen die woord-inspirasie (die heilige mense, deur die Heilige Gees gedrywe, het van God gespreek) en die skrif-inspirasie (die hele Skrif is deur God ingegee) (2 Tim. 3 : 16).”

Die vraag wat gevra moet word bly dus: wat is die verhouding tussen die Bybel en buite bybelse inligting (kultuur en/of sosio-historiese inligting), dus hoe word buite Bybelse inligting verreken in die verstaan van en toepassing van die Bybelse teks?

Waar lê die finale gesag: in die Skrif se uitsprake of in sekere van die buite-Bybelse gegewens wat die Skrif ingelees word om daaroor heers te heers as gevolg van moderne agendas en tendense?

Konklusie: as met sosio-historiese benadering bedoel word die tradisionele kultuur-historiese omstandighede van die Bybelteks wat in ag geneem moet word as agtergrond vir die verklaring van die Teks, dan is dit, of was dit nog altyd welkom in die Gereformeerde verklaringsmodel.  As daarmee bedoel word dat dit oor die Teks begin heers en die sleutel word waarmee die teks ontsluit word, dan moet ons dit verwerp in gehoorsaamheid aan 2 Tim.2:15 en 2 Tim.3:15-17.

[1] Duvenhage skryf in die inleiding van sy boek as volg: “Om die Nuwe Testament werklik te kan verstaan is dit dus onontbeerlik om ook kennis te neem van die historiese en kulturele milieu in die breedste sin van die woord. …Om die Nuwe Testament in die regte lig te sien is inderdaad veel meer nodig as om uitsluitlik kennis te neem van die Joodse ‘Umwelt’ … Daarom moet die Nuwe Testament bestudeer word teen die breër agtergrond van die hele destydse bekende wêreld. … Die Nuwe Testament gee uiteraard self betekenisvolle getuienis van die hellenistiese omgewing en daarvan moet uiteraard kennis geneem word.” (Die dékor van die Nuwe Testament. ‘n Kultuur-historiese agtergrondstudie. Kaapstad: NG Kerk Uitgewers, publikasiedatum onbekend.)

2 Comments

Posted in 1859, gksa, gksa sinode 2012, skrifbeskouing buytendach kuitert organies geinspireerd, skrifkritiek, sosio-historiese benadering, vrou-in-die-ampte, vroue stemreg

Posted by: proregno | February 11, 2012

Gedenk julle voorgangers (Hebr.13:7) – Die Psalms en 1859

7 Gedenk julle voorgangers wat die woord van God aan julle verkondig het; aanskou die uiteinde van hulle lewenswandel en volg hulle geloof na.  8 Jesus Christus is gister en vandag dieselfde en tot in ewigheid.  9 Moenie rondgeslinger word deur allerhande en vreemde leringe nie; want dit is goed dat die hart versterk word deur genade, nie deur voedsel nie, waarvan die wat daarin gewandel het, geen voordeel gehad het nie. – Hebr.13

Inleiding

Ek wonder hoeveel van ons gereformeerde lidmate weet nog dat vandag/more (11/12 Februarie) presies 153 jaar gelede die Gereformeerde Kerke van SA herstig is, of die herstigting begin het ?

Is hierdie kerkhistoriese onkunde (of gebrek aan belangstelling in die geskiedenis), oor die wesentlike sake van die Reformasie van 1859, nie grootliks ook deel van die verwardheid en verdeeldheid wat daar tans heers in ons kerke nie, wat in die Ordevoorstel van Sinode 2012 vermeld word ?

Wat is die gesegde: as ons nie leer uit die verlede se foute nie gaan ons hul weer herhaal.

En soos RJ Rushdoony dit ook treffend stel: hy wat belangstel in die geskiedenis (verlede), stel belang in die toekoms.

Daarom is die gelowige mens, soveel te meer die gereformeerd-gelowige mens nie iemand wat net leef in die hede nie, maar ook die verlede en die toekoms, soos vers 8 van Hebr.13 aandui:

Jesus Christus is gister en vandag dieselfde en tot in ewigheid

Ons kosbare geloof verbind ons met hierdie Christus (1 Joh.1:1-4), die Christus van Genesis tot Openbaring (Gen.1:3; 3:15- Op.22:16), die Alfa en die Omega, die begin en die einde (Op.1:8), Hy wat opgestaan het en leef, maar dan ook met almal wat in Hom is, dus ook ons voorgangers deur alle eeue (v.7), ook van die 1859′s – sodat ons nou in die hede vir Hom kan lewe, en sodat ons nie:

“… rondgeslinger word deur allerhande en vreemde leringe nie.” (v.9).

Daarom plaas ek hierdie skrywe van my oor die herstigting van die GKSA, in die besonder aan my mededoppers wat ons kerke liefhet en daarom wil ons aan die waarheid vashou (Ef.4:15), vandag en in die toekoms.

En dit – om in die waarheid in liefde vas te hou – kan ons alleen doen deur die Here se genade en hulp, ook met soveel aanslae wat kom van hulle wat ons verlede vergeet het (of as onbelangrik en irrelevant beskou) en wil opoffer aan die eiewillige godsdiens begeertes en behoeftes van die ’hier en nou’ (2 Tim.4:3,4):

“Wees tevrede met wat julle het, want Hy het gesê: Ek sal jou nooit begewe en jou nooit verlaat nie.  6 Daarom kan ons met alle vrymoedigheid sê: Die Here is vir my ‘n Helper, en ek sal nie vrees nie; wat sal ‘n mens aan my doen?”

_____________________

Hoekom was die sing van die PSALMS so ‘n belangrike saak in die herstigting van die Gereformeerde Kerke in die jaar 1859 AD ?

Geliefde lidmaat, ons leef in ‘n tyd waarin die rykdom van die gereformeerde (ere)diens aan God, opnuut verwerp of bevraagteken word. Gelowiges wat hul verlede vergeet, word egter slawe van die hede en kan so gemanipuleer word ten opsigte van die toekoms.  Ons kerklike krisisse vandag bewys dit.

Die rykdom van die gereformeerde diens word al hoe meer deur die postmodernistiese lewensuitkyk[1] beïnvloed en ingesluk, en daarom beleef ons nou ‘n tyd waarin selfs kerke met die gereformeerde belydenis- “nie meer die gesonde leer verdra nie, maar, omdat hul in hul gehoor gestreel wil wees, vir hulle menigte leraars sal versamel volgens hulle eie begeerlikhede.” (2 Tim.4:2-4)

Dit lei daartoe dat daar ‘n verval is, nie net in die suiwere leer nie, maar ook in die tug en erediens van die kerke. Mense wil nie meer volgens God se bevele Hom dien en eer nie, maar ‘volgens hul eie begeerlikhede en behoeftes’ die (ere)diens van God inrig.

Die verval in die samelewing, is die getuie van hierdie verval wat in die kerke plaasvind. Ons het ‘n samelewings- en volkskrisis, omdat ons ‘n kerkkrisis het.

Omdat God nie meer gevrees word nie, omdat Sy wette verag en verdraai word in die kerk, daarom is daar ook geen vrees meer vir God in die samelewing nie. Die eiewillige godsdiens in die erediens, lei tot ‘elkeen wat doen wat reg is in sy eie oë’ op die ander terreine van lewe. Soos daar verval is in die gesamentlike erediens, so is daar ook verval in die persoonlike- en gesinserediens (huisgodsdiens), en omgekeerd.

Teenoor die eiewillige godsdiens -hetsy binne of buite die kerk- bely ons die volgende Skriftuurlike waarheid, soos saamgevat in die gereformeerde leer, naamlik: “Ons mag God op geen enkele manier afbeeld nie en Hom op geen ander manier vereer as wat Hy in Sy Woord beveel het nie” [HK, Sondag 35. Sien ook: NGB 7; 30; 32].

Die erediens moet sentraal staan in die lewe van die gelowige.

Vanuit die ware erediens beweeg die gelowige na alle terreine van lewe en denke om Sy wil in alles te soek. Dit is dus noodsaaklik om die week reg te begin, juis in hierdie tyd wat nie net die erediens nie, maar ook die rusdag van die HERE in gedrang is.

Calvyn skryf op ‘n plek:

As dan gevra sou word wat die belangrikste dinge is waardeur die geloof onder ons vasstaan, en sy waarheid behou, sal gevind word dat die volgende twee nie alleen die belangrikste plek het nie, maar daaronder ook al die ander dele insluit, en daarom die hele inhoud van die Christelike godsdiens saamvat, naamlik ‘n kennis, eerstens van die manier waarop God reg vereer moet word; en, tweedens, van die bron waarvandaan verlossing gekry moet word.  As ons hierdie twee dinge nie reg insien nie, hoewel ons mag roem in die naam Christene, is ons aanspraak leeg en waardeloos.

Daarvolgens is die twee belangrikste leringe van die reformasie, die volgende twee aspekte:

- die handhawing van die suiwere erediens, en

- die verlossing uit genade deur die geloof alleen.

En dit het ons gereformeerde vaders, reformators van hul tyd, ook opnuut in die kerkstryd en reformasie in die 19de eeu ingesien, wat uitgeloop het op die geboorte van die Gereformeerde Kerke in 1859.

Dr. GCP van der Vyver skryf in sy boek PROFESSOR DIRK POSTMA 1818 – 1890, oor die belangrikheid van die kerklied, en dan haal hy spesifiek ook vir prof. Jan-Lion Cachet aan (wat een van die eerste professore was van die GKSA se teologiese skool).

Die kerksang in ‘n erediens is beslis nie maar ‘n kleinigheid of ‘n middelmatige saak nie. ‘Het is gansch geene bijzaak. Juist het tegenovergestelde. ‘Die gemeenskaplike sang dien by uitnemendheid tot verheerliking van God. Dit is ‘n gemeenskaplike bede en danksegging tot God. Dit is die stem van die gemeente waarin hy uitdrukking gee aan sy diepste gevoel. ‘Zooals men zingt zoo gelooft men. Doordat wij ze van onze jeugd af aan hooren, worden die uitdrukkingen ons eigen, en als dus verkeerde leer in het kerkgezang gevonden wordt, dan kan het niet anders of de leer zal de gemeente als doordringen.’[2]

Wat ons dus sing, het alles wesentlik te doen met die eerste kenmerk van ‘n ware kerk, nl. die suiwere verkondiging van die evangelie (NGB artikel 29).  Dit is dus geen middelmatige saak nie, maar ‘n leersaak wat in lyn moet wees met die tweede gebod, dat ons God aanbid soos Hy beveel.

Wanneer daar geskryf en besin word oor wat ons moet sing in die erediens, dan gaan dit oor die toepassing van die sola et tota Scriptura beginsel (die Skrif, en die hele Skrif alleen) soos toegepas in die erediens/aanbidding van God (ook genoem die Tweede Gebod beginsel of die gereformeerde/regulerende beginsel van die erediens/aanbidding).[3]

Daar word dikwels beweer dat die hoofrede en soms die enigste rede vir die ontstaan en bestaan van die GKSA alleen die Gesangekwessie was, en dat ons voorvaders dit alleen teen die inhoud, d.w.s. die leer van die Gesange gehad het en dit nie ook oor die beginsel van Gesange opsigself gehandel het nie, naamlik of ons enigsins Gesange mag sing in die erediens, of nie.

‘n Noukeurige bestudering van die sinodehandelinge in die geskiedenis, asook die kerkhistorici se bronne sal egter gou duidelik maak dat baie meer op die spel was as net die leerinhoud van die Gesange (en die saamgaande kerkregtelike stryd wat in alle reformasies teenwoordig is[4]).  Dr. van der Vyver skryf o.a.:

Die Sinode (Kaapse NG Kerk, 1847 – red.) onderskei tweeërlei besware t.w. dat die beswaardes ‘geweigerd hebben de Gezangen te zingen’ wat dui op ‘n beswaar teen Gesange as sodanig en tweedens ‘zoo zy omtrent het een of ander gezang eenige bedenking of zwarigheid mogen hebben’ wat dui op die leerstellige besware teen sommige Gesange.[5]

Wat die leer betref, was die dwalings wat in die Gesange gevind is  (wat ook te vinde was in die leerstellige dwalings in die kerke), onder andere: dat dit die gees van die Supernaturalisme, Rasionalisme, Verligting, ens., adem, ‘n algemene genade aan alle mense verkondig, dit “is loutere Pelagiaanse humanisme; die mens moet maar net sy plig doen dan sal die ‘licht’ eenmaal vir hom opgaan”; ‘een Roomse Leer’ bevorder; “den Gezangbundel krachtig heeft medegewerkt tot heerschappij van het Liberalisme en dientengevolge tot het verval van onze Kerk”[6]

In aansluiting met Calvyn, sien ons dus dat hoe ons aanbid (die erediens en dus wat ons sing ook) asook die leer van die verlossing (die verbond) onlosmaaklik gekoppel is aanmekaar en mekaar wedersyds beïnvloed. Ook dit was sentraal op die spel, in die kerkstryd in die 19de eeu, met die kwessie van “‘n algemene genade aan alle mense verkondig” wat die hart van die Evangelie aantas.[7]  Die leerdwalinge van daardie tyd is dan ook via die Gesange die kerke ingedra, oftewel ingesing. Ook in ons eie tyd sal ons opnuut moet waak, dat ‘n verkeerde leer nie beide ons verlossingsleer en aanbiddingsleer op ‘n dwaalpad plaas nie, ook nie via die kerksang nie.

Om terug te kom by die Gesange.

Dirk Postma se standpunt is welbekend, nl. dat hy nie probleem daarmee gehad het as regsinnige gesange in ‘n gemeente gesing word nie, maar dat hy dit as die beste weg beskou het om gesange te sing waarvan die teks te vinde is in die Bybel (dit is nl. Psalms en Skrifberymings, in onderskeid van die Gesange waarvan die teks nie te vinde is in die Bybel nie).

Wat belangrik is, is dat Postma ook genoem het, dat waar lidmate beswaard is om regsinnige gesange te sing, moet hul gewetens nie gebind word nie, maar moet daar in lyn met Rom.14, die Psalms alleen gesing word. Indien daar nogsteeds nie ooreenstemming is nie, moet dit aan die ‘wijsheid en het geweten van elken leeraar overlaat om hierin te handel naar zijn geweten, met inachtneming van den toestand der Gemeente; ten einde er om deze zaak geene verdeeldheid noch scheuring plaats vinde’[8]

Dit is nie nou die geleentheid om in te gaan op vader Postma se gemoedelike standpunt, en in hoeverre dit skriftuurlik, konfessioneel en kerkregtelik regsinnig is nie, maar om net die volgende feit uit bogenoemde te konstateer, nl. dat daar ten minste 2 verskillende standpunte was oor die redes en begronding vir die verwerping van Gesange, wat tot vandag toe nog in die GKSA leef.

Albei strominge het dit saam teen die valse leer van die Gesange gehad, as ook die ongereformeerde kerkregtelike aspekte van die stryd, maar het verskil oor die kwessie of Gesange opsigself in stryd is met God se Woord, al dan nie.

Gewoonlik, of ten minste in die huidige tyd, word daar min van gemaak dat Gesange opsigself verwerp is, en is dit wel ‘n ope vraag of vader Postma se standpunt, wat later op ‘n mindere of meerdere wyse, deur Totius gehandhaaf is, wel altyd die meerderheidstandpunt was, veral in die jare voor en net na die geboorte van die Gereformeerde Kerke?

Verder moet in ag geneem word dat die Doppers se argumente ‘n moeilike saak is om na te vors, en dat die mense baie daaroor gepraat het in daardie tyd, maar min daaroor geskryf het.[9] Laasgenoemde meen ek geld veral vir die ouderlinge en vaders wat die reformasie in die 19de eeu gelei het, die Venters, Snymans, Krugers, van der Walts en die Du Plessis’s wat vasgehou het aan die Skrif en die belydenis, met ‘n opregte en eenvoudige geloof en lewenswyse.  Van hierdie reformators, kan tereg gesê word, in die woorde van ds. SJ Du Toit, Totius se gerespekteerde vader:  “Liewers ‘n ongeleerde Afrikaner met sy Bybel, as ‘n geleerde Europeaan sonder God en Sy gebod.”

