BOEKBEKENDSTELLING Daar is Geskrywe – oor die Inspirasie en Gesag van die Bybel, dr. Paul Wells

BOEKBEKENDSTELLING:

Daar is Geskrywe – oor die Inspirasie en Gesag van die Bybel

deur dr. Paul Wells

Nota: ‘n Belangrike studie vir gelowiges aangaande ons Skrifbeskouing en Skrifgesag. In NGB artikel 2-7 in navolging van die Skrif, is gereformeerde gelowiges se “Skrifbeskouing” saamgevat. Die werk van dr. Wells gaan op bepaalde aspekte in van die “inspirasie en gesag” van die Bybel. Bestudeer dit gerus as bevestiging van wat ons glo aangaande die Bybel, die onfeilbare foutlose Woord van God, wat spreek tot alle tye en plekke.

Ek plaas hier onder die ‘voorwoord en inleiding’, asook met toestemming van beide die skrywer en die Afrikaanse uitgewers, CBJF, hoofstuk 8: “Die waarheid van die Bybel” (bl. 105-121).

Onder die hoofstuk, het ek ook ‘n vorige artikel van my gesplaas, waarin ek ‘n paar belangrike artikels vermeld om te bestudeer aangaande “Bybels-gereformeerde beginsels en metodes van Skrifverklaring én toepassing. 

Die aanslag was en is en sal nog altyd groot wees op die waarheidsbron en standaard van die gelowiges se lewe (Gen. 3:1-5… het God werklik gesê?), omdat die aanslag teen God self en sy kerk is (Op. 12, sien veral vers 17 die stryd waarin ons is tot die laaste dag), en daarom moet gelowiges en kerke toegerus wees om die ‘Woord van die waarheid’ reg te sny (2 Tim. 2:14,15) ken, verstaan, te glo en daaruit dan te wandel en lewe in die krag van die Gees in ‘n lewenslange gebedslewe.  Ons Here Jesus en sy Apostels leer dit ook vir ons, midde die stryd van die lewe van geloof, op ons pelgrimspad na die ewigheid, volhard tot die einde toe, in Gees en Waarheid:

“Daar is geskrywe: Die mens sal nie van brood alleen lewe nie, maar van elke woord wat deur die mond van God uitgaan.” (Matt. 4:4)

“God is Gees; en die wat Hom aanbid, moet in gees en waarheid aanbid. … Heilig hulle in u waarheid; u woord is die waarheid.” (John 4:24; 17:17)

En daarin volg die Here se apostels en sy kerk:

“Maar bly jy in wat jy geleer het en waarvan jy verseker is, omdat jy weet van wie jy dit geleer het, en dat jy van kleins af die heilige Skrifte ken wat jou wys kan maak tot saligheid deur die geloof in Christus Jesus. Die hele Skrif is deur God ingegee en is nuttig tot lering, tot weerlegging, tot teregwysing, tot onderwysing in die geregtigheid, sodat die mens van God volkome kan wees, vir elke goeie werk volkome toegerus” (2 Tim. 3:14–17)

“En ons het die profetiese woord wat baie vas is, waarop julle tog moet ag gee soos op ’n lamp wat in ’n donker plek skyn, totdat die dag aanbreek en die môrester opgaan in julle harte; terwyl julle veral dít moet weet, dat geen profesie van die Skrif ’n saak van eie uitlegging is nie; want geen profesie is ooit deur die wil van ’n mens voortgebring nie, maar, deur die Heilige Gees gedrywe, het die heilige mense van God gespreek.” (2 Petr. 1:19–21)

Tolle lege!

_______________________________________

Inligting vanuit die boek waar om aan te koop: 

Die boek is oorspronklik in Frans uitgegee as “Dieu a parlé, la Bible semence de vie dans le cœur labouré“ [God het gepraat, die Bybel, saad van lewe in die geploegde hart]. Die belangrikste hoofstukke is uit Frans in Nederlands vertaal deur George Nieboer en Ineke Tromp en uitgegee deur Stichting Woord en Wereld met die titel “Gods Woord in mensenwoorden”. Die Nederlandse teks is in Afrikaans vertaal deur Willem Swanepoel en word uitgegee met die vriendelike toestemming van die Stichting Woord en Wereld en prof. Paul Wells

ʼn Publikasie van die Deputate Gereformeerde Publikasies van Die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika

Boek kan hier bestel word: bestellings@gksa.co.za 018 297 3986

https://gksa.org.za/boeke/ (sien ook gratis e-boeke daar beskikbaar gestel deur Willem Swanepoel, CBJF)

________________________________________________

VOORWOORD

“Wil u nie ʼn boek wil skryf oor Bybelse hermeneutiek, wat ook deur gemeentelede gevolg kan word nie?” ʼn Paar jaar gelede het hierdie vraag na my toe gekom en ek het nogal huiwerend gereageer. Wat ʼn taak! Iemand wat hieroor wil skryf, moet tog kundig en belese wees en die nodige ervaring in hierdie veld hê.

Hermeneutiek (uit die Griekse hermeneuein, “uitleg” en “vertaling / interpretasie”) is ʼn wetenskap wat veral in die afgelope dekades sterk ontwikkel het. Dit is ʼn wetenskap wat die eksegese wil ondersteun (uitleg van die Bybelteks). Dit gaan hoofsaaklik oor die vasstelling van (lees) reëls vir Bybeluitleg en leesreëls vir die Bybel. Hoe u tekste interpreteer volgens die bedoeling van die skrywer (sover moontlik om die bedoeling uit te vind), en hoe u hierdie tekste verstaan en toepas in ʼn nuwe konteks (ander tye en ander kulture). Daar is soveel op  hierdie gebied gepubliseer dat dit ʼn groot taak is om alles in berekening te bring, laat staan nog hieroor skryf dat dit ook deur ʼn gemiddelde lidmaat gevolg kan word. ʼn Bybelse hermeneutiek is op soek na kriteria vir die wyse van uitleg en wil die gesag van die Heilige Skrif ten volle in ag neem. Dit met inagneming dat dit geïnspireer is deur een skrywer, God die Heilige Gees, wat alle Bybelskrywers in al hul individualiteit gebruik het.

Ek het dadelik aan my voormalige leermeester, prof. dr. Paul Wells (1946, Liverpool) gedink, onder wie ek in 1985 in Aix-en-Provence gestudeer het. Ek het hom gevra of ons iets uit sy werk in Nederland kan publiseer. Ek het baie by hom geleer op die gebied van Bybel­gebruik en hermeneutiek. Dit is geen verrassing nie, want Wells het in 1980 sy PhD oor hierdie onderwerp aan die Vrije Universiteit in Amsterdam verkry, met ʼn deeglike studie van Bybelgebruik onder die taalkundige en teoloog James Barr. Wells het self by Westminster Theological Seminary in Amerika gestudeer, waar hy onlangs ʼn eredoktorsgraad ontvang het vir sy bydrae tot die verbreiding van die Gereformeerde geloof in Frankryk. Benewens die feit dat hy ʼn professor in sistematiese teologie aan die Faculté de Théology Reformée in Aix-en-Provence is – wat sedertdien die Faculté Jean Calvin heet – (sedert 1974) ook voorsitter van die vereniging vir Bybelnavorsing in Frankryk en redakteur van die tydskrif La Revue Réformée.

Paul Wells het baie in Frans en sy moedertaal gepubliseer. Dit is opmerklik dat hy veral boeke geskryf het wat vir ʼn wye leserspubliek bedoel is. Hy het kommentare geskryf op die Onse Vader en die Apostoliese Geloofsbelydenis, oor Christus se kruiswoorde, die versoening deur Christus (vertaal in Nederlands as De Ergernis van het Kruis) en oor die leer van die Skrif. Die uitgawe wat u nou in u hande het, is ʼn vertaling van die mees relevante hoofstukke uit sy boek Dieu a parlé uit 1997 (hierdie boek gaan terug na ʼn vorige publikasie onder die titel Quand la Bible parle de la Bible, uit 1983). Sy boek handel nie primêr oor hermeneutiek nie. Wells behandel eintlik die hele leer van die Skrif: die inspirasie, gesag en betroubaarheid van God se Woord. Dan blyk dit ook dat hy goed op hoogte is met moderne hermeneutiese vraagstukke. Die behandelde onderwerpe het nog geensins hul  aktualiteit verloor nie en gee die leser genoeg stof tot nadenke om ou en nuwe opvattings op hierdie terrein te kan beoordeel.

