Hoe het ons gekom waar ons tans is?
Oor die vraagstuk: Vrou in die besondere amp al dan nie
[Die Engelse vertaling van die artikel: How did we get here ? – regarding the question : Women in special office or not. Vertaal deur Christo van der Walt, lidmaat van die Bethel Protestant Reformed Church (PRCA)]
Waar staan ons met mekaar na Sinode 2012 oor die vraagstuk rondom die vrou in die besondere amp (kerk?) en hoe het ons by hierdie punt uitgekom? Vanuit die perspektief van diegene wat die Skrif verstaan en leer soos wat die Gereformeerde Kerke dit vanaf 1859 verstaan en geleer het, is die volgende my siening van sake:
Volgens die bestaande siening vanaf 1859 is die algemeen aanvaarde (en met uitsondering, ook die wêreldwye) Gereformeerde eksegese en verstaan van God se Woord dat die vrou nie in die amp van predikant, ouderling of diaken mag dien nie. Sommiges sal wel sover gaan om toe te gee dat die vrou as diaken in die amp kan dien, aangesien diakens nie geroep word om – soos die ouderlinge – te leer en te regeer nie.
Onder die invloed van nuwe, ander denke binne die GKSA, het daar geleidelik onder sommige eksegete ‘n ander verstaan oor die vrou in die besondere amp begin posvat. Die verskuiwing in denke is veroorsaak deur die hermeneutiese vertrekpunt dat die tydsomstandighede bepalend is (of ten minste ‘n veel groter rol moet speel) in die hermeneuse (en eksegese?). Die noodwendige gevolg is dat daar ook van ‘n grondliggend ander Skrifbeskouing gebruik gemaak word. Nie meer “die Skrif en die Skrif alleen” nie, maar die Skrif en daarmee saam die invloed van die “Sitz in Lieben” vir die bepaalde tyd waarbinne geleef word. Die deurslaggewende veranderde uitgangspunt is dus dat dit wat vir ‘n sekere tyd geld, nie noodwendig vir alle tye geld nie. Hierdie standpunt lei onvermydelik en uiteindelik tot vrysinnigheid en relativisme in die teologie.
Binne die GKSA bely ons almal dat ons Gereformeerd is in ons Skrifbeskouing, maar tog verskil ons in ons verstaan van “gereformeerd” wees. En dan moet ons mekaar nie hieroor verketter nie, maar ook daaroor met mekaar eerlik wees. Só moet ook hulle eerlik wees wat opstaan nadat die openlike verklaring voor ‘n meerdere vergadering gelees word – waarmee hulle openlik verklaar (onderneem/belowe) om alle besluite wat ons gesamentlik neem te honoreer op grond van Skrif, belydenis en kerkorde. Diegene wat egter nie in die praktyk doen wat hulle teenoor hul medebroeders onderneem en beloof het nie, verstaan verseker nie die Bybel en gereformeerd wees dieselfde nie. Dan hoort hulle sekerlik ook nie saam nie, aangesien dit duidelik is dat hul verstaan van die Waarheid van God se Woord radikaal van dié van hul medebroeders verskil.
Diegene wat die nuwe, veranderde denke en Skrifbeskouing voorstaan en verkondig, het hul egter vasgeloop teen Gereformeerde eksegete wat nie met hulle saamgestem het oor hierdie nuwe vertrekpunt nie. Dus moes hulle subtiel te werk gaan en geleidelik oor tyd hul strategie probeer deurvoer.
1. Eers het hulle gesorg dat hul denke deur bepaalde akademici verkondig word. Oor tyd het hulle ‘n ondersteuningsbasis vir hul Skrifbeskouing opgebou. Hul leerlinge het ook mettertyd verder as hul leermeesters in hul denke “ontwikkel”.