Van der Vyver staan in sy werk ‘n aansienlike gedeelte af aan die kwessie oor die Doppers se ‘besware teen die Gesange’ (p.202-212) en in sy voetnota 73[10] spreek hy sy verbasing uit omdat ‘n ander kerkhistorikus nie dit in sy werk vermeld nie, omdat dit ‘tog een van die kernpunte (is) waarom die stigting van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika gedraai het.’

Van der Vyver wys daarop dat die Doppers hul beroep het op skrifgedeeltes soos Deut.4:2; Matt.15:9 en Op.22:19, om te bevestig:

“dat die in­voer van die Gesange gelykstelling was van ‘n menslike geskrif met die geïnspireerde Woord van God. Met ‘n beroep op Art.7 van die Nederlandse Geloofsbelydenis het hulle die Woord van God as volmaak en genoegsaam beskou, waaraan niks toegevoeg mog word nie. Die Gesange naas die Psalms in die erediens het hulle beskou as sodanige toevoeging.”[11]

Die Doppers het dit dus nie net teen die dwalende leerinhoud van die Gesange gehad het nie, maar ook en veral oor die feit dat dit vir hul menslike instellings en tradisies van mense was wat in stryd met die Skrif en belydenis was. Ook in die jare na 1859, is daar met twee versoeningspogings die breuk probeer herstel tussen die Nederduits Hervormde Kerk en die Gereformeerde Kerk.

Die Hervormde Algemene Vergadering het sekere voorwaardes vir hereniging en versoening daargestel.  Wat die Gesange betref, het hul hul voorwaarde vir die handhawing daarvan so verander dat elke leraar na sy eie gewete in die gemeentes kan handel, m.a.w. dat Gesange nie meer bindend was op die lidmate nie, soos voor 1859 nie. Ongeag van hierdie tegemoetkoming, het die Algemene vergadering van die Gereformeerde Kerk dit nogsteeds verwerp, en ge-eis dat die Ned. Herv. Kerk hul besluit oor die Gesange herroep, en in ‘n brief, gerig aan die President en die Uitvoerende Raad van die ZAR, stel hul dit as volg:

“Dat ons verschil geene menschlike inzettingen, maar op Gods Heilig Woord en het voorbeeld der welbeproefde Gereformeerde Kerk van al oude dagen en den wensch dat ook wij alzoo God naar zijn Woord ongehinderd mogen dienen in dezen lande, al zijn wij dan de minderheid.”[12]

As daar na vandag gekyk word, dan is dit hartseer om te erken dat ons huidige geslag nie die lesse van die geskiedenis geleer het nie, toe in die eerste helfte van die 19de eeu, in die beslissing van die Gesange:

“die hoogste gesag weereens nie uitgeoefen (is) deur Gods Woord nie, maar deur die meerderheid van die vergadering wat onder die vaandel van Gods Woord ‘n Gesangbundel met sy gereformeerd vreemde Supranaturalisme ingeskuif het. In wese het die valse Kollegialisme in die Gesangestryd gelei tot die uiterste konsekwensie van die Liberalisme: miskenning van die absolute gesag van Christus en sy Woord oor sy kerk.“[13]

Die sangkwessie staan sentraal in enige verdere bybelse reformasie. Die Gereformeerde Kerke van Nederland voor die Sinode van Dordt (1618/19) het slegs die 150 Psalms van Dawid gesing.  Tydens Dordt is vyf Skrifberymings en die berymde Twaalf Artikels goedgekeur, met die doel om dit te beperk net tot daardie uitsonderings en niks meer nie,[14] en is, myns insiens, nie ‘n regverdiging vir die stortvloed skrifberymings, dogmatiese liedere en gesange, wat besig is om die kerke te oorspoel nie. Met Dordt se besluit, het ons voorvaders al Psalmsingende, hier na SA gekom.

Die GKSA het vanaf sy herstigting in 1859, die Gesange afgeweer, en Dordt se besluit gehandhaaf.  Eers in die 1930’s is besluit, onder beswaar van verskillende gemeentes daarteen, om die bundel ‘Enige Gesange’ uit te brei met ‘berymde gedeeltes uit die Heilige Skrif,’ [15] en daarmee is die grondslag gelê vir artikel KO, artikel 69b, soos dit tans die waenhuisdeur is waardeur alle liedere die kerke ingesing kan word: ‘Ander Skrifberymings wat die sinode goedgekeur het, word in die vryheid van die kerkrade gelaat’.[16]

Tans is daar alreeds oor die 60 Skrifberymings wat besig is om die verbondsliedere van die Skrif, die Psalms, te verdring … Sinode 2003 het ook nog die sing van die dogmatiese lied, dit wil sê die vrye lied, die sing van Gesange, goedgekeur, en met Sinode 2012 is 18 Gesange bygevoeg, nadat Kerkorde artikel 69 verbreed is om Gesange in te sluit.[17]

Die GKSA was nog nooit streng gesproke ‘n Psalms ‘alleen’ singende Kerk nie, maar ten minste ‘n oorwegend Psalmssingende Kerk, maar dit is nou verby, ons is nou amptelik ook ‘n Gesangsingende Kerkverband, na 153 jaar.

[Sien hier meer oor die kerklied geskiedenis: Die Kerklied]

Opnuut is die geboorte en bestaansreg van die GKSA aangetas, nl. om God te dien soos Hy beveel, en nie volgens menslike insettinge nie.

Die vraag word al hoe meer aktueel: moet daar nog ‘n Gereformeerde Kerk van SA wees?

Moes daar een gewees het?

Moes ons Dopper voorvaders nie maar in die NG Kerk/Herv. Kerk gebly het en net die onregsinnige gesange uitgeweer het nie?

Volgens my kennis het ons susterskerke die meeste of al die onregsinnige gesange uit hul sangboeke geweer, is dit nie nou o.g.v. Joh.17 ons dure plig om terug te keer nie … om dalk verskoning te vra vir die verlede?

Ons reformatoriese voorgangers was van ‘n ander oortuiging as die huidige geslag. Ds. LS Kruger skryf as volg:

In Die Kerkbode (NG Kerktydskrif) van 24 November 1954 skryf dr. Jac. J. Muller dat die Gesange weer hersien moet word. Met hierdie verklaring bevestig die hooggeagte doktor van die N.G. Kerk die bogenoemde dwalinge in die Gesangbundel. Daarmee word dan ook ineens verklaar dat die Gereformeerde Kerk nog altyd reg was!  Samevattend kan ons dit dus soos volg stel:

 (a) Ons eerste beswaar teen die meeste van die Gesange is dat dit suiwer menslike liedere is, en as Gereformeerdes glo ons dat slegs die Woord van God tuis hoort in die erediens. Dit het nie ‘n Goddelike oorsprong soos die Psalms nie.

 (b) Ons tweede beswaar is dat van die Gesange vreemde stempels    dra, soos bv. van die Liberalisme, Rooms-Katolisisme en Remonstrantisme, en dus nie suiwer Skriftuurlik is nie. Om dit dan instemmend te sing beteken om jou met ‘n dwaalleer te verenig.

 (c) Die derde beswaar is dat dit strydig is met die Skrif en die egte Gereformeerde leer, want ons glo dat in die erediens alleen die geopenbaarde Woord van God gebruik mag word. En volgens Openb.22:18 mag ons nie daarby voeg nie. Wie nou ‘n vrye lied wil inbring, gee daarmee te kenne dat ons die Skrifliedere as onvoldoende beskou en daarby wil aanvul. Nie alleen sondig ons daarmee teen die Woord van God nie maar ook teen God self deurdat ons daarmee te kenne wil gee dat die Psalms wat God in Sy Heilige Skrif daargestel het, onvoldoende is.[18]

Slot

U sien dus, geliefde lidmaat, die sing van die Psalms is nie maar bloot ‘n praktiese of tradisionele eienskap van die Dopperkerke nie.  Dit staan sentraal saam met ander prinsipiële sake waarom ons kerke gestig is.  Daarom moet dit ook vandag nog vir ons en ons nageslag kosbaar wees om aan die Psalms vas te hou en dit te sing tot lof en eer van God se Naam en opbou van sy gemeente … vir daardie Gereformeerde gemeentes in ‘n NG wordende kerkverband wat nog die naam dra dat hul Gereformeerd is, maar lankal en al hoe meer die Reformasie van 1859 volgens die Heilige Skrif en belydenis verlaat en vergeet het, in stryd met die waarheid wat Hebr.13:7 ons leer.

[1] ‘n Lewenssiening van “niks is reg of verkeerd nie, alles kan op die waarheid aanspraak maak”, dus ook in die kerklike leer en praktyk.

[2] Potchefstroom: Pro Rege, 1958, p.203. Beklemtoning en onderstreping bygevoeg – red.

[3] Sien Esra Verslag, nr.41 (Psalms), nr.45 (Feesdae), nr.49 (Kersfees en Gesange); nr.51 (Tydsgees in die Kerk); die Reformator reeks: nr.2 tot 7 (die titels verskyn in die binneblad); Sien ook die werke van B. Schwertley: Sola Scriptura and the Regulative Principle of Worship en Exlusive Psalmody.

[4] “In hoofsaak kom dit daarop neer dat die gebruik van die Gesange gesanksioneer word sonder om dit aan ‘n deeglike Skriftuurlike-konfessionele regsinnigheidstoets te onderwerp … Met hierdie caesaropie (met saamgaande Kollegialisme – red.) kon die Gereformeerdes hulle nie vereenselwig nie.”, Van der Vyver, ibid., p.216, 220.

[5] Ibid., p.206.

[6] Ibid., p.206-212.

[7] “Die besware teen die Gesange en die prediking ‘dat een mensch een eigen wil ter zaligheid heeft’ en bygevolg gemis aan ‘de zuivere predestinasie of uitverkiesingsleer’, is met die jare nie uitgewis nie”. ibid., p.291, 292

[8] Ibid., p.229.

[9] Van der Vyver, ibid., p.203.

[10] Ibid., p.202.

[11] Ibid., p.204, 205.

[12] Ibid., p.335.

[13] Ibid., p.288.

[14] Ds. HJ Venter verwoord dit as volg: “Wat gesing mag word, is alleen die 150 Psalms van Dawid en dan die by name genoemde gesange … Net die genoemde getal en niks meer nie, deur wie ook al gedig of hoe mooi ook al. Beslis en bewus is die deur toegemaak vir enige ander gesang of lied … My konklusie is dan dat die vadere in 1619 die sing van liedere of gesange behalwe die 150 Psalms van Dawid in die kerk verbied het, nie omdat Gods Woord dit verbied nie (die Bybel verbied dit nêrens uitdruklik nie; maar eis dit ook net so min), maar hulle het dit verbied op grond van hulle ervaring”, Aangehaal in Totuis se Versamelde Werke, deel 3: Die Erediens (Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, 1977), p.444, 445.  Opmerking: Myns insiens is ds. Venter in lyn met die Dordtse vaders se bedoeling, maar sy stelling ‘die Bybel verbied dit nêrens uitdruklik nie’ (wat die Luthers-Anglikaanse beginsels van die erediens is), is nie in lyn met die Gereformeerde beginsel van die erediens nie, naamlik: ‘As God dit nie beveel nie, is dit verbode’, soos dit bely word in HK, vr.&antw. 96.  Dus, omdat God nie die sing van ander liedere (skrifberymings of gesange) beveel nie (maar slegs die Psalms – die sola Scriptura beginsel van die reformasie, toegepas in die sang van die erediens), daarom is dit verbode.

[15] Handelinge van Sinode 1939, p.99.

[16] Die Sinode van 1939 word geadviseer in dieselfde sitting “om die deputate vir Psalmberyming op te dra om die berymde Skrifgedeeltes met die nodige gepaste melodieë te voorsien, te groepeer, veral met die oog op die christelike feesdae.”  By implikasie beteken dit dat die genoegsaamheid van die Psalms vir al ons lofsang op alle lewensterreine misken word (NGB, artikel 7), en verder dat die Skrifberymings vereis word om ons eiewillige godsdiens te dien, naamlik feesdae wat volgens menslike tradisies is en nie volgens God se bevel nie (Matt.15:9; sien ook HK, So.35; NGB 32).  By implikasie word die genoegsaamheid van die Sondag as Sabbat ook misken en aangetas, en so is die vierde gebod ook in die spervuur (HK, So.38), soos dit ook vandag blyk met Sinode 2003 se wollerige besluite oor die rusdag.

[17] Handelinge van Sinode 2003, p.645.

[18] Waarom is u Lid van die Gereformeerde Kerk?, Pretoria: Craft Drukpers, 1956, p.143. Lees gerus hierdie boek om opnuut die historiese en prinsipiële begronding van die onstaan van die Dopperkerk te waardeer.

Leave a Comment

Posted in 1859, Gedenk julle voorgangers, gksa, gksa sinode 2012, kerkgeskiedenis, lied, NGB, psalmboek, psalms

Posted by: proregno | February 8, 2012

Ope brief aan die GKSA – dr. Jac H Howell (Heidelberg, Gauteng)

Hoe het ons gekom waar ons tans is?

Oor die vraagstuk: Vrou in die besondere amp al dan nie

[Die Engelse vertaling van die artikel: How did we get here ? - regarding the question :  Women in special office or not. Vertaal deur Christo van der Walt, lidmaat van die Bethel Protestant Reformed Church (PRCA)]

Waar staan ons met mekaar na Sinode 2012 oor die vraagstuk rondom die vrou in die besondere amp (kerk?) en hoe het ons by hierdie punt uitgekom? Vanuit die perspektief van diegene wat die Skrif verstaan en leer soos wat die Gereformeerde Kerke dit vanaf 1859 verstaan en geleer het, is die volgende my siening van sake:

Volgens die bestaande siening vanaf 1859 is die algemeen aanvaarde (en met uitsondering, ook die wêreldwye) Gereformeerde eksegese en verstaan van God se Woord dat die vrou nie in die amp van predikant, ouderling of diaken mag dien nie. Sommiges sal wel sover gaan om toe te gee dat die vrou as diaken in die amp kan dien, aangesien diakens nie geroep word om – soos die ouderlinge – te leer en te regeer nie.

Onder die invloed van nuwe, ander denke binne die GKSA, het daar geleidelik onder sommige eksegete ‘n ander verstaan oor die vrou in die besondere amp begin posvat. Die verskuiwing in denke is veroorsaak deur die hermeneutiese vertrekpunt dat die tydsomstandighede bepalend is (of ten minste ‘n veel groter rol moet speel) in die hermeneuse (en eksegese?). Die noodwendige gevolg is dat daar ook van ‘n grondliggend ander Skrifbeskouing gebruik gemaak word. Nie meer “die Skrif en die Skrif alleen” nie, maar die Skrif en daarmee saam die invloed van die “Sitz in Lieben” vir die bepaalde tyd waarbinne geleef word. Die deurslaggewende veranderde uitgangspunt is dus dat dit wat vir ‘n sekere tyd geld, nie noodwendig vir alle tye geld nie. Hierdie standpunt lei onvermydelik en uiteindelik tot vrysinnigheid en relativisme in die teologie.

Binne die GKSA bely ons almal dat ons Gereformeerd is in ons Skrifbeskouing, maar tog verskil ons in ons verstaan van “gereformeerd” wees. En dan moet ons mekaar nie hieroor verketter nie, maar ook daaroor met mekaar eerlik wees. Só moet ook hulle eerlik wees wat opstaan nadat die openlike verklaring voor ‘n meerdere vergadering gelees word – waarmee hulle openlik verklaar (onderneem/belowe) om alle besluite wat ons gesamentlik neem te honoreer op grond van Skrif, belydenis en kerkorde. Diegene wat egter nie in die praktyk doen wat hulle teenoor hul medebroeders onderneem en beloof het nie, verstaan verseker nie die Bybel en gereformeerd wees dieselfde nie. Dan hoort hulle sekerlik ook nie saam nie, aangesien dit duidelik is dat hul verstaan van die Waarheid van God se Woord radikaal van dié van hul medebroeders verskil.