George Nieboer en Ineke Tromp het baie hard gewerk om ʼn boek wat in Frans, deur ʼn Engelsman geskryf is, te vertaal. Nadat hulle dit vertaal het, is dit in geheel teologies nagegaan en waar nodig deur ds. Dick Dreschler aangepas. Hulle het alles in hulle vermoë gedoen om dit ʼn verstaanbare geheel te maak, al is nie alle hoofstukke uit die oorspronklike boek vertaal nie en sy breedvoerige notas ook nie oorgeneem nie.

Paul Wells verwys gereeld na die 1987 Chicago-Verklaring oor die onfeilbaarheid van die Bybel (The Chicago Statement on Biblical Inerrancy) Die verklaring is voorberei deur ʼn groot groep teoloë wat bybelgetrou wil wees (evangelical), onder andere dr. James Packer en dr. Francis Schaeffer. Wells self tref ʼn onderskeid tussen onfeilbaarheid (infallibility) en foutloosheid (inerrancy) van die Heilige Skrif. Beide woorde word negatief gestel, maar moet as “beveiligers” funksioneer. Vir hom beteken onfeilbaarheid dat die Bybel ons nie mislei nie, terwyl foutloosheid ʼn bietjie meer wil sê, naamlik dat daar geen feitelike foute in die Bybel is nie. Woorde kan maklik rigtinggewend vir ʼn  lewe wees, maar vir Wells hoef dit in sigself nie onhoudbaar te wees om van foutloosheid te praat nie. Dit gaan uiteindelik daaroor dat die Heilige Skrif betroubaar en heeltemal geloofwaardig is (NGB, art. 2-7).

Een van die belangrikste uitgangspunte van Wells is dat dit heeltemal eie is aan God om te spreek. Hy maak mondelings kontak. Hy is geen swygende God nie, maar ʼn sprekende God, wat Homself op ʼn unieke manier in die Bybel laat hoor, let wel, in mensetaal. God se Woord verarm nie as hy Homself in menslike taal uitdruk nie. Boonop kan Hy nie beperk word in ʼn taal uit die verre verlede soos God aanvanklik gepraat het nie. Hy is die Lewende wat sy stem laat hoor en praat in die tyd en kultuur van vandag. God self verseker deur sy Gees dat sy boodskap oorkom en Hy is gelukkig nie van menslike interpretasies afhanklik nie.

Ds. Egbert Brink,

Waddinxveen, Augustus 2010

Inleiding

Waarom het ons die Bybel nodig as Jesus Christus die Lig en Redder van die wêreld is? Dit is die groot vraag wat baie Christene deesdae oor wonder, Christene wat op Christus vertrou, maar wat huiwer om hul geloof in die Bybel te vestig.

Die doel van hierdie boek is om te verduidelik hoe ons oor die Bybel kan en moet dink, en watter plek die Bybel inneem wanneer dit by die praktiese keuses in ons lewens kom.

Wat sê  die Bybel nou eintlik? Is dit genoeg om te sê dat die Bybel ʼn teks is wat ons moet respekteer omdat dit van Jesus vertel, of omdat dit die ervarings van ʼn aantal mans en vroue met ʼn besondere godsdienstige sensitiwiteit verhaal? In daardie geval sal ons die Bybel lees om voorbeelde van ʼn goeie lewe te vind. Ons voel egter dat hierdie benadering nie reg laat geskied aan die Bybelse teks nie. Natuurlik was die profete en apostels mense wat ons as voorbeelde kan volg omdat hulle naby God gelewe het. Hulle was egter meer as dit – en hulle het dit besef – hulle verklaar duidelik dat hulle God se Woord spreek. Wanneer hulle praat, is hulle woorde die openbaring wat God deur hulle en deur Jesus Christus oor Homself gee.

Die Bybel het ʼn unieke karakter. Dit is nie ʼn aardse boek, waar mense God probeer beskryf nie. Die Bybel wys net die teenoorgestelde: God kom na die mens toe om hom aan die hand te neem en hom op die pad van die waarheid te lei.

Die spiritualiteit van die skrywers van die Bybel is nie ʼn “ander manier” van die mens nie, nie ʼn tipiese voorbeeld van die godsdienstige begeerte in elke mens nie. Nee, dit verteenwoordig ʼn lewe wat geanker is in ʼn waarheid van elders, wat in God sy oorsprong het.

Hier kom ons by die kern van die probleem. As ons wil weet hoe belangrik die Bybel is en hoe om dit te gebruik, moet ons onsself afvra: wat is die aard van die gesag van die Bybel? Is die gesag van die Bybel suiwer menslik, soos ander vorme van gesag? Of gaan dit oor Goddelike gesag, omdat die Bybelteks Godsopenbaring is, omdat die Bybelteks deur God geopenbaar is en dus die menslike gesag, wat so dikwels na heerskappy streef en afgode dien, kan oordeel?

Kan jy saam met die teoloë van ouds sê dat God die Skrywer van die Bybel is? Of wil jy sê dat die Bybel bloot ʼn menslike produk is?

Die uitgangspunt van hierdie boek is: dit is ʼn oordeelsfout om die Bybel as ʼn uitsluitlik goddelike of uitsluitlik menslike teks te beskou. Die aard van die Bybel is presies tegelyk goddelik en menslik. Die menslike aard van die Bybel impliseer dat ons moet kyk na die skrywers en hul taal, hul omgewing, hul kultuur en die geskiedenis van hul tyd. Tog moet al hierdie gegewens ons nie laat vergeet dat God self Homself in die Skrif openbaar, en dat ons die skrywers nie behoorlik kan verstaan as ons nie besef dat God deur hulle praat nie. In die Bybel is daar geen skeiding tussen goddelik en menslik nie, maar van kontinuïteit en komplementering: hulle vul mekaar aan. Die Heilige Gees praat deur die mond van Moses, Dawid, Petrus, Paulus, Johannes en die ander skrywers. Hierdie eenheid weerspieël ʼn ander, selfs wonderliker eenheid: dit tussen die twee nature in die unieke persoon van Jesus Christus.

Die hoofstukke van hierdie boek poog om hierdie vrae te beantwoord. Die volgende onderwerpe sal agtereenvolgens bespreek word:

• die fundamentele doel: die plek wat die Bybel inneem (hoofstuk 1)
• die Bybel se getuienisse oor homself (hoofstukke 2 en 3)
• die aard van God se Woord en die aard van die inspirasie van die Bybel (hoofstukke 4 en 5)
• die Bybel en die kennis van God; die gesag en waarheid van die Bybel (hoofstukke 6, 7 en 8).

_____________________________________

DIE WAARHEID VAN DIE BYBEL

deur dr. Paul Wells

Wat is die verhouding tussen Skrif en waarheid? In “Bybelgetroue” kringe word die begrip “inerrancy”, wat ons voortaan as “foutloosheid” sal weergee, gebruik om aan te dui dat die Skrif waar is. Hierdie konsep word egter dikwels verkeerd verstaan en word gereeld bespreek.

Die Chicago Statement on Biblical Inerrancy, wat in 1978 tydens ʼn konferensie van Bybelgelowige teoloë opgestel is, sê dit: “Being wholly and verbally God-given, Scripture is without error or fault in all its teaching, no less in what it states about God’s acts in creation, about the events of world history, and about its own literary origins under God, than in its witness to God’s saving grace in individual lives.”

Die begrip “foutloosheid” word ook deur Rooms-Katolieke teoloë gebruik. Die pouslike brief Dei Verbum van die Tweede Vatikaanse Konsilie stel dit sonder om die woord “foutloosheid” (inerrancy) te gebruik:

“Aangesien alles wat deur die geïnspireerde skrywers of heilige skrywers beweer word, geag word as deur die Heilige Gees beweer, volg dit dat die boeke van die Skrif erken moet word as vas, getrou en sonder foute wat God in die heilige Skrif geplaas het ter wille van verlossing. ”[1]

Om te sê dat die Bybel foutloos is, is om op ʼn negatiewe manier te sê dat die Skrif waar is. Die onfeilbaarheid van die teks van die Bybel beteken dat dit nie misleidende elemente bevat nie en sonder foute of onakkuraathede geskep is: die teks is immers deur God geïnspireer. Die leerstelling van onfeilbaarheid dien as ʼn soort veiligheidsheining rondom die geheim van die waarheid van die Skrif, wat die Woord van God is. Die Bybel bevat geen foute nie en daarom kan jy heeltemal daarop staatmaak; daarom kan jy seker wees dat wat die Bybel leer waar is, of dit nou oor geskiedkundige feite of geestelike sake gaan. Dit is hoe ons beskeidenheid leer. Om onfeilbaarheid te erken, beteken om te aanvaar wat die Skrif ons werklik oor onsself leer, aanvaar as waarheid van God; dat jy die Bybel interpreteer volgens die riglyne wat dit gee en dat jy ʼn verkeerde benadering wat poog om die waarheid in die Bybel van onwaarhede te skei, teëstaan. So toon jy respek vir die teks van die Bybel, wat jy glo geopenbaar is, en so kan jy ook die begeerte by ander oproep om volgens die waarheid van die Bybel te lewe.