2. Voorts het hulle gepoog om indringende eksegese te doen – waarvoor hulle sekerlik erkenning behoort te ontvang. Ongelukkig het hul eksegetiese arbeid (weens hul bepaalde Skrifbeskouing) hul by ander antwoorde as die bestaande Gereformeerde eksegese uitgebring (waar die Bybel en die Bybel alleen as Bron van die waarheid beskou word). Toets bv. hierdie eksegete deur te vra of daar werklik in die paradys ‘n slang was wat met Adam en Eva gepraat het. Indien jy as ‘n “biblisis” gebrandmerk word oor hierdie vraag, dan weet jy waar jy met hulle staan. Ook vraagstukke rondom die maagdelike geboorte van Jesus, die evolusieleer, homoseksualiteit, verassing, Sondagsport, ens. gaan uiteindelik verskillend beantwoord word. Die Skrifwaarheid, wat vas en enig is, word geleidelik nie meer as die enigste vaste waarheid beskou nie.
3. Daarna het die nuwe denkendes moeite gedoen om die Gereformeerde eksegese en Skrifbeskouing en hul alternatiewe Skrifbeskouing as alternatiewe gelykwaardige en aanvaarbare eksegetiese modelle daar te stel.
4. Die boek oor die vrou in die kerk wat voor Sinode 2009 gepubliseer is en wat die resultaat is van studie oor die vrou (of sy in die besondere amp mag dien al dan nie) is ook in die bovermelde proses gebruik. Heelparty broeders wat nie tot die gevolgtrekking kom dat die vrou in die besondere ampte kan dien nie, het ook meegewerk aan hierdie boek. Wat egter goed verstaan moet word, is dat baie se insette gevra is, maar dat die resultaat en wat gepubliseer is, die skrywers se siening is en weerspieël nie noodwendig die medewerkers se sienings nie. Nooit was daar ooreengekom om beide standpunte as ewe aanvaarbaar en as blote eksegetiese alternatiewe weer te gee nie. Die twee standpunte verteenwoordig duidelik twee uiteenlopende Skrifbeskouings. Die standpunt wat die vrou in die besondere amp wil bevestig, wyk af van geykte en gedeë Gereformeerde eksegese. Dit verteenwoordig dus ‘n Skrifbeskouing wat vreemd is aan Gereformeerde eksegese en behoort as sodanig afgewys te word. (sien bygevoegde nota 1 hier onder, prof. Gert Jordaan se nabetragting na die ‘Geslagtelikheid in die Kerk’ GTV konferensie van 2008 – slc)
5. Toe word daar baie moeite gedoen om eers die vrou as diaken in die amp bevestig te kry. Diegene wat hulle hiervoor beywer het, het geweet dat dit waarskynlik vir diegene wat die gereformeerde eksegese sedert 1859 handhaaf, moeiliker sou wees om te bewys dat die vrou nie in die diakenamp tuishoort nie.
6. In bovermelde proses word die gereformeerde kerkregtelike beginsel telkens opsy geskuif, naamlik dat die een wat iets in die lig van Skrif, belydenis en kerkorde wil verander, met gegronde eksegese moet aantoon waarom verander moet word. Die bal word egter telkens teruggegooi, sodat bestaande besluite en eksegese verdedig moet word. Die kar word dus voor die perde gespan. Die bewyslas word verplaas. Die beginsel is tog dat daar eers uit Skrif, belydenis en kerkorde bewys moet word … voor daar verander word. Daar kon egter nie bewys word nie. Sou daar bewys kon word, sou daar mos net een Skrifgetroue standpunt kon wees. En daar is volgens diegene wat die gereformeerde eksegese sedert 1859 handhaaf, slegs een Skrifgetroue standpunt, nl. dat die vrou volgens God se vrymagtige bedoeling NIE in die besondere ampte in sy kerk mag dien nie. Die vraag is egter: Wil ons luister en buig voor die Skrif? Buig voor God se wil soos geopenbaar in sy Woord?