Diegene wat die nuwe, veranderde denke en Skrifbeskouing voorstaan en verkondig, het hul egter vasgeloop teen Gereformeerde eksegete wat nie met hulle saamgestem het oor hierdie nuwe vertrekpunt nie. Dus moes hulle subtiel te werk gaan en geleidelik oor tyd hul strategie probeer deurvoer.

1.   Eers het hulle gesorg dat hul denke deur bepaalde akademici verkondig word. Oor tyd het hulle ‘n ondersteuningsbasis vir hul Skrifbeskouing opgebou. Hul leerlinge het ook mettertyd verder as hul leermeesters in hul denke “ontwikkel”.

2.  Voorts het hulle gepoog om indringende eksegese te doen – waarvoor hulle sekerlik erkenning behoort te ontvang. Ongelukkig het hul eksegetiese arbeid (weens hul bepaalde Skrifbeskouing) hul by ander antwoorde as die bestaande Gereformeerde eksegese uitgebring (waar die Bybel en die Bybel alleen as Bron van die waarheid beskou word). Toets bv. hierdie eksegete deur te vra of daar werklik in die paradys ‘n slang was wat met Adam en Eva gepraat het. Indien jy as ‘n “biblisis” gebrandmerk word oor hierdie vraag, dan weet jy waar jy met hulle staan. Ook vraagstukke rondom die maagdelike geboorte van Jesus, die evolusieleer, homoseksualiteit, verassing, Sondagsport, ens. gaan uiteindelik verskillend beantwoord word. Die Skrifwaarheid, wat vas en enig is, word geleidelik nie meer as die enigste vaste waarheid beskou nie.

3.  Daarna het die nuwe denkendes moeite gedoen om die Gereformeerde eksegese en Skrifbeskouing en hul alternatiewe Skrifbeskouing as alternatiewe gelykwaardige en aanvaarbare eksegetiese modelle daar te stel.

4.  Die boek oor die vrou in die kerk wat voor Sinode 2009 gepubliseer is en wat die resultaat is van studie oor die vrou (of sy in die besondere amp mag dien al dan nie) is ook in die bovermelde proses gebruik. Heelparty broeders wat nie tot die gevolgtrekking kom dat die vrou in die besondere ampte kan dien nie, het ook meegewerk aan hierdie boek. Wat egter goed verstaan moet word, is dat baie se insette gevra is, maar dat die resultaat en wat gepubliseer is, die skrywers se siening is en weerspieël nie noodwendig die medewerkers se sienings nie. Nooit was daar ooreengekom om beide standpunte as ewe aanvaarbaar en as blote eksegetiese alternatiewe weer te gee nie. Die twee standpunte verteenwoordig duidelik twee uiteenlopende Skrifbeskouings. Die standpunt wat die vrou in die besondere amp wil bevestig, wyk af van geykte en gedeë Gereformeerde eksegese. Dit verteenwoordig dus ‘n Skrifbeskouing wat vreemd is aan Gereformeerde eksegese en behoort as sodanig afgewys te word. (sien bygevoegde nota 1 hier onder, prof. Gert Jordaan se nabetragting na die ‘Geslagtelikheid in die Kerk’ GTV konferensie van 2008 - slc)

5.  Toe word daar baie moeite gedoen om eers die vrou as diaken in die amp bevestig te kry. Diegene wat hulle hiervoor beywer het, het geweet dat dit waarskynlik vir diegene wat die gereformeerde eksegese sedert 1859 handhaaf, moeiliker sou wees om te bewys dat die vrou nie in die diakenamp tuishoort nie.

6.  In bovermelde proses word die gereformeerde kerkregtelike beginsel telkens opsy geskuif, naamlik dat die een wat iets in die lig van Skrif, belydenis en kerkorde wil verander, met gegronde eksegese moet aantoon waarom verander moet word. Die bal word egter telkens teruggegooi, sodat bestaande besluite en eksegese verdedig moet word. Die kar word dus voor die perde gespan. Die bewyslas word verplaas. Die beginsel is tog dat daar eers uit Skrif, belydenis en kerkorde bewys moet word … voor daar verander word. Daar kon egter nie bewys word nie. Sou daar bewys kon word, sou daar mos net een Skrifgetroue standpunt kon wees. En daar is volgens diegene wat die gereformeerde eksegese sedert 1859 handhaaf, slegs een Skrifgetroue standpunt, nl. dat die vrou volgens God se vrymagtige bedoeling NIE in die besondere ampte in sy kerk mag dien nie. Die vraag is egter: Wil ons luister en buig voor die Skrif? Buig voor God se wil soos geopenbaar in sy Woord?

7.  Toe die besluit dat die vrou wel in die diakenamp mag dien, uiteindelik deurgedruk word (‘n kompromisbesluit waarvoor die kerkreg myns insiens tegnies misbruik is), word daar verskuif na die poging om die vrou ook in die amp van ouderling en predikant te bevestig … wat vanuit die staanspoor die uiteindelike doel was.

8.  Intussen is daar ‘n geweldige poging om daarop te wys dat die hele saak rondom die vrou in die besondere amp werklik net ‘n kwessie van interpretasie is, maar dat dit die wese van kerkwees glad nie raak nie. Inteendeel, dat die tyd en moeite wat aan hierdie saak spandeer word bloot iets is wat die satan gebruik en misbruik sodat die kerk nie by haar EINTLIKE taak kan uitkom nie. Binnegevegte belemmer die kerk om haar roeping na buite na behore te kan nakom. Daarom word gepoog om besluite oor sake soos die vrou in die besondere amp af te skuif na die plaaslike kerk. Daar word valslik geredeneer dat hierdie bloot ook ‘n middelmatige saak is waarin ons aan mekaar die vryheid moet laat om self te kan besluit. Die waarheid is dat hierdie ‘n Skrifbeskoulike kwessie is met verreikende gevolge. Dit word egter doelbewus verswyg.

9.  Op Sinode 2009 was feitlik al die broeders wat betrokke was by beswaarskrifte wat sou dien op Sinode 2012 oor die besluit van Sinode 2009 oor die vrou in die besondere amp, deel van die besluit van Sinode 2009. Hulle het tydens Sinode 2009 geweldig kapsie gemaak teen die voorgestelde bewoording in die besluit, nl. dat die besluit “volgens die Skrif” geneem is. Hulle het gesorg dat hierdie woorde verander word om te lui dat die besluit “volgens die rapport” geneem is. Hulle het geweet dat dit aan hulle die deur sou ooplaat vir latere beswaarskrifte. Ons weet egter almal dat die besluit geneem is op grond van die eksegese wat in die een spesifieke (die staande gereformeerde) standpunt in die rapport voorgehou is. (sien bygevoegde nota 2 hier onder – slc)

10.  En nou is ons in 2012 en die Trojaanse perd is binne die geledere van die GKSA.

11.  My vraag is: Moet ons nie nou maar openlik teenoor mekaar erken dat ons onderskeie Skrifbeskouings wesenlik van mekaar verskil nie? Die logiese gevolg hiervan is dat ons by eksegetiese kwessies by ander/verskillende antwoorde gaan uitkom. Met die openlike erkenning hiervan verketter ons mekaar geensins nie, maar ons is ten minste eerlik met mekaar.

12. Voorts moet ons onsself afvra of die huidige situasie binne ons kerke werklik houdbaar is binne een kerkverband? Ons weet immers wat die gevolge daarvan in die geskiedenis van ander gereformeerde kerkverbande was. Kan ons eerlik een kerkverband wees as ons nie de jure (in beginsel) EN de facto (in praktyk) een is op grond van Skrif, belydenis en kerkorde nie?

13.  As ons sou besluit om die vrou binne die GKSA in die amp van ouderling en predikant toe te laat – al sou ons die besluit oorlaat in die hande van die plaaslike kerke – gaan die onderlinge band tussen die kerke binne die GKSA skeur. Daaroor bestaan daar geen twyfel in my gemoed nie. Indien die besluit oorgelaat sou word in die hande van die plaaslike kerk, skeur die eenheid feitelik  (in praktyk) daar waar gelowiges op grondvlak binne plaaslike kerke hul geloof lééf. Om hierdie besluit oor te laat in die hande van die plaaslike kerk sou ook ‘n papbroekige besluit wees – uit vrees daarvoor om standpunt te moet inneem vir die waarheid.

14. En toe volg Sinode 2012 die versigtige weg. Ons kan dit ook die “maklike” weg noem. Is dit nie ook maar eintlik die oneerlike weg nie? Is dit nie omdat ons bang is om openlik teenoor mekaar te erken dat ons op grond van die Skrif van mekaar verskil nie? Dat ons nie werklik eerlik en onbevange kan sê dat ons op dieselfde wyse met die Skrif besig is nie (en daarom uiteindelik ook nie meer met dieselfde Skrif besig is nie). Hoe gaan die uitstel om ‘n besluit te neem ons help om in ons verstaan van die Skrif nader aan mekaar te beweeg? Is ons besig om politiek te probeer speel in die kerk van die Here? Hoeveel kere het dit nie gebeur dat bepaalde groepe tydens Sinode 2012 gekoukus het oor watter “strategie” nou volgende gevolg moet word nie? In die kerk van die Here!? Hieroor sal daar beslis ook aan die Koning van die kerk verantwoording gedoen moet word. En gevolglik word daar weer eens ‘n sogenaamde “kompromisooreenkoms” aangegaan. Daar word besluit om nie te besluit nie! Dit stel tog net die uiteindelike pyn en hartseer na weerskante toe uit!

15.  Diegene wat hulle daadwerklik vir die vrou in die besondere ampte binne die GKSA beywer (deur selfs vroue in die amp van ouderling te bevestig en vroue toe te laat om ‘n sogenaamde “stigtelike woord” te “preek”): Is dit liefde teenoor jou broeders teenoor wie jy onderneem/beloof het om onderlinge ooreengekome besluite op grond van die Skrif, belydenis en kerkorde te honoreer? Is dit gehoorsaamheid aan die Here? Kan jy jou werklik voor die Here en sy Woord verantwoord? Natuurlik behoort jy hierop te kan “ja” sê as jy werklik glo dat jy op die regte wyse met die Here se Woord werk en werklik glo dat dit die weg is wat jy moet loop. Maar dan verskil jou siening van die Gereformeerde siening en verstaan van God se Woord. Dan het jy ‘n ander Skrifbeskouing met ‘n ander verstaan van die waarheid van die Skrif.

16. Jy het “ja” gesê die dag toe jy belydenis van geloof afgelê het.

Jy het “ja” gesê die dag toe jy in die amp bevestig is.

Jou “ja” het toe beteken dat die vrou nie in die besondere amp bevestig mag word nie. Só glo ons op grond van Skrif, belydenis en kerkorde.

Het jou “ja” intussen verander in ‘n “nee”?

17.  In alle liefde: As jy nie meer Gereformeerd wil wees nie … wees eerlik daaroor. Daarom: Keer of terug na die Gereformeerde verstaan van die Skrif sedert 1859. Of anders: Groet ons en gaan voeg jouself eerbaar by ‘n kerkverband waar jy jou tuis voel. Dit is tog die eerlike en eerbare weg om te volg.

Jul broeder in Christus

JH Howell (Heidelberg, Gauteng)

_______________________________

Redaksionele nota: Die Ope Brief is hier geplaas met die toestemming van die skrywer. Die numering van 1 tot 17 is bygevoeg.

Nota 1: ‘Manlik en Vroulik in die Kerk’ – nabetragting oor ‘n boek en konferensie, prof. GJC Jordaan

Nota 2: veral punt 9 is vir my belangrike nuus, omrede die volgende skrywe van my (2010-11-22)juis ook daardie probleem raakgesien het van ‘volgens die Skrif’ vs ‘volgens die rapport’ (ek was nie by die Julie 2009 verlengde sinode nie en was dus nie bewus van hierdie ‘ordevoorstel’ wat die bewoording verander het nie), en het heelwat beswaarskrifte ten gunste van VIDA vinnig gespring om daardie geplante ‘swakpunt’ uit te buit:

VIDA kategismus

Mag ons gebed in hierdie tye wees in nederigheid teenoor die HERE ter wille van Sy eer en die heil van sy kerke: Ps.25:22.

15 Comments

Posted in gksa, gksa sinode 2012

Posted by: proregno | February 6, 2012

God se tegnologie

1. Die Christen en sosiale media

Hier is ‘n belangrike stuk statistiek:

Dit het die radio 38 jaar gevat om 50 miljoen luisteraars te hê.

Die TV het 13 jaar geneem om daardie kykerstal bereik.

Die Internet 4 jaar !

En Facebook ?

In minder as ‘n jaar 200 miljoen gebruikers !

Die sosiale media (rekenaars, selfone, ipod’s, ipad’s, ens.) is met ons, of ons daarvan hou of nie.  Die sosiale media rewolusie word beskou as die grootste rewolusie sedert die Industriële Rewolusie.

Die moontlikhede van die sosiale media is ongelooflik, en veral gelowiges kan die media ten goede aanwend.  Die Hervormers, met Luther en Calvyn aan die voorpunt, het goed gebruik gemaak van die ‘sosiale media’ uitvindsel van hul tyd, nl. die boekdrukkuns van Gutenberg, soos ‘n Rooms Katolieke skrywer dit hier stel:

“The Gutenberg press was an indispensible tool of the Reformers. For instance, Luther’s doctrine sola scriptura would have been unintelligible in a Europe where the vast majority of people had no access to a Bible and didn’t even know how to read. The Gutenberg press gave Luther’s 15th century doctrinal innovation credibility. …Later, in 1534, Luther published his translation of the Bible into the German language, making it more accessible to the German people. But still, most people couldn’t yet read, so the Protestant Reformers resorted to the same teaching tools the ancient Church (Catholic Church) had used for the previous 1500 years – they used preaching and artwork to convey their messages.”

‘n Ander skrywer stel dit soos volg:

 ”The printing press was one of the key factors in the explosion of the Renaissance movement, historians say. Access to standard works of science, especially, stimulated and spread new ideas quicker than ever. When Martin Luther nailed his first Ninety-Five Thesesto the door of a German church in 1517, launching the Protestant Reformation, he had multiple copies made to hand out elsewhere. “
Maar, soos enige ander instrument of middel, kan en word dit misbruik deur die Satan en bose mense wat in stryd met God en sy gebod die sosiale media gebruik vir dinge soos pornografie, dobbel, ‘cyber-bulling’, ‘false dating’, ‘cyber cheating’, ens.  Dan is daar ook die gevaar om te veel tyd aan die sosiale media af te staan sodat jy later nie meer in ‘n fisiese gespreksgroep kan funksioneer nie.

Die afgelope naweek het ek saam my gesin ‘n DVD gekyk van dr. David Murray (professor by PRTS), met die titel, wat baie leersaam is oor hierdie deel van ons lewens:

God’s Technology

Dr. Murray gee in hierdie professionele DVD leiding aan ouers hoe om kinders (en natuurlik jouself!) te begelei in die wêreld van die sosiale media. Sy DVD bestaan uit die volgende afdelings:

- vier bybelse beginsels

- drie reaksies teenoor sosiale media

- 7 praktiese stappe om ‘bybelse onderskeiding’ toe te pas

- die toepassing van die 7 stappe op facebook

‘n Baie leersame DVD om as gesin of kerkgroep saam te kyk en te bespreek.  Sien hier en hier resensies van die DVD.

Die DVD kan by Augustine Bookroom in SA aangekoop word, of hier afgelaai word vir omtrent R50-00 (daar is ook ‘n gratis studiegids beskikbaar om af te laai).