[NOTA slc: Ek is dankbaar om te sien dat dr. Wells maak nie ‘n valse teenstelling tussen die ‘onfeilbaarheid’ en ‘foutloosheid’ van die Heilige Skrif nie, want as dit reg verstaan word, kan dit onderskei word maar sluit mekaar nie uit nie, maar in. Sien my vyf skrywes daaroor by http://www.proregno.com: ‘Bybelse Foutloosheid’, ‘Onfeilbaarheid en foutloosheid’, ‘Is die Bybel vol valshede en foute?, ‘Kerskaartjie teologie teenoor die bybelse (gereformeerde) geloof”, ‘Fundamentalisme’, en Pro Regno tydskrif, nr. 1: “Die Foutloosheid en Onfeilbaarheid van die Heilige Skrif”.  John Frame vat dit goed saam:

“This (inerrancy/foutloosheid) is not a mere “modern” position. As we have seen, it is the position of Scripture itself. Augustine in the fifth century declared, “None of these (scriptural) authors has erred in any respect of writing.’ Infallibility is affirmed in the Westminster Confession of Faith, Chapter 1 and in the Belgic Confession, Article 7. .. Infallible” is a stronger term than “inerrant.” “Inerrant” means there are no errors; “infallible” means there can be no errors.” – John M. Frame]

Die belangrikheid van die leer van foutloosheid

In baie kringe is daar om verskeie redes weerstand teen die foutloos­heidsleer. Die waarheid van die Bybel sou net op geestelike vlak bestaan. In dele van ʼn meer “wetenskaplike” karakter (die historiese, geografiese of sielkundige dele) sal daardie waarheid twyfelagtig of afwesig wees. In hierdie tipe benadering is foutloosheid beperk of daar kan selfs glad nie foutloosheid wees nie. Slegs jou eie “subtiele gees” kan ontdek wat waar is in die Bybel. Vir ʼn Christen wat wil glo, maar sy geloof vir die moderne wêreld aanvaarbaar wil maak, blyk dit ʼn aantreklike oplossing te wees om die onfeilbaarheid van die Bybel te beperk. Dit is soveel makliker om ʼn skeiding te maak tussen geloof en die wêreld, tussen Sondag en weeksdae, tussen nie-Christelike onderwys en kategese, tussen filosofie en teologie, tussen werk en gesin, ensovoorts. Op hierdie manier vermy jy moeilike konfrontasies met ideologieë wat fundamenteel verskil.

Die idee van beperkte onfeilbaarheid berus op die idee dat daar twee soorte tekste in die Bybel is: tekste wat die geopenbaarde, goddelike getuienis uitmaak en tekste wat dit moontlik maak om daardie openbaring oor te dra; laasgenoemde dien as ʼn soort koevert wat dit moontlik maak om die boodskap rond te stuur. In hierdie siening word die geestelike, dit wat aan openbaring verbind word, onderskei van die natuurlike, dit wat aan die kulturele wêreld van die Bybel verbind word. Dit skep egter ʼn problematiese verdeling tussen die geestelike en die natuurlike wêreld. Volgens selfs meer verreikende teologiese sienings is alles in die Bybel relatief en sterk bepaal deur die tyd van sy skepping. Iewers agter die teks sou ʼn ervaring versteek word wat nie in woorde vasgevang kan word nie wat van ʼn hoër werklikheid getuig. In daardie siening is die hele Bybel “feilbaar”, maar die simboliek van die Bybel bied voedsel vir nadenke oor die menslike bestaan. Daardie besinning lei nie tot beter geloof nie, maar dit lei wel tot ʼn beter uitkyk op die lewe.

Dit is waar dat die hele goddelike openbaring in die Bybel gestempel is met kultuurgeskiedenis; sy gebruik historiese en kulturele vorme van hierdie wêreld. Tog is die openbaring waar, selfs in die manier waarop dit homself uitdruk. Daar is geen teenstrydigheid tussen die openbaring en die kultuurhistoriese feite nie, maar eerder ʼn diepe eenheid. Jy kan nie skei wat met God te doen het van wat met die mens te doen het nie. Jy kan dus nie onderskei tussen wat histories of wetenskaplik en wat geestelik is nie. Die goddelike en die menslike is verenig in die Bybelse openbaring, dit is God self wat in mensetaal praat. Alles is geestelik; alles wys ons na God. As Bybelse lering nie onfeilbaar was nie, kan dit oor die algemeen bevraagteken word.

Sonder ʼn menslike liggaam is geen inkarnasie moontlik nie; sonder geskiedenis is daar geen openbaring nie; sonder ʼn Bybel wat waar is, is daar geen betroubare evangelie nie. Die omgekeerde is egter ook waar. Die Bybel praat met regte mense, wat in ʼn regte wêreld leef. Die waarheid word nie ontmenslik nie, maar dit is aan ons gerig in ons konkrete situasie. Slegs so kan ons as nuwe mense in ʼn ou wêreld leef. As ons gedrag en siening van menslike bestaan nie deur die Bybel beïnvloed word nie, dan kan ons met reg daarvan beskuldig word dat ons inkonsekwent is.

ʼn Soortgelyke probleem kan gevind word met “Jesus-sentrisme”, wat sê dat dit nie die Bybel is wat die waarheid is nie, maar Jesus. Dit skep nog ʼn teenstrydigheid, naamlik tussen geloof in Christus en getrouheid aan die Skrif. So word die teologie gereduseer tot ʼn subjektiewe heilsleer. Die heil, verlossing, word dan ʼn heeltemal unieke ervaring, van ʼn heeltemal ander orde as alles anders wat ons ervaar. Die taal van die Bybel bepaal ons geestelike ervaring, wat sentreer rondom Jesus, wat as simbool gesien word; in die res van die bestaan moet ons klaarkom met nie-geestelike taal. Wat ons met Jesus en die Ou Testament sien gebeur het, gebeur ook hier: die Here se Godheid word bevraagteken omdat mense nie Sy leer oor die Ou Testament sal aanvaar nie, en dit is ernstig. As die Bybel feilbaar is, terwyl Christus die teenoorgestelde sê, hoe kan jy glo dat Christus God geïnkarneer is? As Jesus verkeerd is op daardie punt, dan is sy Godheid nie veel werd nie! Met ander woorde, as jy geloof in Jesus van Nasaret wil kontrasteer met geloof in die Skrif, maak jy terselfdertyd geloof in die Christus van die Bybel tot niet.

Om Christus as Verlosser te ken is onmoontlik as jy weier om in onfeilbare Skrif te glo. Daarby is daar die gevaar van fideïsme[2], ʼn denkrigting wat beweer dat rede nie belangrik is vir ons geloof nie. Ons moet eerder besef dat aardse en hemelse dinge nie teenoor mekaar staan nie, maar mekaar eerder aanvul. As jy beweer dat wat vertel word of die gebeure daaragter nie belangrik is nie, wat bly dan oor as die inhoud van ons geloof? As ons nie kennis kan put uit wat vertel word nie, met watter soort God het ons te doen? Kan ons ʼn verhouding met so ʼn God hê?

Die belangrikheid van onfeilbaarheid as deel van die leer van die Skrif lê daarin dat dit sonder onfeilbaarheid onmoontlik is om die egtheid van wat die evangelie oor die Verlosser sê te bepaal. Sonder die onfeilbaarheidsleer word die inhoud van die Christelike geloof subjektief. Geloof is nie meer wat ons moet glo nie, maar dit word wat ons intellektueel kan aanvaar of wat ons mistiek ervaar. Geloof raak geskei van die mens en dit word ʼn mistige, vae gebeurtenis. Die Christelike boodskap wat aan die wêreld verkondig moet word, is dan nie meer die waarheid nie. Uiteindelik word dit ʼn verhandeling oor persoonlike oortuigings wat niks objektiefs oor die werklikheid van God en oor sy waarheid kan vertel nie, behalwe deur ʼn soort spel met woorde.

Besware

Allerlei besware word teen die leerstelling van foutloosheid geopper. Ons sal sommige hiervan hier onder bespreek.

Beperk ʼn verbale openbaring van God nie die mens se vryheid nie?

