Historiese agtergrond
Die GES (Gereformeerde Ekumeniese Sinode) het sy ontstaan te danke gehad aan die iniasitief van die GKSA wat in die 1920’s ‘n behoefte uitgespreek het dat kerke met gereformeerde belydenis wêreldwyd mekaar bystaan in sake van gemeenskaplike belang, veral wat veranderinge aan die belydenis betref.
Die eerste sinode is gehou in 1946, en het bestaan uit die GKSA, die GKN (Gereformeerde Kerken van Nederland) en die CRC (Christian Reformed Church, van die VSA).
Die volgende sake is o.a. aangeraak deur die GES in die jare van sy bestaan:
– Skrifinspirasie en Skrifgesag
– Sending en evangelisasie
– Ekumenisiteit
– Eskatologie
– Belydenis
– Rassevraagstuk
– Ampte
– Huweliksake
In 1988 het die GKSA bande gebreek met die GES, vir die volgende twee redes (EP Nel, Die GKSA en die GES – Kerkregtelike Studie, 1990, bl.16):
1) die GKSA het “ernstige voorbehoude oor dubbele lidmaatskap van lidkerke van die GES met die Wêreldraad van Kerke (WRK) en die World Alliance of Reformed Churches (WARC).”
2) Die GKSA “is verder van mening dat dit onmoontlik is om verder met die GKN binne die GES saam te werk, vanweë die GKN se afwykende standpunt oor Skrifgesag en homoseksualiteit.”
Die naam van die GES is ook in 1988 verander na die GER (Gereformeerde Ekumeniese Raad).
‘n Verduideliking vir onttrekking van die GKSA uit die GES
In die Kerkblad van 13 Julie 1988 verduidelik prof. Callie Coetzee (toe predikant van die GK Potchefstroom), die ontrekking uit die GES as volg:
“Ware of valse eenheid ?
Met hierdie twee besluite oor die WBGK en die WRK was die Skrif aan die muur. Die eerste loopgraaf het geval. Nie een van hierdie twee liggame maak erns met die Gereformeerde belydenisgrondslag waarop die GES homself stel nie. Daarby handhaaf die WRK o.a. ‘n baie verdraagsame standpunt oor die valse Islamgodsdiens, en is sy steun aan terrorisme ook goed bekend.
Deur voorgesette kontak met die WBGK en deur ‘n verdraagsame houding teenoor kerke wat lid van die WRK is, het die GES dit vir homself onmoontlik gemaak om sy belydenisgrondslag te handhaaf, des te meer as in gedagte gehou word dat die GKSA en drie ander kerke wat juis erns maak met die handhawing en toepassing van die Gereformeerde belydenis, die GES verlaat het.
Dit kan verwag word dat die GES al hoe meer in die vaarwaters van die WBGK en die WRK sal beland. Van die ware eenheid, gebou op die fondament van die Skrif en die belydenis sal daar steeds min sprake wees.
In so ‘n geselskap kan die GKSA nooit tuis voel nie.”
‘n Paar opmerkings en vrae:
1. Wat het in-tussen gebeur, vanaf 1988 tot vandag, het die WRK toe wel erns begin maak met die gereformeerde belydenisgrondslag ?
2. Het die WRK wel hul verdraagsame standpunt oor Islam verander na ‘n Joh.14:6 standpunt ?
3. Het die WRK terrorisme ongekwalifiseerd wêreldwyd veroordeel, ook die ANC terrorisme van die huidige regering in die verlede ?
4. Is die GKSA nog onverdraagsaam teenoor kerke wat lid van die WRK is ?
5. Was die GKSA reg om die ‘valse eenheid’ van die WRK/GES te verlaat ?
6. Deel die huidige lidkerke van die WRK, onder andere die NGK en die NHK (wat lid is van die SARK, wat deel is van die WRK), dieselfde “erns …. met die handhawing en toepassing van die Gereformeerde belydenis”, as die GKSA ?
7. Is daar huidiglik sprake van ‘ware eenheid’ op grond van die ‘Skrif en belydenis’ tussen lidkerke van die WRK/SARK, en daarom tussen die GKSA en die NGK/NHK ?