2. Beskerming op die Internet

Hier is van die beste internet filters wat gebruik kan word om ons en ons kinders teen onwelvoeglike materiaal op die internet te beskerm:

www.covenanteyes.com

www.cyberpatrol.com

www.netnanny.com

3. Beskerming op selfone

www.mobiflock.com (nokia & android)

Netnanny Mobile (android)

Safeyes Mobile and iPad (iphone & ipad)

Die gelowige ouer en kind van God moet in vandag se ‘alles is toelaatbaar’ kultuur nog steeds Rom.13:14 gehoorsaam (en wat ons bely in HK So.44), ook en veral op die terrein van al die tegnologiese media:

“Maar beklee julle met die Here Jesus Christus, en maak geen voorsorg vir die vlees om sy begeerlikhede te bevredig nie.”

As iemand weet van nog goeie programme en advies wat hierdie sake behels, noem dit gerus hier onder in die ‘comments’ afdeling.

7 Comments

Posted in internet filters, sosiale media, tegnologie

Posted by: proregno | January 30, 2012

Ware vryheid teenoor liberalisme

“The greatest menace to the Christian Church today comes not from the enemies outside, but from the enemies within; it comes from the presence within the Church of a type of faith and practice that is anti-Christian to the core. We are not dealing here with delicate personal questions; we are not presuming to say whether such and such an individual man is a Christian or not. God only can decide such questions; no man can say with assurance whether the attitude of certain individual ‘liberals’ toward Christ is saving faith or not. But one thing is perfectly plain–whether or no liberals are Christians, it is at any rate perfectly clear that liberalism is not Christianity” – J. Gresham Machen

“Intellektuele vryheid is waarheidsdiens, sowel t.o.v. Gods Woord as t.o.v. Gods skepping. Alle vryheid is in wese ordelik en wetmatig, anders was dit willekeur. Alle vryheid is in wese diens, nes die diepste sin van alle skepsel is: skepsel–wees, onderdaan–aan–Gods–ordinansie–wees, dienskneg–van–God–wees. Die diepste sin van alle skepsel is Godsdiens en in hierdie diens vind hy sy hoogste bevoegdheid en ware vryheid.” – prof dr HG Stoker

Ek het al in die verlede genoem om die boek van J. Gresham Machen te lees, Christianity and Liberalism, waar hy daarop wys dat die Christelike geloof en die Liberalisme in die kerk nie twee sienings is van die een ware geloof nie, maar twee verskillende gelowe is wat in stryd is met mekaar:

“The Christian gospel consists in an account of how God saved man, and before that gospel can be understood something must be known (1) about God and (2) about man. The doctrine of God and the doctrine of man are the two great presuppositions of the gospel. With regard to these presuppositions, as with regard to the gospel itself, modern liberalism is diametrically opposed to Christianity. It is opposed to Christianity, in the first place, in its conception of God.”

Soos met die verskuiwing van die ware na die valse kerk, is die verskuiwing van die Christelike geloof na die liberale geloof, iets wat geleidelik en partymaal langdurig plaasvind, sodat terwyl die proses aan die gang is, dit nie altyd te maklik is – ten minste in die praktyk – te sien wie Christen en wie liberalis is in die kerke nie.

Hier is ’n kort samevatting/opsomming van die boek wat baie behulpsaam is:

Christianity and Liberalism by J. Gresham Machen, by Gary Gilley   

Machen’s great classic, published in 1923 at the height of the Fundamentalist/Liberal battle, has been reviewed far too many times to need much comment by me.  However, in the face of new waves of liberalism sweeping over the evangelical community, Christianity and Liberalism is as relevant today as when it was written.  Indeed there is an eerie sense of déjà vu as Machen identifies the apostasies of old liberalism that have resurfaced in the new liberalism of the emergent church and other movements.  A quick listing of some of these issues will show the similarities.

Old liberalism taught:

1. A sentimental religion (p. xi); Christianity is life, not doctrine (pp. 17, 38-39).

2. That doctrines are unimportant (pp. 5-6, 16-24, 43, 47) and experience, not truth, is what matters (p. xiv).  Yet liberalism uses evangelical terminology which makes it all the more dangerous.

3. That tolerance is more important than truth (pp. 15, 40-45).

4. That we should not seek to know God but to feel Him (p. 47).

5. The fatherhood of God and brotherhood of man (pp. 51-55).

6. That sin is not our great problem (pp. 55-58).

7. Paganism (the enjoyment of life) as a substitute for Christianity (p. 56).

8. That the Bible is a musty record—authority rests in the individual and in pragmatism (pp. 60, 66-67).

9. That we are to follow the example of Jesus, not be concerned with His redeeming work (pp. 70, 82)

10. That the resurrection was not historical but amounts to Christ’s influence through us (p. 92).

11. That the Christian doctrine of salvation is to be criticized because it is narrow and exclusive (pp. 104-104), absurd (p. 106), and presents a cold, cruel and unloving view of God (pp. 109-111).

12. Enslavement to law and works by minimizing grace (p. 121).

13. That the betterment of the earth is the church’s agenda (pp. 125-134).

Machen ends his book with a call to defend the faith, eject false teachers from ministerial positions, separate from liberals if necessary, and serve in love and hope for God is still sovereign (pp. 146-152).  Nevertheless he admits, “… in the meanwhile our souls are tired” (p. 151).

A quick read of this work published 90 years ago will remind believers of recent church history and prepare them for the battles in front of them.  Highly recommended.

Uit hierdie samevatting kan ‘n mens sien die liberale ongeloof in die sigbare kerk vandag is niks nuuts nie, inteendeel, dit het reeds begin in die tuin van Eden (Gen.3:1), deur die vader van die leuen (Joh.8:44), is in die NT tye voortgesit (Matt.22:23; Hand.23:8), en is vandag nog net so lewendig, of dit binne of buite die kerk geskied, of dit op populêre vlak of in teologiese tydskrifte is.

Sien ook die volgende verwysings na teologiese liberalisme en Machen se boek (en daar is vele meer, soek gerus op google):

Reformed Audio Presents: J. Gresham Machen 

Christianity, Liberalism and the New Evangelicalism

Theological Liberals

Liberalisme is in sy wese die verabsolutering van die mens en sy ‘vryheid’. Dit is die strewe om vry te wees van God, Christus en sy gebod, en jouself te red en geluk te bring hier op aarde, ’n aardse messiaanse utopia gebaseer op die Mens.  Die hemel is nou hier, die hel is iets van die verlede en bestaan nie werklik nie. In die liberale geloof word plek vir God, sy Woord en Christus gemaak, maar dan gestroop van alle goddelike majesteit, waarheid en goddelikheid: ‘n god, ‘n mensewoord, ‘n jesus los van christus in diens van die mens se begeertes en geluk, glad nie meer die ware God, Christus en sy onfeilbare Woord nie .  Die liberalis en humanis se Rom.11:36 lui soos volg,

Uit my, deur my, en tot my is alle dinge. Aan die Mens die heerlikheid tot in ewigheid

Dit is in wese afgodery en ongehoorsaamheid en eindig in slawerny en die dood, die ewige dood.

Die opstand van die liberalis word soos volg verwoord in Ps.2:1-2,

“WAAROM woel die nasies en bedink die volke nietige dinge? Die konings van die aarde staan gereed, en die vorste hou saam raad teen die HERE en teen sy Gesalfde en sê: ’Laat ons hulle bande stukkend ruk en hulle toue van ons afwerp!’”

Bybelse of ware vryheid is om God te dien volgens sy Woord, dit is om dankbaar gehoorsaam te wees volgens sy goeie bevele, en ‘n mens kan alleen waarlik vry wees in en deur Jesus Christus wat ons kom bevry van onsself, die wêreld en die Satan (Joh.8:32-36).

In die artikels wat ek hier onder plaas van oudprof dr. HG Stoker, stel hy dit soos volg (beklemtonings bygevoeg):

“M.a.w. ongehoorsaamheid aan God lei tot slawerny.  Gehoorsaamheid aan God lei tot vryheid.  Wat beteken dit, dat die mens sy vryheid moet soek in die gehoorsaamheid aan die wil van God, en dat hy slawerny van verknegting vind in die ongehoorsaamheid aan God?  Soek die mens juis nie in die moontlikheid om ongehoorsaam te kan wees, die bewys vir sy vryheid?  En hier word gestel dat hy sy vryheid alleen kan vind as hy God gehoorsaam is.  Dit klink verward en onlogies.  En tog is dit wat die Skriflig oor en oor openbaar.  Maar laat ons ons self ondersoek, en onsself afvra, met watter reg ons mensekinders ons vryheid soek in die moontlikheid van die ongehoorsaamheid aan Gods wil? is dié vraag nie ‘n ongeloofsvraag nie?  Kan die ware kind van God ooit oorweeg om vryheid te soek in die moontlikheid van ongehoorsaamheid?

Vir die ongeloof is menslike vryheid en menslike gehoorsaamheid aan God twee verskillende dinge; vir hom is die mens alleen dan waarlik vry, as hy ongehoorsaam aan God kan wees.  Hy kan nie toestem, dat ware menslike vryheid alleen moontlik is, wanneer die mens Gods gehoorsaam is, want hierdie gehoorsaamheidseis bind hom, beperk hom, maak hom onvry.  Hy sien vryheid alleen in die betowerende lig van die sataniese verleiding: jy sal wees soos God.  Hy wil wees soos God, of daar is geen vryheid nie.  Dit is die dilemma van die ongeloof: Godegelykheid of onvryheid, goddelike vryheid of fatalisme.  Met hierdie dilemma verloor hy die moontlikheid van menslike vryheid uit die oog.

Die Skrifgelowige daarenteen weet dat hy kind van God is.  Daarin alleen kan hy sy vryheid vind.  Gehoorsaamheid aan die wil van God ervaar hy nie as ‘n beperking en vernietiging van vryheid, maar as sy hoogste verwesenliking van vryheid. … Dis die Skrif-waarhede, wat u oë oopmaak vir die weg tot vryheid op elke gebied van die lewe.  Skrifkennis en vryheid veronderstel mekaar.  Sonder die lig van die Skrif wandel u in duisternis en struikel u teen alles aan.  Sonder die Skriflig, sonder die Woord, kan u nie vry word nie.  Geloof in die Woord van God is ‘n eerste eis vir vryheid.”

In die tweede artikel van dr. Stoker, Intellektuele Vryheid, skryf hy as volg, in antwoord op die liberale denkers, wetenskaplikes, godsdienstiges:

“Is vryheid outonomie, selfbepaling, selfbeslissing? Moet hy wat intellektueel vry is eiemagtig en outonoom beslis oor wat hy sal aanvaar en wat hy sal verwerp? Rus die bepaling van vryheid in die wils- en denkaktiwiteit van die subjek as sodanig? As dit die geval is, dan is die Calvinis in sy denke nie vry nie. Hy verwerp die goddelike outonomie, die vryheidsvergoddeliking, van die mens. Hy is geen rasionalis nie. Vir die Calvinis is alles, ook die mens en ook die menslike vryheid, gebonde, onderworpe, subjek aan die ordinansies van God. Vir denke is die ordinansie, die band, wat ware vryheid moontlik maak: die gebondenheid aan die objektief gegewe en geopenbaarde waarheid. …

So krenk die moderne wetenskaplikes die intellektuele vryheid van die Bybelgelowiges deur te eis dat elke intellektueel-ontwikkelde mens bv. in die ewolusie dogma moet glo, ook al sien hierdie mens dat geeneen van die bewyse vir ewolusie en ook nie algar saam steekhoudend is nie, en ook al beroep hy hom op die Woord van God self.  …

Maar vryheid om vryheid te wees eis universele afhanklikheid. Om my intellektuele vryheid, my intellektuele bevoegdheid om die waarheid te dien, te kan verwesenlik is ek afhanklik van lig en lug, van voedsel en drank, van onderwysing en opvoeding.  Waar ons self nie sien nie, moet ons gelei word; waar ons self nie kan loop nie, moet ons op mense steun. Maar ons mag nooit op hierdie mense steun omdat ons op hulle vertrou nie. Ons mag menslike leiding alleen aanvaar insover hierdie mense (ouers, onderwysers, ouderlinge, predikante, regeerders) self waarlik intellektueel vry is, d.w.s. op die onweerlegbare getuie van die Woord en van die Skepping van God.

Waar hulle intellektueel faal, waar ’n kerklike lering dwaal, moet ek hierdie leiding verwerp en my teen die leiers in beroep op geskrewe en geskape waarheid. Wie gelei word is dan alleen intellektueel vry, as hy weet dat sy leier intellektueel vry, d.w.s. waarheidsgebonde is. Die band van die waarheid, aan die Woord en aan die Skepping van God is die voorwaarde tot ware intellektuele vryheid nes die band aan lug en voedsel die voorwaarde aan die lewensvryheid is en nes die band aan water vir die vis die voorwaarde aan sy vryheid is. Buite hierdie bande heers, onvryheid, anargie, intellektuele dood.

  As die skrifverwerper intellektuele vryheid vir homself eis in die sin dat hy die waarheid wil dien, soos hy dit sien, dan moet hy, om wetenskaplik regverdig te  wees dieselfde vryheid aan die skrifgelowige gun. As die skrifgelowige Gods Woord aanvaar naas die natuur as bande tot intellektuele vryheid, as hy sy belydenis (wat ’n korte saamvatting van Gods Woord is) glo, dan mag die skrifverwerper deur geen “intellektuele” dwang hom onvry maak nie. As in die Heilige Skrif oor die skepping Gods gegewens geopenbaar is, wat van invloed is op sy natuurondersoek en sy natuurbeskouing, mag hy nie die skrifverwerper uit die sinagoge van die wetenskap werp nie en onder die onwetenskaplikes gereken word nie, solank hy volmondig ook t.o.v. die natuur die waarheid dien en in die natuur soek, vind en ondersoek, wat in die Skrif geopenbaar is.

Intellektuele vryheid is waarheidsdiens, sowel t.o.v. Gods Woord as t.o.v. Gods skepping. Alle vryheid is in wese ordelik en wetmatig, anders was dit willekeur. Alle vryheid is in wese diens, nes die diepste sin van alle skepsel is: skepsel–wees, onderdaan–aan–Gods–ordinansie–wees, dienskneg–van–God–wees. Die diepste sin van alle skepsel is Godsdiens en in hierdie diens vind hy sy hoogste bevoegdheid en ware vryheid.”

Hier is die volledige artikels uit dr. Stoker se pen (die lesings en ander werke van dr. Stoker is hier verkrygbaar op CD: Uit, deur en tot God is alle dinge):

1. VRYHEID EN SKRIFKENNIS

As ons wil weet wat vryheid is, moet ons sy wese nie in ‘n negatiewe bepaling soek nie, maar in ‘n positiewe bepaling.  Deur te sê wat vryheid nie is nie, weet ons nog nie wat dit dan wel is.  Daarom weet ons nog nie wat vryheid is nie, as iemand sê dat dit onbepaaldheid, nie-bepaaldheid, onafhanklikheid, nie-afhanklikheid, ongedetermineerdheid, nie-gedetermineerd-heid, ongebondenheid, nie-gebondenheid is.  Bowendien is sulke negatiewe bepalinge misleidend.  In hierdie geval, d.w.s. as ons vryheid as onbepaaldheid of onafhanklikheid opvat, kan ons nie onderskei tussen die vryheid van God en die vryheid van die mens nie met die gevolg dat ons Goddelike en menslike vryheid op een vlak langs mekaar plaas en sodoende die menslike vryheid vergoddelik of die vryheid Gods vermenslik opvat.  So gesien bots die vryheid van God en mens.

Ons moet dus vryheid in positiewe sin leer verstaan.  Ons moenie vra, wat vryheid nie is nie, maar wat vryheid wel is.  Eers as vryheid positief verstaan het, kry die negatiewe bepaling enkelsinnige betekenis en kan ons ook vasstel in hoeverre die negatiewe bepaling juis is.  Om uit te vind wat vryheid is, moet ons vra, waartoe dien die vryheid, wat doen die mens met sy vryheid, wat kan hy daarmee doen?  Waarvoor, waartoe, waarin is die mens vry?  Hoe verwesenlik hy sy vryheid en waarin soek hy die bevestiging en handhawing van sy vryheid?  As ons die geskiedenis en ons eie tyd raadpleeg vir antwoorde op hierdie vrae, dan blyk dit dat die mens, wat sy vryheid nie in God soek nie, maar buite God om wil verwesenlik, verslaaf en verknog word aan daardie dinge, waarin hy sy vryheidsversekering gesoek het.