Blykbaar is mense bang dat ʼn verbale openbaring van God die mens se vryheid sal beperk. ʼn Waarheid waarvan die essensie aan mense van alle tye en alle kulture gekommunikeer kan word, is baie moeiliker om vanuit ʼn intellektuele en etiese oogpunt te aanvaar as die Menswording van Christus; laasgenoemde bedreig nie menslike handelingsvryheid nie – dit gaan immers oor iets wat in die verlede gebeur het. Wanneer dit egter by geopenbaarde waarheid kom, lyk dit of die rede opsy gesit moet word. Hierdie reaksie het ongetwyfeld te make met die feit dat dit moeilik is om te aanvaar dat die ware vryheid van ʼn Christen groter is hoe minder vryheid hy het om verkeerde besluite in leer en lewe te neem. Die Christen is juis vryer omdat hy meer waarde heg aan die waarheid van die geskrewe openbaring en nie andersom nie.

Die Bybelskrywers was feilbare mense, was hulle nie?

Nog ʼn beswaar teen foutloosheid kan saamgevat word met die bekende uitdrukking “errare humanum est”, om te fouteer is menslik. Die openbaring van God is deur mense oorgedra en vir sommige is dit genoeg om die onfeilbaarheid daarvan te bevraagteken. Dit is waar dat ʼn persoon gereeld verkeerd is, maar moet jy dan aflei dat hy altyd en oral verkeerd is? Die Bybel leer ons telkens dat onkunde en dwaling deel is van die duisternis van die sonde. Die Bybel is streng met die mens se foute (sien Rom. 3). Die gevolg is egter nie dat mense wat onder die invloed van die Heilige Gees gewerk het en spesiale gawes van Hom ontvang het om die Skrif saam te stel, noodwendig verkeerd was nie. Die “errare humanum est” is dus nie ʼn Bybelse beginsel vir die interpretasie van die Skrif nie.

 Is slegs die oorspronklike manuskripte foutloos?

Daar word ook teen die onfeilbaarheid van die Bybel aangevoer dat dit slegs van toepassing kan wees op die oorspronklike manuskripte, wat ons nie meer tot ons beskikking het nie. Op hierdie punt is die Bybel geen uitsondering op antieke literatuur in die algemeen nie, wat ook vereis dat tekskritiektoegaps moet word. Daar is slegs kopieë van baie ou werke. Dit beteken nie dat jy nie uitsprake oor die oorspronklike van daardie geskrifte kan maak nie, wat gelukkig met ʼn redelike mate van sekerheid vasgestel kan word. Die gebrek aan die oorspronklike van die Bybel kan geopper word as ʼn ernstige beswaar teen die onfeilbaarheidsleer, indien aangetoon kan word dat die afskrifte dele wat waarheid bevat weggelaat het of dat sinne bygevoeg is wat onwaarhede bevat.

ʼn Probleem is anders as ʼn fout

Wat al hierdie besware in gemeen het, is dat hulle weier om te onderskei tussen probleme wat ʼn mens kan ondervind met die lees van die Bybel en aantoonbare foute wat dit mag bevat. Slegs laasgenoemde kategorie sou ʼn beswaar uitmaak teen die leerstelling van die onfeilbaarheid van die Bybel. Kritici glo dat die Bybel baie van hierdie aantoonbare onakkuraathede bevat en hulle is baie seker dat dit reg is. Die besware teen foutloosheid bestaan ​​al baie lank; ons voorouers moes dit ook hanteer. ʼn Bevredigende oplossing is nou gevind vir baie van die probleme wat geïdentifiseer is. In baie gevalle weet vandag se kritici dit óf nie ernstig opneem óf weier om dit ernstig op te neem. Dit is waar dat daar steeds dele is wat moeilik is om te verstaan; maar in plaas daarvan om tot die gevolgtrekking te kom dat die Skrif feilbaar is, dit sal wyser wees om hulle van oordeel te weerhou. Dit gebeur dikwels dat die foute wat kritici meen hulle ontdek het, vinnig weerlê word. Boonop is daar onenigheid onder mekaar oor die aard van die foute. Huidige, moderne teologiese kritiek maak ʼn einde aan ouer kritiek en bevraagteken sommige van die “dogmas” van ouer kritiek (soos byvoorbeeld gebeur het met die hipotese oor die ontstaan ​​van die eerste vyf boeke van die Bybel), want daar blyk nie langer enige basis daarvoor te wees nie. Dit blyk dat die Bybel homself op verskeie punte weerspreek: dit beteken egter nie dat dit foute is nie en dat die Bybel dus nie sonder foute is nie.

Kenmerke van foutloosheid

Die onfeilbaarheid van die Skrif is een van die aspekte van Skrifgesag. Dit beteken dat ons die waarheid aanvaar van die stellings wat in die Bybel gemaak word. Wat die Bybel sê het gesag, want wat dit sê is waar. Die waarheid en duidelikheid van die Skrif is twee komplementêre eienskappe van die geïnspireerde Woord. Die idee van foutloosheid is baie naby aan dié van onfeilbaarheid. Albei dui aan dat ʼn stelling as waar aanvaar word. Die waarhede wat in die Bybel vervat is, is foutloos, want hulle kan nie deur die bose bedoelings van mense beskadig word nie; hulle is onfeilbaar omdat hulle korrek is.

Is daardie taalkundige onderskeidings nuttig? Voeg hulle iets by tot die duidelikheid van die Bybel en tot die waarheid daarvan as jy die byvoeglike naamwoorde “foutloos” en “onfeilbaar” by die woord “waarheid” voeg? Ja, want so maak jy dit duidelik dat die waarheid deur God gewaarborg word. Die stellings van die Bybel is nie net waar nie, dit word deur God self gewaarborg, God wat onfeilbaar is en wat geen foute maak nie, by wie jy geen bedrog, geen onreg, geen gebreke sal vind nie (Job 34:10v). Die Skrif, wat die waarheid is, is dus volkome ons vertroue waardig, want dit word deur God gewaarborg.

In besprekings oor onfeilbaarheid word gesê dat dit onmoontlik is om te bewys dat die Bybel self leer dat dit onfeilbaar is. Mens erken dat die Bybel van inspirasie praat, maar mens ontken dat dit van sy eie onfeilbaarheid praat. Die antwoord daarop moet wees dat foutloosheid implisiet, maar ook eksplisiet in die Bybelse geskrifte aangespreek word. God lieg nie (Tit. 1:2; Heb. 6:18); sou Hy nie weet wat gebeur het of wat gaan kom nie (Heb. 4:13)? Die geïnspireerde Skrif is Sy Woord en is dus foutloos; dit pas by die eienskappe van God. Dit lyk dalk waaghalsig om so te redeneer, maar dit word verstaanbaar as jy die vertroue wat Jesus en die apostels in die Skrif gehad het, in ag neem, juis vanweë die oorsprong daarvan.

Die konteks is baie belangrik. Wat ʼn fout in een konteks is, is nie in ʼn ander nie. As jy na die mark gaan en sê jy het R15 by jou, terwyl jy in werklikheid R14,75 in jou sak het, beskou jy dit nie as ʼn leuen nie. Jy het die bedrag afgerond omdat jy wou aandui dat jy genoeg geld het om ʼn blaarslaai te koop. Jy kan dit nie by die bank doen nie. Die konteks en die bedoeling van die spreker of skrywer bepaal byvoorbeeld of daar ʼn fout is of nie.

Oor die algemeen is die Bybel nie van plan om homself in wetenskaplike taal uit te druk nie, dit wil sê baie presies en konsekwent in detail. Die taal is dié van alledaagse gebruik en dus nie altyd presies nie. Ons sê dit nie om die Bybel te “verskoon” nie, maar om aan te dui dat ons by die beoordeling van foute rekening moet hou met die bedoeling van die skrywer en die situasie waarin hy hom bevind. Die Bybel maak nie daarop aanspraak dat dit tot in die kleinste besonder­hede akkuraat is nie. Baie dikwels, wanneer dit by historiese of geografiese sake kom, is die Bybel nie akkuraat in ons sin van die woord nie. Die chronologiese volgorde word nie altyd nou nagekom nie, getalle kan afgerond word, datums is nie te presies nie, beskrywings voldoen nie aan die huidige wetenskaplike vereistes nie, aanhalings is redelik vry en daar is ook ʼn paar opmerkings in terme van grammatika. Die Skrif beweer nie vir homself die soort onfeilbaarheid wat van ʼn wetenskaplike verhandeling vereis word nie, waar ʼn afwyking van ʼn desimaal ʼn groot probleem kan wees. Dit volg ongeskrewe reëls wat algemeen was ten tyde van die skryf daarvan. Die doel is om geloof in die Here te kweek. Daarom moet ons nie aanmatigend teenoor die Skrif wees nie. God wil nie ʼn wetenskaplike lesing in die Bybel gee nie, maar met ons praat.