Hierdie is belangrike vrae om te vra, want:
1. by die afgelope twee sinodes van die GKSA (2009 en 2012) was daar pogings om by die SARK (Suid-Afrikaanse Raad van Kerke) aan te sluit, wat deel is van die WRK (sien Handelinge 2012: 192).
2. met die Januarie 2012 algemene Sinode van die GKSA, was daar ‘n sterk poging om ‘n “Memorandum van Ooreenkoms tussen die GKSA en die NGK” goedgekeur te kry (Handelinge, 2012: 186), en toe ek laas gekyk het, was die NGK (en NHK) ‘n lid van die SARK wat lid is van die WRK ?
3. In die NGK is dit verder bekend dat daar wesentlike probleme is, oor sake wat juis die redes was waarom die GKSA van die GES weggebreek het, veral oor Skrifgesag en homoseksualisme.
Sien die volgende artikels oor al die probleme daaroor in die NGK:
U as leser, word nou uitgenooi om die Studierapport van die GES in 1958 te lees en te bestudeer, en dan eerlik die volgende vrae te vra en oor te peins:
1. Wie is die ware draers van die Bybels gereformeerde Skrifbeskouing van NGB art.2-7: hulle wat meen slegs die ‘verlossing skopus’ van die Skrif is onfeilbaar en gesaghebbend; of hulle wat meen die hele Skrif in sy geheel en in sy afsonderlike dele is onfeilbaar en gesaghebbend oor leer en lewe ?
2. Let daarop dat reeds in die 1950’s het die vrysinniges wat die evolusie, VIDA en homoseksuele agendas gestoot het, reeds die etiket ‘biblisis’ en ‘biblisisme’ gebruik teen gelowiges wat die hele Woord glo, wat in sy geheel en dele onfeilbaar en gesaghebbend is.
3. Het die WRK/SARK/NGK/NHK waarlik vandag erns begin maak met die gereformeerde belydenis, met Skrifgesag – of is dit die GKSA wat juis minder erns maak met Skrifgesag en met die gereformeerde belydenis, sodat daar nou aansoek gedoen word om lid te word van die SARK/WRK, asook nouer bande met die NGK met al sy Skrifkritiek, o.a. die Nuwe Hervorming teologie en Evolusie leuen wat daardie kerkverband vernietig ?
4. Is dit hoekom VIDA ook ten volle aanvaar moet word, sodat die ‘ware eenheid’ (nie meer die ‘ware eenheid’ van 1988?, toe die GKN se vroue in die amp ‘verkeerd’ was nie?), tussen die ‘susterskerke’ herstel moet word, ten alle koste, die politiek van die dag vereis dit ?
5. Laat ons opnuut bid en besin oor Jes.5:20 vir ons kerklike tye:
Wee hulle wat sleg goed noem en goed sleg, wat die duisternis lig maak en die lig duisternis, wat bitter soet maak en soet bitter. … omdat hulle die wet van die HERE van die leërskare verwerp het en die woord van die Heilige van Israel verag het.
Tegniese opmerkings
Die kommissie rapport oor Skrifinspirasie is ietwat lank, so ek gaan dit in 3 dele hier plaas.
Deel 1: Inleiding en oorsig
Deel 2: die getuienis van die Skrif
Deel 2: Leerstellige deel en konklusie
(nota: alle beklemtonings is bygevoeg)
KOMMISSIERAPPORT INSAKE DIE INSPIRASIE VAN DIE SKRIF
INHOUD
Inleiding
1. Die getuienis van die Skrif.
a. II Timotheüs 3:15, 16.
b. II Petrus 1:21.
c. Die Ou Testament in die Nuwe.
d. Die Openbaring van die Nuwe Verbond.
e. Organiese karakter van die openbaring van die twee Verbonde.
2. Leerstellige deel.
a. Historiese oorsig.
b. Definisie van inspirasie.
e. Inspirasie en openbaring.
d. Inspirasie en verlossing.
e. Inspirasie en inkarnasie.
f. Inspirasie en onfeilbaarheid.
Konklusie.