Die rasionalis soek sy vryheid in die vrymag van sy rede om soewerein te bepaal wat waar en geloofwaardig is en wat nie.  Hy sit sy hart en siel op sy rede.  En wat is die gevolg?  Die rede, wat slegs middel is, word meester.  Die rasionalis verkneg homself aan sy rede, hy word redeslaaf en sy rede word ‘n harde tugmeester, ‘n tiran.  Die rede van elke rasionalis lei hom in sy swakheid, beperktheid en onvertroubaarheid tot ander insigte en so ontstaan onder die rasionaliste begripsverwarring, geestelike rewolusie, dink-chaos.

Neem die Franse Rewolusie met sy krete van vryheid, gelykheid en broederskap en met sy eis dat bo die mens geen God en geen meester erken word nie.  Vryheid word hier gelyklik gesoek in die vrymag van elke individuele mens.  Vryheid is hier nie in God, maar in die mens verknog.  En wat is die gevolg?  Die mensdom word verslaaf en verkneg aan daardie selfde mens, met sy luste, swakhede en grille, waarin hy sy vryheid veranker het.  Staatsverwarring, rewolusie, magsmisbruik, chaos is die gevolg.

Sien u hoe die moderne mens vandag na hartelus sy vryheid soek in natuurtegniek, in nywerheidsontwikkeling, in industrieskepping, in handel en in geldbeheer?  Hoe vry is die mens hier nie om na sy welbehae te skep en voort te bring.  En wat is die gevolg?  Die mens word kneg van sy eie voortbrengsels, hy word slaaf van die maaksel van sy hande, sy eie skeppinge verkry oor hom die oorhand.  Oorproduksie en arbeidsloosheid, hongersnood gaan hand in hand.  Die industrie-wese, nywerheid, handel en geld raak uit sy hande uit en onderdruk hul voortbrengs met ‘n onpersoonlike tirannie.  Die mens word afhanklik van die magte wat hy met sy vryheid tevoorskyn getower het.  Uit hierdie verknegtingstoestand sien die meeste net een uitweg, nl. oorlog.  Maar as hy sy vryheid van oorlog verwag, word hy aan die gevolge daarvan verkneg met ‘n ystere onverbiddelikheid.  Wie die ekonomiese verwarring en industriële slawerny vandag in die lig van Gods Woord sien, sal toestem, dat dit die gevolg is daarvan dat die mens in sy nywerheid en handel nie die verheerliking van God gesoek het nie, maar selfverheerliking, mensverankerde vryheid.

Die moderne geleerde natuurvorser soek sy vryheid en heerskappy, sy wetenskaplike heerlikheid in die feite van die natuur en in die beheersing van daardie feite deur die eksperiment.  Hier kan hy vrymagtig heers en die waarheid aan sy menslike heerskappy onderwerp.  En wat is die gevolg?  Hy word verkneg aan ‘n wetenskap wat blind is vir beginsels, vir waardes en vir die Godsopenbaring in die Skrif.  Hy word verkneg aan ‘n God-verloënende wetenskap, slaaf van ‘n tiran, wat alle religieuse geloof in Gods Woord as verouderd, middeleeus, bygelowig en bekrompe bestempel.  Hy verloor sy vryheid aan die onverbiddelike natuurwet en eis dat alle menslike vryheid onderworpe moet word aan die dekrete van die wetenskap.  Geboortebeperking moet wetenskaplik gereël word, swaksinniges en misdadigers moet gesteriliseer word, die regerings van die wêreld moet luister na die stem van hierdie onbetwyfelbare gesag.  Intussen word teorie na teorie in die snippermandjie gegooi, en skud vandag die natuurwetenskappe tot in hul fondamente, aan natuurwette word getwyfel en heers vandag ‘n ongekende verwagtheid op natuurwetenskaplik gebied.  Slaaf is ook hier die mens van die maaksel van sy hande, en ook hier lei die maaksel die maker in die afgrond in.

Moet ek nog meer voorbeelde gee?  Lê dit nie voor die hand, dat hy wat die volkstem vrymaak, hom aan die grille en willekeur van die volkstem verkneg?  Spreek dit nie vanself, dat wie in diktatorskappe op rasideologieë gebou, vryheid soek, hom hieraan verkneg, en sy persoonlike vryheid prysgee aan blinde ras-magte in die hande van ‘n nietige mens?  Stem u nie toe dat hy wie sy vryheid en menslike heerlikheid soek in sinnelus, in plesierjag, in sensasie en sinneprikkeling hom hieraan verkneg, en hom verheug in die skynvryheid van sinnelike verslawing?  So sou ons kan aangaan.  Is dit nie ‘n wonderlike Goddelike ironie, wat God in die skeppingsordinansies gelê het, dat elkeen wat sy vryheid nie in God veranker nie, maar dit in die maaksel van sy hande verwesenlik, – slaaf en kneg sal word, van sy eie voortbrengsels?

Tot dusver het ons twee resultate bereik.  (a) Ons moet onder vryheid nie iets negatiefs verstaan nie, maar ons moet in die eerste plek ‘n positiewe bepaling van vryheid soek.  (b) As ons in die geskiedenis nagaan, hoe die mens sy vryheid positief trag te verwesenlik, dan blyk dit dat as hy buite God om sy vryheid soek, hy verkneg word aan dit, waarin hy gemeen het, dat hy vry was.

Op hierdie stadium wil ek u herinner aan ons onderwerp, wat lui: Vryheid en Skrifkennis.  Die Skrif leer ons: U woord is ‘n lamp vir my voet en ‘n lig vir my pad.  Sou die Skrif ons dan ook nie kan belig wat ons onder vryheid in positiewe sin behoort te verstaan nie?  Sou die Skrif ons nie kan wys hoe ons vry kan wees sonder om verkneg te word aan die voortbrengsels van ons hande?  Sou die Skrif nie vir elkeen van ons kan sê waarin ons ons vryheid moet soek?

Die slang het Adam tot ongehoorsaamheid aan God verlei, en Adam het onvry geword, slaaf van die sonde.  Die Satan het probeer om Christus tot ongehoorsaamheid te verlei, tot aanbidding van hom i.p.v. van God.  Christus het geweier en nie alleen Sy vryheid verwesenlik nie, maar algar, wat Hy gekies het, vrygemaak van die sonde.

M.a.w. ongehoorsaamheid aan God lei tot slawerny.  Gehoorsaamheid aan God lei tot vryheid.  Wat beteken dit, dat die mens sy vryheid moet soek in die gehoorsaamheid aan die wil van God, en dat hy slawerny van verknegting vind in die ongehoorsaamheid aan God?  Soek die mens juis nie in die moontlikheid om ongehoorsaam te kan wees, die bewys vir sy vryheid?  En hier word gestel dat hy sy vryheid alleen kan vind as hy God gehoorsaam is.  Dit klink verward en onlogies.  En tog is dit wat die Skriflig oor en oor openbaar.  Maar laat ons ons self ondersoek, en onsself afvra, met watter reg ons mensekinders ons vryheid soek in die moontlikheid van die ongehoorsaamheid aan Gods wil? is dié vraag nie ‘n ongeloofsvraag nie?  Kan die ware kind van God ooit oorweeg om vryheid te soek in die moontlikheid van ongehoorsaamheid?

Vir die ongeloof is menslike vryheid en menslike gehoorsaamheid aan God twee verskillende dinge; vir hom is die mens alleen dan waarlik vry, as hy ongehoorsaam aan God kan wees.  Hy kan nie toestem, dat ware menslike vryheid alleen moontlik is, wanneer die mens Gods gehoorsaam is, want hierdie gehoorsaamheidseis bind hom, beperk hom, maak hom onvry.  Hy sien vryheid alleen in die betowerende lig van die sataniese verleiding: jy sal wees soos God.  Hy wil wees soos God, of daar is geen vryheid nie.  Dit is die dilemma van die ongeloof: Godegelykheid of onvryheid, goddelike vryheid of fatalisme.  Met hierdie dilemma verloor hy die moontlikheid van menslike vryheid uit die oog.

Die Skrifgelowige daarenteen weet dat hy kind van God is.  Daarin alleen kan hy sy vryheid vind.  Gehoorsaamheid aan die wil van God ervaar hy nie as ‘n beperking en vernietiging van vryheid, maar as sy hoogste verwesenliking van vryheid.  laat ons dit eers met eenvoudige voorbeelde verduidelik.

Wie is vry om kuns te skep?  Wie vry die skilderkuns, die kunsiekuns, die digkuns te beoefen?  Tog hy alleen met kunstenaarsaanleg.  En het hy die aanleg homself gegee, of van God ontvang?  Des te meer hy gehoorsaam is aan hierdie aanleg, waarmee hy gebore is, des te meer vry is hy.  Iemand sonder hierdie aanleg is tog nie vry om jou kuns te beoefen nie.  Ongehoorsaamheid hier vernietig vryheid.  Maar verder wie skep die hoogste kuns, tog hy wat die kunsordinansies gehoorsaam.  Hy wat gehoorsaam is aan die kunsordinansies, die skoonheidswette, skep gedrogte maar geen kuns nie.  Sowel wat sy aanleg as wat die kunswette betref is hy alleen vry in om kuns te skep, wat gehoorsaam is.  Ongehoorsaamheid hier vernietig vryheid.

Wie is vry om wetenskap te beoefen?  Tog hy wat aanleg het vir wetenskaplike arbeid.  En hierdie aanleg is ‘n gawe Gods, geen verdienste nie.  Vryheid eis hier gehoorsaamheid en word deur ongehoorsaamheid vernietig.  Wie is vry om wetenskap te beoefen?  Tog hy, wat getrou onderskei, noukeurig oplet, en wat die waarheid, wat in die skepping voorgeteken is, gehoorsaam nateken.  Ook hier is vryheid alleen in gehoorsaamheid moontlik.  Wie ongehoorsaam is, mag allerhande fantastiese teorieë uitdink, maar gee daarmee wetenskaplike vryheid prys.

Vryheid moet altyd gesoek word in gehoorsaamheid aan die wil van God.  Wie teen God kies, wie aan Sy ordinansies ongehoorsaam is, vernietig die moontlikheid van vryheid.  Tog is dit merkwaardig, dat Christene in navolging van die ongeloof die vryheidsvraag so dikwels gesien het in die lig, waarin Satan ons vryheid voorspel, nl. in die lig van die vraag: Kan jy ongehoorsaam wees?  Kan jy die wet oortree?  In hierdie moontlikheid van wetsoortreding word dan die wese van vryheid gesoek, i.p.v. in die moontlikheid van wetsvervulling.

Wie in gehoorsaamheid aan God, wie in die moontlikheid van wetsoortreding die wese van vryheid soek, stel die mens bo die wet en plaas God en mens op een lyn as gelykwaardige groothede.  Maar dit is die houding van die ongeloof, wat alleen vryheid wil aanvaar, as hy in sy vryheid gelyk is aan God, keurende die goeie en die kwaaie, beslissende in eie welbehae.  Hier word onbeperkte en onbepaalde vryheid geëis.  Die mens eis hier nie ware menslike vryheid maar Goddelike vryheid.  Wie vryheid soek in die moontlikheid van ongehoorsaamheid aan God, in die moontlikheid van wetsoortreding, soek vryheid in ‘n botsing van die wil van God en van die mens, en as in hierdie botsing God sou wen, kan die mens nie vry wees nie.  Gee God se wil egter pad vir die van die mens, dan erken hy die mens langs Hom as gelykwaardig en is God nie meer God nie.  Hierdie vryheidsleer maak die mens tot heer, dit verheerlik die mens, i.p.v. dat dit God as Heer erken, God verheerlik.   Elkeen wat vryheid soek in die moontlikheid van wetsoortreding, bou sy vryheidsleer op ‘‘ wilsbotsing tussen mens en God, en moet dan óf die menslike vryheid loën óf God se raadsbesluit afhanklik stel van menslike beslissings.  Die vraag in ons kringe hoe die menslike vryheid gerym kan word met die predestinasieleer, is ‘n vraag wat alleen sin het in die ongeloofsvraag, wat vryheid soek in die moontlikheid van wetsoortreding.  Maar as u vryheid soek in die moontlikheid van wetsvervulling, in die gawe Gods om gehoorsaam te kan wees, dan is die hoogste menslike vryheid identies met die verwesenliking van Gods raadsplan.

Wie vryheid soek in die moontlikheid van wetsoortreding, ontwikkel ‘n vryheidsleer, waarin die vryheid van die een mens die vryheid van die ander mens beperk en bedreig, ‘n vryheidsleer gebaseer op die rewolusionêre beginsel van die reg van die sterkste.  Want as my vryheid gelyk is aan die van God, dan is elke mens se vryheid gelyk aan die van my en van God.  In sy vryheid is elke mens ‘n klein godjie wat naas hom geen ander klein godjie duld nie.  En wie beslis hier?  Die mag van die sterkste, waarin die sterkste die vryheid van die swakkeres vernietig, en sy eie vryheid verloor in sy selfverknegting aan sy eie magslus en magsug.  Maar as u vryheid soek in die wonderlike gawe om gehoorsaam te kan wees, in die gawe om die wet te kan vervul, dan harmonieer my vryheid met die van elke ander mens.

Ten slotte, as u vryheid soek in die moontlikheid van ongehoorsaamheid aan God, in die moontlikheid van wetsoortreding, dan bots vanself u vryheid en die wet.  Gevolglik moet óf die wet gehandhaaf bly, maar dan kan daar geen vryheid wees nie, óf vryheid word gehandhaaf, maar dan kan dit geen wettige of ordelike wees nie, en word dit willekeur, rewolusionêr.  Determinisme, indeterminisme met hul valse sintese selfdeterminisme is valse antwoorde op ‘n valse probleemstelling, waarin vryheid gesoek word in die moontlikheid van wetsoortreding i.p.v. in die juiste probleemstelling, wat vryheid soek in die moontlikheid van wetsvervulling, maar dan verval vanself die sinlose teëstelling van determinisme, indeterminisme, selfdeterminisme.

Wie vryheid soek in die moontlikheid van wetsoortreding, soek vryheid in menseverheerliking, in die tot-heer-making van die mens.  So egter verlustig hy hom aan ‘n spieëlbeeld van die ware menslike vryheid, aan ‘n skynvryheid, wat in werklikheid slawerny en verknegting is.  Let maar op hoe die rasionalis hom skyn-vry verlustig en verheerlik voel in sy verknegting aan die rede, hoe die wellustige hom skynbaar vry verheerlik weet in sy verslawing aan sy luste, hoe die moderne nywerheid die mens verheerlik met ‘n skynvryheid, hoe die teenswoordige natuurwetenskap sig skynbaar vry verslaaf aan feite-tirannie.   En as die stem van die volk vergoddelik, verheerlik word, dan is ook hierdie verknegting aan sy willekeur skynvryheid.  God is ‘n jaloerse God, Hy waak vir Sy eer en heerlikheid deur die mens wat in wetsoortreding sy vryheid soek te verblind met ‘n skynvryheid wat in wese ‘n verknegting beteken, sodat hy hom in sy dwaasheid vry waan, waar hy slaaf is.  Maar wie in gehoorsaamheid aan Hom sy vryheid soek, wie sy vryheid soek in die moontlikheid van wetsvervulling, maak hy waarlik vry.  Is so beskou nie die hele Psalm 119 een groot jubellied oor die menslike vryheid nie?  “Ek sal my verlustig in u insettinge, U woord sal ek nie vergeet nie.  Open my oë dat ek kan sien die wonders uit U wet.  Ek sal op die weg van U gebooie wandel, want U verruim my hart.  Ek wil my verlustig in U gebooie wat ek lief het.  Here die aarde is vol van U goedertierendheid, leer my U insettinge.  Maak my lewendig na U goedertierendheid”.  Want dit is menslike vryheid.