7. Toe die besluit dat die vrou wel in die diakenamp mag dien, uiteindelik deurgedruk word (‘n kompromisbesluit waarvoor die kerkreg myns insiens tegnies misbruik is), word daar verskuif na die poging om die vrou ook in die amp van ouderling en predikant te bevestig … wat vanuit die staanspoor die uiteindelike doel was.
8. Intussen is daar ‘n geweldige poging om daarop te wys dat die hele saak rondom die vrou in die besondere amp werklik net ‘n kwessie van interpretasie is, maar dat dit die wese van kerkwees glad nie raak nie. Inteendeel, dat die tyd en moeite wat aan hierdie saak spandeer word bloot iets is wat die satan gebruik en misbruik sodat die kerk nie by haar EINTLIKE taak kan uitkom nie. Binnegevegte belemmer die kerk om haar roeping na buite na behore te kan nakom. Daarom word gepoog om besluite oor sake soos die vrou in die besondere amp af te skuif na die plaaslike kerk. Daar word valslik geredeneer dat hierdie bloot ook ‘n middelmatige saak is waarin ons aan mekaar die vryheid moet laat om self te kan besluit. Die waarheid is dat hierdie ‘n Skrifbeskoulike kwessie is met verreikende gevolge. Dit word egter doelbewus verswyg.
9. Op Sinode 2009 was feitlik al die broeders wat betrokke was by beswaarskrifte wat sou dien op Sinode 2012 oor die besluit van Sinode 2009 oor die vrou in die besondere amp, deel van die besluit van Sinode 2009. Hulle het tydens Sinode 2009 geweldig kapsie gemaak teen die voorgestelde bewoording in die besluit, nl. dat die besluit “volgens die Skrif” geneem is. Hulle het gesorg dat hierdie woorde verander word om te lui dat die besluit “volgens die rapport” geneem is. Hulle het geweet dat dit aan hulle die deur sou ooplaat vir latere beswaarskrifte. Ons weet egter almal dat die besluit geneem is op grond van die eksegese wat in die een spesifieke (die staande gereformeerde) standpunt in die rapport voorgehou is. (sien bygevoegde nota 2 hier onder – slc)
10. En nou is ons in 2012 en die Trojaanse perd is binne die geledere van die GKSA.
11. My vraag is: Moet ons nie nou maar openlik teenoor mekaar erken dat ons onderskeie Skrifbeskouings wesenlik van mekaar verskil nie? Die logiese gevolg hiervan is dat ons by eksegetiese kwessies by ander/verskillende antwoorde gaan uitkom. Met die openlike erkenning hiervan verketter ons mekaar geensins nie, maar ons is ten minste eerlik met mekaar.
12. Voorts moet ons onsself afvra of die huidige situasie binne ons kerke werklik houdbaar is binne een kerkverband? Ons weet immers wat die gevolge daarvan in die geskiedenis van ander gereformeerde kerkverbande was. Kan ons eerlik een kerkverband wees as ons nie de jure (in beginsel) EN de facto (in praktyk) een is op grond van Skrif, belydenis en kerkorde nie?
13. As ons sou besluit om die vrou binne die GKSA in die amp van ouderling en predikant toe te laat – al sou ons die besluit oorlaat in die hande van die plaaslike kerke – gaan die onderlinge band tussen die kerke binne die GKSA skeur. Daaroor bestaan daar geen twyfel in my gemoed nie. Indien die besluit oorgelaat sou word in die hande van die plaaslike kerk, skeur die eenheid feitelik (in praktyk) daar waar gelowiges op grondvlak binne plaaslike kerke hul geloof lééf. Om hierdie besluit oor te laat in die hande van die plaaslike kerk sou ook ‘n papbroekige besluit wees – uit vrees daarvoor om standpunt te moet inneem vir die waarheid.