2a.l. KOMMISSIERAPPORT INSAKE INSPIRASIE
Vanaf die heel begin van die Gereformeerde ekumeniese beweging het die onderwerp van die inspirasie en gesag van die Heilige Skrif op die voorgrond van die belangstelling getree. Toe planne beraam is vir die byeenroeping van die Eerste Gereformeerde Ekumeniese Sinode, wat in Grand Rapids in Augustus 1946 gehou is, het beide die Amerikaanse en Suid-Afrikaanse Kerke voorrang verleen aan die onderwerp van die inspirasie onder die dogmatiese kwessies wat deur die Sinode behandel moes word (Handelinge, pp. 14 en 16).
Die Sinode van Grand Rapids was inderdaad nie van sodanige gesindheid dat hulle die noodsaaklike optrede oor hierdie vraagstuk sou uitstel en so die publiek oor sy basiese standpunt in onsekerheid laat nie. Hierdie feit is duidelik veral daaruit dat “die Heilige Skrifte van die Ou en die Nuwe Testament” as basis aangeneem is en dat in hierdie verband verklaar is dat:
“dit duidelik verstaan moet word dat hierdie Skrifte sowel in hulle geheel, as in elke deel daarvan die onfeilbare en ewig blywende Woord van die lewende Drie-enige God is, absoluut gesagvol in alle sake van leer en lewe, en dat die Belydenisskrifte van die Gereformeerde leer aanvaar word omdat hulle die goddelike, geopenbaarde waarheid bevat, die versaking waarvan die oorsaak is van die betreurenswaardige verval van die moderne lewe” (Handelinge, pp. 41, 64).
Nie tevrede met hierdie plegtige verklaring van sy grondslag wat as ‘t ware grondwetlike status verkry het nie, het die Sinode van Grand Rapids ‘n Getuienis die lig laat sien wat aangrypende uitdrukking gegee het aan ‘n kinderlike geloof in en die noodsaaklikheid om te getuig van “die rykdom van die openbaring van God wat in die wêreld ingegaan het in die vorm van die Heilige Skrif,” en het die Sinode gewaarsku teen:
“elke poging om hierdie werk van die Heilige Gees te verduister deur dit maar in die minste te beskou as ‘n menslike en feilbare getuienis aangaande die goddelike openbaring, aangesien dit niks minder is as ‘n aanval op die heerlike werk van die Gees van God, en aangesien dit die sekerheid van ‘n kinderlike geloof ondermyn” (Handelinge, pp. 52 v.).
2. Die Sinode het nogtans ook tot die konklusie gekom dat hy ter wille daarvan dat sy oortuigings aangaande die Heilige Skrif duideliker en doeltreffender uiteengesit kan word en om die jongste aanvalle op die behoudende leer aangaande die Skrif te weerlê, ‘n spesiale kommissie insake die inspirasie moet benoem om ‘n uitgebreider verklaring vir voorlegging aan die volgende Sinode gereed te maak.
Die Kommissie soos saamgestel deur die Sinode van Grand Rapids het nie daarin geslaag om sy mandaat uit te voer nie, en daar is dus geen rapport voortgebring nie, nog by die Sinode van Amsterdam in 1949 nog by die van Edinburgh in 1953. Toe dit duidelik geword het dat daar geen werklike vooruitsig bestaan dat die kommissie soos oorspronklik saamgestel, ‘n verslag sou kon gereedmaak nie, het die Tussentydse Kommissie, wat deur die Sinode van Edinburgh aangewys is, die bedankings van sekere persone aanvaar en sekere nuwe lede bygevoeg, sodat die kommissie soos hy opnuut saamgestel is in 1956, bestaan het uit dr. J.T. Hoogstra en professore Fred H. Klooster, Herman Kuiper, John Murray en Ned. E. Stonehouse.
In die uitvoering van sy opdrag het die Kommissie getrag om te vermy aan die een kant om ‘n uitgebreide akademiese verhandeling daar te stel wat maklik die kerklike karakter van ons amptelike opdraggewers uit die oog kon verloor en ook die behoefte van die kerke tot wie ons ons sou rig, maar ook aan die ander kant om ‘n beknopte verklaring te gee wat die indruk van dogmatisme kon skep. Ons het derhalwe getrag om ‘n deeglike behandeling van die grondleggende eksegetiese en dogmatiese vraagstukke te gee en om terselfdertyd *n oproep tot al die kerke te rig om vas te staan op die rots-fondament van die Heilige Skrif in gehoorsaamheid aan die Here.