Ons vrae is nie altyd die vrae wat in die Bybel aangespreek word nie. Ons moet dit beter erken en nie tot die gevolgtrekking kom dat die Bybel gebrekkig is nie omdat dit ons nie direkte antwoorde op sekere vrae gee nie en ook nie ons wettige wetenskaplike nuuskierigheid bevredig nie. Die boek Genesis verskaf byvoorbeeld min antwoorde op die vrae wat die wetenskap oor die oorsprong van lewe vra. Dit is immers nie die skrywer se bedoeling om ʼn hipotese oor die skepping te formuleer nie. Net so sê die Bybel dat daar ʼn verskil is tussen mens en dier, en dat die mens ʼn rasionele wese is. Die Bybel het nie ten doel om die verskille in funksionering tussen die brein van mense en diere te verduidelik nie. Die Bybel beperk hom daartoe om die waarheid vir sy eie doel en op sy eie voorwaardes te stel. Sy stellings is waar, nie in ʼn abstrakte sin nie, maar omdat die boodskap getrou oorgedra word. Dit is sy eie bedoeling wat duidelik gestel word, en nie dié van huidige biologiese of historiese wetenskap nie. Neem byvoorbeeld die verhaal van “die langste dag”, die dag toe die son stilgestaan ​​het (Jos. 10:12-15). Sonder om in gesprek te tree oor die aard van die wonderwerk wat vertel word, moet jy erken dat die Bybel homself uitdruk vanuit hoe ons mense dinge ervaar en nie uit die behoefte om ʼn wetenskaplike teorie te formuleer nie. Hy mis dus nie die wetenskaplike punt nie, want hy is nie van plan om ʼn wetenskaplike stelling te maak nie. In ons wêreld vandag, waarin die wetenskap so ʼn belangrike rol speel, sê ons nie steeds dat “die son opkom” en dat dit “sak” nie? Die Chicago-verklaring oor die onfeilbaarheid van die Bybel maak dit duidelik: “Ons ontken dat die Skrif beoordeel kan word deur standaarde van waarheid en valsheid wat teenstrydig is met die doel waarvoor ons die Skrif gebruik. Ons ontken verder dat die onfeilbaarheid van die Bybel ongeldig gemaak word deur:

–    die gebrek aan moderne wetenskaplike strengheid;

–    die voorkoms van onreëlmatighede in grammatika en spelling;

–    nie-wetenskaplike beskrywings van natuurverskynsels;

–    aanhaal van onwaar stellings;

–    die gebruik van oordrywing as ʼn stylfiguur;

–    afronding van getalle;

–    storiemateriaal tematies te rangskik;

–    die voorkoms van verskille tussen parallelle gedeeltes;

–    die gebruik van vrye kwotasies.”

Jy kan nie die onfeilbaarheid van die Bybel met eksterne kriteria bepaal nie. As jy wil vasstel wat waar is in die Bybel, moet jy nie begin deur te bepaal wat ons as waar verstaan op gebiede soos godsdiens, geskiedenis of wetenskap en dan die Bybel daarmee te vergelyk nie. As jy op hierdie manier te werk gaan, sal jy nie maklik oortuig word van die onfeilbaarheid van die Bybel nie. Jy moet andersom werk. Eerstens moet jy erken dat die Bybel die openbaring van God is en ʼn spesiale doel het. Slegs in die lig van wat die Bybel sê en met inagneming van wat dit oor homself sê, kan jy ons menslike sienings behoorlik beoordeel.

Die waarheid van die Skrif

Op sy beste onderskei die voorstanders van gedeeltelike onfeilbaarheid van die Bybel tussen materiële feite, wat foute kan bevat, aan die een kant, en morele en geestelike lering aan die ander kant. Daardie onderskeid spruit voort uit die konsep van waarheid soos dit deur sommige teoloë gebruik word. Volgens hierdie benadering is dit wat waarneembaar is, dit wil sê die feite, relatief en onderhewig aan veranderende insigte, maar gebeure op godsdienstige en persoonlike vlak, wat met geloof verband hou, het wel blywende betekenis vir mense. Hierdie onderskeid is kunsmatig, want selfs ʼn fout op die gebied van feite kan lei tot ʼn verkeerde beeld van God en sy verhouding tot die wêreld.

Die grondslag van waarheid

In Efesiërs 4:17-18 sê die apostel Paulus oor die heidene, van die wat nie in Christus is nie, dat

–    hulle wandel in die verdwaasdheid van hulle gemoed,

–    hulle verduisterd is in hulle verstand,

–    hulle harte is verhard.

Vir gelowiges, daarenteen, is die situasie baie anders (Ef. 4:23-24). Die geestelike verandering wat die gelowige in ʼn nuwe mens maak, veroorsaak ʼn mentaliteitsverandering deur die waarheid van God: mense soek toenemend geregtigheid en heiligheid (Kol. 3:9-10). Hierdie gedeelte toon dat daar ʼn verband is tussen die konkrete, feite-gebaseerde kennis van God en die denke en optrede van die mens. Om God nie te wil ken nie, veroorsaak verharding van die hart, maar die kennis van die waarheid vernuwe die verstand en lei tot geregtigheid en heiligheid.

Die bestaan ​​van die leuen is die basis vir enige soeke na waarheid; hoekom anders sou jy die waarheid soek? Die begrip waarheid het dus eers na die sondeval sy volle betekenis gekry. Om die waarheid te soek beteken dat jy die greep van sy teendeel, die leuen, wil ontsnap. Wanneer die leuen feite betref, is daar altyd ʼn etiese en geestelike omvang. Al is daardie geestelike betekenis nie dadelik sigbaar nie, bly die leuen ʼn lewende bewys van die skeiding van God. In die Evangelie word Satan “die vader van die leuens” genoem en daar word by uitstek na verwys as die leuenaar (Joh. 8:44), omdat die leuen sy oorsprong in hom het. Die heilsgeskiedenis is die toneel van die stryd tussen die waarheid van God en die vernietigende leuen.

Om die waarheid te praat, te dink en te doen, ook in die alledaagse lewe, beteken om in die waarheid te leef, want op hierdie manier sê jy “nee” vir Satan se leuens. Deur die waarheid te openbaar, bestry God die leuen wat ʼn houvas op die mens het. Daarom is dit so belangrik dat teologie, prediking en alledaagse lewe op daardie waarheid gegrond is. Die waarheid van God moet op alle terreine van die lewe seëvier en dit lei onvermydelik tot konflik: ʼn geestelike stryd volg dan. Waarheid bestaan ​​wanneer daar ooreenstemming is tussen ons interpretasie van die werklikheid en die betekenis wat God aan dinge gegee het toe Hy dit geskep het. Ons idees kan waar en betekenisvol of dwaas en betekenisloos wees.

Die waarheid as onderrig

In die apostel Paulus verwys die term waarheid (aletheia) na die wil van God wat aan die natuurlike mens geopenbaar is, en veral na die evangelie van Christus. Die waarheid word geïdentifiseer met wat die evangelie verkondig (Rom. 1:18,25; 2 Kor. 4:2; Gal. 5:7; 2:5,14; Ef. 1:13). Later, in die pastorale briewe, word gepraat van “die verkondiging van die waarheid”[3]; dit verwys na die hele Christelike leer soos bekend gemaak deur die apostels (sien bv. 2 Tim. 2:15; Jak. 1:18). Die waarheid is dit wat aangaande Christus uiteengesit en ontvang word. Daardie waarheid word geleer, geken en erken as komende van God en dit word uitgedruk in ʼn versameling van leerstellings. Daardie onderwys het nie die gelowige se persoonlike geloofsband met God as sy uitsluitlike doel nie; dit fokus ook beslis op die inhoud van die geloof soos die gelowige dit moet aanvaar.

Die waarheid as openbaring

Jesus getuig voor Pilatus dat Hy gekom het om van die waarheid te getuig (Joh. 18:37). Daardie waarheid is God self, dit is die waarheid van die Vader (Joh. 8:40v). Jesus het van die Vader af gekom en Hy het die waarheid gebring, want Hy is as logos (woord) vervul met die waarheid (Joh. 1:14-18). Hy is self die waarheid, maar daardie waarheid wat aan die persoon van Jesus gekoppel is, sluit nie uit dat ander persone ook daardie waarheid uitdruk nie; Christus vertrou immers sy waarheid aan die apostels toe en gee aan hulle die Gees van die waarheid, die ander “Parakleet” (Joh. 8:31v en 14:16-17). Geopenbaarde waarheid is ʼn krag vir morele bevryding; maar dan moet dit as sodanig erken word. Dit is ook ʼn krag tot heiligmaking. Die waarheid gaan saam met lig en lewe (Johannes 8:32-36 en 17:17-19).