Vir die ongeloof is dit ‘n selfkontradiksie om ware menslike vryheid te soek in gehoorsaamheid aan Gods wet, – vir die geloof is dit nie die geval nie.

As vryheid dan gesoek moet word in wetsvervulling, hoe gee dit die mens dan positiewe vryheid?  Die antwoord hierop gee Genesis I vs. 26.  Die mens sal heers oor visse, voëls, vee, diere, oor die hele aarde.  Die mens se vryheid lê in sy Goddelike bestemming, dat hy aarde-onderwerper, natuurbeheerser is.  Dit is die positiewe bepaling wat die Skrif van vryheid gee.  Die mens is vrye kind van ‘n vrymagtige God, sy vryheid is natuurbeheersing in die diens van God, aarde-onderwerping ter ere Gods.  Hierdie vryheid is alleen moontlik in gehoorsaamheid aan God, in eerbiediging van sy ordinansies.  Hierdie vryheid is nie rewolusionêr nie, maar Christelik.  Dit is ‘n gawe van God, wat die mens moet gebruik vir die tot-heer-making, vir die verheerliking van God.  So is hy koningskind met ‘n vryheid, wat menslik is, ‘n vryheid na die beeld van die vryheid Gods.  Hierdie natuurbeheersing sluit in selfbeheersing.  Alleen hy wat homself beheers, beteuel kan die natuur beheers.  Selfbeheersing is ‘n grondvoorwaarde vir hierdie vryheid.  Selfbeheersing onder die staat van die sonde is alleen moontlik waar die kind luister na die leringe van sy moeder en die tug van sy vader lief het.  Daarom sal ons, Christene, altyd onderwysing in die Skrifte, die vermeerdering van Skrifkennis en die tugtiging tot vryheid hand in hand laat gaan.  Selfbeheersing, alle natuurbeheersing is alleen vryheid as dit God verheerlik.  Dit is ware Christelike vryheidsleer.

Ook die ongelowige is natuurbeheerser.  Maar sy natuurbeheersing verander deur sy selfsug en selfverheerliking in natuuroorheersing.  Hy is nie heerser, maar oorheerser; hy is nie koningskind, maar tiran; hy bring nie God-verheerlikende orde nie, maar chaos, vernietiging en verwoesting; sy natuurbeheersing verbreek Gods ordinansies en maak die natuur stukkend; hy ontwikkel en ontplooi nie die verborge natuurkragte, maar dwing hulle met geweldenaarsywer na sy hand.  Is dit dan ‘n wonder dat hulle so losgelaat terugslaan en hul beheerser verkneg?  Die mens word verbrand deur die vuur wat hyself aangesteek het.  Wie heers is koning, wie oorheers gee homself oor aan geweld, wat homself verslaaf.  Oorheersing is geen vryheid nie, dit is ‘n vorm van selfverslawing.  Hy wat sy vrye natuurbeheersing soek in ongehoorsaamheid aan Gods ordinansies, word deur hulle verkneg.  Selfbeheersing word hier spontane uitlewing van wat in jou is, d.w.s. oorgawe aan oorheersing van jouself, aan selfverknegting, waarin jy jou vryheid verloor.  Hy wat hom oorgee aan sinnelus of redevergoding is nie meer vry nie.  Die moderne opvoedkunde, wat tug uitskakel en Skrifkennis verwerp, is geen opvoeding tot vryheid nie, maar tot slawerny.  Dit verheerlik God nie, en dit verneder die mens tot ‘n wese, wat kneg is van homself.

En hierdie selfverknegting kan, wat ander betref, slegs lei tot onverdraaglike tirannie.  Ongeloofsvryheid is skynvryheid, wat altyd verwoes en vernietig.  Alleen die genade van God keer, dat hierdie verwoestingsproses sy volle vaart neem.

Menslike vryheid is natuurbeheersing, aarde-onderwerping om daarin God te verheerlik.  Maar hierdie natuurbeheersing beteken nie net, dat die visse op tyd hul kos, en die diere op tyd hul water moet kry nie.  Die mens moes meer doen as om net toe te sien, dat alles sy gereelde verloop het.  Hy moes die aarde onderwerp; hy moes die paradys bewerk.  Hy moes die natuurkragte en die lewenskragte van die aarde laat dien tot vermeerderde verheerliking van God; hy moes hulle tot nuwe groothede omvorm.  M.a.w. hy moes uit natuurkultuur maak, hy moes die natuur omvorm tot kultuur.  Menslike natuurbeheersing is kultuurskepping.  Onder skepping verstaan ek nie, wat God alleen kan doen, nl. om iets uit niks daar te stel.  Alle menslike skepping is omvorming van die natuur tot kultuur; maar dis meer as net ‘n beheersende sorg, wat toesien dat alles reg loop; dis vorming van nuwe verskynsels, kultuurverskynsels uit oue verskynsels, natuurverskynsels met behulp van die kragte, wat God in die mens geskep het, met behulp van die gees, wat God in sy neusgate geblaas het.  Daarom spreek ek van kultuurskepping in waaragtige menslike sin.

Natuurbeheersing is kultuurskepping.  Alles in die natuur wat die mens aanraak, beheers, word kultuur.  Velde word plase; klanke wat in die lug sweef, word onder menslike beheersing taal, musiek; kleure verbind hy tot skilderkuns; uit die grond bou hy paleise; elektrisiteit gebruik hy vir verwarming, verligting en vir gesprekke oor afstande.  Kyk maar rondom u, orals, waar die mens die aarde onderwerp, die natuur beheers, daar ontstaan kultuur.

Vryheid is dus, positief beskou, natuurbeheersing in die sin van kultuurskepping in gehoorsaamheid aan God.  Die mens is as kultuurskepper beeld van God, nie goddelik nie.  Maar soos God homself verlustig in die werk van Sy hande, verlustig die mens hom in sy vrye skepping van kultuur; en hierdie verlustiging is ‘n beheerskepping in die verordeninge Gods.  Des te meer kultuur hy skep, des te meer verheerlik hy God en vind hy geluksaligheid in die goedertierendheid van God, wat hom so wonderlik gegun om God te verheerlik.  Vryheid word hier openbaar in die verlustiging waarin die mens kultuurskeppend God eer, sodat hy uitjubel: al U werke loof U, o Here.  Ware kultuurskepping verwek altyd jubelsange tot ere Gods.  Dit is vryheid.  Vry is die mens om na hartelus God te verheerlik met sy kultuurskeppinge.  Vryheid is positief bepaal: natuurbeheersing, kultuurskepping in die diens van God.  Vergelyk hiermee die misleidende negatiewe bepalinge van vryheid as onbepaaldheid, ongebondenheid.

Maar ook die ongelowige mens is kultuurskepper.  Maar sy kultuurskepping is in sy ongehoorsaamheid nie vry nie, maar verknegtend.  Hy word kneg van dit waarin hy hom skepper voel.  Die maaksel van sy hande maak hom tot sy slaaf, omdat hy daarin homself, sy eie selfverheerliking soek, i.p.v. om hom te verlustig in die verheerliking gods deur sy kultuurskeppinge.  Alles wat die mens in sy natuurbeheersing en kultuurskepping geniet is goed, solank hy dit geniet ter ere Gods.  Hierdie genot, hierdie verlustiging, hierdie welbehae is menslike vryheid as hy daarin Gods goedertierendheid ondervind.  Maar soek hy daarin sy eie grootheid en sy eie eer, dan verkneg dit hom aan homself en aan die werke van sy hande, en word hy onvry, slaaf.

Maar wonderlik is dit dat God hierdie selfverslawing van die ongeloof aan ‘n skynvryheid ook gebruik tot Sy verheerliking, en as middels in Sy hand, om Sy raadsplan te verwesentlik.  Want ook die kultuurprodukte van die heidene verheerlik God teen wil en dank; want is Hy nie die gewer van al die goeie, ook van die kultuurskatte, wat die ongeloof in selfverknegting skep?

Die Skrif se lig op ons vryheidsvraagstuk gaan nog verder.  Natuurbeheersing, kultuurskepping is net slegs ‘n algemene opdrag van God aan die mens nie, dit is ook ‘n intiem persoonlike opdrag.  God gee aan elke mens ‘n bepaalde deel van hierdie algemene opdrag en gee hom daarvoor sy talente en die omstandighede, waarin hy hom plaas.  M.a.w. God gee aan elke mens sy bepaalde doel van die natuur om te beheers, en om in God verheerlikende kultuur om te skep; Hy gee aan elke mens sy bepaalde vrye taak.  Kortom hy roep elke mens tot die vryheid waartoe hy bestem is.  Vryheidsverwesenliking is roepingsvervulling.

God roep ons daagliks, en nie net in ons professie en beroep nie, maar met ons hele lewe, deur ons hand te laat vind, wat dit kan doen.  U hele lewe moet God-gewyd wees, om waarlik vry te wees.  Met al u talente moet u woeker, want u het u talente nie vir niks gekry nie.  In al die situasies waarin u kom, moet u weet wat u te doen staan.  Waar u ook mag wees, wat u ook mag doen, alles wat u hand vind om te doen, behoort tot u roeping.  U is vry in u roepingsvervulling.  Des te beter u u roeping vervul, des te hoër is u vryheid.  Maar as u roepingsblind is en nie sien waartoe God u roep, of as u onwillig is om u roeping te vervul en murmureer, in die mate, wat u u roeping versaak, is u kneg en slaaf van uself en van die sonde.

Elke mens het sy roeping.  Die roeping van die een vul die roeping van die ander aan.  Elke saamhorige groep mense, die kerk, die skool, die staat, die verenigings het sy roeping.  Die roeping van die een groep vul die roeping van die ander groep aan.  Namate elke mens en elke groep mens sy roeping vervul help hy die ander tot roepingsvervulling.  Want die roepinge werk in mekaar in soos ‘n groot raderwerk.  Dit nou beteken dat namate die een mens en die een groep van mense vry is, na die mate help hy die ander tot vryheid. Die verwesenliking van die hoogste vryheid van een mens vereis noodwendig dat al die ander ook hul hoogste vryheid sal verwesenlik.  So verkry ons ‘n wonderlike vryheidsharmonie waarin die vryheid van die een die vryheid van die ander vereis, en waarin algar saam verwesenliking van Gods raadsplan en vrymag beteken.  Hier harmonieer vanself die vryheid van elke mens met die van elke mens en met die van God.  Hier is geen spanninge en botsinge nie.

Maar as u vryheid soek in ongehoorsaamheid, in die weiering om u roeping te vervul, in die verharding van u hart, dan bots u skynvryheid met die vrymag van God en handhaaf God Sy soewereiniteit deur verknegting; – en dan bots u vryheid met die van elke ander mens; – en namate u uself in ‘n skynvryheid verkneg, hinder u die ander om vry te wees.  U ongehoorsaamheid bring u naaste tot val, want sy vryheid vereis u vryheid, nie u knegskap nie.

Dit nou bring ons tot die vraagstuk van vryheid en sonde.  Deur die sonde beheers die mens nie meer die natuur, maar oorheers hy dit.  Deur die sonde verkneg die mens hom aan sy eie kultuurskeppinge.  Deur die sonde is hy t.o.v. sy roeping horende doof en siende blind.  Deur die sonde soek hy homself en nie God nie.  Deur die sonde wil die mens vry wees soos God, i.p.v. soos ‘n mens, en soek hy vryheid in ongehoorsaamheid en wetsoortreding soos ‘n slaaf, i.p.v. in gehoorsaamheid en wetsvervulling soos ‘n koningskind, ‘n kind van God.  Deur die sonde is die mens nie meer vry nie, maar slaaf en kneg.  Van hierdie slawerny word hy alleen verlos deur die kruis van Christus.  Christus maak die mens weer vry, natuurbeheerser, kultuurskepper, roepingsvervuller.  Hy verlos hom van die vloek van knegskap.  Maar hierdie vryheid het die kind van God slegs in beginsel, want hy is nog in die mag van die sonde.  Sy vryheid is dus ‘n ideaal, waarna hy moet strewe.  Hy moet strewe daarna om God gehoorsaam te wees en die wet te vervul.  Hy moet daarna strewe om natuurbeheerser en kultuurskepper in die ware sin van die woord te word.  Hy moet daarna strewe om sy roeping te vervul.  Hiervoor is nodig die krag van Christus en die voorligting van Gods Woord.  En nou opeens sien ons die wonderlike nou verband wat daar bestaan tussen Skrifkennis en vryheid.  Die Skrif leer ons wat vryheid is.  Die Skrif leer ons hoe vryheid moontlik is.  Die Skrif leer ons hoe ons na Vryheid moet streef.  Is ‘n Vrye Skool nie ‘n skool wat volgens die in die Skrif geopenbaarde beginsels sy roeping trag te vervul nie?  Is ‘n Vrye Kerk nie ‘n kerk gebou die beginsels deur Christus neergelê en in die Skrif geopenbaar nie?  Is ‘n vrye wetenskap nie ‘n wetenskap wat in die vrese van die Here beoefen word en Sy woord gebruik as ‘n lamp vir sy voet en ‘n lig vir sy pad nie?  Is ‘n vrye kuns nie ‘n kuns wat beoefen word om God en die Skriflig te aanvaar nie?  Is kuns om die kuns nie pure kunsslawerny nie?  Is ‘n vrye volk nie ‘n volk wat in die lig van Gods Woord sy van God gegewe roeping vervul nie?  Is ‘n vrye mens nie juis hy, wat hom verlustig in Gods insettinge en Sy Woord nie vergeet nie?

Dis die Skrif-waarhede, wat u oë oopmaak vir die weg tot vryheid op elke gebied van die lewe.  Skrifkennis en vryheid veronderstel mekaar.  Sonder die lig van die Skrif wandel u in duisternis en struikel u teen alles aan.  Sonder die Skriflig, sonder die Woord, kan u nie vry word nie.  Geloof in die Woord van God is ‘n eerste eis vir vryheid.

2. INTELLEKTUELE VRYHEID 

Ons hoor dikwels van die verdedigers van intellektuele vryheid beweringe (dikwels nie “ondersoek” en nie “bewys” nie) soos die volgende: “Die skrifgelowige (of die Calvinis in die besonder) het geen vryheid van denke en van ondersoek nie. Intellektueel vry is hy nie.”

Intellektuele vryheid (reg verstaan) is egter ’n vooraanstaande beginsel van die Calvinisme. Dit neem ’n ereplek in naas die beginsel van geloofsvryheid, van gewetensvryheid, van nasionale vryheid, van kringsvryheid (soewereiniteit in eie kring) waarvoor die Calvinisme al ’n eeue–oue stryd gestry het. Die Calvinisme (in teenstelling met die determinisme, fatalisme en die beginsel van tirannie aan die een kant, en in teenstelling met die determinisme, die toevalsgeloof, die anargie en die beginsel van revolusie aan die ander kant) is ware vryheidsleer. Die Calvinis eis van homself ware vryheid en gun hierdie vryheid ook aan sy teenstanders. Sy teenstanders eis hulle vryheid egter gewoonlik vir hulleself alleen op en hou geen rekening met die vryheidseis van die Calvinis nie.

Intellektuele vryheid is die reg en die plig van elke Calvinis.

Maar wat is hierdie intellektuele vryheid eintlik? Wat is vryheid?

Is vryheid ongebondenheid, bandeloosheid?

Moet hy wat intellektueel vry is, ongebonde, bandeloos, willekeurig in sy denke wees As dit die geval is, dan moet die Calvinis intellektuele vryheid verwerp. Egte intellektuele vryheid is egter gebonde aan die waarheid, aan die orde, aan die wet, wat die denke wil ontdek en ken.