Hierdie gehoorsaamheid vereis nie alleen dat ons die Skrifte as die ware Woord van God aanvaar met dieselfde eerbied wat kenmerkend was van onse Here in sy gebruik daarvan en sy uitsprake daaroor nie, maar ook dat daar algehele onderwerping sal wees aan die lering daarvan net soos Hy daarin gesoek en gesien het die opdrag vir die ampsbediening waarvoor Hy in die wêreld gekom het.
Soos hierdie rapport hieronder sal aantoon, is die leerstuk van die inspirasie en gesag van die Heilige Skrif as die onfeilbare Woord van God nie uitsluitlik ‘n Reformatoriese dogma nie.
3. Dit is wesenlik die leerstuk van die universele kerk in alle eeue. Nietemin mag dit erken word dat die Gereformeerde kerke hulle onderskei het deur die uitdruklikheid en volledigheid van hulle belydenis aangaande die Heilige Skrif. Met weinig of geen oordrywing mag gesê word dat dit die roem van die Gereformeerde belydenis was dat dit so ‘n standvastige en ondubbelsinnige getuienis aangaande die onfeilbaarheid van die Skrif gelewer het. Dit het inderdaad om hierdie rede ook verwyte moes verduur. Dikwels het dit die vorm van ‘n aanklag van biblisisme aangeneem. Vir sover die gebruik van hierdie benaming betrekking het op die onwilligheid van die Gereformeerde kerke om histories onderskeid te maak tussen die Bybel en die Woord van God, moet dié verwyt met blymoedigheid gedra word.
Vir sover egter die benaming biblisisme dien om uitdrukking te gee aan die aanklag van ‘n wesenlik foutiewe en verkeerde waardering van wat die Bybel vir homself opeis en hom openbaar om te wees, kan ons dit nie aanneem nie. Nietemin durf ons nie ons oë sluit vir die aanvalle wat voortdurend op ons historiese leerstuk aangaande die Skrif gemaak word nie. Ons moet in alle nederigheid op ons hoede wees vir ons eie neiging om nie heeltemal gehoorsaam te wees aan alles wat die Skrif aangaande homself leer nie en ook van ons beklaenswaardige tekortkominge wat betref ‘n duidelike en doeltreffende getuienis vir die waarheid.
Ons is ons daarvan bewus dat ons in ‘n tyd lewe waarin die aanvalle op die leerstuk aangaande die Skrif soos ons dit bely, so heftig is soos dit nog nooit was nie. Dit is veral ‘n waarheid binne die belydende kerk van Christus. Terwyl dit in vroeër tye algemeen voorgekom het dat die behoudende leerstuk aangeval is deur aan die Bybelouteurs ‘n laer graad van inspirasie toe te skrywe en deur die bewering te maak dat die Bybel, in plaas van vereenselwig te word met die Woord van God, in mindere of meerdere mate die Woord van God bevat, daar is dit in ons eie tyd algemeen om nadruk te lê op die werklik feilbare karakter van die Bybel as ‘n noodsaaklike gevolg van die menslikheid van die outeurs.
Op dié. wyse hou Karl Barth vol dat die Bybel deurgaans gekenmerk word deur menslike feilbaarheid. Sy wondbaarheid, of moontlikheid om te faal, strek hom uit, so bevestig hy, tot “sy religieuse en teologiese inhoud” toe. Daar is, sê hy:
“klaarblyklike oorvleuelings en teësprake, bv. tussen die Wet en die profete, tussen Johannes en die Sinoptici, tussen Paulus en Jakobus. Verder: ons moet versigtig wees dat ons nie verlei word om kant te kies sodat ons die een Bybelfiguur teen die ander afspeel nie, sodat ons verklaar dat hierdie of daardie een gedwaal het. Vanuit watter standpunt kan ons enigsins so ‘n uitspraak maak? Want binne sekere beperkinge, en daarom betreklik, is hulle almal kwesbaar, en om dié rede kan hulle dwaal selfs met betrekking tot godsdiens en teologie. Gesien die werklike samestelling van die Ou en Nuwe Testament is dit ‘n feit wat ons onmoontlik kan ontken as ons nie hulle menslikheid wil wegredeneer, as ons nie aan Docetisme skuldig wil wees nie. (Kerklike Dogmatiek, 1, 2, Die Leerstuk aangaande die Woord van God, E.T., pp. 509 v.).