Dit maak dit moontlik om oor die waarheid van die Bybel te praat. Die leer van die Bybel wys wat God oor Homself, oor die wêreld en oor die mens openbaar. Die Bybel is nie net waar en sonder leuens in sy uitsprake nie, maar laat ons ook ʼn dieper insig in die werklikheid (geestelik en materieel) kry soos God dit wou hê.

Die Skrif is voldoende

Om te sê dat die leerstellings van die Bybel waar is en geen leuens bevat nie, beteken ook dat die stellings van die Bybel voldoende is om ons in ons lewens te rig. Sola Scriptura, die Skrif is voldoende as bron vir ons geloof en vir ons verlossing, het die Hervormers gesê. Is daardie kragtige stelling nie ʼn bietjie oordrewe nie? Is die Bybel regtig genoeg? Dit is dalk waar vir geloof, maar is dit steeds waar vir die alledaagse lewe, vir ons wat in ʼn heel ander tyd leef?

Die Hervormers het geweier om menslike tradisies by die Skrif te voeg, selfs tradisies aangaande die interpretasie van die Bybel; hulle het ook die moontlikheid uitgesluit dat nuwe gesagvolle openbarings kan plaasvind. Hulle het dit op Bybelse gronde gedoen. Hulle het verlossing deur Christus gesien as die voltooiing van goddelike openbaring. Daar kan niks bygevoeg word nie, want hierdie openbaring is finaal. Jesus Christus is die laaste woord van God aan mense en Hy is ook die enigste Middelaar (Heb. 1:1 en Heb. 2:1-4). Min Protestante het probleme met die genoegsaam­heid van die Skrif. Aan die ander kant is daar egter dikwels ʼn probleem met die stelling dat die Bybel vandag nog ons lewens moet rig en dat dit die wil van God op alle terreine van die lewe openbaar. Wat het die Bybel te sê oor kernoorlogvoering, Hollywood-flieks, VIGS, kultusse of feminisme? Baie mense voel dat die Bybel absoluut niks te sê het oor sulke aktuele onderwerpe nie. Dit is ongetwyfeld ook die siening van sekere Protestantse kerke, wie se oordele oor aborsie, rassisme, seksualiteit, ensovoorts meer deur sosiologiese insigte en die tydsgees as deur Bybelse oorwegings gelei word. Vir hierdie mense spreek dit vanself dat die Bybel “passé” is, nie meer vandag geld nie.

Al word die teestelling tussen geloof en lewe vandag al hoe meer algemeen in die Christendom, het daardie skeiding volgens die Skrif geen bestaansreg nie. Die Bybel stel geen perke op die toepaslikheid van sy boodskap nie, maar dui eerder aan dat die gelowige as gevolg van daardie boodskap “vir elke goeie werk volkome toegerus” is (2 Tim. 3:17). Ons moet onsself afvra waar en hoe ons dit kan laat gebeur. Die Bybel handel nie direk met allerhande groot en klein daaglikse probleme nie, maar dit dui wel aan wat jy kan doen om verantwoordelikheid teenoor God en jou naaste te aanvaar. Die Bybel wys wat ons plig teenoor die Here is, en wat die standaarde en beginsels is wat toegepas moet word in ʼn verskeidenheid van alledaagse situasies. Die Bybel is altyd voldoende as verwysing.

As jy erken dat die Bybel ʼn goeie gids is om God se wil te doen, sê jy nie dat ander bronne van kennis nie nuttig is nie. Dit beteken eenvoudig dat die Skrif die reëls verskaf wat nodig is om God se skepping te verstaan ​​en daarin te leef. Om God te gehoorsaam moet jy dus die leerstellings van die Bybel kombineer met inligting wat beskikbaar is oor mense en dinge in die werklikheid. Om byvoorbeeld te besluit of poligamie toelaatbaar is, moet jy nie net kyk na die wil van God vir man en vrou in die heilsgeskiedenis nie, maar ook kyk na wat poligamie in die kulturele konteks beteken.

Die leerstelling van die genoegsaamheid van die Skrif lei tot Christelike gehoorsaamheid. So kan die nuwe mens met vreugde sy geloof beoefen, ʼn geloof wat lewe gee; so word hy ook bewus van sy geestelike groei.

Foutloosheid en toekomsverwagtinge

Foutloosheid het ook te make met verwagtinge vir die toekoms: geloof hou immers ook verband met die toekoms wat God voorberei. Die Skrif wys vir ons die nuwe skepping wat God begin het. Die waarheid van die Bybel is deel van die vernuwingswerk wat die Gees van God doen in hierdie ou wêreld wat deur leuens en sonde oorheers word. Die inspirasie en waarheid van die Bybel is tekens wat getuig van die nuwe skepping wat in hierdie wêreld tot stand kom wat “tesame sug en tesame in barensnood is” (Rom. 8:22). Die waarheid van die Skrif is ʼn aanduiding van ʼn veel hoër werklikheid: die goddelike werk van vernuwing. Hierdie werk oortref al die waarhede van ons wêreld, want dit gaan oor die verhouding met God wat in Christus herstel is. Die bewys van die Bybel se onfeilbaarheid sal eers aan die einde van die tyd gegee word, wanneer alles hernu sal word. Nou is dit iets wat jy moet glo. Binnekort sal die waarheid van die Bybel ten volle bevestig word en glo sal sien word.

Konklusie

Jy kan onmoontlik oor die eenheid en diversiteit van die Bybel praat as jy nie aanvaar dat God en sy Woord waar en waaragtig is nie. Die Bybel is heeltemal waar en samehangend in sy diversiteit, want dit is die werk van die Gees van waarheid en vernuwing. Danksy hierdie groot diversi­teit word die waarheid in baie verskillende situasies uitgedruk. Die eenheid van die Bybel is die werk van God se genade. Hy herstel die band tussen die Skepper en sy skepsel. Dit is die werk van sy Gees, die Gees van waarheid en vernuwing. Hierdie herstelde band herfokus die menslike bestaan ​​in al sy diversiteit op God. Dit kan ook in die Bybel gesien word: die Gees skep eenheid uit die diversiteit van die werk van al daardie verskillende skrywers. Die diversiteit in die Bybel is doelgerig, sy funksie is om God se unieke plan van verlossing te demonstreer. Soos die waarheid van die Bybel, is die eenheid daarvan nie te danke aan menslike rede nie, wat vreemd is aan die basiese uitgangspunt van die Bybel. Die eenheid van die Bybel se boodskap, soos die waarheid daarvan, word ten volle geopenbaar wanneer God sy beloftes nakom en baie kinders in sy heerlikheid bring (Heb. 2:10).

Die waarheid en eenheid van die Bybel ervaar ons voorlopig slegs deur geloof en in die nuwe gemeenskap van die Gees. Die lewe van die Christen in hierdie ou wêreld voorspel die waarheid en eenheid wat aan ons belowe is vir die toekoms. Ons ervaar reeds, in ʼn hernieude lewe, die waarheid en eenheid van God. Daar is niks meer bemoedigend vir ʼn Christen in ʼn wêreld vol leuens, konflik en gebrokenheid as om deurdrenk te wees van daardie wonderlike waarheid nie. In allerhande verskillende situasies wat ʼn mens homself kan bevind, is dit moontlik om die band met God en God se kinders te ervaar. So het die lewe ʼn vaste kern en word dit seker, en dit is bevorderlik vir volharding in geloof. Ons bid dat die Here sal gee dat ons so kan lewe, want dit is genoeg solank ons ​​nog op sy koninkryk moet wag.

Afsluiting

Soos ons aan die einde van die boek kom, kom ons probeer om die inhoud daarvan op te som. Ons glo dat ons deur die Bybel God direk kan ken; God wou dit so hê ter wille van sy skepsele. Dit is vir ons ʼn voorreg om te weet wat aan die begin van die Evangelie van Johannes gesê word: “En die Woord het vlees geword en het onder ons gewoon — en ons het sy heerlikheid aanskou, ʼn heerlikheid soos van die Eniggeborene wat van die Vader kom — vol van genade en waarheid.” En: “Niemand het ooit God gesien nie; die eniggebore Seun wat in die boesem van die Vader is, dié het Hom verklaar” (Joh. 1:14, 18).

Kan jy jou ʼn groter wonderwerk voorstel? Kom ons staan ​​dus modernistiese bewegings teë wat dit ontken, of wat beweer dat slegs ʼn vae soort spiritualiteit in die Bybel gevind kan word, sonder ʼn duidelike boodskap vir leer en lewe. Nee, elke keer as ons die Bybel oopmaak, kom ons die “Woord wat vlees geword het” teë. Die Bybel is die “groot verhaal” van die Christendom, wat vertel hoe God deur die geskiedenis na Sy koninkryk beweeg het. Dit bepaal ons siening van die wêreld en uit daardie verhaal put ons ons hoop op ʼn goeie uitkoms: die nuwe Jerusalem waarin God alles in almal sal wees en waarvan God se Seun die lig is. Laat ons die leer van die Bybel met vreugde aanvaar, selfs daardie dele waarmee ons sukkel.