Is vryheid outonomie, selfbepaling, selfbeslissing? Moet hy wat intellektueel vry is eiemagtig en outonoom beslis oor wat hy sal aanvaar en wat hy sal verwerp? Rus die bepaling van vryheid in die wils- en denkaktiwiteit van die subjek as sodanig? As dit die geval is, dan is die Calvinis in sy denke nie vry nie. Hy verwerp die goddelike outonomie, die vryheidsvergoddeliking, van die mens. Hy is geen rasionalis nie. Vir die Calvinis is alles, ook die mens en ook die menslike vryheid, gebonde, onderworpe, subjek aan die ordinansies van God. Vir denke is die ordinansie, die band, wat ware vryheid moontlik maak: die gebondenheid aan die objektief gegewe en geopenbaarde waarheid. Dit wat objektief buite en aan die mens gegee is, die saaklikheid, die werklikheid bepaal vir hom wat en hoe hy moet dink om waar in sy denke te wees. Nie die mens beslis en verwerp nie; dit is nie versoenbaar met hierdie selfverheffende hoogmoedshouding van die mens nie; dit vereis deemoed, onderwerping aan, diens aan die waarheid, die saaklikheid, die objektiwiteit. Die rasionalistiese hoogmoedshouding lei vanself tot subjektivisme en anargie in die denke en wetenskap. (Vandaar ook die verwarring wat teenswoordig heers in alle terreine van die wetenskap.) Vir die Calvinis is intellektuele vryheid diens, onderworpenheid, gebondenheid. Wie vryheid nie as diens, maar as outonomie en daardeur as heersing, d.w.s. oorheersing, sien as intellektueel revolusionêr, anargies, tirannies; sy denke tiranniseer in die kennis van die waarheid.

Is vryheid onafhanklikheid? Ja,  en tegelyk veronderstel dit afhanklikheid. Alle vryheid het ’n positiewe element van ’n eie vrye bevoegdheid om te dien, van ’n soewereiniteit in eie kring, wat hom nie vervreem mag word nie. In die sin is vryheid onafhanklikheid, bevoegdheid, soewereiniteit. Om my te dwing om te aanvaar en te glo wat onwaar en vals is, om my met “intellektuele” en “wetenskaplike” geweld op te dring wat onwaar en verkeerd gesien is (ook al aanvaar die meerderheid van die “geleerdes” hierdie valse veronderstellinge en teorieë) is die krenking van die beginsel van intellektuele vryheid. So krenk die moderne wetenskaplikes die intellektuele vryheid van die Bybelgelowiges deur te eis dat elke intellektueel-ontwikkelde mens bv. In die ewolusie dogma moet glo, ook al sien hierdie mens dat geeneen van die bewyse vir ewolusie en ook nie algar saam steekhoudend is nie, en ook al beroep hy hom op die Woord van God self. Intellektuele vryheid beteken hier vanself onderwerping aan die mensewoord, aan teorieë deur mense opgestel. Die beroep op die Woord van God is vir hierdie geleerdes absurd. Onderwerp ek my aan hulle dan is ek waarlik onvry in my denke. Onderwerping aan menslike teorieë, menslike veronderstellinge, menslike wetenskap beteken uiteindelik onderwerping aan mense, afhanklikheid van mense vir waarheidskennis as mense, en dus: onvryheid. Intellektuele vryheid eis dat jy jou van geen mens as mens afhanklik sal stel nie t.o.v. wat jy aanvaar. Ook nie van predikante en ouderlinge as predikante en ouderlinge nie; ook nie van staatsregeerders as staatsregeerders nie. Die kerke (e.a.) outoriteite mag my as mense t.o.v. wat ek intellektueel aanvaar nie dwing nie. Alleen die waarheid soos in die natuur verwesenlik en in die Skriftuur van Godsweë geopenbaar bind my tot vryheid. Mense–band is hier mense–dwang, mense–afhanklikheid, intellektuele onvryheid.

Maar vryheid om vryheid te wees eis universele afhanklikheid. Om my intellektuele vryheid, my intellektuele bevoegdheid om die waarheid te dien, te kan verwesenlik is ek afhanklik van lig en lug, van voedsel en drank, van onderwysing en opvoeding.  Waar ons self nie sien nie, moet ons gelei word; waar ons self nie kan loop nie, moet ons op mense steun. Maar ons mag nooit op hierdie mense steun omdat ons op hulle vertrou nie. Ons mag menslike leiding alleen aanvaar insover hierdie mense (ouers, onderwysers, ouderlinge, predikante, regeerders) self waarlik intellektueel vry is, d.w.s. op die onweerlegbare getuie van die Woord en van die Skepping van God. Waar hulle intellektueel faal, waar ’n kerklike lering dwaal, moet ek hierdie leiding verwerp en my teen die leiers in beroep op geskrewe en geskape waarheid. Wie gelei word is dan alleen intellektueel vry, as hy weet dat sy leier intellektueel vry, d.w.s. waarheidsgebonde is. Die band van die waarheid, aan die Woord en aan die Skepping van God is die voorwaarde tot ware intellektuele vryheid nes die band aan lug en voedsel die voorwaarde aan die lewensvryheid is en nes die band aan water vir die vis die voorwaarde aan sy vryheid is. Buite hierdie bande heers, onvryheid, anargie, intellektuele dood.

As die skrifverwerper intellektuele vryheid vir homself eis in die sin dat hy die waarheid wil dien, soos hy dit sien, dan moet hy, om wetenskaplik regverdig te  wees dieselfde vryheid aan die skrifgelowige gun. As die skrifgelowige Gods Woord aanvaar naas die natuur as bande tot intellektuele vryheid, as hy sy belydenis (wat ’n korte saamvatting van Gods Woord is) glo, dan mag die skrifverwerper deur geen “intellektuele” dwang hom onvry maak nie. As in die Heilige Skrif oor die skepping Gods gegewens geopenbaar is, wat van invloed is op sy natuurondersoek en sy natuurbeskouing, mag hy nie die skrifverwerper uit die sinagoge van die wetenskap werp nie en onder die onwetenskaplikes gereken word nie, solank hy volmondig ook t.o.v. die natuur die waarheid dien en in die natuur soek, vind en ondersoek, wat in die Skrif geopenbaar is. Intellektuele vryheid is waarheidsdiens, sowel t.o.v. Gods Woord as t.o.v. Gods skepping. Alle vryheid is in wese ordelik en wetmatig, anders was dit willekeur. Alle vryheid is in wese diens, nes die diepste sin van alle skepsel is: skepsel–wees, onderdaan–aan–Gods–ordinansie–wees, dienskneg–van–God–wees. Die diepste sin van alle skepsel is Godsdiens en in hierdie diens vind hy sy hoogste bevoegdheid en ware vryheid.

Die Calvinis eis op wetenskaplik terrein die reg om intellektueel vry te wees en sodoende ’n waarlik Skrifgelowige wetenskap op te bou. Vryheid is ook ’n plig. ’n Christelike, d.w.s. Skrifgelowige, wetenskap op te bou is die plig van elke Bybel–gelowige. Die ware Christen is intellektueel vry alleen in die beoefening en bevordering van ’n Christelike Wetenskap; In die beoefening van ’n Neutrale Wetenskap is hy intellektueel waarlik onvry.

________________

“And it has already been observed that when the liberal preacher uses the word ‘God,’ he means something entirely different from that which the Christian means by the same word. God, at least according to the logical trend of modern liberalism, is not a person separate from the world, but merely the unity that pervades the world. To say, therefore, that Jesus is God means merely that the life of God, which appears in all men, appears with special clearness or richness in Jesus. Such an assertion is diametrically opposed to the Christian belief in the deity of Christ” – J. Gresham Machen

Leave a Comment

Posted in liberalisme, skrifbeskouing buytendach kuitert organies geinspireerd, skrifkritiek, stoker, vryheid

Posted by: proregno | January 23, 2012

Gedenk julle voorgangers (Hebr.13:7) – nr.5: NGB artikel 29 en die NGK/GKSA

Dit is goed om in tye van kerkverval en deformasie die kerkgeskiedenis te lees, en dan veral wat van ons voorgangers geskryf het, wat ook die doel is van hierdie afdeling van Pro Regno, om ons voorgangers te gedenk, en hul geloofsvoorbeeld na te volg (Hebr.13):

 7 Gedenk julle voorgangers wat die woord van God aan julle verkondig het; aanskou die uiteinde van hulle lewenswandel en volg hulle geloof na.

Met die troosvolle wete dat die ware geloof verbind ons met Adam, Noag, Abraham, Dawid, Jeremia, Petrus, Johannes en Paulus - en alle ander gelowiges deur die eeue (Hebr.11), want (Hebr.13):

8 Jesus Christus is gister en vandag dieselfde en tot in ewigheid.

In hierdie uitgawe luister ons na twee gelowiges van die verlede, waar hulle in hul tyd reeds gewaarsku het, en wat profeties is vir ons tyd, vir elkeen wat Jesus en sy kerk liefhet.

A. Prof. E.E. van Rooyen (NG oud-leraar en professor aan die teologiese skool in Stellenbosch toe hul nog soos kindertjies in die Bybel geglo het)

Dr. E.E. van Rooyen, in sy kommentaar op die Nederlandse Geloofsbelydenis, art.29 – die kenmerke van die ware en valse kerk (Stellenbosch: Pro Ecclesia Drukkery, 1948, bl.231,232), skryf as volg (beklemtonings bygevoeg):

Die Merktekens van die Valse Kerk op Aarde

‘n Ou Latynse gesegde leer dat ‘die bederf van die beste die slegste vorm van bederf is’ (corruptio optimi pessima). Die gesegde is ook waar ten opsigte van die Christelike Kerk. As ‘n goddelike stigting was hy iets seer goeds, maar tog was hy vatbaar vir bederf. Bederf het ook ingesluip. En as die ingeslope bederf in een of ander afdeling van die Kerk nie betyds gekeer word nie, lei dit tot iets wat baie sleg is, t.w. ‘n valse Kerk. Ons artikel wys dan ook op die bose verskynsel van so ‘n valse Kerk. Dit geskied in die volgende bewoordinge:

“Wat die valse kerk betref: Dit skryf aan homself en sy besluit meer mag en gesag toe as aan die Woord van God; dit wil homself nie aan die juk van Christus onderwerp nie; dit bedien die sakramente nie soos Christus dit in sy Woord beveel het nie, maar neem weg en voeg by na eie goeddunke; dit vertrou meer op mense as op Christus en dit vervolg hulle wat volgens die Woord van God heilig lewe en wat die valse kerk oor sy euwels, gierigheid en afgodery bestraf. ….

Die valse Kerk in sy Protestantse verskyningsvorm

Dit word nie in die Artikel genoem nie, maar word tog hier deur ons net ewe genoem. En wel omdat die bose verskynsel van Kerkvervalsing ook menige Protestantse Kerkreformasies sedert die tyd van die Hervorming diep aangetas het. Dit is dié Kerke waarin die holle, heillose modernisme vaste voet en die oorhand gekry het. In daardie Kerke is die vervalsing nog erger as die Roomse Kerk. Immers die Woord van God word eenvoudig weggekritiseer; aan die hoogheilige Persoon van Christus sy Godheid ontsê, Sy soendood weggedoesel, en die twee sakramente van alle ware betekenis ontdoen. Verskillende Protestantse Kerke is reeds diep deur hierdie kwaad aangetas.  Mag ons Ned.Geref.Kerk en ander Geref. Kerke daarvoor bewaard bly.”

Met die infiltrering van die Nuwe Hervorming beweging en tendense wat deur die NGK geakkomodeer en/of verdra word; die Skrifkritiese onderrig en kritiek teen bv Genesis; die volgehoue weiering om hulle te tug wat in leer afdwaal; en die vervolging van hulle wat hul oor hul dwalinge aanspreek (sien die boek van die oud-teologiese student, Ferdie Mulder – Opgestaan), wonder ‘n mens wat dr. van Rooyen vandag sou gesê het van sy geliefde kerk, veral die laaste sin van sy aanhaling hierbo ?

Dit help bv nie om mooi korrek in amptelike kerkbesluite en verklarings te sê “ons glo in die liggaamlike opstanding van Christus”, maar in die praktyk hulle wat daardie leerstuk (en andere verloën) te beskerm, akkomodeer en te verdra in jou geledere nie, en dan juis hulle te vervolg en te verban wat jou oor jou leerdwalinge aanspreek nie (sien NGB art.29 se kenmerke van die valse kerk hierbo).

“En wat noem julle My: Here, Here ! en doen nie wat Ek sê nie” – Luk.6:46

Dieselfde geld vir die GKSA, dit help nie jy neem leerbesluite (bv. teen die vrou in die amp van predikant en ouderling), maar in die praktyk (in dade) akkomodeer, verdra en beskerm jy hulle wat openlik onskriftuurlik en onkerkordelik vroue in die amp van ouderlinge bevestig nie. En dan, om die kroon te span, word hulle wat volgens Skrif, belydenis en kerkorde/kerkregering ordelik opgetree het en wil optree, vermaan om op “ons missionêre roeping te fokus en nie deur verskille tot strydvrae verlei te word nie.”

20 Toe bring hulle Hom die boodskap en sê: U moeder en u broers staan buite en wil U sien.  21 Maar Hy antwoord en sê vir hulle: My moeder en my broers is die wat die woord van God hoor en dit doen. – Lukas 8

Die vrae kom op vir die ware gelowige, ware kerkrade en ware gemeentes:

Gaan ons sinodes wat verkeerde besluite neem meer gehoorsaam wees as die enigste Koning van die Kerk, ons Here Jesus Christus  (Hand.4:29; 29) ?

Kan ’n sinode direk en/of indirek enige leraar, kerkraad of gemeente verbied om nie tydig en ontydig (2 Tim.4:2) teen die wesentlike dwaling van VIDA te waarsku nie, wat nou vir ‘n verdere driejaar vrye toegang het in ons kerke, en lidmate verder gaan verstrooi ?

Gaan ons hulle wat ‘n valse vrede verkondig en onordelik optree meer gehoorsaam wees as die Here wat deur Paulus beveel:

12 Stry die goeie stryd van die geloof, gryp na die ewige lewe, waartoe jy ook geroep is en die goeie belydenis voor baie getuies afgelê het.  13 Ek gebied jou voor die aangesig van God wat aan alle dinge die lewe gee, en van Christus Jesus wat voor Pontius Pilatus die goeie belydenis betuig het,  14 dat jy die gebod onbevlek, onberispelik bewaar tot by die verskyning van onse Here Jesus Christus

En, deel van die goeie stryd is om die gebod van 1 Tim.2:11,12 te bewaar, onberispelik te bewaar tot by die verskyning van onse Here Jesus Christus.

Gaan ons sinodes wat met ongelowiges en heidene aan dieselfde juk wil trek (deur ‘samewerking’ aan die Godsdiensraad vir ‘godsdiensregte’) gehoorsaam wees en met ons bydraes hul intergeloof samewerkings subsidieër ?

Elia het nie saamgewerk met die Baalprofete om by Agab te gaan ‘getuig’ oor sy afgodery en onreg nie, ook nie later as hy Nabot se wingerd steel nie (1 Kon.18-22); en, Paulus het nie saam die heidense filosowe ‘saamgewerk’ om by die Romeinse keiser te gaan ‘getuig’ oor ‘gemeenskaplike sake’ nie, Paulus het nie eers ‘saamgewerk en getuig’ saam met die Fariseërs en Sadduseërs nie (Hand.22, 23), maar beide heidene en Fariseërs/Saduseërs (die WRK/SARK van sy dag?) opgeroep to geloof en bekering:

30 God het dan die tye van onkunde oorgesien en verkondig nou aan al die mense oral dat hulle hul moet bekeer,  31 omdat Hy ‘n dag bepaal het waarop Hy die wêreld in geregtigheid sal oordeel deur ‘n Man wat Hy aangestel het, en Hy het hiervan aan almal sekerheid gegee deur Hom uit die dode op te wek.  (Hand.17; sien ook Hand.26) 

Hoekom het ons kerke die Godsdiensraad nodig om te ‘getuig’, ons het reeds die bevel en mandaat van Hand.9:15; 1 Tim.2:1,2; 2 Tim.4:1,2; ens., en is dit reg dat ons met ons finansiële bydraes die Godsdiensraad ondersteun, in die lig van 2 Kor.6:14 ev ?