Vir Barth was die outeurs van die Skrif nie net vatbaar vir en skuldig aan dwaling nie; selfs die aanwesigheid van ‘n onfeilbare element in die Skrif word ontken:
“As God Hom nie geskaam het oor die feilbaarheid van al die menslike woorde van die Bybel, oor hulle historiese en wetenskaplike onnoukeurighede, hulle teologiese teësprake, die onsekerheid van hulle oorlewering, en, bowenal, hulle Judaïsme nie, maar inteendeel hierdie uitdrukkinge aangeneem en gebruik het in al hulle feilbaarheid, dan hoef ons ons nie te skaam wanneer Hy dit in al sy feilbaarheid vir ons as ‘n getuienis wil vernuut nie, en dit is slegs eiewilligheid en ongehoorsaamheid om te probeer om ‘n paar onfeilbare elemente in die Bybel te vind” (ibid., p. 531).
Gesien hierdie ontleding van die karakter van die Bybelse getuienis en teen die agtergrond van sy opvatting van openbaring as synde na sy ware wese ‘n aktuele konfrontering is dit geen wonder nie dat Barth spesifiek ontken dat die Skrifte beskou mag word as synde geïnspireerd en daarom as sodanig te vereenselwig met die Woord van God.
Nietemin spreek Barth ook van “die goddelike onfeilbaarheid van die Bybel” en so ook van die theopneustia van die Skrifte. Met beroep op II Timotheüs 3:16 verstaan hy die term theopneustia heeltemal, of ten minste in die grond van die saak, in ‘n aktiewe betekenis as “inspirerende.” Hoewel hy van hierdie woord spreek in die sin van “gegee en vervul en geregeer deur die Gees van God,” lê hy tog besondere nadruk op sy eie opvatting daarvan as: “daadwerklik besig om uit te adem en wyd te versprei en bekend te maak die Gees van God” (ibid., p. 504).
Die goddelike aksie met betrekking tot die Skrifte is nie, volgens Barth, van ‘n skeppende aard waardeur die Skrifte self te voorskyn gebring word deur soewereine goddelike werksaamheid nie, maar is eerder ‘n aksie van God met betrekking tot ‘n boek wat tereg beskrywe word as een wat in aansyn gebring word deur die aktiwiteit van mense.
Dit word beklemtoon wanneer hy sê dat die verhouding tussen God en Skrif slegs verstaan kan word “as ‘n afdoende daad en beslissing van God self,” ‘n handeling wat hy ook beskrywe as bestaande “slegs in ‘n onderstreping en afbakening van die ontoeganklike verborgenheid van die vrye genade waarin die Gees van God aanwesig is en aktief is voor en bo en in die Bybel” (ibid., p. 504).
In laaste instansie, dus, is nòg die Bybel in sy geheel nòg enige deel daarvan soos dit geskrywe is en soos dit toevertrou is aan die kerk, te vereenselwig met die Woord van God. Nietemin, die kerngedagte van die dialektiese teologie in hierdie verband is dat die Bybel ‘n getuie is vir die goddelike openbaring, en slegs in die oomblik van die goddelik-menslike ontmoeting word dit die Woord van God vir die mens.
Moderne opvattings soos die voorgaande maak aanspraak op steun in die Skrif, en ons kritiese beskouing moet rekening hou met dié aanspraak. Dit gaan ons egter nog meer om die positiewe getuienis van Skrif self oor sy eie inspirasie, en hieraan moet ons vervolgens aandag gee.
(deel 2a: die getuienis van die Skrif)






Leave a Reply