Daar is twee tipes onderwys:

• Onderrig aangaande leer, dit is dogmatiese lering; so maak God sy plan om sy volk te red aan ons bekend en sodoende lei Hy ons op die pad na die ewige lewe.
• Onderrig aangaande ons lewens, dit is etiese opvoeding; die wet en die evangelie leer ons hoe om God in ons daaglikse lewe te dien en hoe om ons oneindige dankbaarheid aan Hom te wys.

Die Bybel is God se Woord wat vir ons die waarheid in mensewoorde vertel, die waarheid aangaande die werklikheid waarin ons leef. Dit is bevredigend om te weet, sover ons dit nodig het, wie God is, wie ons is en hoekom ons hier op aarde is. Om God se wil te doen en lewe te vind, hoef ons net in God se Woord te glo en in onderdanigheid en gehoorsaamheid aan daardie Woord te lewe. Slegs so, soos God se Gees ons geloof versterk en dit ʼn vaste fondament gee, kan ons elke dag nader aan die Skepper se oor­spronk­like plan kom terwyl ons wag op die dag wanneer God alles nuut maak. Laat ons nie verwar word nie en laat ons die strikke vermy wat die duiwel, ons groot teëstander, in ons pad plaas:

• om te dink dat die betekenis van die Bybel verskil van wat dit eintlik sê;
• om te dink dat die God van die Bybel nie in staat is om te doen wat die Bybel sê nie;
• om daarvan uit te gaan dat geloof in Christus soos dit in die Bybel geleer word nie die enigste manier is waarop God ons kan red nie;
• om te weier om die evangelie te lees en om te weier om die boodskap en beginsels van daardie evangelie te internaliseer, omdat dit nie meer geldig is nie en verouderd is.

Ander mense en ons eie geestelike armoede kan teleurstelling veroorsaak, maar die Bybel sal dit nooit doen nie: God is immers getrou aan sy beloftes. Om daardie beloftes toe te eien, moet ons daarin glo en gehoorsaam wees. Want “die hemel en die aarde sal verbygaan, maar my woorde sal nooit verbygaan nie” (Matt. 24:35). God bly altyd dieselfde: gister, vandag, môre en vir altyd. Hoe groot is ons God!

[1] Therefore, since everything asserted by the inspired authors or sacred writers must be held to be asserted by the Holy Spirit, it follows that the books of Scripture must be acknowledged as teaching solidly, faithfully and without error that truth which God wanted put into sacred writings for the sake of salvation.” – Engelse vertaling.

[2] Die opvatting dat die rede nie relevant is vir geloof nie.

[3] 2 Tim. 2:15 in die 1933/53 vertaling lees: Lê jou daarop toe om jou beproef voor God te stel as ʼn werker wat hom nie hoef te skaam nie, wat die woord van die waarheid reg sny.

______________________________________________

 

Bybels-gereformeerde beginsels en metodes

van Skrifverklaring én toepassing

“Lê jou daarop toe om jou beproef voor God te stel as ’n werker wat hom nie hoef te skaam nie, wat die woord van die waarheid reg sny.” (2 Tim. 2:15)

Die Here roep ons deur sy Gees en Woord op om sy Woord reg te verstaan en toe te pas in ons lewens en tye. Ware prediking is die regte verklaring en toepassing van en volgens God se Woord.

In leer en lewe, in wat ons glo en doen, moet ons ons kan verantwoord uit die Skrif. Onderliggend ook aan elke etiese standpunt, of enige dwaling, is ‘n onderliggende Skrifbeskouing en manier van verklaring van die Skrif.

In ‘n vorige artikel het ek vermeld hoe in Nederland in die 1970’s en later nou in SA, ‘n sogenaamde ‘nuwe hermeneutiek’, ‘n ‘ander’ manier hoe om na die Skrif te kyk en dit te verklaar, gelei het tot huidige dwalinge soos bv. susters in die besondere dienste/ampte en in sommige kerke met gereformeerde belydenis, tot die goedkeuring van homoseksualisme.

Daarom is dit opnuut nodig om nie net na verskillende etiese sake te kyk opsigself wat die Skrif daaroor leer nie, maar veral ook oor hoe ons onsself verantwoord oor wat ons glo aangaande die aard van die Skrif, en hoe die Skrif verklaar en toegepas moet word vir alle tye, ook ons tye, met dit wat ons uit die Skrif self leer hoor hoe om ‘die woord van die waarheid’ reg te sny, tot eer van God, en heil van ons naaste.

Ek plaas hier onder ‘n paar artikels in Afrikaans, met ‘n paar aanhalings uit elkeen (beklemtonings bygevoeg), vir u om te gaan bestudeer en u te help om die Woord reg te sny ook vir ons tye. Ek wil veral die eersgenoemde artikel aanbeveel, wat ‘n goeie oorsig gee oor al die belangrikste aspekte wat ons in ag moet neem in die verklaring én toepassing van die Skrif ook in ons tye, soos die Skrif ons oproep om te doen, sien Ps. 1; 119:9,18,105; Pred. 12;13,14; Jes. 8:20; Matt. 4:4; 5:13-20; Hand.17:11; Rom. 15:4; 1 Kor. 10:11; 2 Tim. 2:15; 3:14-4:5, ens.

DIE HERMENEUSE VAN DIE SKRIF MET DIE OOG OP HEDENDAAGSE KERKLIK-ETIESE VRAAGSTUKKE, J.C. Coetzee, B.J. de Klerk, L. Floor

“Daar is basiese reëls wat vir alle verklaring van boeke geld. Maar die eie aard en karakter van die Bybel bring ook hiermee dat sy verklaring ’n eie aard sal hê. Wat ’n mens van ’n bron dink, bepaal hoe jy met die bron omgaan. Geen eksegeet is onbevooroordeeld nie. ’n Mens se Skrifbeskouing bepaal ten diepste ook jou wyse van Skrifverklaring. Wie in die Bybel ’n gewoon menslike boek sien, sal dit met gewoon menslike hulpmiddels probeer verklaar. Geen eksegeet kan dus sonder voorveronderstellings na die Skrif gaan nie. Die objektiefste eksegeet is dié eksegeet wat hom duidelik vergewis het van sy voorveronderstellings en terdeë daarmee rekening hou.”

“Basiese uitgangspunt (van alle verklaring): Die Bybel is die ewige en altydgeldende Woord van God.”

“Die Bybel is geïnspireer deur die Heilige Gees. Daarom is die Bybel die ewige Woord van God soos dit onder die inspirasie van die Heilige Gees deur bepaalde mense onder bepaalde omstandighede tot ons gekom het. Die basis vir die gesag van die Bybel is dat God self die Een is wat deur en vanuit die Skrif tot ons spreek.”

” ’n Besliste vertrekpunt van elke Skrifverklaarder moet wees en moet bly: Ek moet uitgaan nie van die problematiese van die Skrifverstaan nie, maar van DIE AKSIOMATIESE!”

“Daarom het die Gereformeerdes nog altyd bely, en bely ons ook hier, die PERSPICUITAS (duidelikheid) van die Skrif. … Die Bybel is immers die lig vir ons pad (Ps. 119:105). Hiermee word voluit die duidelikheid van die Skrif bely. Die Bybel spreek vanself en geen mens of kerklike leeroutoriteit mag as ’n „middelaar” tussen die Woord en die gelowige hoorder gaan staan nie.”

“Wetenskaplike hermeneutiek, eksegese en hermeneuse is slegs en mag slegs wees ’n dienswillige diensmaagd om die gelowiges die Skrifte nog indringender te laat verstaan. Al is die Bybel helder en duidelik, neem dit nie ons verantwoordelikheid weg om uit die Bybel self reëls vas te stel vir die verstaan van die Bybel nie.”

“Ons stel as Skriftuurlike uitgangspunt dat die Skrif nooit tydgebonde is nie, maar wel tydgerig is. Inderdaad tree die Godswoord altyd in ’n bepaalde tydsverband op en het dit sy bedoeling met die oog op daardie spesifieke, tydgerigte situasie.”

“Wanneer die apostel Paulus in die eerste brief aan die Korinthiërs skrywe oor die verhouding man — vrou (1 Kor. 11) en hy aan die vrou ’n swyggebod gee (1 Kor. 14 : 34) dan is sy skrywe as ’n ad hoc korrespondensie gerig aan ’n bepaalde gemeente en dan het dit die vrouens in daardie bepaalde gemeente op die oog. Ons moet hier by egter wel in gedagte hou dat daar in daardie besondere situasie, tot vrouens in ’n bepaalde gemeente, ’n Woord van God kom wat ook bedoel is vir vrouens in alle gemeentes van alle tye.”