Die NGK is al reeds kop in een mus met die SARK/WRK (dr. Kobus Gerber van die NGK, wat ook ‘n groot rol gespeel het om van Ferdie Mulder ontslae te raak, is in 2010 verkies tot een van die visepresidente van die SARK. Dit is dan ook g’n wonder dat hy die afgelope week so ontsteld was dat die GKSA nie die ‘Memorandum van Ooreenkoms’ met die NGK ingestem het nie, en hy is seker ook ontsteld dat die GKSA (weer) nie deel geword het van die SARK nie.

B. Ds. MJ Booyens (oud leraar van die GKSA, spesifiek die GK Parys)

In sy verklaring van die NGB, “Ons glo en bely”, spesifiek art.29 oor die kenmerke van die ware en valse kerk, is daar ‘n belangrike deel oor die ‘kerklike toestande van ons tyd’. Onthou, die boek is reeds geskryf/uitgegee in 1980 (Potchefstroom: CJBF), wat sou ds. Booyens vandag alles gesê het as hy op sinode 2012 was ?

Die feit dat die NG kerk al pens en pootjies die Belhar se ‘godsdiens-van-die-rewolusie’ bevrydingsteologie gesluk het, vrede gemaak het met die ongelowige ‘twyfel’ van Julian Muller (kontra HK So.7), die Nuwe Hervorming denke verdra, al wat dwaling deesdae akkommodeer; en die GKSA sterk oppad is daarna met sy soeke na die SARK, die deelname aan die NG parlementstoel en aansluiting by die Intergeloof Godsdiensraad – maak hierdie skrywe en aanhalings van ds. Booyens baie aktueel. Beklemtonings is bygevoeg. Hier is ds. Booyens aan die woord:

 ENKELE AANDUIDINGE VIR VERDERE BESINNING OOR DIE KERKLIKE TOESTANDE IN ONS TYD

Hoe laat is dit in die nag?

‘n Mens kom wel voor die vraag te staan of die ekumeniese strewe van “christelike kerke” in ons tyd nog “christelik” is, veral waar die kerk hom losmaak van die “vertikale” band met die transendente God en “godsdiens” bloot sien as “horisontalisme” — liefdesbeoefening tot jou medemens.

In die verband het ‘n groep behoudende teoloë uit die Hervormde Kerk in Nederland onlangs ‘n “Getuigenis” uitgereik waarin hulle beswaar maak teen die afwykinge. Dit is nuttig om enkele gedagtes daaruit aan te haal, sodat ons ons ook kan besin oor hoe laat dit al geword het op kerklike terrein.

Die vraag is of die kerk nog kerk is.

Het ons nie alreeds hier te doene met die “groot afval” waarvan Paulus spreek in 2 Thess. 2:3, 4 nie? Veral waar die “godsdiens van die rewolusie” gepreek word en nou aansluiting by die Marxisme gesoek word, lyk dit asof die ryk van die Antichris voorberei word in samewerking met die “valse godsdiens”. (Ons haal nou verder vry aan uit die “Getuigenis”.)

Allerlei wind van lering

“Te midde van die huidige geestelike verwarring op kerklike en teologiese gebied, rig ons ons met hierdie Getuienis tot die gemeente van Jesus Christus ‘op alle plekke van sy heerskappy’, ‘n gemeente wat dreig om moedeloos, onseker, twyfelend en wankelmoedig te word, omdat hulle op en neer, heen en weer, geslinger word onder die invloed van allerlei wind van lering (Ef. 4:14).

Die gemeente moet sy geloof bewaar, terwyl in die prediking die voorkeur aan twyfel bo sekerheid en aan ,diskussie’ bo die leer (doctrina) gegee word. In plaas van ‘n duidelike onderrig in die waarheid van Christus word aan die gemeente skeptisisme geleer. Ons bedoeling is slegs om op die geloofspunte nadruk te lê wat in die huidige tydsgewrig op ‘ondeugdelijke’ gronde bestry of verswyg word.”

Geen ware evangelie meer

Dit is glashelder dat die huidige kerklike krisis ‘n geloofskrisis is. Die prediking en teologie van vele gaan nie meer daarom om die Evangelie anders of nuut te sê nie, maar om geheel nuwe dinge te sê, waarin die boodskap van die Woord van God nie meer deurklink nie. Godsdiens en geloofsworsteling word geag as ‘n oorwonne saak terwyl kommer oor persoonlike heil as ‘n vorm van selfsug geag word. Met die gebed weet hulle geen raad nie. Van ‘n ander en hoëre wêreld word nie gespreek nie: dood is dood. (Soos ‘n dier — M.J.B.). Die hemel word ‘n mitologiese voorstelling genoem. Alles wat bowêrelds (transendent) is word verwerp as oorwonne Grieks-dualistiese denke. Om te praat oor: God is dood, hou duidelik veel meer in as die prysgawe van ‘n bepaalde Godsvoorstelling. Ontstellend is die platvloerse en gemeensame wyse waarop, dikwels in die kerk, die teologie en die prediking oor God en die heilige dinge gepraat word (dink hier maar aan al die ongelowige drek wat op die Kerkbode gespreksgroepe al in die verlede versprei is – slc).

God woon nie meer in onaantasbare majesteit bo die aardse gewemel nie … Nee, Hy word getrek binne die grense van ons bestaan omdat ons bo en buite ons horison geen werklikheid meer wil erken nie. Dit is die diepste oorsaak waarom die Evangelie in ons tyd geabsorbeer word deur die geskiedenis en dat die geskiedenis skynbaar sal uitmond in die Koninkryk van God. Omdat die mens homself en sy aardse werklikheid verabsoluteer, word hy afgestomp vir alle besef van God se vrymag en verhewenheid bo die wêreld.

Die Christologie word ‘n Jesuslogie waarin Christus as die aardse “Jesus-Messias” en die “Man van Nasaret” geteken word, wat al die trekke van die rewolusionêre afgode van ons tyd dra. Die ryk van God word ‘n afspieëling van radikale, rewolusionêr-politieke wens-drome. Die beoogde vryheid, wat in wese die mens onderwerp en slaaf maak van die wette van sy eie bestaanssituasie is ‘n geheel ander vryheid as die van die kinders van God (Rom. 8:21).

‘Ons Getuienis’ gaan teen die hoogmoedige en onverdraagsame mentaliteit, wat die Evangelie verbaster tot pure aardse messianisme.

Teen die onskriftuurlike werkheiligheid, wat die christelike geloof vereenselwig met ‘n bepaalde maatskaplike en politieke betrokkenheid. Teen ‘n moderne sinkretisme, waarby die belofte van die koninkryk van God vermeng word met ideë, wat hulle oorsprong nie in die Bybel het nie, maar in humanistiese en ateïstiese ideologieë. Teen ‘n verpolitisering en vermaatskapliking van die Heil in die sin van ‘n opstand teen die gevestigde orde (die sg. “establishment”) en ‘n omverwerping van die huidige maatskaplike-politieke orde en strukture (dink maar aan die nuwe SA wat met al sy rewolusie en opstand teen God en sy gebod, deur baie kerklike leiers gedoop is as ‘goed’, ook leiers van die NGK en die GKSA – slc).

Die Bybel spreek totaal anders oor die mens en sy verlossing.

Daar word die mens allereers as verantwoordelike enkeling voor God en die medemens gestel. Vandaar dat die Koninkryk van God nie in die eerste plek ‘n verandering van politieke orde en maatskaplike strukture is nie, maar ‘n verandering in die verhouding tot God en die medemens. Wél klink in die Bybel die protes teen duidelik aanwysbare onreg in die samelewing, maar steeds i.v.m. die innerlike verhouding tot God en die medemens in geloof en bekering. ‘n Mens kan Amos 8 nie lees sonder om ook te luister na Amos 4 nie. Hoewel die gelowige oog het vir sy verantwoordelikheid ten aansien van wêreldse take en opdragte, leef hy so sterk by die besef van die voorlopigheid van hierdie wêreld en lewe, dat hy ‘n innerlike reserwe koester teenoor elke politieke en sosiale druk om die heil in die “hier en nou” te lê.

Hierop gee die ondertekenaars van die Getuienis dan die Bybelse leer teenoor die afwykinge van ons tyd t.o.v. die volgende hoofpunte. (Ons noem dit alleen, aangesien dit alles elders in die behandeling van die belydenis aan die orde was).

  1. Die Liefde tot God en die liefde tot die naaste in die lig van die hoofsaak van die Wet in Matt. 22:35 – 40.
  2. Regverdiging gaan aan die heiliging en goeie werke vooraf (Rom. 4:5). Ons mag nie alleen roem op sondevergewing nie, maar ook die werke doen — Aan die ander kant is die werke vrug van geloof en sondevergewing.
  3. Ons sondes is volkome vergewe deur die soenoffer van Christus aan die kruis (Rom. 3:25; 2 Kor. 5). Daarom versit die ondertekenaars hulle teen die verpolitisering van die leerstuk van die vergewing van sondes (dink maar aan die WVK skuldmanipulasies -slc).
  4. Vleeswording, kruis en opstanding van Jesus Christus is en bly die onwrikbare, objektiewe fondament van die christelike geloof. “Ons verset ons teen ‘n teologie en prediking wat as ‘n moderne vorm van die natuurlike teologie die mens Jesus van Nasaret aan die kruis sien hang as ‘n simbool van alle menslike leed en onreg in die wêreld — Só ‘n prediking het niks meer met die Bybel te doene nie”.
  5. Die opstanding van Christus is ‘n goddelike heilsfeit. “Ons verset ons teen die leer wat dit as ons christelike roeping en taak voorstel dat ons mense deur ons goeie werke, deur ons po­litieke en maatskaplike bedrywighede, Christus tot opstanding sou moet bring, sodat die lot van God en sy Christus afhanklik sou moet wees van hierdie menslike aktiwiteite…”
  6. Die heil kom van God as ‘n wonder van sy genade en word nie deur middel van menslike aktiwiteite in die geskiedenis gerealiseer nie. Vanselfsprekend verwerp ons ‘n teologie wat preek dat God dood is . . .

“Ons verset ons teen die moderne sondeleer, wat die sonde allereers soek in politieke en maatskaplike strukture. Agter die leer lê die oortuiging dat die mens eintlik wel goed is, maar dat die omstandighede hom tot ‘n sondaar maak . . .”

“Ten slotte. Die gemeente van Jesus Christus leef uit die toekoms van die Here. Daarom moet hulle getrou bly aan die beloftes, wat in die Woord van God aan ons gegee is”.

Tot hier ds. Booyens se skrywe.

Slot

Wat vir my teleurstellend is, is dat baie gereformeerde predikante, ouderlinge en lidmate (in beide die GKSA en NGK) nie hierdie hele sameswering en valse ekumeniese strewe (sonder die Woord, sonder Christus en sy gebod) sien kom nie, nie gepla is daaroor nie, of dalk nie wil erken hoe die gereformeerde leer en die gereformeerde kerke al meer saamgesleep word om die new age-agtige Wêreldkerk gedagte te moet dien, die pad terug na Rome en verder.

Mag die Here ons almal bekeer om opnuut sy Woord te herontdek, ook vir predikers en herders na die Here se wil:

  9 Al julle wilde diere van die veld, kom eet! Al julle wilde diere in die bos!  10 Hulle wagte is almal blind, hulle merk niks nie; hulle is almal stom honde wat nie kan blaf nie; wat dromerig lê, lief is om te sluimer.  11 En die honde is gulsig, hulle ken geen versadiging nie; en herders is hulle wat nie weet om op te merk nie; almal loop hulle eie pad, elkeen na sy onregverdige wins, almal saam.  12 Kom, sê hulle, laat ek wyn gaan haal, en laat ons sterk drank drink, en die dag van môre sal wees soos vandag, buitengewoon groot! – Jes.56

  14 Keer terug, o afkerige kinders, spreek die HERE, want Ek is heer oor julle; en Ek sal julle neem, een uit ‘n stad en twee uit ‘n geslag en sal julle in Sion bring.  15 En Ek sal aan julle gee herders na my hart, wat julle sal oppas met kennis en verstand. – Jer.3

Ons gesin sing tans tydens ons huisgodsdiens Psalm 69.

Die laaste vers het ons aangegryp in hierdie droewige tye vir ons kerke.

Mag dit vir gereformeerdes wat orals verstrooi is en saam huil oor Sion, ‘n lied van hoop wees vir hierdie en toekomstige tye, en mag dit ook ons gebed wees vir hierdie tye en sy kerk in hierdie land:

69:14 (berymd)

Laat aarde=en hemel Hom dan prys,

die see en al wat dit deursweef!

Want God sal Sion laat herleef,

en Juda’s stede sal herrys.

Dan vind Gods volk ‘n erfdeel weer

en wonings wie sy Naam vereer.

5 Comments

Posted in Gedenk julle voorgangers, gksa

Posted by: proregno | January 23, 2012

Die GKSA en geheime organisasies ?

Tien jaar na die herstigting van die Gereformeerde Kerke in SA, in 1869 by haar vierde ‘Algemene Synodale Kerkvergadering’, het die kerke reeds besluit dat geen lidmate lid mag wees van enige geheime organisasies nie:

“Art. 109.

Wordt van de orde afgeweken, en gesproken over de vrijmetselarij. De Synode bespreekt dit en besluit weder over te nemen art 43 van de tweede Synodale handelingen, welk artikel dus luidt: De Synode have dure roeping gevoelende om te waken voor de geestelijke belangen der gemeenten haar van God zelven toebetrouwd, Hand. xx : 28, acht zich ook verpligt, om de gemeenten te waarschuwen tegen gevaren, waarin sommige leden uit onkunde of wereldzin ongelukkig eens kunnen vervallen, daarom maakt de Synode al hare gemeenten opmerkzaam op onze gel00fsbelijdenis en met het oog op de omstandigheden des tijds bepaaldelijk op arts. 7, 27, 28 en 29 dier beljdenis.

En verklaart bij dezen, dat iemand die lid wordt van geheime genootschappen als, b.v., het Vrijmetselaars genootschap, of eenig ander geheim genootschap, geen lidmaat van de Gereformeerde Kerk, onder haar bestuur, kan zijn noch blijven; naardien de christelijke kerk eene geestelijke en openbare vereeniging is, die geene gemeenschap kan noch mag oefenen, met vereenigingen of genootschappen die buiten haar en vreemd van haren geestelijken en hemelschen aard en natuur zijn. Zie 2 Cor. vi : 14-18 ; Joh.iii: 19-21.

Derhalve, worden alle lidmaten hiertegen gewaarschuwd en vermaand voor zichzelven acht te geven en ten dezen opzigte, ook op elkander acht te geven en daartegen te vermanen, en zoo dit niet baat, dezulken ook bij den kerkeraad bekend te stellen.

Tevens en vooral werden de kerkeraden alom ernstig vermaand, hierop te letten en hiertegen te waken.”

Weet iemand of dit sedertien verander het, dalk in die 20ste eeu om plek te maak vir die Broederbond ?

Sien ook hierdie verslag van die Ortodox Presbyterian Church (‘n kerkverband met wie die GKSA kerklike eenheid het), oor die Vrymessalery en geheime organisasies oor die algemeen:

Christ or Lodge – a Report on Freemasonry

“The committee finds that the evidence presented concerning the religion of Masonry permits but one conclusion. Although a number of the objections commonly brought against Masonry seem to the committee not to be weighty, yet it is driven to the conclusion that Masonry is a religious institution and as such is definitely anti-Christian.

Far be it from the committee to assert that there are no Christians among the members of the Masonic fraternity. Just as a great many who trust for eternal life solely in the merits of Christ continue as members of churches that have denied the faith, so undoubtedly many sincere Christians, uninformed, or even misinformed, concerning the true character of Freemasonry, hold membership in it without compunction of conscience. But that in no way alters the fact that membership in the Masonic fraternity is inconsistent with Christianity.”

Leave a Comment

Posted in geheime organisasies, gksa

Older Posts »

Categories

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 72 other followers