14. En toe volg Sinode 2012 die versigtige weg. Ons kan dit ook die “maklike” weg noem. Is dit nie ook maar eintlik die oneerlike weg nie? Is dit nie omdat ons bang is om openlik teenoor mekaar te erken dat ons op grond van die Skrif van mekaar verskil nie? Dat ons nie werklik eerlik en onbevange kan sê dat ons op dieselfde wyse met die Skrif besig is nie (en daarom uiteindelik ook nie meer met dieselfde Skrif besig is nie). Hoe gaan die uitstel om ‘n besluit te neem ons help om in ons verstaan van die Skrif nader aan mekaar te beweeg? Is ons besig om politiek te probeer speel in die kerk van die Here? Hoeveel kere het dit nie gebeur dat bepaalde groepe tydens Sinode 2012 gekoukus het oor watter “strategie” nou volgende gevolg moet word nie? In die kerk van die Here!? Hieroor sal daar beslis ook aan die Koning van die kerk verantwoording gedoen moet word. En gevolglik word daar weer eens ‘n sogenaamde “kompromisooreenkoms” aangegaan. Daar word besluit om nie te besluit nie! Dit stel tog net die uiteindelike pyn en hartseer na weerskante toe uit!
15. Diegene wat hulle daadwerklik vir die vrou in die besondere ampte binne die GKSA beywer (deur selfs vroue in die amp van ouderling te bevestig en vroue toe te laat om ‘n sogenaamde “stigtelike woord” te “preek”): Is dit liefde teenoor jou broeders teenoor wie jy onderneem/beloof het om onderlinge ooreengekome besluite op grond van die Skrif, belydenis en kerkorde te honoreer? Is dit gehoorsaamheid aan die Here? Kan jy jou werklik voor die Here en sy Woord verantwoord? Natuurlik behoort jy hierop te kan “ja” sê as jy werklik glo dat jy op die regte wyse met die Here se Woord werk en werklik glo dat dit die weg is wat jy moet loop. Maar dan verskil jou siening van die Gereformeerde siening en verstaan van God se Woord. Dan het jy ‘n ander Skrifbeskouing met ‘n ander verstaan van die waarheid van die Skrif.
16. Jy het “ja” gesê die dag toe jy belydenis van geloof afgelê het.
Jy het “ja” gesê die dag toe jy in die amp bevestig is.
Jou “ja” het toe beteken dat die vrou nie in die besondere amp bevestig mag word nie. Só glo ons op grond van Skrif, belydenis en kerkorde.
Het jou “ja” intussen verander in ‘n “nee”?
17. In alle liefde: As jy nie meer Gereformeerd wil wees nie … wees eerlik daaroor. Daarom: Keer of terug na die Gereformeerde verstaan van die Skrif sedert 1859. Of anders: Groet ons en gaan voeg jouself eerbaar by ‘n kerkverband waar jy jou tuis voel. Dit is tog die eerlike en eerbare weg om te volg.
Jul broeder in Christus
JH Howell (Heidelberg, Gauteng)
_______________________________
Redaksionele nota: Die Ope Brief is hier geplaas met die toestemming van die skrywer. Die numering van 1 tot 17 is bygevoeg.
Nota 1: ‘Manlik en Vroulik in die Kerk’ – nabetragting oor ‘n boek en konferensie, prof. GJC Jordaan
Nota 2: veral punt 9 is vir my belangrike nuus, omrede die volgende skrywe van my (2010-11-22) juis ook daardie probleem raakgesien het van ‘volgens die Skrif’ vs ‘volgens die rapport’ (ek was nie by die Julie 2009 verlengde sinode nie en was dus nie bewus van hierdie ‘ordevoorstel’ wat die bewoording verander het nie), en het heelwat beswaarskrifte ten gunste van VIDA vinnig gespring om daardie geplante ‘swakpunt’ uit te buit:
Mag ons gebed in hierdie tye wees in nederigheid teenoor die HERE ter wille van Sy eer en die heil van sy kerke: Ps.25:22.
Leave a Reply