“In verband met bv. vrae rondom ,die vrou in die amp’ kan daar gewys word op belangrike resente verskuiwinge in die hermeneuse van die Heilige Skrif. Daar is vroeër altyd gestel dat die uitsprake van die Bybel oor die vrou soos byvoorbeeld die ,swyggebod’ (1 Kor. 14:34; 1 Tim. 2: 11) uitsprake is wat vir alle tye geldig is.”

“Die goue reël van Gereformeerde Skrifverklaring bly: Sacra Scriptura sui ipsius interpres. Dit is: „Die Heilige Skrif is vir homself sy eie uitlegger”.”

“Dit is die één God wat deur sy één Woord (of Seun) sy Woord spreek onder inspirasie van sy één Gees! Dogmaties gesê: die een Gees van God is die Auctor Primarius van die hele Skrif.  DAAROM is Skrif-met-Skrif-vergelyking sowel moontlik as noodsaaklik. … By Skrif-met-Skrif-vergelyking as legitieme hermeneutiese beginsel moet dus volledig vasgehou word aan én die Godgegewe eenheid én die Godgegewe verskeidenheid van die Woord van God.”

“Die hermeneutiese beginsel: vanaf die duidelike na die minder-duidelike. Hierdie is ’n algemene beginsel van die logika, en dit is volledig geldig op die terrein van die Bybelse hermeneuse.”

” ’n Besonder belangrike faset hiervan is die feit dat die eksegeet/hermeneut bale deeglik rekening moet hou met die openbaringshistoriese situasie van enige betrokke Skrifwoord. Ons móét rekening hou met die feit dat dit God behaag het om HoM en sy wil in die loop van die geskiedenis algaande al duideliker te openbaar. ’n Teks in, sê Eksodus, en ’n teks in Romeine mag dus nie sommer so gelykskakelend langs mekaar gestel word nie. Die LATERE woord in die Godsopenbaring oor DIESELFDE SAAK is altyd deurslaggewend teenoor die voorafgaande!”

“Wie opreg bely dat die hele Skrif „deur God ingegee” is, of dan „deur God geadem” is (theopneustos, 2 Tim. 3:16) en dat die Bybelskrywers „deur die Gees gedrywe” (hupo pneumatos hagiou feromenoi) (2 Petr. 1:21) is, moet daarmee nie alleen erken dat die Heilige Gees die Inspirator van die Skrif is nie, maar dat die Gees die eintlike en onmisbare Eksegeet van die Skrif is.”

“Die geheimenisse van God kan alleen verstaan word deur mense in soverre hulle genadiglik verlig is deur die Heilige Gees. Dit is die Heilige Gees wat die hart van die mens moet sag maak, die ore moet deurboor en die oë moet oopmaak om die Bybel te verstaan. Die Gees tree in die proses van die verstaan van die Bybel op as die eintlike Skrifverklaarder.”

“Vir elke lidmaat van die Gereformeerde Kerk, en ook vir elke kerklike vergadering is die Drie Formuliere van Eenheid BINDEND omdat hulle in ooreenstemming is met die Woord van God.”

“Twee eensydighede moet hier vermy word: (i) Die verklaring, of hantering, van die Belydenisskrifte as die FINALE maatstaf en rigsnoer vir die eksegeet/hermeneut. …  (ii) Die opsyskuif van die Belydenisskrifte as nie ter sake by die eksegese onder die voorwendsel dat die eksegeet volkome vry en uitgangspuntloos sy eksegese moet kan verrig. …Wat is dan die plek van die Belydenisskrifte by die eksegese en hermeneuse? Ons wil dit so formuleer: Die Belydenisskrifte is die Gereformeerde eksegeet se VERTREKPUNT en sy BEGELEIDER by die hele proses van sy eksegese en hermeneuse.”

“Agter die benadering van die Bybel as ’n tydgebonde en daarom aan kritiek onderworpe voorstelling van Gods heil en agter die siening van die gesag van die Bybel as tradisie-gesag, sit ’n bepaalde Skrifbeskouing. Daarom is dit by die bespreking van die probleme met betrekking tot die posisie van die vrou in die kerk van die uiterste belang hoe ons die Bybel en die tekste wat spreek oor die plek van die vrou in die kerk benader.”

“Die inagneming van die skopus (gerigtheid) van die Skrif. Ons belydenis stel dit baie duidelik dat God sy Woord aan ons gegee het vir ’n bepaalde doel.  God se doel met sy Skrifopenbaring het ’n drieërlei faset: (i) God openbaar HOMSELF aan ons sodat ons Ham sal verheerlik. (ii) God maak in die Skrif SY WIL aan ons bekend as reel vir ons lewe op aarde, sodat ons Hom reg kan dien. (iii)  God wil ons daarin die WEG tot die ewige lewe bekend maak.”

“Vanuit die doel van die Skrif en die gevolglike skopus of gerigtheid van die Skrifgesag, blyk dit dat die Bybel aan ons nie gegee is as, en deur ons nie gesien mag word as ’n wetenskaplike handboek (bv. oor die ouderdom van die aarde of van die mens) nie. Andersyds mag egter nooit gesê word dat die wetenskap, of die kuns of sport of politiek neutrale gebed is waaroor God se Woord niks te sê het nie: Ons belydenis stel dit immers dat God Hom gesaghebbend in sy Woord so openbaar dat Hy geëer moet word as die God van die hele skepping; en ook dat God in sy Woord sy wil openbaar as reël, as beginsel vir ons lewe hier en nou en in al die fasette daarvan.”

“Daar is basiese stappe wat die eksegeet as leidraad kan volg, maar dan moet hy onthou dat hierdie stappe nie waterdig geskei kan word nie, maar in voortdurende wisselwerking met mekaar staan. Alle eksegese begin by die teks: wat staan daar presies? Dan word gevra na die verband waarin die teks staan en dan moet die eksegeet ten diepste die vraag vra: Wat wil God hierin vir ons sê?”

“Die Bybel is die uitdrukking van God se wil om die openbaring van sy doel. Daarom sal die eksegeet van die Bybel hom ten diepste met die verstaan hiervan moet besig hou. Nie alles gedeeltes is ewe naby aan die sentrale doel nie, maar almal is gelykelik deel van God se openbaring aan die mens. Daarom moet elke eksegeet hom voortdurend die vraag afvra: Wat openbaar God hier oor Homself en oor sy wil vir sy volk.”

OOR WARE GEREFORMEERDE HERMENEUTIEK, proffs. GJC Jordaan & SP van der Walt

“Geloof in die Bybel as gesagvolle Woord van God is derhalwe ‘n voorveronderstel­ling waarmee die gereformeerde Skrifver­klaarder die Bybel benader. Dit rig alle eksegetiese arbeid — gevolglik ook die hermeneuse proses. Gereformeerde hermeneuse glo dat God se Woord ook op vandag van toepassing is. Die proses van hermeneuse wat begrond is op die Skrifbeskouing van en geloof in die Bybel as gesagvolle Woord van God, wil dus die betekenis van die Skrifboodskap toepas op die hedendaagse konteks. God wat eenmaal ‘n tydgerigte woord gespreek het, spreek daardeur ook tydgerig tot die konteks van vandag.”

SKRIFGESAG EN SKRIFVERTOLKING, prof. GJC Jordaan

“Aangesien die hele eksegeseproses, in sy grammatiese fase en in sy historiese fase, maar veral in die proses van sintese en hermeneuse, in werklikheid nie sonder die interpretasiegawe van die Heilige Gees kan geskied nie, is dit nie moontlik om dit werklik as ’n meganiese toepassing van hermeneutiese reëls te bedryf nie. Ook in die bepaling van wat werklik God se blywende opdrag vir ons vandag is, en wat slegs as situatiewe opdragte beskou kan word, in die bepaling van wat die fokuspunt van ’n Skrifdeel is en wat bysake is, ook daarin moet die Skrifverklaarder biddend werk dat die Heilige Gees hom die insig sal gee om te interpreteer en die gawe om te onderskei.”

‘N ‘OU BOEK in ‘n nuwe wêreld’, of ‘n ‘NUWE BOEK in ‘n ou wêreld’?, prof. JC Coetzee

“Hoe moet ons die Nuwe Testament besien? As, saam met Vorster: ,,’n Ou boek in ’n nuwe wêreld”? Of veeleer as: ’n Nuwe Boek in ’n ou (verslete, verbygaande) wêreld?”